Tài liệu tập huấn Phương pháp Kỹ thuật tổ chức hoạt động và Hướng dẫn HS tự học - Môn Sinh học 2017

Việc đổi mới phương pháp, hình thức dạy học và kiểm tra, đánh giá theođịnh hướng phát triển năng lực HS đã được triển khai từ hơn 30 năm qua. Hầuhết giáo viên hiện nay đã được trang bị lí luận về các phương pháp và kĩ thuậtdạy học tích cực trong quá trình đào tạo tại các trường sư phạm cũng như quátrình bồi dưỡng, tập huấn hằng năm. Tuy nhiên, việc thực hiện các phương phápdạy học tích cực trong thực tiễn còn chưa thường xuyên và chưa hiệu quả.Nguyên nhân là chương trình hiện hành được thiết kế theo kiểu "xoáy ốc" nhiềuvòng nên trong nội bộ mỗi môn học, có những nội dung kiến thức được chia racác mức độ khác nhau để học ở các cấp học khác nhau (nhưng không thực sự hợplý và cần thiết); việc trình bày kiến thức trong sách giáo khoa theo định hướng nộidung, nặng vềlập luận, suy luận, diễn giảihình thành kiến thức; cùng một chủđề/vấn đề nhưng kiến thức lại được chia ra thành nhiều bài/tiết để dạy học trong45 phút không phù hợp với phương pháp dạy học tích cực; có những nội dungkiến thức được đưa vào nhiều môn học; hình thức dạy học chủ yếu trên lớp theotừng bài/tiết nhằm "truyền tải" hết những gì được viết trong sách giáo khoa, chủyếu là "hình thành kiến thức", ít thực hành, vận dụng kiến thức

PHƯƠNG PHÁP & KĨ THUẬT

DẠY HỌC THEO NHÓM VÀ

HƯỚNG DẪN HỌC SINH TỰ HỌC

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

STT Nội dung Yêu cầu cần đạt

và hướng dẫn học sinh tự học

- Học viên trình bày được về: Kĩ thuật tổ chức hoạt động học; Tiêu chí đánh giá hoạt động dạy học; Quy trình SHCM dựa trên phân tích hoạt động học; Quy trình tổ chức và quản

Học viên vận dụng được 12 tiêu chí đánh giá bài học trong CV5555 để:

- Cụ thể hóa hoạt động dạy học trong bài học minh họa;

- Trải nghiệm tổ chức hoạt động dạy học theo bài học;

- Phân tích, đánh giá bài học.

- Nộp bài thu hoạch lên mạng.

Buổi 3

(Theo

môn)

Thực hành xây dựng tình huống xuất

phát/khởi động

- Mỗi tỉnh/thành phố tự chọn 01 chủ đề/bài học để xây dựng tình huống xuất phát/khởi động;

- Chia sẻ, thảo luận, đánh giá về tình huống của các tỉnh.

- Nộp bài thu hoạch lên mạng.

Buổi 4

(Theo

môn)

Thực hành xây dựng hoạt động hình thành kiến thức mới

- Mỗi tỉnh/thành phố xây dựng hoạt động hình thành kiến thức mới tiếp theo tình huống xuất phát/khởi động đã được xây dựng ở Buổi 2.

- Chia sẻ, thảo luận, đánh giá về hoạt động hình thành kiến thức.

- Nộp bài thu hoạch lên mạng.

luyện tập

- Mỗi tỉnh/thành phố tiếp tục xây dựng hoạt động luyện tập hình thành kiến thức

- Chia sẻ, thảo luận, đánh giá về hoạt động luyện tập

- Nộp bài thu hoạch lên mạng

mở rộng

- Mỗi tỉnh/thành phố tiếp tục xây dựng hoạt động vận dụng và mở rộng

- Chia sẻ, thảo luận, đánh giá về hoạt động vận dụng và mở rộng

- Nộp bài thu hoạch lên mạng

- Căn cứ vào tình huống xuất phát/khởi động và các hoạt động tiếp theo đã được xây dựng, mỗi tỉnh hoàn thiện 01 chủ đề/ bài học.

- Thảo luận chung, tổng kết, đánh giá.

- Bế mạc.

TRI T L C A ẾT LÍ CỦA Í CỦA ỦA

“Mỗi đưa trẻ đều có thể học và phải học, mọi đưa trẻ đều đặc biệt và loài người chúng ta được sinh ra để học hỏi, để làm cho mọi thứ có ý nghĩa”

tư tưởng dân chủ trong giáo dục

Triết lý dạy học của cô giáo

Stluka (Mỹ)

• Hãy chia sẻ bởi vì lớp học sẽ thú vị hơn nếu bạn chia sẻ nhiều hơn với tôi Bạn có thể nói một điều gì đó gây tranh cãi hoặc điều gì đó sẽ được thử thách bởi một ý kiến của các bạn khác và có thể là của tôi Bạn cần phải biết rằng bạn luôn được hỗ trợ của các bạn cùng lớp.

