Đề tài SKKN “Phát huy tính tích cực của học sinh trong dạy học môn chạy bền”

“PHAÙT HUY TÍNH TÍCH CÖÏC CUÛA HOÏC SINH TRONG DAÏY HOÏC MOÂN CHAÏY BEÀN” I MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài: Học sinh luyện tập TDTT nhằm nâng cao sức khỏe, phát triển năng khiếu vốn có của bản thân, đây là một tiềm năng rất quan trọng và cần thiết đối với các nước đang phát triển. Những quốc gia có nền TDTT phát triển mạnh đã khẳng định: “Những vận động viên đạt thành tích cao qua các kỳ thi đấu TDTT trong khu vực và quốc tế, đều là những tài năng trẻ được phát hiện và bồi dưỡng từ những trường trung học”. Chính vì thế trong những năm qua, chủ trương của Đảng và Nhà nước luôn quan tâm chú trọng đến “chương trình giáo dục thể chất trong Nhà trường, theo chiến lược đào tạo con người mới”. Điền kinh là môn thể thao “Nữ hoàng” không chỉ phong phú, đa dạng hấp dẫn, phù hợp mọi lứa tuổi; giới tính, mà còn là một nội dung thi đấu chủ yếu (bao gồm nhiều cự ly) trong các kỳ Hội thao, Hội khỏe... Môn chạy bền được giảng dạy xuyên suốt chương trình các khối lớp (từ lớp 6 đến lớp 9) của cấp THCS. Tập chạy bền để phát triển sức bền với cự ly chạy thường 300m trở lên, học sinh phần lớn ngán ngại tập luyện chạy bền vì chạy bền nội dung tập luyện tương đối đơn điệu, đòi hỏi năng lực, sức chịu đựng của người tập rất nhiều, vì phải hoạt động trên một đoạn đường dài, khả năng chống chịu mệt mỏi của cơ thể cao, quá trình tập luyện nhất thiết bản thân phải nỗ lực và cần có tính kiên nhẫn, bền bỉ, dẻo dai. Hiện nay do yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy đòi hỏi học sinh phải chủ động sáng tạo tích cực, tự giác để tiếp thu tốt các bài học trên lớp nhằm nâng cao sức khoẻ, thể lực cho bản thân. Do vậy việc lựa chọn bài tập phù hợp với kiểu bài và phát huy được sự yêu thích môn học đối với học sinh là một vấn đề rất quan trọng. Xuất phát từ những lí do trên đã thôi thúc tôi chọn sáng kiến “Phát huy tính tích cực của học sinh THCS trong dạy học môn chạy bền” mà tôi đã áp dụng và theo dõi nhiều năm tại Trường THCS Trung Nghĩa –Yên Phong – Bắc Ninh nơi tôi đang công tác. 2. Mục đích.

Đề tài:

“PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH

TRONG DẠY HỌC MÔN CHẠY BỀN”

I - M Ở ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

- Học sinh luyện tập TDTT nhằm nâng cao sức khỏe, phát triểnnăng khiếu vốn cĩ của bản thân, đây là một tiềm năng rất quan trọng vàcần thiết đối với các nước đang phát triển Những quốc gia cĩ nền TDTTphát triển mạnh đã khẳng định: “Những vận động viên đạt thành tích caoqua các kỳ thi đấu TDTT trong khu vực và quốc tế, đều là những tàinăng trẻ được phát hiện và bồi dưỡng từ những trường trung học” Chính

vì thế trong những năm qua, chủ trương của Đảng và Nhà nước luơnquan tâm chú trọng đến “chương trình giáo dục thể chất trong Nhàtrường, theo chiến lược đào tạo con người mới”

- Điền kinh là mơn thể thao “Nữ hồng” khơng chỉ phong phú, đadạng hấp dẫn, phù hợp mọi lứa tuổi; giới tính, mà cịn là một nội dungthi đấu chủ yếu (bao gồm nhiều cự ly) trong các kỳ Hội thao, Hội khỏe

- Mơn chạy bền được giảng dạy xuyên suốt chương trình các khối lớp(từ lớp 6 đến lớp 9) của cấp THCS Tập chạy bền để phát triển sức bềnvới cự ly chạy thường 300m trở lên, học sinh phần lớn ngán ngại tập

luyện chạy bền vì chạy bền nội dung tập luyện tương đối đơn điệu, đòihỏi năng lực, sức chịu đựng của người tập rất nhiều, vì phải hoạt độngtrên một đoạn đường dài, khả năng chống chịu mệt mỏi của cơ thể cao,quá trình tập luyện nhất thiết bản thân phải nỗ lực và cần có tính kiênnhẫn, bền bỉ, dẻo dai Hiện nay do yêu cầu đổi mới phương pháp giảngdạy đòi hỏi học sinh phải chủ động sáng tạo tích cực, tự giác để tiếp thutốt các bài học trên lớp nhằm nâng cao sức khoẻ, thể lực cho bản thân.

