Yếu tố đua tranh trong chương trình trò chơi truyền hình khóa luận tốt nghiệp

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Khi SV96 bắt đầu lên sóng VTV cách đây 19 năm, trò chơi truyền hình này này gần như đã tạo nên một hiện tượng trên khắp cả nước. Lần đầu khán giả truyền hình được xem một chương trình mang đậm tính giải trí, có tính tương tác giữa các đội chơi và hừng hực khí thế của người trẻ thứ mà các chương trình thường thức và mang tính giáo điều đến buồn ngủ thời đó không làm được. Những tên tuổi như MC Lại Văn Sâm, Tạ Bích Loan hay các nghệ sĩ Mỹ Linh, Hồng Nhung, ban nhạc Bức Tường… cũng nổi lên hẳn từ ảnh hưởng của chương trình này. Sau đó, VTV tiếp tục cho ra đời loạt những gameshow hấp dẫn không kém như: “Chiến nón kì diệu”, “Hãy chọn giá đúng”, “Ai là triệu phú”… Những chương trình này đã nhanh chóng trở thành những món ăn tinh thần không thể thiếu với nhiều gia đình Việt Nam. Ra đời từ nhu cầu thực tế, bám sát tâm lý của khán giả Việt, nên các chương trình trò chơi truyền hình đã nhận được sự ủng hộ nhiệt tình từ phía khán giả. Dù có thế mạnh riêng trò chơi truyền hình vẫn bị cạnh tranh gay gắt với các chương trình truyền hình khác. Thực tế hiện nay muốn giữ vững sự thu hút của khán giả, một vấn đề đang đặt ra cho những người làm chương trình trò chơi truyền hình đó là phải luôn làm sao nâng cao chất lượng, tạo được sự hấp dẫn, mới mẻ cho chương trình. Có nhiều giải pháp đã được đưa ra và thực hiện, trong đó có một giải pháp được nhiều quan tâm, đó là khai thác, tạo ra yếu tố ganh đua trong chương trình. Mục đích nhằm tăng chất xúc tác giữa các người chơi giúp cho các phần chơi thêm phần gay cấn và hấp dẫn. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện việc khai thác, xử lý các yếu tố ganh đua trong chương trình trò chơi truyền hình nhiều lúc chưa thật sự được quan tâm và chưa hiệu quả. Thực tiễn này là lý do thôi thúc tôi chọn: “Yếu tố ganh đua trong chương trình trò chơi truyền hình” (Khảo sát chương trình “Đường lên đỉnh Olympia”, “Chiếc nón kì diệu”,“Thử thách đường phố”,“Vuikhoẻcó ích”, “Hãy chọn giá đúng”, “Ai thông minh hơn học sinh lớp 5” trên kênh VTV3 từ tháng 32014 đến tháng 32015) để làm đề tài cho Khoá luận Tốt nghiệp của mình.

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Khi SV96 bắt đầu lên sóng VTV cách đây 19 năm, trò chơi truyền hình

này này gần như đã tạo nên một hiện tượng trên khắp cả nước Lần đầu khángiả truyền hình được xem một chương trình mang đậm tính giải trí, có tínhtương tác giữa các đội chơi và hừng hực khí thế của người trẻ - thứ mà cácchương trình thường thức và mang tính giáo điều đến buồn ngủ thời đó khônglàm được Những tên tuổi như MC Lại Văn Sâm, Tạ Bích Loan hay các nghệ

sĩ Mỹ Linh, Hồng Nhung, ban nhạc Bức Tường… cũng nổi lên hẳn từ ảnhhưởng của chương trình này Sau đó, VTV tiếp tục cho ra đời loạt những

gameshow hấp dẫn không kém như: “Chiến nón kì diệu”, “Hãy chọn giá đúng”, “Ai là triệu phú”… Những chương trình này đã nhanh chóng trở

thành những món ăn tinh thần không thể thiếu với nhiều gia đình Việt Nam

Ra đời từ nhu cầu thực tế, bám sát tâm lý của khán giả Việt, nên cácchương trình trò chơi truyền hình đã nhận được sự ủng hộ nhiệt tình từ phía khángiả Dù có thế mạnh riêng trò chơi truyền hình vẫn bị cạnh tranh gay gắt với cácchương trình truyền hình khác Thực tế hiện nay muốn giữ vững sự thu hút củakhán giả, một vấn đề đang đặt ra cho những người làm chương trình trò chơitruyền hình đó là phải luôn làm sao nâng cao chất lượng, tạo được sự hấp dẫn,mới mẻ cho chương trình Có nhiều giải pháp đã được đưa ra và thực hiện, trong

đó có một giải pháp được nhiều quan tâm, đó là khai thác, tạo ra yếu tố ganh đuatrong chương trình Mục đích nhằm tăng chất xúc tác giữa các người chơi giúpcho các phần chơi thêm phần gay cấn và hấp dẫn

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện việc khai thác, xử lý các yếu tốganh đua trong chương trình trò chơi truyền hình nhiều lúc chưa thật sự được

quan tâm và chưa hiệu quả Thực tiễn này là lý do thôi thúc tôi chọn: “Yếu tố ganh đua trong chương trình trò chơi truyền hình” (Khảo sát chương trình

“Đường lên đỉnh Olympia”, “Chiếc nón kì diệu”,“Thử thách đường phố”,“Vui-khoẻ-có ích”, “Hãy chọn giá đúng”, “Ai thông minh hơn học sinh

lớp 5” trên kênh VTV3 từ tháng 3/2014 đến tháng 3/2015) để làm đề tài cho

Khoá luận Tốt nghiệp của mình

2 Lịch sử vấn đề nghiên cứu

Cho đến nay, có ít đề tài nghiên cứu đề cập đến vấn đề yếu tố ganh đuatrong các chương trình trò chơi truyền hình Hiện mới chỉ có một số ít tài liệuliên quan như:

• “Trò chơi truyền hình - một thể loại mới của truyền hình Việt Nam”

(Hoàng Thị Hải - Luận văn tốt nghiệp Đại học Báo chí, chuyên ngành Truyềnhình, H, 1998)

Luận văn đi sâu nghiên cứu trò chơi truyền hình như một thể loại báochí mới xuất hiện và những thế mạnh của nó trong việc thu hút khán giảtruyền hình.Tác giả đã phân tích đặc điểm của kịch bản và cách tổ chức thựchiện chương trình.Ngoài ra trên cơ sở khảo sát các chương trình trò chơitruyền hình đã và đang phát sóng, đưa ra các nhận định, phân tích và đề xuất

để nâng cao chất lượng chương trìnhtrò chơi truyền hình

• “Tổ chức sản xuất các trò chơi truyền hình” (Vũ Thanh Hường Luận văn Thạc sĩ báo chí, ĐH KHXH&NV - ĐH Quốc gia, H, 2003);

-Luận văn tìm hiểu công tác tổ chức sản xuất các chương trình trò chơitruyền hình như một hình thức báo chí mới xuất hiện; những thế mạnh của nótrong việc thu hút khán giả truyền hình.Ngoài ra luận văn còn đi sâu phân tíchnhững đặc điểm kịch bản và cách tổ chức thực hiện chương trình như: tìm đốitượng tham gia phù hợp, chuẩn bị đạo cụ minh họa, liên hệ các cố vấn chuyênmôn và hệ thống các công tác viên đắc lực, tập luyện và tổ chức buổi ghi hình tạitrường quay và hiện trường, chu toàn khâu hậu kì và dựng băng phát sóng…Trên

cơ sở khảo sát các chương trình ở kênh VTVT đề xuất một số giải pháp nâng caochất lượng các chương trình trò chơi truyền hình nói chung

• “Nâng cao tính hấp dẫn của các chương trình giải trí trên truyền hình thông qua việc áp dụng một số thủ pháp sân khấu” (Bùi Thu Thuỷ -

Luận văn Thạc sĩ báo chí, ĐHKHXH&NV - ĐH Quốc gia, H, 2003)

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu nêu trên mới bước đầu đề cập đếnmột số khía cạnh của vấn đề yếu tố ganh đua trong các chương trình trò chơitruyền hình.Tuy nhiên, về mặt học thuật, gần như chưa có một đề tài nào nghiêncứu cụ thể, cơ bản nội dung yếu tố ganh đua trong các chương trình trò chơi

•“Sự tham gia của khán giả trong chương trình trò chơi truyền hình”

(Trần Thị Hằng –Khóa luận tốt nghiệp, Học viện Báo chí và Tuyên Truyền, H,

2009);

Khóa luận chỉ ra thực trạng sự tham gia của khán giả trong chươngtrình trò chơi trên kênh VTV3, ưu điểm và những hạn chế của sự tham gianày.Trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nhằm thu hút nhiều hơn nữa sựtham gia của khán giả trong các các chương trình trò chơi truyền hình trênsóng Đài Truyền hình Việt Nam trong thời gian tới

• “Yếu tố hấp dẫn trong chương trình trò chơi truyền hình”

(Nguyễn Anh Thư – Khóa luận tốt nghiệp, Học viện Báo chí và TuyênTruyền, H, 2013)

Khóa luận nghiên cứu, tìm hiểu thực trạng, làm rõ những nguyên nhânthành công và hạn chế trong việc xây dựng và khai thác yếu tố bất ngờ trongmột số chương trình trò chơi truyền hình trên kênh VTV3, từ đó đề xuấtnhững giải pháp nhằm khai thác yếu tố này trong các chương trình trò chơitruyền hình một cách hiệu quả trong thời gian tới

Ngoài những công trình kể trên, còn một số công trình nghiên cứukhoa học, các chuyên đề về Trò chơi truyền hình được sưu tầm, chọn lọc vàđăng tải trên các báo, tạp chí chuyên ngành, tạp chí nghiên cứu như: tạp chíNgười làm báo, tạp chí Truyền hình, tạp chí Lý luận và Truyền thông của Họcviện Báo chí và Tuyên truyền…Tuy nhiên, những bài viết đó hầu như cũngchưa đề cập, phân tích về yếu tố ganh đua trong trò chơi truyền hình

Tóm lại, các công trình nghiên cứu nêu trên mới bước đầu đề cập đếnmột số khía cạnh của Trò chơi truyền hình như: sự tham gia của khán giảtrong chương trình trò chơi truyền hình, yếu tố bất ngờ trong chương trình tròchơi truyền hình….Về mặt học thuật, gần như chưa có một đề tài nào nghiêncứu cụ thể, cơ bản nội dung yếu tố ganh đua trong các chương trình trò chơi.