Khoa học là nghiên cứu

Những người làm tôi quan tâm

Nét mặt trầm ngâm của học sinh Làm thế nào để họ thay đổi?

PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÌM CÂU TRẢ LỜI ĐÚNG ĐÃ TỒN TẠI QUÁ LÂU.

MỤC TIÊU

Kết thúc khóa tập huấn, học viên có thể:

1 Kĩ thuật tổ chức hoạt động học;

2 Đánh giá hoạt động dạy học theo Tiêu chí 5555;

3 SHCM dựa trên phân tích hoạt động học;

4 Quy trình tổ chức và quản lí động học qua mạng

5 Có khả năng tập huấn cho GV và cán bộ QLGD

ở địa phương về các nội dung đã được tập huấn

NỘI DUNG

1 Tìm hiểu kế hoạch Nghiên cứu tài liệu tập huấn

2 Cách tổ chức các HĐ học theo chuỗi hoạt động học

3 Nghiên cứu bài học minh họa Phân tích, rút kinh

Chủ đề

SINH VẬT THÍCH NGHI VỚI MÔI TRƯỜNG ( Trang 63- 71)

NGHIÊN CỨU TÀI LIỆU TẬP HUẤN

1 Phân tích cấu trúc, nội dung tài liệu tập huấn

2 Phân tích cấu trúc chủ đề học tập (bài học)

(trang 63 – 71)

2 Cấu trúc chủ đề học tập (bài học)

1 Hoạt động Khởi động: HS liên hệ kiến thức đã có trong học tập và thực tiễn với kiến thức chủ đề sắp học làm xuất hiện mâu thuẫn nhận thức (câu hỏi)

2 Hoạt động Hình thành kiến thức: HS tự học cá nhân, cặp đôi hoặc theo nhóm hay cả lớp để tự chiếm lĩnh kiến thức mới của chủ đề

3 Hoạt động Luyện tập: HS thực hành những kiến thức vừa học để giải quyết nhiệm vụ bài học

4 Hoạt động Vận dụng: HS vận dụng những kiến thức bài học vào tình huống, điều kiện cụ thể nào đó trong thực tiễn học tập, cuộc sống

5 Hoạt động Tìm tòi, mở rộng: HS thảo luận với gia đình, người thân để vận dụng kiến thức giải quyết những vấn đề thực tế của nhà trường, của cộng đồng, gia đình; qua đó bổ sung, mở rộng kiến thức bài học từ thực tiễn.

Mục đích của hoạt động này là giúp học sinh suy nghĩ và xuất hiện những quan niệm ban đầu của mình về vấn đề sắp tìm hiểu, học tập Sản phẩm

của hoạt động này là “tình huống có vấn đề” (nảy

sinh câu hỏi, mâu thuẫn nhận thức về kiến thức sắp học với hiểu biết đã có ở mỗi học sinh)

1 HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

NỘI DUNG

- Đặt câu hỏi gợi mở hoặc yêu cầu đưa ra ý kiến liên quan đến nội dung kiến thức.

1 HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

PHƯƠNG THỨC HOẠT ĐỘNG

Hướng đến tiến trình HĐ của HS một cách linh hoạt nhằm kết nối kiến thức, kĩ năng vốn có với kiến thức kĩ năng của bài học nhằm phát triển năng lực cho HS.

1 HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

MỤC ĐÍCH

HS tìm hiểu nội dung kiến thức của chủ đề, rèn năng lực tư duy khoa học thông qua phương án giải quyết mâu thuẫn nhận thức ở HĐKĐ.

2 HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

NỘI DUNG

HS xây dựng kiến thức mới của bản thân trên cơ

sở đối chiếu kiến thức, kinh nghiệm sẵn có với những hiểu biết mới; kết nối/sắp xếp kiến thức cũ

và kiến thức mới dựa trên việc phát biểu, viết ra các kết luận/ khái niệm/ công thức mới…

2 HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

phải trình bày kết quả và

thảo luận với cả lớp GV

đóng vai trò hướng dẫn, tổ

chức hoạt động học và trợ

giúp HS khi cần thiết.

2 HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

MỤC ĐÍCH

Mục đích của hoạt động này là giúp học sinh củng cố, hoàn thiện kiến thức, kỹ năng vừa chiếm lĩnh được ở hoạt động HTKT

3 HOẠT ĐỘNG LUỆN TẬP

3 HOẠT ĐỘNG LUỆN TẬP

Sản phẩm hoạt động: “HS diễn đạt được đúng kiến thức

hoặc mô tả đúng kĩ năng đã học bằng ngôn ngữ theo cách của riêng mình và áp dụng trực tiếp kiến thức, kĩ năng đã biết để giải quyết các tình huống/vấn đề trong học tập”.