Do vậy việc lựa chọn bài tập phù hợp với kiểu bài và phát huy được sựyêu thích môn học đối với học sinh là một vấn đề rất quan trọng Xuất

phát từ những lí do trên đã thôi thúc tôi chọn sáng kiến “Phát huy tính

tích cực của học sinh THCS trong dạy học môn chạy bền” mà tôi đã áp

dụng và theo dõi nhiều năm tại Trường THCS Trung Nghĩa –Yên Phong– Bắc Ninh nơi tôi đang công tác

2 Mục đích.

Nếu chúng ta cho rằng môn Điền kinh là môn thể thao khá khôkhan và đơn điệu thì trong đó chạy bền lại là nội dung mà người tập phảithật sự là những người ham thích và có ý chí kiên trì để có thể lặp lạinhững chu kỳ của bước chạy cho đến khi hoàn thành cự li Tập luyệnchạy bền đòi hỏi phải tiêu thụ nhiều năng lượng của cơ thể nên người tậpcảm thấy mệt mõi nhiều và đặc biệt với lứa tuổi học sinh THCS nếu các

em chưa thường xuyên tập luyện một môn thể thao nào đó thì có thể coiđây như là một việc làm nặng nhọc với các em Nhằm giúp học sinh cógóc nhìn thân thiện hơn và tiến đến có ý thức thường xuyên tập luyện

chạy bền hằng ngày để rèn luyện thân thể; học sinh nào rồi cũng có thểchạy hết cự li và tiếp cận được thang điểm từ đạt yêu cầu trở lên hay nóicách khác là các em sẽ “Vượt lên chính mình” là điều mà những ngườidạy và học Chạy bền đều muốn có và đây cũng là mục đích mà đề tàinày muốn nêu lên

3 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu.

- Nhằm đáp ứng nhu cầu công tác giáo dục thể chất toàn diện chohọc sinh cấp THCS Tiếp tục giữ vững và phát huy tinh thần tự giác, tíchcực tập luyện bộ môn chạy bền trong giờ TD chính khóa cũng như tậpluyện ngoại khóa

- Với tâm huyết của người làm công tác giáo dục thể chất trongnhà trường THCS buộc người giáo viên TD phải đấu tranh vượt qua cáckhó khăn để hoàn thành mục tiêu giáo dục sức khỏe cho học sinh thôngqua tập luyện chạy bền

4 Nhiệm vụ, phạm vi và thời gian thực hiện.

Để đạt được mục đích tìm hiểu và đánh giá của đề tài tôi xác địnhnhiệm vụ sau:

- Tìm hiểu nguyên nhân ảnh hưởng đến tính tích cực tập luyện chạy bền

của học sinh và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả củamôn chạy bền

- Thời gian thực hiện từ tháng 9/2011 đến tháng 10/2011

5 Đóng góp của ĐTKH đối với việc nâng cao chất lượng quản lý dạy

- Thường xuyên theo dõi, động viên các đối tượnghọc sinh, có lượng vận động phù hợp, đủ thời gian nghỉngơi sau khi chạy

- Phát huy ý thức tự giác tập luyện cùng với sự độngviên của gia đình

- Có cách kiểm tra, đánh giá khoa học, đúng đắn

- Làm cho mọi người hiểu và tạo điều kiện thuận lợitrong công việc dạy và học chạy bền

Áp dụng tốt đề tài sẽ giáo dục cho học sinh tính tựgiác tích cực, kiên nhẫn, vượt khó Phong trào tập luyệnchạy bền sẽ thực hiện thường xuyên, phát triển thêm sứcbền cho các em

Đến đây có vai trò quan trọng phục vụ cho sức khoẻ và có tác dụng chữabệnh đem lại hiệu quả trong đời sống, lao động sản xuất

Khoa học cũng như thực tiễn đời sống xã hội đã chứng minhTDTT là một phương tiện tích cực nhất, chủ động nhất và có hiệu quảhết sức to lớn trong việc giữ gìn cũng cố và nâng cao sức khoẻ cho mọingười thuộc mọi lứa tuổi khác nhau mà đặc biệt là thế hệ trẻ, nhữngngười xây dựng và làm chủ đất nước trong tương lai