Đó chính là khoảng trống về cả mặt lý luận và thực tiễn cần tiếp tục

được nghiên cứu sâu Vì vậy, tôi đã chọn đề tài “Yếu tố ganh đua trong chương trình trò chơi truyền hình” để nghiên cứu, với mong muốn có một sự

đóng góp phù hợp trong quá trình tìm hướng hấp dẫn hơn, thu hút hơn chocác chương trình trò chơi truyền hình

3 Mục đích nghiên cứu

Khóa luận hệ thống những vấn đề lý luận liên quan đến đề tài nghiêncứu, khảo sát thực tiễn, chỉ ra thực trạng việc khai thác, sử dụng yếu tố ganhđua trong chương trình trò chơi truyền hình hiện nay, những thành công, hạnchế và nguyên nhân hạn chế; từ đó tìm ra những giải pháp nhằm xây dựng và

sử dụng hiệu quả yếu tố ganh đua trong các chương trình trò chơi truyền hình

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích trên, khóa luận phải thực hiện nhiệm vụ sau:

Một là: Làm rõ những vấn đề lý luận về yếu tố ganh đua trong chương

trình trò chơi truyền hình: Những khái niệm cơ bản; Các biểu hiện sự ganhđua trong chương trình trò chơi truyền hình; Những yếu tố tác động tạo nênyếu tố ganh đua trong trò chơi truyền hình; Vai trò của yếu tố ganh đua trongcác chương trình trò chơi truyền hình

Hai là: Tiến hành khảo sát, thống kê, phân tích làm rõ ưu điểm, hạn chế

và tác động của yếu tố ganh đua trong một số chương trình trò chơi của kênhVTV3 Đài truyền hình Việt Nam

Ba là: Đề xuất hệ thống những giải pháp nhằm nhằm xây dựng và sử

dụng hiệu quả yếu tố ganh đua trong các chương trình trò chơi truyền hình

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

5.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là yếu tố ganh đua trong chương trình trò chơi truyền hình

5.2 Phạm vi nghiên cứu

Khóa luận khảo sát 6 chương trình trò chơi phát trên kênh VTV3 (Đài

truyền hình Việt Nam) như: Chương trình “Đường lên đỉnh Olympia ”, Chương trình “Chiếc nón kì diệu", Chương trình “Thử thách đường phố”, Chương trình “Vui khỏe có ích”, Chương trình “ Hãy chọn giá đúng”, Chương trình “Ai thông minh học sinh lớp 5” Đây là 6 chương trình trò chơi

truyền hình ra đời sớm và tồn tại thời gian dài trên sóng Đài truyền hình ViệtNam Ngoài ra, 6 chương trình này nằm trong “top” có sự quan tâm cao củakhán giả đối với các chương trình giải trí của VTV3 hiện nay

Những chương trình này được khảo sát trong thời gian 1 năm từ tháng3/2014 đến tháng 3/2015

6 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

6.1 Cơ sở lý luận

Khóa luận được thực hiện dựa trên cơ sở phương pháp luận là các quanđiểm của chủ nghĩa Mác- Lênin; tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng,Nhà nước và các chủ trương, định hướng của ngành giáo dục về công tác báochí; một số lý thuyết về báo chí nói chung và báo chí truyền hình nói riêng

6.2 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu, tác giả khóa luận sử dụng kết hợp một sốphương pháp sau đây:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu:

Phương pháp này được sử dụng nhằm khái quát, hệ thống hóa, bổ sungmặt lý thuyết về trò chơi truyền hình, các yếu tố ảnh góp phần tạo nên sự thànhcông của chương trình trò chơi truyền hình nói chung, yếu tố ganh đua trong

chương trình trò chơi truyền hình nói riêng Đây chính là những lý thuyết cơ sởđánh giá các kết quả khảo sát thực tế và đưa ra những giải pháp khoa học chovấn đề nghiên cứu

- Phương pháp thống kê:

Phương pháp này được sử dụng nhằm xác định tần số xuất hiện, chấtlượng, hiệu quả của yếu tố ganh đua trong chương trình trò chơi truyền hìnhtrên kênh VTV3 Phương pháp thống kê được dựa chủ yếu vào việc tác giảphải lưu giữ, xem lại các chương trình liên quan đến vấn đề khảo sát từ tháng3/2014 đến tháng 3/2015 trên VTV3

- Phương pháp phân tích, tổng hợp:

Phương pháp này được sử dụng nhằm phân tích, khảo sát việc sử dụngyếu tố ganh đua, và tổng hợp vai trò của yếu tố ganh đua trong chương trìnhtrò chơi truyền hình trên kênh VTV3 hiện nay

- Phương pháp điều tra xã hội học: (phỏng vấn sâu, phỏng vấn bảng

hỏi anket):

Phương pháp này dùng để điều tra công chúng, phỏng vấn những ngườilàm chương trình trong diện khảo sát và các chuyên gia, các nhà quản lý, cốvấn của chương trình trò chơi truyền hình nhằm thu thập ý kiến đánh giá của

cá nhân xung quanh vấn đề nghiên cứu

7 Ý nghĩa khoa học của đề tài

- Về mặt lý luận: Mảng đề tài về yếu tố ganh đua trong chương trình

trò chơi truyền hình chưa được nghiên cứu nhiều, do vậy khoá luận này làcông trình khoa học gần như đầu tiên tổng kết thực tiễn một cách hệ thống, rút

ra các luận điểm, kết quả có tính lý luận về đặc điểm, vai trò, chức năng của

yếu tố ganh đua trong trò chơi truyền hình Với kết quả nghiên cứu, khóa luận

mong muốn góp một phần nhỏ làm phong phú hơn lý luận về trò chơi truyềnhình nói chung, yếu tố tạo nên sự hấp dẫn của chương trình truyền hình nóiriêng

- Về mặt thực tiễn: Khóa luận góp một phần nhỏ trong việc tổng kết, chỉ

ra thực trạng, làm rõ hơn ưu, nhược điểm trong việc xây dựng, sử dụng yếu tốganh đua trong các chương trình trò chơi truyền hình hiện nay thông qua khảosát một số chương trình trò chơi truyền hình tiêu biểu trên kênh VTV3 hiện nay;đồng thời đưa ra một số giải pháp cho việc khai thác, sử dụng yếu tố này sao chohiệu quả Kết quả đạt được của khóa luận sẽ góp một phần giúp ích cho nhữnghoạt động nghiên cứu cũng như thực tiễn việc tác nghiệp của phóng viên sảnxuất các chương trình trò chơi truyền hình hiện nay

8 Kết cấu khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận và phụ lục, phần nội dung chính của khoáluận được kết cấu làm 3 chương, cụ thể:

Chương 1: Cơ sở lý luận chung về yếu tố ganh đua trong chương trình

trò chơi truyền hình

Chương 2: Khảo sát yếu tố ganh đua trong các chương trình trò chơi

truyền hình trên kênh VTV3 – Đài truyền hình Việt Nam

Chương 3: Những giải pháp nhằm xây dựng và sử dụng hiệu quả yếu tố

ganh đua trong chương trình trò chơi truyền hình

Theo từ điển tiếng Việt: “Trò chơi” là một danh từ với ý nghĩa là:

“Hoạt động bày ra để vui chơi, giải trí” [1, tr.1001]

Trong tiếng Anh: “Game” có nhiều nghĩa nhưng ở dạng danh từ thì

“Game” nghĩa là “Trò chơi” “Game” được từ điển Anh - Việt giải thích như sau: “form of play or sport with rules” (đó là dạng trò chơi hay thể thao có luật lệ) [2, tr.125] Tương tự, trong tiếng Pháp, “trò chơi” là “Jeu” được khái quát “là những hoạt động về thể chất hoặc tinh thần và không nhất thiết phải cần một kết quả hữu ích Với hoạt động ấy thì người thực hiện có thể có niềm vui” hay “Là những hoạt động giải trí tuân theo những quy tắc thông thường

và bao gồm người thắng cuộc, người thua cuộc và được thực hiện theo nhiều phương cách khác nhau: thể chất, trí tuệ” [3].

Trong cuốn “Tổ chức hoạt động vui chơi ở học sinh tiểu học nhằm phát triển tâm lực, trí tuệ và thể lực cho học sinh”, nhóm tác giả cho rằng: “ Trò chơi là hoạt động vui chơi mang chủ đề, nội dung nhất định và có những quy định mà người tham gia Trong cuốn “Trò chơi dân gian Việt Nam” định nghĩa rằng: “ Trò chơi là hình thức vui chơi giải trí.Nó dùng những phương tiện gợi cảm để mô tả lại đời sống tự nhiên xã hội nhằm thỏa mãn nhu cầu cá nhân hoặc tập thể.” [15, tr.4].

- Trò chơi là một hoạt động tách rời, nó diễn ra trong một giới hạn không gian cụ thể được xác lập trước Không gian, thời gian đó thay đổi tuỳ theo từng trò chơi, có thể rất rộng mà cũng có thể rất hẹp, nhưng vẫn tách rời khỏi cuộc sống lao động hằng ngày diễn ra trong một phạm vi riêng biệt.

- Trò chơi là một hoạt động vô thường không ai có thể xác định trước diễn biến của nó cũng như kết quả cuối cùng của trò chơi.

- Trò chơi không làm ra của cải…

- Trò chơi là một hoạt động có quy tắc, có thể đơn giản hay phức tạp, thậm chí có khi rất mơ hồ, không rõ ràng Nhưng đó là những ước định mới của những người bước vào cuộc chơi mà nội dung chính là thay thế các quan niệm, các thói quen thông thường chi phối cuộc sống của con người thường ngày Tức là khi tham gia cuộc chơi, con người phải tuân theo những ước lệ mới được thiết lập khiến cho mọi người tham gia đều bình đẳng lúc xuất phát, không bị trói buộc vào thân phận của cuộc sống.

- Trò chơi là một hành động giả định, nằm ngoài cuộc sống bình thường, nó gây nên một nhận thức cảm giác đối với thực tại Tuy có thể bắt nguồn từ những hoạt động thường ngày của con người, nhưng trò chơi bao giờ cũng tạo ra một cuộc sống khác hẳn Có những hành động trong trò chơi

mô phỏng hành vi lao động của con người như chèo thuyền, nấu cơm, dệt vải nhưng vẫn diễn biến theo một cách riêng, hoặc cách điệu hoá, hoặc giản lược hay làm phức tạp” [4, tr.9-10].

Như vậy, với sự tìm hiểu và liệt kê ở trên thấy rằng: thực tiễn có rất

nhiều quan niệm và cách định nghĩa khác nhau về “Trò chơi” Mặc dù có

cách diễn đạt khác nhau trong khái niệm nhưng qua phân tích, nghiên cứu dễ

dàng nhận thấy các quan niệm có một điểm chung, đó là, “trò chơi” đều

hướng tới mục đích giải trí Trong phạm vi nghiên cứu của mình, tác giả xin

được đưa ra khái niệm về “Trò chơi” như sau: “Trò chơi là hoạt động có quy tắc (luật lệ), diễn ra tách rời với cuộc sống lao động bình thường, nó giúp con người thư giãn, giải trí”.

1.1.2 Trò chơi truyền hình

Khi xã hội ngày càng phát triển đặc biệt là sự phát triển của công nghệ

và khoa học kĩ thuật thì các phương tiện truyền thông đại chúng lại càng đóngmột vai trò quan trọng trong đời sống của con người Dù sinh sau đẻ muộnnhưng rõ ràng truyền hình đã thể hiện được những ưu thế của mình Với sự đadạng trong nội dung và hình thức, truyền hình không chỉ mang lại thông tin

mà còn là kênh giải trí đáp ứng nhu cầu thư giãn cuả con người trong đó cóđóng góp không nhỏ của trò chơi truyền hình Vậy trò chơi truyền hình là gì?

