Bài 51. Khái niệm về quần thể và mối quan hệ giữa các cá thể trong quần thể

CHƯƠNG II: QUẦN THỂ SINH VẬT Tiết 54 KHÁI NIỆM VỀ QUẦN THỂ VÀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC CÁ THỂ TRONG QUẦN THỂ... -KN : + Là nhóm cá thể của 1 loài+ Phân bố trong vùng phân bố của loài vào

CHƯƠNG II: QUẦN THỂ SINH

VẬT

Tiết 54 KHÁI NIỆM VỀ QUẦN THỂ

VÀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC

CÁ THỂ TRONG QUẦN THỂ

I Khái niệm về quần thể

- Ví dụ

Quần thể sen trong đầm

Quần thể voi

Quần thể là gì?

Tại sao quần thể được coi

là đơn vị tổ chức của loài?

-KN :

+ Là nhóm cá thể của 1 loài+ Phân bố trong vùng phân bố của loài vào

1 thời gian nhất định+ Có khả năng sinh ra các thế hệ con hữu thụ, kể cả các loài sinh sản vô tính hay

trinh sản

- Quần thể đảm bảo khả năng khai thác

nguồn thức ăn, chống kẻ thù và sinh sản

nguồn thức ăn, chống kẻ thù và sinh sản

tốt nhất -> loài tồn tại và phát triển

1.Cá trắm cỏ trong ao, 2.Cá rô phi đơn tính trong

hồ, 3.Bèo trên mặt ao, 4.Sen trong đầm, 5.Các cây ven hồ, 6.Voi trong khu bảo tồn Yokđôn, 7 Ốc

bươu vàng ở ruộng lúa, 8.Chuột trong vườn, 9.Sim trên đồi,10.Chim ở lũy tre làng

Đố em biết, trong các tập

hợp sau đây đâu là quần thể?

9.Sim trên đồi

 Không phải quần thể

2.Cá rô phi đơn tính trong hồ

3.Bèo trên mặt ao5.Các cây ven hồ8.Chuột trong vườn10.Chim ở lũy tre làng

II Các mối quan hệ trong quần thể

Quan hệ hỗ trợ

Quan hệ cạnh tranh

1 Quan hệ hỗ trợ

- Là hiện tượng phổ biến

- Gồm tụ họp (hay sống bầy đàn) hoặc có đời sống xã hội

Cách sống bầy đàn của chim

Sống bầy đàn có lợi gì

cho các cá thể trong quần thể?

- Sống bầy đàn

+ Có thể nhận biết nhau bằng những tín hiệu đặc trưng như: màu sắc đàn, vũ điệu (ong), phêromon, ánh sáng từ các cơ quan phát sáng,

+ Có nhiều đặc điểm sinh lí, tập tính có lợi

hiệu quả nhóm (hiệu suất nhóm)

VD khả năng lọc nước của loài thân mềm

Số lượng (con) 1 5 10 15 20Tốc độ lọc nước(ml/h) 3,4 6,9 7,5 5,2 3,8

Đời sống xã hội của ong

- Đời sống xã hội (ong, kiến, mối, con người)

+ Xã hội của ĐV là kiểu

-> Nhờ sống đàn chúng có thể khai thác

nguồn thức ăn có hiệu quả,báo hiệu kẻ thù và sinh sản tốt hơn

2 Quan hệ cạnh tranh

Cạnh tranh

Kí sinh cùng loài

Ăn thịt đồng loại

Về lí thuyết quan hệ cạnh tranh

cùng loài là rất khốc liệt, vì sao?

Tại sao trong thực tế sự cạnh tranh cùng loài ít khi xảy ra?

Về lí thuyết cạnh tranh cùng loài thường xảy ra

khốc liệt vì các cá thể có ổ sinh thái trùng nhau

hoàn toàn

+ Hơn nữa các cá thể cùng loài bao giờ cũng có khả năng tiềm ẩn để phân li ổ sinh thái, nhất là ổ

Hãy cho VD về cạnh tranh giữa các cá thể cùng loài và những điều kiện

đưa đến sự cạnh tranh?

Cạnh tranh xảy ra khi mật độ cá thể vượt

tỉa thưa” ở TV, ĐV

Kí sinh cùng loài: cá đực rất nhỏ kí sinh trên cá cái

do nguồn thức ăn hạn hẹp ở biển sâu (hình 53.3)-> giảm sức ép lên nguồn thức ănCho ví dụ về hiện tượng kí sinh cùng loài,

Ý nghĩa của hiện tượng đó?,

Ăn thịt đồng loại:

ở biển, khi thức ăn suy kiệt cá vược ăn thịt con,

cá mập nở trước ăn thịt trứng và phôi nở sau,…-> chọn lọc những con khỏe mạnh

Ở điều kiện nào thì xảy

ra ăn thịt đồng loại?

Điều đó có lợi gì cho sự

tồn vong của loài?

=> Trong các điều kiện xác định, các kiểu quan hệ cạnh tranh tuy không phải là hiện tượng phổ biến, nhưng giúp loài tồn tại và phát triển

một cách hưng thịnh

- Học bài và trả lời câu hỏi sgk

- Sưu tầm các tranh ảnh, tư liệu về các mối quan hệ giữa các cá thể trong quần thể