Trong sự nghiệp đổi mới của dân tộc ta TDTT có một vị trí vôcùng quan trọng được Đảng và Nhà nước ta quan tâm Điều này đượcthể hiện trong văn kiện hội nghị lần thứ 4 ban chấp hành Trung ươngĐảng lần thứ 7 (4-1-1993) đã nêu “Những quan điểm chỉ đạo lớn củaĐảng và Nhà nước đổi mới công tác này được chăm lo phát triển sựnghiệp TDTT, coi đó là biện pháp hàng đầu để tăng cường sức khoẻ”.Nhân tố con người được Đảng và Nhà nước ta coi trọng, xem là vốn quýnhất trong xã hội Nhất là trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế.Bác

Hồ đã nói “Muốn xây dựng xã hội chủ nghĩa thì trước hết phải có conngười xã hội chủ nghĩa (XHCN)” Chương trình giáo dục phổ thông banhành kèm theo Quyết định số 16/2006/QĐ-BGD ĐT ngày 5/5/2006 của

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã nêu : "Phải phát huy tínhtích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc trưngmôn học, đặc điểm đối tượng học sinh, điều kiện của từng lớp học, bồidưỡng cho học sinh phương pháp tự học, khả năng hợp tác , rèn luyện kĩnăng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại

niềm vui, hứng thú và trách nhiệm học tập của học sinh" Vậy ngaytrong những bước đi ban đầu của thời kỳ quá độ hiện nay TDTT trướchết chủ yếu gắn với sự nghiệp đào tạo con người và phục vụ con người.Những năm gần đây Đảng và Nhà nước ta chú trọng và đầu tư phát triểnTDTT cho quần chúng nhân dân và có những bước chuyển mạnh mẽ.Nghị quyết ban chấp hành TW IV khoá VII đã chỉ rõ “ Đổi mới phươngpháp ở tất cả các cấp học, bậc học, kết hợp học với hành, học tập với laođộng sản xuất, thực nghiệm và nghiên cứu khoa học, gắn nhà trường với

xã hội, áp dụng những phương pháp giáo dục hiện đại, bồi dưỡng chohọc sinh năng lực tư duy, sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề” Nghịquyết TW II khoá VIII tiếp tục khẳng định “ Đổi mới phương pháp giáodục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tưduy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng phương pháp tiên tiến

và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện, thờigian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh”

II - Cơ sở thực tiễn.

Năm học 2010 - 2011 là năm học đổi mới phương pháp dạy họctheo hướng phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh tronghoạt động học tập nhằm phù hợp với xu thế của thời đại Vấn đề này đãđặt ra yêu cầu cấp thiết đối với giáo viên THCS là phải đổi mới cách dạy

ở nội dung chạy bền sao cho thích hợp với từng đối tượng học sinh đểphát huy tính tích cực của học sinh Thể lực của học sinh luôn là mộtvấn đề được đặc biệt quân tâm của giờ thể dục, là một tiêu chí đánh giá

xếp loại học sinh Tuy nhiên trong giờ dạy thể lực luôn gặp những hạnchế:

- Học sinh chưa nhận thức tầm quan trọng của nội dung chạy bềnnhằm nâng cao thể lực cho mình Chạy bền là nội dung học rất dễ nhàmchán đối với học sinh hơn nữa chạy bền là một trong những nội dungđánh giá tiêu chuẩn RLTT với học sinh THCS Hiện nay do yêu cầu đổimới phương pháp giảng dạy đòi hỏi học sinh phải chủ động sáng tạotích cực, tự giác để tiếp thu tốt các bài học trên lớp nhằm nâng cao sứckhoẻ, thể lực cho bản thân Do vậy việc lựa chọn bài tập phù hợp vớikiểu bài và phát huy được sự yêu thích môn học đối với học sinh là mộtvấn đề rất quan trọng Xuất phát từ những lí do trên đã thôi thúc tôi chọn

sáng kiến “Lựa chọn một số bài tập nhằm phát huy tính tích cực của

học sinh THCS trong luyện tập chạy bền” mà tôi đã áp dụng và theo

dõi nhiều năm tại Trường THCS Trung Nghĩa –Yên Phong – Bắc Ninhnơi tôi đang công tác

- Muốn học tốt các môn Thể dục thể chất nói chung và môn Điềnkinh nói riêng Đặc biệt là nội dung chạy bền để giúp các em phát triểnđều đặn những nhóm cơ chủ yếu tạo điều kiện hình thành tư thế đứngđắn, điều chỉnh linh hoạt sự vận động của cơ thể trong quá trình học tập

và luyện tập điền kinh: Phải nói đến môn chạy bền Tại sao trong khiluyện tập học sinh thường sợ môn này?