Trò chơi truyền hình là một phần của cuộc sống mà diễn biến đượcchuyển tải gần như trung thành với thực tế, thời gian phát sóng chương trìnhrất gần với thời gian diễn ra của sự kiện và có thể coi như tường thuật lại sựkiện và làm cho nó trở nên sinh động hơn nhờ cắt bỏ những giây phút thừa

Ở Việt Nam chưa có một cuốn sách hay một công trình nghiên cứu

chuyên sâu về “trò chơi truyền hình”, do vậy cũng chưa có một định nghĩa

được coi là chuẩn mực nhất về vấn đề này Tuy nhiên, thực tế dạng thức này

vẫn tồn tại và ngày càng phát triển Trò chơi truyền hình (gameshow) là một

dạng hoạt động văn hóa, giải trí được hình thành sau khi truyền hình trở thànhmột phương tiện truyền thông đại chúng “Trò chơi truyền hình” gồm rấtnhiều dạng thức như: trò chơi trí tuệ, trò chơi vận động, trò chơi giải trí, tròchơi mạo hiểm nhưng tất cả đều có một đặc điểm chung là hình thành, tồn

tại và phát triển nhờ vào sức mạnh thu hút của loại hình truyền hình Phần lớn

các trò chơi truyền hình thường được thực hiện tại trường quay của đài truyềnhình hoặc trong một diện tích hẹp phù hợp với hoạt động thu hình do đó sốlượng người chơi thường không lớn Hiện nay, các trò chơi truyền hình đượccác công ty chuyên cung cấp bản quyền trò chơi truyền hình sáng tạo và sảnxuất thử Các hãng truyền hình, các công ty quảng cáo sẽ mua lại bản quyềncác trò chơi này và thực hiện chúng Tại Việt Nam, trò chơi truyền hình pháttriển với tốc độ rất nhanh, hầu hết tất cả các đài lớn đều cho ra đời nhiều

chương trình mới và hoạt động mạnh nhất là kênh VTV3 của Đài truyền hìnhViệt Nam.

Theo Tiến sĩ Tạ Bích Loan, người phụ trách mảng trò chơi truyền hìnhcủa Đài Truyền hình Việt Nam từ năm 1998 đến năm 2007, đồng thời cũng là

người có nhiều bài viết và nghiên cứu về thể loại độc đáo này, đã định nghĩa: "Trò chơi truyền hình tường thuật một cuộc trình diễn mà trong đó các thành viên tham gia vào một cuộc thi đấu theo một luật lệ nhất định, được tổ chức ghi hình

và đưa lên sóng truyền hình sao cho mọi người dễ dàng theo dõi" [5, tr.286].

Theo Thạc sĩ Đặng Diễm Quỳnh - Phó trưởng Ban Truyền hình Thanh

Thiếu niên (VTV6):“Trò chơi truyền hình, đây là một loại chương trình phức tạp và đòi hỏi dây chuyền sản xuất chuyên nghiệp với nhiều khâu được kết nối đồng bộ Đặc điểm chính là đều tuân thủ một format ổn định, đôi khi gò bó nhưng dễ tạo thói quen theo dõi cho người xem, sau khi nắm vững luật chơi khán giả sẽ hướng sự quan tâm vào người tham gia thi thố Format mạnh là format dễ hiểu nhưng có tính linh hoạt cao, nhiều điểm bất ngờ và người chơi là người được quyết định mọi kết quả - dù là thành công hay thất bại” [6, tr45].

Còn nhà báo Đỗ Bạch Dương - Trưởng phòng Nội dung 2 (kênhVTV6), người từng tham gia sản xuất mộ số chương trình trò chơi phát

sóng trên kênh VTV3 đã chia sẻ:“Đã từng có những cuộc tranh luận rằng trò chơi truyền hình có phải là một thể loại báo chí hay không nhưng theo tôi điều đó là không cần thiết Trong thời đại bùng nổ truyền thông như hiện nay, một số thể loại báo chí truyền thống giao thoa lẫn nhau, hoặc phát triển theo những hướng mới nhiều khi khiến người ta khó định danh

nó còn thuộc thể loại gì Miễn là những tác phẩm theo những phương thức thể hiện đó vẫn giúp tác giả thể hiện được ý đồ, mang giá trị tới công chúng… Trò chơi truyền hình mang lại giá trị lớn nhất là tính giải trí và kiến thức và được công chúng tiếp nhận và yêu thích Có thể nó còn thiếu những yếu tố khác để được xếp vào 1 thể loại báo chí nh ưng những

yếu tố trên cũng đã quá đủ để chẳng cần thiết phải tranh luận xem liệu trò chơi truyền hình có phải là 1 thể loại báo chí hay không?” [7, tr.75].

Từ những suy nghĩ, quan niệm về trò chơi truyền hình nêu trên, tác giảnhận thấy các khái niệm có nhiều điểm chung chỉ khác nhau về cách diễn đạt,trình bày Để tiện cho việc nghiên cứu, dựa trên những quan điểm ở trên, kếthợp với thực tiễn sinh động, chúng tôi xin đưa ra một khái niệm ngắn gọn

nhưng mang tính khái quát như sau về “trò chơi truyền hình”:“Trò chơi truyền hình là một dạng thức trên truyền hình xây dựng từ những hoạt động hay những trò chơi trong cuộc sống được cải biến ít nhiều cho phù hợp với đặc trưng, chức năng của truyền hình, được tổ chức ghi hình và đưa lên sóng sao cho khán giả dễ dàng theo dõi nhằm mục đích giải trí”.

1.1.3 Chương trình trò chơi truyền hình

Trên thế giới, ra đời từ những năm 20 của thế kỉ XX, truyền hình đãphát triển mạnh mẽ nhờ sự ứng dụng những thành tựu to lớn của thế giới Dầndần truyền hình đã trở nên quá đỗi thân thiết với mọi người và trở thànhphương tiện truyền thông phổ biến Sức mạnh của truyền hình thể hiện ở sựcập nhật thông tin, sự kết hợp của hình ảnh và âm thanh…và tất nhiên khôngthể không kể đến tính chất giải trí cao, trong đó có trò chơi Tuy nhiên, tròchơi không tồn tại độc lập mà nó phải được kết cấu và xây dựng thành mộtchỉnh thể trước khi đến với công chúng Chỉnh thể đó chính là chương trìnhtrò chơi truyền hình Vậy chương trình trò chơi truyền hình là gì?

Theo Tuyển tập ngôn ngữ học (2008): “Chương trình là toàn bộ những dự kiến hoạt động theo một trình tự nhất định và trong một thời gian nhất định” [8, tr.57] Chương trình truyền hình là sản phẩm của truyền hình,

là kết quả hoạt động của truyền hình, trong đó bao hàm cả quá trình sáng tạo

ra nó từ nhiều công đoạn khác nhau, tồn tại ở nhiều mức độ khác nhau, quátrình tạo dựng và sắp đặt kế hoạch tác phẩm, chuyên mục

Cuốn “Chương trình truyền hình” của PGS.TS Dương Xuân Sơn định nghĩa: “Chương trình truyền hình là sự liên kết, sắp xếp bố trí hợp lý

các tin bài, bảng tư liệu, hình ảnh, âm thanh trong một thời gian nhất định được mở đầu bằng lời giới thiệu, nhạc hiệu, kết thúc bằng lời chào tạm biệt, đáp ứng yêu cầu tuyên truyền của cơ quan báo chí truyền hình nhằm mang lại hiệu quả cao nhất cho khán giả.[16, tr.96]

Từ thực tiễn quan sát, khảo sát các kênh truyền hình trên thế giới cũngnhư Việt Nam hiện nay, kết hợp soi chiếu với những quan niệm về chươngtrình nêu trên, có thể đưa ra định nghĩa về chương trình trò chơi truyền hình

như sau: “Chương trình trò chơi truyền hình được xây dựng trên nền tảng của một hay nhiều trò chơi truyền hình hoàn chỉnh hoặc có thể kết hợp với một số thể loại của truyền hình hoặc với những thông tin tài liệu khác được sắp xếp theo một trình tự tương đối nhất quán thành một chỉnh thể, với thời lượng ổn định và phát định kỳ”

Trên thế giới, trò chơi truyền hình là một trong những dạng chương trìnhtruyền hình có sức tồn tại lâu nhấ tiền thân của nó là những cuộc thi đố trên đàiphát thanh Khi những nhà truyền hình nắm bắt lấy hình thức này thì nó nhanhchóng trở thành một trong những thể loại có sức lôi cuốn khán giả lớn nhất.Hiện nay, có tới hàng trăm chương trình trò chơi truyền hình xuất hiện và đãtrở thành những “làn sóng lan tỏa”, được bán bản quyền đi hàng trăm nước trên

thế giới.Ví dự như: Wheel of fortune (Bánh xe may mắn); Jeopardy; Match game; Who want tobe a millionaire (Ai muốn trở thành triệu phú)…

Ở Việt Nam SV 96 là chương trình trò chơi truyền hình đầu tiên.

Chương trình ra đời lập tức đã thu hút được sự theo dõi của hàng triệu khán

giả trên khắp mọi miền đất nước SV96 ra đời mở đường cho hàng loạt

chương trình truyền hình khác Hiện nay, Đài truyền hình Việt Nam cũng nhưcác Đài truyền hình địa phương cũng bắt tay vào sản xuất nhiều chương trìnhgameshow Đặc biệt không ít chương trình thuần Việt đã để lại những dấu ấn

tốt đẹp như: “Làng vui chơi, làng ca hát” (VTV1); “Kính vạn hoa”, “Theo dòng lịch sử” (VTV2); “Bảy sắc cầu vồng”, “Ở nhà chủ nhật”, “Đường lên

đỉnh Olympia”, “Vườn cổ tích” (VTV3)…,“Khỏe và khéo” (Đài PTTH Hà Nội); “Vui để học” (Đài TH TP HCM)…

1.1.4 Ganh đua

Theo từ điển Tiếng Việt: “Ganh là sự đối đầu, cố hết sức để sao cho được hơn người và tỏ ra khó chịu khi thấy người ta có phần hơn mình”

[1,tr.484]

Ganh đua là cố hết sức để hơn người khác trong một hoạt động nào đó

có nhiều người cùng tham gia, không muốn ai hơn hoặc bằng mình.Cuộc ganh đua tạo căng thẳng vô hình giữa ai bên” [1, tr.484]

“Ganh đua” hay có người gọi là “tranh đua", đó chính là sự cạnh tranh

để giành lấy phần thắng, phần hơn một cách nhanh nhất Ganh đua là sự nỗlực phấn đấu, không nhân nhượng để đạt được kết quả tốt nhất

Ganh đua trong một chương trình trò chơi truyền hình có thể hiểu là sự

nỗ lực của tất cả người chơi đều hướng về một mục tiêu đó là giành chiếnthắng, và một số trò chơi có phần thưởng lớn thì ganh đua nhằm hướng tới cóđược phần thưởng đó

Trong bất kỳ cuộc chơi nào, xuất phát điểm của các đội trong mỗi tròchơi là như nhau Vậy nên, để có thể bứt phá so với đội bạn thì các thành viênchơi đều phải nỗ lực vận dụng hết tâm lực, trí lực để đạt được phần thưởng,đạt vị trí dẫn đầu hơn các người khác gọi ganh đua Quá trình nỗ lực đó tạonên sự ganh đua

Từ những phân tích trên có thể hiểu: “Ganh đua trong chương trình trò chơi truyền hình là sự nỗ lực phấn đấu, không nhân nhượng của người chơi

để đạt được kết quả tốt nhất trong thời gian ngắn nhất của trò chơi.”

Sự ganh đua là yếu tố cần của một chương trình trò chơi truyền hình.Nếu không có ganh đua thì sự gay cấn, hấp dẫn của chương trình sẽ không

có Nghĩa là, khi mà thắng hay thua không còn quan trọng thì “nhiệt” củachương trình chắc chắn sẽ giảm đi rất nhiều Một trò chơi nói chung, chương

trình trò chơi truyền hình nói riêng nếu thiếu đi yếu tố ganh đua thì ngườichơi sẽ chơi khó hết mình, không chơi hết nhiệt tình của bản thân Và nhưvậy, tất yếu dẫn tới việc chương trình trò chơi đó sẽ khó thu hút được sựtheo dõi của khán giả.

