Bài 51. Khái niệm về quần thể và mối quan hệ giữa các cá thể trong quần thể

Bài 51. Khái niệm về quần thể và mối quan hệ giữa các cá thể trong quần thể tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luậ...

Kính chào các thầy cô giáo và

các em học sinh thân mến!

Chương II: QUẦN THỂ SINH VẬT

Bài 51:

KHÁI NIỆM VỀ QUẦN THỂ VÀ CÁC MỐI QUAN HỆ

GIỮA CÁC CÁ THỂ TRONG QUẦN THỂ

I Khái niêm về quần thể.

II Các mối quan hệ giữa các

cá thể trong quần thể.

1 Quan hệ hỗ trợ

2 Quan hệ cạnh tranh.

I Khái niệm về quần thể.

Em có nhận xét gì về thành phần, khu vực sống, thời gian sống và mối quan hệ của các cá thể trong các nhóm sinh vật trên?

Quần thể là nhóm cá thể của một loài phân bố trong

vùng phân bố của loài, vào một thời gian nhất định,

có khả năng sinh ra các thế hệ mới hữu thụ (kể cả loài sinh sản vô tính hay trinh sản )

Ví dụ: - Quần thể thông

- Quần thể ngựa vằn

- Quần thể chim cánh cụt

Hãy lựa chọn và sắp xếp các nhóm sinh vật sau đây thuộc hay không thuộc quần thể:

Quần thể Không thuộc quần thể

1 Cá chắm cỏ trong ao

2 Cá rô phi đơn tính trong hồ

2 Cá rô phi đơn tính trong hồ

3 Bèo trên mặt ao hồ.

4 Sen trong đầm

10 Chim ở luỹ tre làng

9 Sim trên đồi.

8 Chuột trong vườn.

7 Ốc bươu vàng ở ruộng lúa.

6 Voi ở khu bảo tồn Yokđon.

5 Các cây ven hồ.

II/ Các mối quan hệ giữa các

cá thể trong quần thể

1 Quan hệ hỗ trợ

Biểu hiện của quan hệ

1. Các cây thông nhựa

liền rễ

2. Các bụi tre, nứa sống

chen chúc nhau

3. Bồ nông xếp thành

hàng bắt cá

4. Chó rừng hỗ trợ nhau

trong đàn

5. Trời rét, động vật tập

trung thành đàn đông

đúc

1.Hút chất dinh dưỡng tốt hơn, sinh trưởng nhanh, chịu hạn

và chống được gió bão

2 Dựa vào nhau chống được gió bão, tránh gãy đổ

3 Bắt được nhiều cá hơn, tự vệ tốt hơn

4 Tiêu diệt được con mồi có kích thước lớn hơn, tự vệ tốt hơn

5 Nhiệt độ toả ra từ mỗi cơ thể làm ấm các cá thể bên cạnh

II/ Các mối quan hệ giữa các cá thể

trong quần thể

1 Quan hệ hỗ trợ

khai thác tối ưu nguồn sốngcủa môi trường, làm

tăng khả năng sống sót và sinh sản của các cá

thể trong quần thể

quan hệ hỗ trợ trong quần thể là quan

hệ giữa các cá thể cùng loài, hỗ trợ nhau trong các hoạt động sống như: lấy thức ăn Chống kẻ thù, sinh sản…

- Quan hệ hỗ trợ trong quần thể được thể hiện qua

hiệu quả nhóm

Ví dụ: Khả năng lọc nước của một loài thân mềm (Sphaerium

corneum) Thấy đổi theo số lượng cá thể trong nhóm như sau:

Số lượng (con) : 1 5 10 15 20

Tốc độ lọc nước (ml/giờ): 3,4 6,9 7,5 5,2 3,8

Cách nhận biết của các cá thể trong đàn Khi sống trong đàn các cá

thể nhận biết nhau bằng

cách nào ?

Điệu bộ

Điệu bộ

Có nhận xét gì về cách sống bầy đàn của loài linh cẩu so với loài

chim?

Sống bầy đàn để thực hiện

một chức năng nào đó có

tính chất tạm thời, sau đó

các cá thể lại sống đơn lẻ

Sự hình thành đàn là dạng sống ổn định suốt đời

Kiểu xã hội mang tính bản

Tổ chức xã hội mềm dẻo và linh hoạt, thích nghi rất cao với mọi tình huống xảy ra trong môi trường.

Hãy nêu lên sự khác nhau giữa xã hội loài người với xã hội của các loài côn

trùng?

2 Quan hệ cạnh tranh

Nguyên nhân dẫn đến sự cạnh tranh giữa các cá thể trong quần thể là gì?

2 Quan hệ cạnh tranh

* Nguyên nhân:

- Động vật: Mật độ vượt quá (( sức chiụ đựng)) của môi trường, thiếu thức ăn, nơi ở, trong mùa sinh sản có sự trong mùa sinh sản có sự

tranh giành con đực (cái) hoặc giữa những con cái giành nơi làm tổ

- Thực vật: Mật độ quá đông, thiếu dinh dưỡng, ánh

sáng…

Cạnh tranh, ăn thịt đồng loại

- Giảm mức sinh sản, tăng mức tử vong, kích thước quần thể giảm phù hợp với điều kiện môi trường

- Giúp loài tồn tại và phát triển một cách hưng thịnh

* Kết quả:

Củng cố

trong vùng phân bố của loài, vào một thời gian nhất định, có khả năng sinh ra các thế hệ mới hữu thụ, kể

cả các loài sinh sản vô tính hay trinh sản.

( sống quần tụ,hình thành bầy đàn hay xã hội)

hoặc quan hệ cạnh tranh, kí sinh, ăn thịt đồng

loại trong những điều kiện môi trường xác định,

giúp cho loài tồn tại và phát triển ổn định.

Bài tập trắc nghiệm

Chọn một phương án đúng hoặc đúng nhất

cùng loài, ăn thịt đồng loại giữa các cá thể trong quần thể thường đẫn đến kết quả là:

B sức sống của loài giảm dần.

C Giúp loài tồn tại và phát triển ổn định

C Giúp loài tồn tại và phát triển ổn định

phát triển ổn định hay bị diệt vong.

C

Câu 2 tập hợp nào sau đây không phải là

quần thể ?

D Các cây thông trong rừng.

B

Câu 3 Cá mập thụ tinh trong, phôi phát triển trong buồng trứng, các phôi nở trước ăn trứng chưa nở và phôi nở sau, nên số lượng con non sinh ra rất ít nhưng rất khoẻ mạnh Đây là kiểu:

A Quan hệ cạnh tranh dinh dưỡng

B Ăn thịt đồng loại

C Kí sinh cùng loài

D Hỗ trợ cùng loài

B

Chúc các thầy cô giáo mạnh

khoẻ

Chúc các em học giỏi