- Vì chạy bền khả năng duy trì hoạt động kéo dài, hoạt động vớicường độ khác nhau Do đó cần phải giúp các em giảm bớt lo sợ khi

luyện tập chạy bền để các em thoải mái hưng phấn trong khi luyện tậptức là giúp các em phân biệt được sức bền chung và sức bền chuyênmôn Là một tố chất thể lực cần phải phân phối sức cho hợp lý trên toàn

bộ cự ly cho phù hợp

- Học sinh các trường THCS, ngoài việc học tập các môn văn hóa

để phát triển trí tuệ, thì việc học bộ môn Thể dục, tập luyện TDTTthường xuyên ở nhà, nhằm nâng cao sức khỏe chống lại bệnh tật và phục

vụ lao động sản xuất Đây là một nhu cầu không thể thiếu đối với bảnthân của mỗi học sinh

- Thực hiện kế hoạch thường xuyên của ngành và kế hoạch cụ thểhằng năm của Nhà trường về giảng dạy bộ môn Thể dục chính khóa 2tiết/tuần

- Nhiệm vụ dạy học chính trong môn chạy bền là rèn luyện kỹthuật và rèn luyện sức bền cho học sinh, đồng thời phát hiện học sinhnăng khiếu để bồi dưỡng

- Sân bãi tập luyện khá tốt nên học sinh thực hiện đảm bảo đủ cự

ly quy định, phân phối thời gian giảng dạy chạy bền ở cuối tiết (khoảng5-7 phút) đảm bảo lượng vận động cần thiết để phát triển sức bền

Ch¬ng 2: Thùc tr¹ng t×nh h×nh

I Thuận lợi.

Việc phát huy tính tích cực của học sinh THCS Trung Nghĩa trongluyện tập chạy bền Giáo viên thể dục đã giúp các em hoàn thành mụctiêu môn học THCS là:

- Biết được một số kiến thức, kỹ năng cơ bản để tập luyện gìn giữ sứckhoẻ và nâng cao thể lực

- Góp phần rèn luyện nếp sống lành mạnh, nhanh nhẹn, khéo léo,thói quen tự giác tập luyện TDTT, gìn giữ vệ sinh

- Có sự tăng tiến về thể lực, đạt tiêu chuẩn RLTT và thể hiện bảnthân về TDTT

- Biết vận dụng những điều đã học vào nếp sống sinh hoạt ở trong

và ngoài nhà trường

Chạy bền là nội dung rèn luyện sức bền cho học sinh THCS , luyệntập chạy bền sẽ giúp học sinh phát triển một cách toàn diện cả về thểchất lẫn tinh thần

Nhà trường, phụ huynh, chính quyền địa phương quan tâm rất lớn, đầu

tư rất lớn đến phong trào thể thao của Trường

Giáo viên có trình độ chuyên môn thể dục thể thao đảm bảo các yếu

tố để phát triển phong trào thể thao, giáo dục thể chất ở trong và ngoàinhà trường

Điều kiện cơ sở vật chất dần dần được cải thiện (ví dụ: Sân bóngchuyền, đường chạy bền quanh khu vực sân bóng đá đã hoàn thành), họcsinh, phụ huynh ngày càng nhìn nhận được tầm quan trọng của thể dụcthể thao đối với cơ thể

II Khó khăn:

- Cơ sở vật chất kỹ thuật không đáp ứng được yêu cầu của tiết dạy.

- Thiết bị đồ dùng luyện tập còn thiếu, hay chất lượng kém

- Học sinh chưa phát huy tính tích cực và tự giác ở nội dung chạy bền

do nhàm chán các bài tập đơn giản

* Với giáo viên:

- Do điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường ảnh hưởng lớn đến việc

áp dụng các đổi mới phương pháp dạy học vì thế còn nhiều hạn chếtrong quá trình phát huy tính tích cực của học sinh trong luyện tập chạybền

* Với học sinh:

Đa số các em chưa ý thức cao việc luyện tập đặc biệt là môn chạybền

Tài liệu tham khảo còn thiếu ảnh hưởng đến quá trình tập luyện và

sự hứng thú luyện tập ở nội dung chạy bền Đặc biệt tình trạng học sinhchưa đáp ứng được yêu cầu về thể lực vẫn còn nhiều Trong các giải