Ganh đua không chỉ xuất hiện giữa các người chơi, các đội chơi mà cònđược tạo ra từ ê - kip thực hiện chương trình như âm thanh, ánh sáng, luậtchơi, khán giả, đạo cụ…

1.2 Biểu hiện của sự ganh đua trong chương trình trò chơi truyền hình

Ganh đua chỉ diễn ra giữa những người tham gia trò chơi đó Vậy, bất

kỳ một trò chơi nào đối tượng tham gia cũng bao gồm: người chơi trực tiếp vàkhán giả

Người chơi trực tiếp thường là những người trực tiếp trả lời những câuhỏi, tham gia trực tiếp những phần chơi do ban tổ chức chương trình đưa ra,

và trình diễn những phần chơi cũng như đáp án những phần chơi đó và đượcmáy ghi hình ghi lại và phát sóng Người chơi trực tiếp được nhà đài tuyểnchọn và mời chơi Người chơi trực tiếp có thể cùng ekip sản xuất chươngtrình thực hiện chương trình tại trường quay hoặc ở một địa điểm nào đó nhưtrong fomat hay kịch bản đã đặt ra

Khán giả là người theo dõi những phần chơi đang diễn ra Khán giả cóthể tham gia xem trực tiếp trong trường quay hoặc ngồi trước màn hình tivihay một phương tiện thu xem nào đó để xem chương trình

Ganh đua xuất hiện trong chương trình, trong quá trình những ngườiliên quan tham gia chơi - đó là người chơi và khán giả Trong quá trình tròchơi diễn ra, biểu hiện của sự ganh đua có thể thể hiện ở những góc độ sau:

1.2.1 Về cảm xúc

Trong quá trình tham gia chương trình trò chơi truyền hình sự ganh đua

sẽ tạo nên ở người chơi rất nhiều cung bậc cảm xúc

• Phấn khích

Phần khích thể hiện ở việc người chơi trở nên hào hứng và quyết tâmtrước mỗi thử thách mà chương trình đưa ra Và chính sự phấn khích khiếnngười chơi thấy tự tin và sự chủ động trong khi chơi Phấn khích khiến ngườichơi ở mỗi phần chơi không hề nao núng mà người chơi trở nên tập trung cao

độ để “chiến đấu” với đối phương nhằm đạt thành tích cao nhất Phấn khích

có thể khiến người chơi có những hành động khác hơn bình thường, nhảycẫng lên vì vui mừng vì hoàn thành tốt phần thi hay thử thách hợp với sởtrường của mình; hay họ cười lớn và hét to vì thích thú trước thử thách củachương trình hay thấy đối thủ của mình lo lắng, bối rối trước thử thách màchương trình đưa ra…Phấn kích là một yếu tố khiến khán giả thích thú

• Bối rối

Ngược với những người chơi có phong thái tự tin, phấn khích thì đó là

sự lo lắng không biết làm thế nào – đó là sự bối rối Bối rối là trạnh thái cảmxúc xuất hiện khi các đối thủ - những người chơi đang chạy đua - ganh đua để

về đích nhưng quá trình đó họ chưa tìm ra giải đáp, khiến họ lo lắng, lúngtúng Sự bối rối này là do thử thách không thuộc sở trường của họ, họ không

tự tin vào khả năng của mình và nghĩ rằng mình không thể vượt qua

• Có chút ghen tị và bực bội

Bản chất của trò chơi truyền hình là một cuộc thi có sự ganh đua giữacác người chơi.Vì vậy, khi thấy đối thủ của mình đang làm tốt hơn mình, đạtđược kết quả cao hơn mình hay đang có lợi thế hơn mình thì tất nhiên sẽ nảysinh một chút ghen tị và đôi khi là bực bội Bên cạnh mục đích giao lưu họchỏi thì mục đích mà hầu hết các ngươi chơi hướng tới khi tham gia chươngtrình trò chơi truyền hình đó là “rinh” phần thưởng về nhà Vì vậy, bất cứ ai

“cản trở” quá trình đi đến phần thưởng đều khiến bản thân người chơi khôngthoải mái Và chính sự ghen tị, bực bội đó khiến người chơi thêm quyết tâm,thêm nỗ lực và cố gắng bứt phá Và quá trình đó cho thấy sự ganh đua

• Quyết đoán hơn, tăng tốc hơn trong mọi suy nghĩ, hành động

Áp lực về thời gian, áp lực về giải thưởng, áp lực trước sự bứt phá củađối phương khiến người chơi phải luôn có một sự chạy đua trong chính bảnthân mình Người chơi luôn thúc giục bản thân phải thật nhanh, thật chínhxác, phải thật quyết đoán để chiến thắng áp lực thời gian, chiến thắng đối thủ

và đưa ra những lựa chọn thật chuẩn xác với mong muốn đạt được giảithưởng mà chương trình đưa ra Và chính trong sự ganh đua đó, khiến ngườichơi quyết đoán hơn, tăng tốc hơn trong suy nghĩ và hành động Điều này thểhiện ở việc, người chơi ra tín hiệu trả lời (bấm chuông hay phất cờ…) nhanhhơn (với trò chơi trí tuệ); họ thao tác một việc nào đó hay vận động nhanhhơn, gấp hơn (với trò chơi vận động)…

• Bình tĩnh hơn

Trước các thử thách của chương trình, trước sự chứng kiến của khángiả trong trường quay và cả khán giả đang xem truyền hình không phải aicũng có sự tự tin tuyệt đối Nhưng trước sự cạnh tranh, bứt phá quyết liệt của

đối phương, lúc đó không ít người chơi đã trở nên bình tĩnh hơn bao giờ hết.Điều này tập trung ở việc, họ tập trung lắng nghe hơn, thận trọng hơn trongviệc bấm chuông.

1.3 Những yếu tố tác động, tạo nên sự ganh đua trong chương trình trò chơi truyền hình

1.3.1 Luật chơi

Luật chơi là thể lệ, là quy tắc đưa ra cho mỗi trò chơi nhằm đảm bảocho trò chơi đạt được đúng mục đích đặt ra Luật chơi của trò chơi truyềnhình thể hiện ở việc hướng dẫn cách chơi, ở hình thức thưởng phạt cho mỗitrò chơi

Luật chơi giúp người chơi hình dung ra những gì mà họ sẽ thực hiện

và cách xử lý các tình huống đưa ra trong trò chơi Luật chơi nếu thiết kế hợp

lý góp phần tạo nên sự kịch tính đẩy sự thi đấu - sự ganh đua giữa các độichơi lên đến cao độ

Luật chơi là tiền đề để tạo nên sự ganh đua cho trò chơi truyền hình.Luật chơi rõ ràng giúp người chơi biết họ đang “đứng” ở đâu? Sắp thua hayđang thắng hay chỉ dừng lại ở điểm hòa, từ đó “hối thúc” sự cố gắng của mìnhmột cách thích hợp Người chơi dựa vào luật chơi và bám chắc luật chơi đểganh đua với đối thủ của mình Một khi người chơi vi phạm luật xem như mộtlần thất bại với đối thủ của mình.Vì vậy, để tận dụng hết lợi thế mà chươngtrình mang lại, điều đầu tiên người chơi cần làm được là tuân thủ theo đúngluật để không để “tuột” bất cứ cơ hội nào

Việc nắm chắc được luật chơi xem như người chơi đã nắm được “hồn cốt”của trò chơi, hiểu rõ được nhiệm vụ mà bản thân cần đạt được, chương trình kìvọng gì ở mình và quan trọng hiểu luật chơi để có “chiến lược đối phó” với đốithủ của mình như thế nào cho hợp lý để nắm chắc phần thắng về mình

Một trong những thành phần tạo nên luật chơi có vai trò quyết địnhtrong việc tạo ganh đua đó là: yếu tố thời gian.Để tạo ra sự ganh đua giữa các

trò chơi, ban tổ chức chương trình phải tạo nên sự ấn định về thời gian giữacác phần chơi Điều đó thông qua sự tính toán bấm giờ của người dẫn chươngtrình.Khi tranh tài tất cả người chơi đều được ấn định trong một lượng thờigian nhất định Thời gian trong mỗi phần chơi thường rất ngắn, dài nhất cũngchỉ được một phút.Chính vì áp lực thời gian trong từng phần chơi nên sự nỗlực, phấn đấu của người chơi càng được đẩy lên đến cao độ.Và sự ganh đuađược tạo ra từ đây.Người chơi nào hoàn thành thử thách trước thời hạn hayđúng thời hạn hay trong cùng khoảng thời gian đó người chơi nào hoàn thànhthử thách của chương trình trước người đó giành chiến thắng.

Có thể nói, yếu tố thời gian là mấu chốt để chương trình trò chơi truyềnhình tạo nên sự ganh đua gay cấn.Đây là yếu tố đẩy sự ganh đua lên cao độgóp phần tạo nên sự hấp dẫn thu hút cho trò chơi truyền hình

1.3.2 Giải thưởng

Mục đích của trò chơi truyền hình là đem tới cho khán giả sự thư giãnsau những giờ phút lao động mệt mỏi Người chơi, người xem đến vớichương trình với mong muốn được giao lưu, gặp gỡ, được giải trí Tuy nhiên,

để kích thích sự tham gia, sự nỗ lực của người chơi, những người làm chươngtrình đã nghĩ ra những cách khuyến khích người chơi Phần thưởng - giảithưởng đó là một cách thức để tạo sự ganh đua giữa các người chơi

Hiện nay, phần nhiều các trò chơi đều có những giải thưởng thích hợp

Có giải thưởng về vật chất, có giải thưởng về tinh thần Bất kỳ ai khi tham giachơi đều cố gắng vươn tới giành chiến thắng, giành giải thưởng Phần thưởngtuy nhỏ hay rất lớn đều chứng tỏ họ là người “giỏi giang” Và chính vì tâm lýmuốn chiến thắng – muốn giỏi giang như vậy khiến họ phải cố gắng, phảiganh đua để vượt đối thủ Thực tế cho thấy, với những trò chơi có giải thưởngđặc biệt là bằng vật chất giải thưởng càng giá trị sự ganh đua càng trở nênmạnh mẽ, quyết liệt

1.3.3 Sự khuyến khích, cổ vũ từ bên ngoài

Khuyến khích đó là sự động viên của một người hay một tổ chức nào

đó cho một hoạt động đã, đang được thực hiện Sự động viên, khuyến khích

có thể bằng vật chất nhưng cũng có thể bằng tinh thần Sự khuyến khích kịpthời thời từ bên ngoài khiến cho chủ nhân đang thực hiện một hoạt động nào

đó thêm phần cố gắng, nỗ lực để hoàn thành tốt hơn phần việc họ đang làm

Và tất yếu một việc nào đó có từ 2 đối tượng cùng thực hiện, rõ ràng sựkhuyến khích từ bên ngoài khiến họ trở nên “vững vàng”, họ sẽ cố gằng bứtphá để vượt đối phương nhằm hoàn thành công việc, về đích sớm Chính điều

đó làm nên sự ganh đua

Các chương trình trò chơi truyền hình là hoạt động giải trí có tính chấtcộng đồng.Vì vậy, MC là người điều hòa các cá tính khác nhau.Trong quátrình diễn ra trò chơi, người chơi thường thể hiện hai thái độ: hợp tác và ganhđua.Tùy theo từng trò chơi có thể quyền lợi có thể đồng nhất với nhau về mặt

này, nhưng lại dộc lập với nhau về mặt khác.Như vậy, MC không chỉ đóng vaitrò là người khuyến khích sự ganh đùa mà vừa tạo ra sự hợp tác giữa nhữngngười chơi với nhau

Trong quá trình dẫn - điều khiển cuộc chơi, người dẫn cũng có thể làngười phát hiện những chi tiết, yếu tố (ngoài kịch bản) nhưng có khả năng tạo

ra hứng thú cho người chơi và người xem thì đó chính là cơ hội để người dẫn

“châm ngòi” làm nên sự ganh đua Tuy nhiên, để tạo ra được sự ganh đua, sựgay cấn cho trò chơi đòi hỏi người dẫn luôn phải linh hoạt và có hiểu biết