PHƯƠNG THỨC HOẠT ĐỘNG

HS hoạt động cá nhân hoặc nhóm để hoàn thành các câu hỏi, bài tập thực hành…GV hướng dẫn HS bổ sung chỉnh sửa các nội dung chưa hoàn thiện.

3 HOẠT ĐỘNG LUỆN TẬP

4 HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

Mục đích của hoạt động này là giúp học sinh vận dụng được các kiến thức,

kĩ năng để giải quyết các tình huống/vấn đề mới, không giống với những tình huống/vấn đề đã được hướng dẫn hay đưa

ra những phản hồi hợp lí trước một tình huống/vấn

đề mới trong học tập hoặc trong cuộc sống

4 HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

Giáo viên hướng dẫn học sinh kết nối và sắp xếp lại các kiến thức, kĩ năng đã học giải quyết thành công tình huống/vấn đề tương tự tình huống/vấn đề đã học Đây có thể là những hoạt động mang tính nghiên cứu, sáng tạo, vì thế cần giúp học sinh gần gũi với gia đình, địa phương, tranh thủ sự hướng dẫn của gia đình, địa phương để hoàn thành nhiệm vụ học tập Trước một vấn đề, học sinh có thể

có nhiều cách giải quyết khác nhau

MỤC ĐÍCH

Khuyến khích HS tiếp tục tìm hiểu mở rông kiến thức nhằm hướng tới việc tự học suốt đời của HS

5 HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI MỞ RỘNG

NỘI DUNG

HS làm những nhiệm vụ bổ sung kiến thức

và hướng tới việc HS tìm kiếm mở rộng kiến thức thông qua các nguồn thông tin khác.

5 HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI MỞ RỘNG

PHƯƠNG THỨC HOẠT ĐỘNG

GV cần khuyến khích học sinh tiếp tục tìm tòi và mở rộng kiến thức ngoài lớp học Học sinh tự đặt ra các tình huống có vấn đề nảy sinh từ nội dung bài học, từ thực tiễn cuộc sống, vận dụng các kiến thức, kĩ năng đã học

để giải quyết bằng những cách khác nhau

Cấu trúc chủ đề học tập (bài học)

MỤC TIÊU

GV chú ý nhấn mạnh mục tiêu: Giải thích được vì sao sinh vật thích nghi kì diệu với môi trường sống của chúng

GV cần chú ý hướng dẫn HS vận dụng các kiến thức về đột biến, di truyền và chọn lọc tự nhiên để phân tích các ví dụ trong thực tiễn.

SINH VẬT THÍCH NGHI KÌ DIỆU VỚI MÔI TRƯỜNG

SINH VẬT THÍCH NGHI KÌ DIỆU VỚI

MÔI TRƯỜNG

• Những sai lầm mà HS (có thể cả GV) thường mắc phải: tránh quan niệm sai lầm theo thuyết “thích nghi trực tiếp” Hiện nay

có rất nhiều quan niệm hiện đại giải thích

sự tiến hóa thích nghi của sinh vật với môi trường sống, với HS lớp 12 GV không nên quá lạm dụng kiến thức hiện đại dễ gây rối cho HS.

B- HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

• Mục tiêu: Hình thành các khái niệm: màu

sắc ngụy trang, màu sắc báo hiệu, hình

C – HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

• Mục tiêu: HS củng cố, hoàn thiện kiến

thức, kỹ năng vừa lĩnh hội được ở mục B Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường và thiên nhiên hoang dã, chống biến đổi khí hâu.

• Nội dung:

• Phương thức tổ chức: thực hành

• Sản phẩm: Các ý kiến thảo luận, trả lời

của học sinh.

Đọc thông tin, vẽ sơ đồ giải thích các chủng vi khuẩn kháng thuốc kháng sinh được tạo ra bằng cách nào?

VẬN DỤNG & TÌM TÒI MỞ RỘNG

• 1 Kháng kháng sinh sẽ không xảy ra nếu tôi chọn đúng loại thuốc: không phải vậy, vì có chọn đúng loại thuốc thì vi khuẩn vẫn có thể xuất hiện đột biến gen kháng thuốc

• 2 Cơ thể của tôi đang trở nên kháng thuốc: không đúng, vì chưa đủ thông tin để kết luận Nếu chưa dùng thuốc kháng sinh thì không thể nói cơ thể của tôi đang trở nên kháng thuốc!

• 3 Kháng sinh sẽ giúp tôi vượt qua cảm lạnh và cúm: Sai

Những thách thức khi thực hiện mô hình đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục?

1.Đầu tư cho giáo dục Quốc gia…

2.Nguồn nhân lực: Đội ngũ quản

CÙNG SUY NGHĨ !

Theo Thầy/Cô khi

đối mặt với sự

thay đổi thường

gặp rào cản và có

động lực nào?