TDTT của Huyện, Ngành, Trường tôi không bao giờ có giải trong nộidung thi chạy bền từ đó việc cấp thiết là tạo cho các em hứng thú luyệntập thể lực ở trường cũng như ở nhà, trong và ngoài tiết học.Trên thực tếtại Trường THCS Trung Nghĩa học sinh luôn rất e ngại phải luyện tậpchạy bền, đến kỳ kiểm tra lại cố quá sức nên cũng dễ xảy ra hiện tượngquá mệt thậm chí choáng ngất do đặc thù của bộ môn, vì thế vấn đề cầngiải quyết là phải làm sao để cho học sinh có hứng thú và ham thích, biếtcách luyện tập chạy bền Từ những vấn đề trên tôi mạnh dạn đưa ra một

số giải pháp sau

Ch¬ng 3: Nh÷ng gi¶i ph¸p

- Để phát huy tính tích cực của học sinh trong dạy học môn chạybền, GV phải dùng nhiều hình thức và biện pháp tập luyện khác nhau, cónhư vậy nội dung tập luyện sẽ bớt đơn điệu và gây hứng thú học tập chohọc sinh.

- Hình thức trò chơi vận động là một trong những hình thức đầutiên có tác dụng kích thích tập luyện và phù hợp với tâm - sinh lý lứatuổi học sinh cần được sử dụng nhiều (GV nên thay đổi trò chơi dướinhiều hình thức, tránh trường hợp lặp lại trò chơi, dễ gây nhàm chántrong học sinh)

- Đối với trường không có đường chạy vì địa điểm chật hẹp nên sửdụng hình thức chạy tại chỗ, chạy trong khu vực quy định, chạy vòng số

8, chạy theo đường gấp khúc với thời gian chạy tăng dần sau từng buổitập

- Các trường có đường chạy dài nên sử dụng hình thức chạy lặp lạinhiều lần, chạy tốc độ trung bình 1,2 vòng, chạy biến tốc, cũng giúp choviệc nâng cao sức bền rất tốt cho người tập Tuy nhiên cần phải đảm bảonguyên tắc tăng dần cự ly chạy sau từng buổi tập, không nên cho chạydài trong những buổi tập đầu

- Hình thức tập luyện chạy trên địa hình tự nhiên, đây là hình thứctập luyện chủ yếu, GV có thể chủ động biến đổi địa hình, đường chạy.Tuy nhiên việc lựa chọn đường chạy nên tận dụng các địa hình có sẵnnhư chạy lên dốc, xuống dốc, hố nước hoặc làm các chướng ngại vật

trên đường chạy để làm cho đường chạy phong phú nhằm phát huy tínhtích cực chủ động của học sinh thông qua các loại hình tập luyện.

- Tập chạy cự ly tương đương với cự ly kiểm tra theo từng nhómsức khỏe, lứa tuổi dưới các hình thức thi đấu giữa các tổ, cá nhân

- Chương trình giảng dạy bộ môn thể dục mới do Bộ Giáo dục vàĐào tạo quy định, chạy bền lấy việc phát triển sức bền cho học sinh lànhiệm vụ hàng đầu Do vậy, việc rèn luyện chạy bền cho học sinh THCScần được GV xác định để lựa chọn nội dung, biện pháp luyện tập phùhợp, lượng vận động hợp lý, giúp HS rèn luyện thường xuyên Có nhưvậy việc rèn luyện thể chất mới có hiệu quả và đảm bảo an toàn tuyệt đốitrong tập luyện và kiểm tra

- Ngoài ra GV cần cung cấp các kiến thức chuyên môn trongnhững thời gian nghỉ giữa các lần tập Đó là: Kiến thức về các giai đoạn

kỹ thuật chạy, phân phối sức

khi chạy, giải thích các hiện tượng đau sóc, hiện tượng cực điểm, hiệntượng choáng, thở dốc và cách khắc phục Nhắc nhở HS vận dụng tốttrong quá trình tập luyện trên lớp cũng như tự tập ở nhà Để tránh nhàmchán, các biện pháp tập luyện cần được thay đổi thường xuyên qua cácbuổi tập, mỗi khi đưa ra biện pháp mới, GV cần hướng dẫn cụ thể mụcđích, yêu cầu đến cách tổ chức tập luyện cho HS ở trên lớp và bài tập bổtrợ thêm ở nhà

- Để nâng cao tính tích cực tự giác của HS trong tập luyện chạybền người GV cần quan tâm: Tìm đường chạy đủ độ dài, nếu đường