MC phải biết lựa chọn những thời điểm được đánh giá là đỉnh điểm ganh đuacủa trò chơi để phát huy hết vai trò của mình Sự tác động bằng lời nói, hànhđộng của MC sẽ làm cho sự phấn đấu nỗ lực của người chơi sẽ đạt phong độtốt nhất, cuộc chơi thêm phần gay cấn và hấp dẫn

+ Khán giả

Bên cạnh sự khuyến khích, động viên của MC thì sự cổ vũ của khán giả

cũng là một phần quan trọng tạo nên sự ganh đua trong quá trình chơi Khán

giả trong trường hợp này là những người trực tiếp tham gia trong trường quaychương trình trò chơi truyền hình Bên cạnh việc chịu sự tác động trướcnhững yếu tố ganh đua từ chương trình đặt ra cho chính bản thân họ (các phầnchơi cho khán giả) họ còn là những người chủ động tạo nên những ganh đuacho chương trình Thực tế đã có một số trường hợp khán giả trường quay tạo

ra sự ganh đua thú vị trong chương trình trò chơi truyền hình như: không khí,

sự cuồng nhiệt mà cụ thể có khi chỉ đơn giản là sự vỗ tay tán thưởng, việc hòreo gọi tên người chơi…khi cổ vũ cho các đội chơi Điều này cũng làm cho sựganh đua của các đội được đẩy lên tới đỉnh điểm Làm cho người chơi thêm

cố gắng, nỗ lực hơn để dành chiến thắng và đặc biệt là không để “phụ lòng”

sự mong chờ của khán giả ở kết quả thi đấu của mình

Người chơi thường là đối tượng trực tiếp bị tác động bởi yếu tố ganh đuatrong quá trình tham gia trò chơi Tuy nhiên, họ lại cũng có thể là những người

có khả năng tạo ra những tình huống ganh đua trong chương trình trò chơitruyền hình khiến mọi người trong êkip, trong trường quay cũng như khán giảtruyền hình phải ngạc nhiên Ganh đua do người chơi tạo ra có thể do người chơi

đó chơi “quá” xuất sắc; hay người đó nói, trình bày quá hay… khiến cho đốiphương muốn vượt để không bị “chìm” so với bạn

Sự ganh đua trong trò chơi truyền hình có thể diễn ra ở bất kỳ nơi nàotrong trò chơi Có thể ở đầu, ở giữa hay ở cuối cuộc chơi Tuy nhiên, một tròchơi hấp dẫn luôn cần tạo ra nhiều sự ganh đua, vì chỉ khi đó mới tạo nên sự hấpdẫn đối với người xem

1.3.4 Yếu tố kĩ thuật

Ngoài những yếu tố do con người góp phần tạo nên sự ganh đua như

đã nêu trên, các yếu tố kỹ thuật cũng là những thành tố có thể làm nên sựganh đua

- Âm thanh

Âm thanh bao gồm: tiếng động hiện trường, âm nhạc Âm thanh ngoàitiếng động do con người tạo ra Âm thanh còn có thể là âm nhạc (tiếng nhạchiện trường, nhạc hiệu chương trình, nhạc trong câu hỏi, tiếng hết giờ cuộcchơi…); âm thanh này được tạo ra bởi các thiết bị như boom âm thanh, loa…

Âm thanh có thể thay đổi liên tục trong chương trình như trở nên nhanh bấtngờ lúc cao trào cuộc thi hay mang đầy tính rộn ràng lúc người chơi giànhchiến thắng, âm thanh cũng có thể như sự hối thúc khiến người chơi phải tậptrung hơn để vượt đối thủ… Chính sự tập trung tìm đường bứt phá đó của mỗiđội tạo nên sự ganh đua trong quá trình chơi

- Ánh sáng

Cũng giống như âm thanh, ánh sáng nếu khai thác, sử lý thích hợp sẽ

là yếu tố tạo nên sự kịch tính, sự ganh đua trong quá trình chơi giữa các độichơi Nếu âm thanh tác động vào thính giác thì ánh sáng tác động vào thị giáccủa người chơi Ánh sáng lúc sáng bừng, hay có lúc mờ tối… điều này tác

động vào tâm lý của người chơi, khiến người chơi phấn khích khi ánh sángbừng sáng; hay khiến người chơi hồi hộp lo lắng khi ánh sáng có thể tối đi…tất cả những dấu hiệu khác thường đó (sáng quá hay tối quá…) đều đem đếnmột thông điệp khác trước; có thể có người sắp chiến thắng và đồng nghĩa cóngười sắp thua trong 1 trò chơi… Chính sự thay đổi về ánh sáng một cách cótính toán như vậy khiến người chơi luôn bị “đánh động” để cố gắng trong tròchơi Nếu họ chưa thắng, ánh sáng góp phần làm họ “thức tình” và họ sẽ nỗlực để bứt phá đối phương Nếu họ đã thắng, ánh sáng góp phần làm họ sảngkhoái và tạo hứng khởi để duy trì và tiếp tục bứt phá, vượt đối phương Chínhnhững thay đổi về ánh sáng như vậy tạo nên những thay đổi trong tâm lýngười chơi Và sự thay đổi này cũng là 1 yếu tố góp phần tạo nên sự ganh đuatrong quá trình chơi

1.3.5 Yếu tố may rủi

Trong trò chơi truyền hình ngoài tuân theo luật chơi và những lợi thế bảnthân thì yếu tố may rủi cũng là yếu tố quyết định đến sự thắng thua của ngườichơi Và cũng chính vì những sự không mong muốn hay ngoài dự tính do yếu

tố may rủi đem lại như vậy khiến cho người chơi có tâm lý không hài lòng,không thoải mái… muốn “bứt phá” “xóa” đi những điều không như mongmuốn đó đến với mình Chính cảm xúc, suy nghĩ như vậy góp phần tạo nên sựganh đua giữa người chơi với nhau trong quá trình thực hiện các phần chơi

1.4 Vai trò của yếu tố ganh đua trong chương trình trò chơi truyền hình

1.4.1 Tạo nên sự hấp dẫn cho chương trình

Ganh đua đó là những sự phấn đấu nỗ lực của người chơi để đạt đượckết quả tốt nhất Khi xuất hiện ganh đua trong chương trình trò chơi, tất cảnhững người liên quan trực tiếp đều có sự phấn đấu nỗ lực cao Trong quátrình chơi các người chơi, đội chơi ganh đua với nhau tạo nên không khí gaycấn Để đạt được kết quả cao hơn người cùng chơi, người còn lại phải có sự

xử lý tình huống, xử lý các thử thách của chương trình thật thông minh và

khéo léo.Quá trình xử lý nó sẽ tạo nên một không khí tập trung mới vào tìnhhuống và sự giải quyết tình huống đó Chính giây phút phải xử lý tình huốngnhư vậy tự nó đã tạo nên sự khác thường so với sự đều đặn trong diễn biến,tiến trình bình thường của cuộc chơi Tâm lý của con người luôn muốn khámphá, tìm hiểu những điều khác lạ và muốn cảm nhận, thưởng thức sự đối mặtcũng như cách giải quyết những tình huống của người đối diện Khi tìnhhuống bất ngờ được giải quyết, tâm lý người trong cuộc cũng như người tiếpnhận sẽ được giải tỏa Mọi đối tượng sẽ thở phào, điều này tạo nên cảm xúcmới (có thể là vui, cũng có thể là nuối tiếc ) Nhưng chính cảm xúc đó đãkhiến cho chương trình thêm hấp dẫn Và họ có tâm lý muốn tham gia, muốnxem và khám phá tiếp phần sau của chương trình và những chương trình ngàyhôm sau.

1.4.2 Tạo nên những cung bậc cảm xúc khác nhau cho những đối tượng liên quan

Cung bậc cảm xúc hay còn gọi là “các trạng thái tâm lý” - là các hiện

tượng tâm lý diễn ra trong thời gian tương đối dài và đóng vai trò làm nền chocác quá trình tâm lý và các thuộc tính tâm lý biểu hiện ra một cách nhất định.Với các trạng thái tâm lý chúng ta thường chỉ biết đến khi nó đã xuất hiện ởbản thân, tuy nhiên thường không biết được thời điểm bắt đầu và kết thúc củachúng Ví dụ: Trạng thái tập trung, chú ý, lơ đãng, mệt mỏi, vui, buồn, phấnkhởi, chán nản

Tâm lý đem lại cho con người những trạng thái cảm xúc đa dạng Cảmxúc xuất hiện khi con người đối diện với những điều khác lạ - những điềukhông mang đặc điểm hàng ngày quen thuộc Chính vì vậy, khi gặp phảinhững tình huống ganh đua trong cuộc sống nói chung trong chương trình tròchơi truyền hình nói riêng, người đối diện với các tình huống đó sẽ xuất hiệnnhững trạng thái tâm lý hay nói cách khác những cảm xúc khác nhau Đó cóthể là vui sướng, phấn khích, sững sờ, sợ hãi, lo lắng…Tất cả tạo nên một bức

tranh với nhiều mảnh ghép cảm xúc khác nhau khiến chương trình trở nên đadạng tình huống bất ngờ về tâm lí con người hơn.”

Những đối tượng được chứng kiến, tiếp nhận những cung bậc cảm xúcnày rất đa dạng Đó là người chơi – nhân vật chính của chương trình; đó làekip những người tham gia sản xuất (đặc biệt là MC của chương trình)…

1.4.3 Làm cho người chơi (đội chơi) phát huy tối đa khả năng của mình

Đến với các chương trình trò chơi truyền hình từ người chơi đến khán giảngoài mục đích vui chơi giải trí để học hỏi còn một mục đích nữa chi phối họ đóchính là giải thưởng đem về.Chính vì sự xác định mục đích rõ ràng trước khichơi nên họ biết rõ những gì mình cần làm.Từ đây ganh đua xuất hiện.Họ phảivận dụng hết tất cả những khả năng của mình như trí tuệ, thể lực, sự khéo léo và

cả vận may của mình để cố gắng đạt được những mục tiêu đặt ra

Có thể ngay từ đầu chương trình, các đối tượng liên quan đến chươngtrình trò chơi truyền hình trong phần giới thiệu họ sẽ bộc lộ hết những gì nằmtrong sở trường và những gì không phải lợi thế của họ.Tuy nhiên, khi bướcvào cuộc chơi ngoài những thử thách có thể vượt qua dễ dàng thì những gìkhông thuộc lợi thế của bản thân họ cũng phải cố gắng hết sức để vượt quachính mình, hoàn thành tốt thử thách của chương trình Những khả năng vốn

có hay chưa có giờ được huy động hoặc hình thành “ngay tức thì” nhằm giảiquyết những vấn đề đặt ra với mong muốn hiệu quả nhất, để bứt phá vượt đốiphương Lúc đó họ có thể sẽ phải bình tĩnh hơn, tự tin hơn, quyết đoán hơn…

Bên cạnh người chơi phải huy động mọi thế mạnh để ganh đua, bứtphá thì ekip thực hiện chương trình, đặc biệt là MC sẽ phải thật sự linh hoạt

để có sự khuyến khích hay nhắc nhở kịp thời… điều này góp phần tạo nên sựganh đua trong trò chơi

1.4.4 Làm cho các thành viên trong ekip luôn phải tư duy sáng tạo

Với các chương trình trò chơi truyền hình, khi khán giả đã trở nên quáquen thuộc với một cái gì đó (chẳng hạn như kết cấu chương trình, hình thức

thể hiện, người dẫn, sân khấu, phông màn ) thì tất yếu họ sẽ dễ dàng có tâm

lý chán nản, mệt mỏi và không còn mặn mà như trước Để giải quyết vấn đềnày, việc đổi mới, tạo nên những sự mới mẻ, khác biệt cho chương trình tròchơi nhằm giữ chân khán giả là điều cần thiết Tạo nên sự ganh đua trongchương trình là một cách Ganh đua là những điều quan trọng tạo nên sự hấpdẫn của một trò chơi truyền hình nhất định phải có Tuy nhiên, nếu cứ ngồi đểchờ đợi điều bất ngờ tìm đến với chương trình thì rất hiếm trong bối cảnhngười làm chương trình luôn phải chuẩn bị chương trình từ khâu kịch bản đếnkhâu hậu kỳ rất kỹ lưỡng Với trò chơi, ngoài yếu tố bất ngờ ngoài tầm kiểmsoát, thì cần tạo ra yếu tố ganh đua Mà chính những người làm chương trìnhphải tạo ra, để người chơi tham gia giải quyết Có như vậy chương trình mớihấp dẫn Để tạo ra điều bất ngờ thì các thành viên trong êkip luôn phải tư duysáng tạo để tìm ra các tình huống, những thời điểm để tạo nên sự ganh đua đểđẩy sự kịch tính hấp dẫn của chương trình lên đến cao trào Muốn làm đượcđiều đó thì êkip càng phải tuy duy sáng tạo nhiều

Tác giả đã làm rõ các biểu hiện của yếu tố ganh đua trong chương trìnhtrò chơi truyền hình về mặt cảm xúc gồm các biểu hiện: phấn khích, bối rối và

có chút ghen tị, bực bội; về mặt hành động gồm các biểu hiện: tập trung, bìnhtĩnh hơn và quyết đoán hơn, tăng tốc hơn trong mọi suy nghĩ, hành động

Ngoài ra, khóa luận còn chỉ ra các yếu tố góp phần tạo nên sự ganh đuanhư: luật chơi, thời gian, giải thưởng, sự khuyến khích của ekip sản xuất,

người chơi và yếu tố kĩ thuật.Các yếu tố này tác động trực tiếp trong việc tạo

ra sự ganh đua, kích thích sự ganh đua từ người chơi, khán giả.Nhờ nhữngyếu tố này yếu tố ganh đua được khai thác một cách tối đa, góp phần mạnh

mẽ vào việc tạo ra kịch tính và sự hấp dẫn cho chương trình

Bên cạnh đó, tác giả đã phân tích vai trò của yếu tố ganh đua trong việctạo nên sự hấp dẫn cho các chương trình trò chơi truyền hình Từ khi ra đờicho đến này, các chương trình trò chơi truyền hình phần nào đã trở thành món

ăn tinh thần không thể thiếu của khán giả Việt.Vì vậy, mỗi khi xem chươngtrình, khán giả cảm thấy rất hào hứng.Ganh đua trong chương trình tạo ra chokhán giả những cung bậc cảm xúc khác nhau.Yếu tố ganh đua không nhữnggóp phần quan trọng trong việc tạo nên sự hấp dẫn, giúp chương trình “sốngmãi với thời gian” mà còn tạo cơ hội cho ekip sản xuất chương trình tăngthêm tư duy sáng tạo của mình.Bởi khi chương trình giành được sự quan tâmcủa khán giả thì sẽ thúc giục những người làm chương trình phải làm thế nàocho chương trình ngày càng hấp dẫn hơn nữa

Những vấn đề này sẽ là tiền đề lý luận vững chắc để tác giả khảo sátthực tế yếu tố ganh đua trong các chương trình trò chơi trên kênh VTV3 ởchương 2

Chương 2 KHẢO SÁT YẾU TỐ GANH ĐUA TRONG CHƯƠNG TRÌNH TRÒ CHƠI TRÊN KÊNH VTV3

2.1 Khái lược về kênh VTV3 và một số chương trình khảo sát

2.1.1 Vài nét về kênh VTV3

VTV3 là kênh thể thao, giải trí và thông tin kinh tế của Đài Truyền hìnhViệt Nam Đây là kênh truyền hình giải trí phổ biến tại Việt Nam với nhiềuchương trình phong phú nhằm phục vụ nhu cầu giải trí của khán giả thuộcmọi lứa tuổi Kênh phát sóng chính thức 31 tháng 3 năm 1996 Những nămđầu kênh phát trung bình 18,5 giờ/ngày Từ ngày 1 tháng 9 năm 2006 đến naykênh phát sóng 24 giờ/24 giờ/ngày Từ 31/3/2013, kênh VTV3 bắt đầu phátsóng thử nghiệm kỹ thuật HD Và đây là kênh đầu tiên của Đài Truyền hìnhViệt Nam phát sóng ở chuẩn độ nét cao HD

VTV3 phát sóng 30 chuyên mục mỗi ngày So với các kênh VTV còn lại,VTV3 luôn giữ kỉ lục về con số chuyên mục, chương trình được rộng rãi khángiả nhớ đến và cũng là kênh có nhiều gameshow truyền hình được khán giả yêumến Kênh có một số chương trình tiêu biểu, luôn thu hút được đông đảo sự

quan tâm của khán giả như: Trò chơi âm nhạc, Đường lên đỉnh Olympia, Hành trình văn hoá, Ở nhà chủ nhật, Chiếc nón kì diệu, Ai là triệu phú…

Hiện nay, kênh VTV3 hàng ngày có trung bình khoảng 2 giờ phátchương trình trò chơi truyền hình Cuối tuần, tỉ lệ này tăng lên khoảng 3-4giờ/ngày Hàng tuần hiện nay, trên sóng VTV3, các chương trình trò chơitruyền hình chiếm vị trí tuyệt đối trên “giờ vàng” (giờ buổi tối từ 20 giờ đến

22 giờ) Trong các ngày cuối tuần, mật độ các chương trình gameshow trênkênh VTV3 còn dày đặc hơn

2.1.2 Một số chương trình khảo sát

2.1.2.1 Chương trình “Đường lên đỉnh Olympia”

Đường lên đỉnh Olympia là một trò chơi thi kiến thức trên truyền

hình dành cho học sinh trung học phổ thông do VTV3 – Đài Truyền hình Việt

Nam tổ chức, dưới sự tài trợ của công ty LG Cuộc thi hàng năm này được bắtđầu tổ chức bắt đầu từ năm 1999, và là chương trình có tuổi đời dài nhất trongcác chương trình trò chơi truyền hình của VTV3 Trong đó mỗi năm có 36cuộc thi Tuần, 12 cuộc thi Tháng, 4 cuộc thi Quý và 1 cuộc Chung kết đượctruyền hình trực tiếp trên VTV3 Chương trình hiện đang ghi hình năm thứ

15 Chương trình gồm có 4 phần thi: Khởi động, Vượt chướng ngại vật, Tăng

tốc, Về đích

Chương trình này không những thu hút được sự theo dõi của các emhọc sinh mà còn là một trong những chương trình nhận được sự quan tâm vàyêu mến của khán giả mọi lứa tuổi trên khắp mọi miền đất nước Phần lớnchương trình được thực hiện tại studio (trường quay) và có hậu kì

Chương trình dài 50 phút và có giá trị giải thưởng dành cho người có sốđiểm cao nhất tăng dần qua các cuộc thi tuần, tháng và thi quý (từ 4 triệuđồng đến 25 triệu đồng) Đặc biệt, giải thưởng sẽ lên tới lên tới 35.000 USDgiành cho quán quân của cuộc thi chung kết năm

2.1.2.2 Chương trình “Chiếc nón kì diệu”

“Chiếc nón kì diệu” là gameshow do kênh VTV3 thực hiện, được mua

bản quyền và dựa trên trò chơi “Wheel of Fortune” (Bánh xe may mắn) phát

sóng từ tháng 6 năm 2001 tại Mỹ, được Đài Truyền hình Việt Nam mua bảnquyền và bắt đầu phát sóng trên kênh VTV3 từ năm 2001

Mỗi chương trình gồm có 3 người tham gia và lần lượt quay một vòngtròn (Chiếc nón), trên mặt vòng tròn có phân chia mức điểm Những ngườichơi giành quyền đoán chữ cái trong một cụm từ cho trước và ghi điểm Trảiqua 3 vòng thi, người có số điểm cao nhất sẽ đến vòng đặc biệt Đặc biệt sauvòng 3 có phần chơi “Đổi hay không đổi” với những hộp quà của chươngtrình và người chơi có quyền đổi số điểm hiện tại của mình lấy một trong cáchộp quà Điểm số của từng người chơi sẽ quyết định giải thưởng người chơi

đó Dẫn chương trình “Chiếc nón kì diệu” là MC Tuấn Tú Hiện nay, “Chiếc

nón kì diệu” đang được phát sóng lúc 12 giờ trưa thứ 7 hằng tuần trên kênh

VTV3.Chương trình có thời lượng 50 phút.Phần thưởng cho người chiếnthắng tại vòng thi đặc biệt tùy vào sự may mắn của họ khi quay để chọn mứcthưởng giao động trong khoảng 5 triệu – 30 triệu đồng

2.1.2.3.Chương trình “Thử thách đường phố”

Thử thách đường phố - gameshow đã từng “gây sốt” trong giới trẻ tại

Nhật Bản, Thái Lan và nhiều nước châu Á đã chính thức lên sóng VTV3 vào17h thứ Bảy hàng tuần Là chương trình trò chơi vận động dành cho mọi đốitượng, ngành nghề, lứa tuổi, chương trình đòi hỏi người chơi cần có một tínhcách trẻ trung, nhiệt tình, hóm hỉnh và nhanh trí

Là chương trình trò chơi vận động dành cho mọi đối tượng, ngànhnghề, lứa tuổi, gameshow này đòi hỏi người chơi cần có một tính cách trẻtrung, nhiệt tình, hóm hỉnh và nhanh trí

Thử thách đường phố gồm 06 phần chơi với đối thủ đường phố cho mỗi

tập phát sóng Ngoài ra, mỗi tập cũng sẽ có 01 phần chơi đặc biệt cho đội thắngcuộc để giành giải thưởng lớn nhất chương trình là 50 triệu đồng.Những thửthách dành cho các đội chơi được xây dựng trên tiêu chí đơn giản, gần gũi và dễchiến thắng, vì vậy, cơ hội để người chơi giành chiến thắng khá dễ dàng

Người dẫn chương trình Thử thách đường phố là MC Nguyên Khang

-một gương mặt đang được khán giả trẻ yêu thích

Chương trình này phát trên sóng VTV3 từ ngày 21/1/2014

2.1.2.4 Chương trình “Hãy chọn giá đúng”

“Hãy chọn giá đúng” là phiên bản của “The price is right” (kênh CBS, Mỹ) Nguyên bản “The price is right” là một chương trình truyền hình có kỷ

lục phát sóng liên tục suốt từ năm 1956 cho đến nay trên các kênh NBC,ABC, CBS ở Mỹ

Chương trình được mua và bắt đầu phát sóng trên VTV3 từ năm 2003cho đến nay

Tham dự chương trình, người chơi có cơ hội nhận được những phần

thưởng hấp dẫn “The price is right” còn là cơ hội để các nhà sản xuất giới

thiệu sản phẩm của mình tới người tiêu dùng bằng cách tham gia đưa sảnphẩm vào chương trình để người chơi chọn giá

Trong một chương trình “Hãy chọn giá đúng” phát sóng hiện nay trên kênh VTV3, có tất cả 7 phần chơi lớn bao gồm các trò chơi: Một hàng dọc, Hoán vị, Bánh xe số (2 lần), Đi siêu thị, Ong tìm chữ, Người thắng cuộc.

Ngoài ra còn rất nhiều phần đoán giá sản phẩm để chọn người chơi chính.Hiện MC của chương trình là Trần Hồng Ngọc Chương trình được phát sóngvào lúc 12 giờ trưa Chủ nhật hằng tuần trên kênh VTV3

2.1.2.5 Chương trình “Vui-khoẻ-có ích”

Vui-khoẻ-có ích là gameshow thuần Việt bổ ích dành cho người lớn tuổi.

Mỗi chương trình gồm 3 đội chơi (3 thành viên/đội) với độ tuổi trung bình từ

55 trở lên với nhiều ngành nghề khác nhau đến từ khắp các vùng miền trên cả

nước Chương trình gồm các phần chơi như Sống khỏe (trả lời năm câu hỏi có sẵn đáp án), Sống vui (biểu diễn văn nghệ), Sống có ích (xem tình huống và

đưa ra những phương án giải quyết) Chương trình được phát sóng vào sángthứ 7 hằng tuần vào lúc 8 giờ 5 phút Dẫn chương trình là MC Thảo Vân

Chương trình được xây dựng từ năm 2003.Đến này đã được 12 nămnhưng nhiệt của chương trình vẫn chưa hề giảm sút vẫn thu hút được dôngđảo người cao tuổi đăng kí tham gia

2.1.2.6 Chương trình “Ai thông minh hơn học sinh lớp 5”

“Ai thông minh hơn học sinh lớp 5?” là chương trình đã mua bản

quyền và dựng theo format của bản gốc “Are You Smarter Than a 5th Grader?” của Mỹ Chương trình bắt đầu được phát sóng ngày 19 tháng 1 năm

2012 với người dẫn chương trình ban đầu là Thanh Bạch, tiếp đến là TrấnThành và hiện nay là Bình Minh Mục đích chính của trò chơi là giành chiếnthắng bằng cách trả lời chính xác 11 câu hỏi của chương trình

Trò chơi dựa trên thực tế rằng người lớn có thể sẽ không nhớ hết đượcnhững kiến thức mà mình đã được học ở bậc tiểu học, nhất là khi những kiếnthức này rất hiếm khi được ứng dụng trong thực tế cuộc sống Những câu hỏitiểu học từ lớp 1 đến lớp 5 vừa cơ bản nhưng lại vừa lắt léo, chương trình dẫndắt người chơi đi hết ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác Khán giả hào hứngtheo dõi những tình huống lúng túng và hài hước của các thí sinh dự thi.

Mỗi chương trình 45 phút có sự tham gia của 5 học sinh lớp 5, 1 ngườichơi người lớn, và diễn ra trong 10 câu hỏi chính và 1 câu hỏi đặc biệt củachương trình

2.2 Phân tích yếu tố ganh đua trong chương trình trò chơi truyền hình trên kênh VTV3

2.2.1 Biểu hiện của yếu tố ganh đua

2.2.1.1 Về cảm xúc

Qua khảo sát quá trình người chơi ganh đua với nhau trong các chươngtrình cho thấy sự đa dạng về cảm xúc của họ.Cụ thể như:

•Phấn khích

Là gameshow vận động, người chơi chủ yếu là người trẻ nên có thể nói

trong 6 chương trình được khảo sát thì chương trình "Thử thách đường phố"

tạo được sự phấn khích cho khán giả nhất trong tất cả các số phát sóng.Chương trình "Chiếc nón kì diệu" tạo được phấn khích cho người chơi ít nhất

+ Trong chương trình “Thử thách đường phố” (phát sóng ngày 3/8/2014) bạn Tú Anh của đội ZoLo đại diện vượt qua thử thách Thổi bột mỳ tìm bi.Đây là thử thách đòi hỏi người chơi không được ngại bẩn bởi bản thân

họ phải dùng hết lực để thổi hộp đựng bột mì cho bi hiện ra rồi nhặt lấy và tấtnhiên bột mì sẽ bám đầy mặt và người Là một con gái nhưng Tú Anh tỏ rakhông ngại ngần trước thử thách

Khi biết biết được đối thủ đường phố của mình là một bạn nam caokhỏe bạn cũng chẳng hề nao núng.Đặc biệt, khi biết được bản thân phải đối

mặt với thử thách “khó nhằn” này bạn còn cười tươi rất tươi còn nhảy mộtđoạn rất ngẫu hứng trước khi bước vào phần thi của mình.

Trong quá trình thực hiện thử thách cả trường quay và MC NguyênKhang thực sự ngạc nhiên khi bạn Tú Anh sẵn sàng để mặt mình bám đầy bột

mì Hầu như bạn không quan tâm mặt mình, tóc mình bây giờ “ như ma nữ”(theo lời miêu tả của MC Nguyên Khang) mà cứ hết sức thổi và nhặt bi Sựphấn khích như vậy đã đem lại cho Tú Anh và đội Zolo một chiến thắngthuyết phục (hơn đối thủ của họ 16 viên bi)

+ Có những trường hợp phấn khích không đem lại may mắn cho người

chơi như: Trong chương trình “Ai thông minh hơn học sinh lớp 5” ngày

4/1/2015 bạn Ánh Ngọc sau khi đã trả lời đúng ở câu hỏi thứ 6 và có mức

tiền thưởng là 6 triệu đồng Bước sang câu hỏi thứ 7 “Hãy tìm cặp từ không phải là quan hệ từ trong các cặp từ bên dưới và cho biết tác dụng của chúng

là gì? Hãy đặt câu sử dụng cặp từ đó Vì…nên…, bởi vì…cho nên…, do… nên…, nhờ…nên…, càng …càng…, tại vì…cho nên…, do …mà…” do không

còn các sự trợ giúp Ánh Ngọc cảm thấy không chắc chắn với quyết định củamình.Tuy nhiên, cô vẫn không dừng cuộc chơi để giữ nguyên mức tiền mà

cô đang đạt được mà vẫn kiên định tinh thần “đã đến là phải chơi hết mình”

nên vẫn quyết định chơi tiếp Nhưng cuối cùng sự phấn khích lại khôngmang lại may mắn Ánh Ngọc và mức tiền thưởng của bạn chỉ còn 3 triệuđồng và phải dừng cuộc chơi

Bên cạnh sự phấn khích, tập trung thì hầu hết 100 % số phát sóng ở tất

cả các chương trình người chơi đều tỏ ra bối rối trước một số thử thách

+ Trong chương trình “Đường lên đỉnh Olympia” ngày 7/12/2014, trong phần thi “Khởi động” so với ba đối thủ của mình thì Diệu Linh cảm

thấy bối rối trước tất cả 10 câu hỏi Sau khi MC đọc xong câu hỏi, bạnphản ứng rất chậm và cảm thấy khó khăn trước khi đưa ra câu trả lời.Vì

vậy, sau phần thi này, Diệu Linh chỉ đạt được 40 điểm, tạm thời đứng cuốiđoàn leo núi.

+ Trong chương trình “Hãy chọn giá đúng” ngày 15/12/2015, trong phần thi “Con số may mắn” người chơi là ca sĩ Bằng Cường phải đoán giá của bộ sản phẩm bánh gạo Richy.Ca sỹ chia sẻ: “Rất hiếm khi phải đi mua sắm mấy đồ thực phẩm trong nhà nên anh thấy bối rối trước sản phẩm này”.Phải mất rất nhiều thời gian tham khảo ý kiến khán giả, người chơi mới

đưa ra được giá của sản phẩm.Tuy nhiên ca sĩ Bằng Cường đã không đoánđúng được giá của sản phẩm và để “tuột” mất 12 triệu đồng tiền thưởng từchương trình

“Thử thách đường phố” là chương trình người chơi thể hiện cảm xúc

ghen tị và bực bội nhiều nhất.Trong thời gian khảo sát một năm, thấy rằng cóđến 2/3 các số phát sóng, trong lúc được phỏng vấn các đội chơi thể hiện sựghen tị, bực bội với đối thủ của mình

+ Chương trình ngày 31/1/2015 sau khi hai vòng chơi liên tiếp đội A3đều giành chiến thắng, được hỏi về cảm xúc khi thấy đối thủ của mình chiến

thắng 2 lần liên tiếp như vậy đội 03 chia sẻ: “ Thực ra cũng có chút bực bội

vì đội mình toàn chọn phải thử thách khó nhằn.Thấy đội A3 được vào vòng đặc biệt, bọn mình rất rất là ghen tị.Nhưng dù sao cũng chúc A3 dành được giải thưởng cao nhất là 50 triệu đồng.”

+ Chương trình ngày 10/1/2015 sau khi trải qua 2 vòng thi với tỉ số hòanên 2 đội Xì Trum và Khổng Lồ phải trải qua một vòng thi phụ để chọn ra độiđược lọt vào vòng thi đặc biệt.Thử thách dành cho hai đội là đeo 10 cái baotay vào một bàn tay.Đội nào đeo xong đầu tiên sẽ là đội chiến thắng.Vì đây làphần chơi đòi hỏi sự khéo léo nên hai đội đã cử ra hai bạn nữ duy nhất của độimình để thi đấu Kết quả chung cuộc đội Khổng Lồ đã giành được tấm vé vàovòng thi đặc biệt Khi được hỏi về cảm xúc khi thua ở vòng thi phụ này hai

bạn nam của đội Xì Trum chia sẻ: “ Đội mình rất tiếc khi không được vào vòng thi đặc biệt.Thật ghen tị với đội Khổng Lồ”.Sau đó hai bạn nam quay sang bạn nữ tỏ vẻ bực bội (nhưng thực chất là trêu đùa bạn nữ): “Con gái mà chẳng nhanh nhẹn, khéo léo gì cả”

2.2.1.2 Về hành động

Trước tất cả các thử thách, tập trung tạo cho người chơi một lợi thế rấtlớn để chiến thắng đối thủ của mình

+ Khảo sát 48 chương trình “Đường lên đỉnh Olympia” trong vòng một

năm thấy rằng 100% các số phát sóng cho thấy chương trình này thí sinh có

sự tập trung cao độ nhất trong tất cả các chương trình được khảo sát

Trong chương trình “Đường lên đỉnh Olympia” áp lực về thời gian, về

kiến thức và áp lực về tâm lý khi đứng trước rất nhiều người làm cho các thísinh dễ bị sao nhãng.Tuy nhiên, có những bạn phải nói rằng có “thần kinhthép”.Trong tất cả các tình huống tâm lý đều rất vững vàng và hoàn thành rấttốt phần thi của mình.Vượt qua hàng chục thí sinh của các vòng thi của quý 2năm 2015, bạn Minh Ngọc đạt số điểm trong vòng thi Khỏi động cao nhất90/100 điểm Cũng trong tất cả các phần thi của quý 2, bạn Quang Anh dẫnđầu tất cả các thí sinh khác, đạt kỉ lục giải được chướng ngại vật ngay sau khi

giải được hàng ngang đầu tiên của vòng thi Vượt chướng ngại vật và giành

trọn 80 điểm

+ Ở phần thi “Vui” của chương trình “Vui – Khỏe – Có ích” người chơi

phải thật sự tập trung để nghe và biết được từ nào còn thiếu trong bài hát màchương trình yêu cầu thể hiện.Chỉ một chút thiếu tập trung thôi cũng khiếncho đội mình mất đi lợi thế và nhường lại cơ hội cho các đội khác

Chương trình ngày 3/1/2015, trước câu hỏi điền từ còn thiếu vào bài hát

và thể hiện lại với nội dung như sau:“ Năm xưa anh phá núi em mở đường trên đỉnh Trường Sơn đồi núi trập trùng.Năm nay cũng những bàn tay đắp hố

bom xây cuộc sống.Tự hào nào báo cô gái, tự hào nào những chàng trai … sức như Phù Đổng.Cháu con của Bác Hồ đi mở đường tàu Thống Nhất quê hương.” Do lần đầu tiên bác Lan Hương của đội Trung Văn đứng trước sân

khấu đông người như thế này nên rất run.Mặc dù, đây là bài hát bác thườngxuyên hát nhưng do thiếu sự tập trung nên bác đã trả lời không chính xác đáp

án của chương trình và đành phải nhường cơ hội đó cho đội khác

• Tăng tốc, quyết đoán hơn trong suy nghĩ và hành động

+ Trong chương trình “Ai thông minh hơn học sinh lớp 5” mỗi ngườichơi chỉ có tất cả 3 sự trợ giúp.Vì vậy, ở các thử thách tiếp theo người chơiphải tự mình vượt qua Quyết đoán hơn trong suy nghĩ và hành động là việc

mà mỗi người cần phải có và đó cũng là biểu hiện rõ nhất của sự ganh đua.Nói vậy bởi có ganh đua để mong dành phần thắng lợi người chơi mới có tâm

lý, hành vi quyết đoán, sự tăng tốc hơn

Chương trình ngày 13/7/2015, sau khi vượt qua được câu hỏi số 5

với mức tiền thưởng là 5 triệu đồng.Sang câu hỏi số 6: “Bài hát Reo vang bình mình là của nhạc sĩ nào? Và được sáng tác vào năm nào?” Bạn Nam

Hee không thật sự tự tin với câu trả lời của mình nên đã quyết định dừngcuộc chơi để bảo toàn phần thưởng.Thật may, là câu trả lời mà bạn dự đoánkhông đúng.Sự quyết đoán biết dừng cuộc chơi đúng lúc đã mang lại maymắn cho bạn

+ Chương trình “Hãy chọn giá đúng” ngày 11/1/2015, ca sĩ Đoàn Thúy Trang phải đoán giá của một cặp loa Paramax.Sau một lần đoán không chính

xác giá của sản phẩm, người chơi được quyền chốt lại một lần nữa.Ở lần thứ 2này, Thúy Trang quyết định sản phẩm có giá là 7 080 000 đồng Dù cho MC

và khán giả có cổ vũ là đoán lại đi, đừng chốt nhưng Thúy Trang vẫn kiênđịnh với đáp án của mình.Sự quyết đoán đã mang lại may mắn cho cô khi 7

080 000 đồng chính xác là giá của sản phẩm

• Bĩnh tĩnh hơn

Bình tĩnh là một yếu tố quan trọng giúp người chơi có thể hoàn thànhtốt nhất phần thi của mình.Dù tác động ngoại cảnh thế nào nhưng tâm thế củangười choi luôn bình tĩnh thì sự tập trung của họ luôn đạt phong độ tốtnhất.Và tất nhiên sẽ mang lại cho họ kết quả tốt nhất

+ Ở cuộc thi tuần 3, tháng 3, quý 2 chương trình “Đường lên đỉnh Olympia” sau khi trải qua phần thi Khởi động, bạn Lan Chi chỉ đạt được 20

điểm trên tổng số 100 điểm.Chia sẻ với chương trình, Lan Chi nói: “ Em thật

sự đã mất bình tĩnh.Có những câu hỏi em biết câu trả lời thế nào là đúngnhưng lại buột miệng nói ra câu trả lời khác.”.Sự mất bình tĩnh của Lan Chi

vô tình đã tạo một lợi thế vô cùng lớn cho các đối thủ.Qua phần thi Khởi động, các đối thủ của Lan Chi, cách xa bạn trong khoảng 50 điểm - 60 điểm.

+ “Thử thách đường phố” ngày 24/1/2015, ở vòng thi quyết định để

xem ai sẽ là đội vào vòng thi đặc biệt, bạn Hương Trà của đội Thợ Săn đã đi

gần hết thử thách “Hất que bằng mu bàn tay” rồi nhưng chỉ một phút mất

bình tĩnh bạn đã làm rơi que nên phải làm lại từ đầu.Vì vậy, bạn đã bị đối thủcủa mình bỏ xa.Và sau đó đội Thợ Săn đã thua cuộc

2.2.2 Việc khai thác, sử dụng những yếu tố tác động, tạo nên sự ganh đua trong chương trình trò chơi truyền hình

Luật chơi cũng đóng vai trò tăng sự ganh đua giữa các ngườichơi.Trong tất cả 6 chương trình được khảo sát thì tất cả những chương trình

này đều tạo ra ganh đua ở luật chơi

Ở chương trình “Đường lên đỉnh Olympia” để các người chơi có cơ hội

lội ngược dòng ở phần thi Về đích chương trình đã đưa ra 3 gói câu hỏi chongười chơi lựa chọn lần lượt: 40 điểm, 60 điểm và 80 điểm.Đặc biệt trongvòng thi này, người chơi được quyền một lần chọn ngôi sao hi vọng để nhânđôi số điểm của mình.Vì vậy ta thấy, người chơi nào có sự lựa chọn thông

minh và biết chọn ngôi sao hi vọng đúng thời điểm thì sẽ phát huy được hiệuquả tối đa.

Qua khảo sát cho thấy, hầu hết luật chơi của chương trình “Chiếc nón kì diệu” đều nằm ở các phần chia ở các nón gồm các ô như: số điểm từ 100 – 3000

điểm, Thêm lượt, mất lượt, phần thưởng, chia đôi, mất điểm,….Mỗi lần quay cómột sự ganh đua nhất định.Ai cũng muốn quay trúng các ô có điểm cao, những ô

có lợi cho họ.Và rõ ràng không ai muốn quay trúng các ô “đen đủi”.Cùng vớiluật chơi rõ ràng này, qua các vòng chơi số điểm của các người chơi có sự chênhlệch nhau và chắc chắn rằng bản thân mỗi người luôn nhắc nhở mình phải cốgắng hơn nữa để có số điểm cao nhất để vào vòng thi đặc biệt

Ở “Thử thách đường phố” ở mỗi thử thách các đội chơi và đối thủ

đường phố chỉ có 1 phút để hoàn thành một cách tố nhất.Rõ ràng việc ấn địnhthời gian làm tăng sự ganh đua giữa người chơi, làm cho sự phấn đấu luônthật mạnh mẽ

Qua quá trình khảo sát, thấy rằng, bên cạnh những chương trình chú

trọng yếu tố ganh đua bằng thời gian như “Đường lên đỉnh Olympia”, “ Thử thách đường phố”, “Ai thông minh hơn học sinh lớp 5”, “ Hãy chọn giá đúng”, “Vui- Khỏe – Có ích” Còn một số chương trình không áp lực việc trả

lời bằng thời gian như: “Chiếc nón kỳ diệu”

- Là một trò chơi trí tuệ nên yếu tố thời gian là một trong những yếu tố

quan trọng của chương trình chương trình “Đường lên đỉnh Olympia”.Tất cả

các phần thi của tất cả các thí sinh đều được giới hạn trong một lượng thờigian nhất định như:

+Phần thi khởi động, mỗi thí sinh chỉ có 60 giây để hoàn thành 12 câuhỏi.Các thí sinh phải thật sự chạy đua với thời gian để đạt được kết quả tốtnhất.Áp lực về thời gian khiến sự ganh đua trở nên rõ nét.Trong cuộc thi tuần

2, tháng 2, quý 2 ngày 14/12/2014, cùng trong 60 giây nhưng 4 thí sinh có 4kết quả khác nhau.Đứng đầu là bạn Minh Ngọc với 90 điểm; ở vị trí thứ 2 là

bạn Hải công với 80 điểm; đạt 70 điểm và đứng ở vị trí số 3 là bạn HuỳnhTín; chỉ đạt 30 điểm bạn Đình Thảo đứng ở vị trí cuối cùng.

Ở vòng thi tuần 3, tháng 2, quý 2 ngày 21/12/2014 trong 60 giây, bạnMai Ngọc chỉ đạt được 20 điểm; về vị trí thứ 3 là bạn Hoàng Nam với 40điểm; 50 điểm là bạn Thanh Hải và tạm đứng đầu ở vị trí thứ nhất là bạnQuang Anh với 80 điểm

+ Nhìn nhanh, suy nghĩ nhanh, đánh máy nhanh và thật chính xác làkhẩu hiệu của phần thi Tăng tốc.Ở mỗi câu hỏi đúng ở các thời điểm khácnhau, các thí sinh sẽ có số điểm khác nhau.Điếm tối đa trong mỗi câu các bạnđạt được là 40 điểm.Vì vậy, không chỉ phải đúng mà phải thật nhanh các bạnmới có cơ hội dành được ưu thế.Cũng ở vòng thi tuần 3, tháng 2, quý 2 ngày21/12/2014, với câu hỏi:

Đây là câu hỏi IQ tương đối khó nhưng chỉ với 6 giây 38 giây bạnQuang Anh đã đưa ra được câu trả lời đúng và giành được số điểm cao nhất là

40 điểm.Chỉ sau bạn Quang Anh 2 giây, bạn Mai Ngọc cũng dưa ra được câutrả lời đúng nhưng chỉ dành được 30 điểm.Với 19 giây 20 bạn với câu trả lờiđúng bạn Hoàng Nam chỉ ghi được 20 điểm

Ở cuộc thi tháng 3, quý 2 ngày 25/1/2015, cũng với 1 câu hỏi IQ nhưng

áp lực thời gian cũng làm các bạn mất đi bình tĩnh.Mặc dù, đưa ra kết quả ở

những giây đầu nhưng ba bạn Tấn Phát, Thùy Trang, Công Thuận đã khôngđưa ra được kết quả chính xác.Chậm mà chắc dù phải mất đến 18 giây 13 đểhoàn thành cau hỏi nhưng bạn Hồng Phát đã dành trọn 40 điểm về cho mình.

Sau phần thi Tăng tốc (phần thi có áp lực về thời gian nhiều nhất, cũng

là phần thi để thí sinh nhanh chóng giành lại lợi thế cho mình) số điểm củacác thí sinh có sự chênh lệch đáng kế: Tạm thời đứng đầu là bạn Hồng Chiếnvới 250 điểm; ở vị trí số 2 là bạn Thùy Trang với 170 điểm; với 120 điểm bạnTấn Phát đứng ở vị trí thứ 3; tạm thời ở vị trí cuối cùng là bạn Công Thuậnvới 110 điểm

Ở cuộc thi tuần 3, tháng 3, quý 2 ngày 18/1/2015 đứng ở vị trí cuốicùng là bạn Lan Chi với 100 điểm; với 110 điểm bạn Thu Hà tạm thời đứng vịtrí thứ 3; đứng vị trí thứ 2 là bạn Tấn Phát với 160 điểm; dẫn đầu là bạn HồngThuận với 240 điểm

- Chương trình “Thử thách đường phố” là một gameshow vận động

không những đòi hỏi ở người chơi phải có thể lực tốt, phải khéo léo mà cònphải chiến thắng áp lực về thời gian để chiến thắng thử thách của chươngtrình đưa ra.Trong 1 phút, cùng một thử thách người chơi có sự ganh đuaquyết liệt để có được kết quả tốt nhất.Tuy nhiên lại có những kết quả khá làchênh lệch nhau:

Trong chương trình “Thử thách đường phố” số 23, bạn Trà My của đội

Bò Sữa phải cùng đối thủ đường phố của mình vượt qua thử thách thái củ