Lịch sử thế giới cận đại 3 tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực k...
Trang 1CH NG III: PHONG TRÀO CÔNG NHÂN VÀ CNXH TRONG TH I K
N I (7 ti t)
I - Phong trào công nhân n a u th k XIX và s ra i c a CNXH
1 - S ra i c a giai c p công nhân và nh ng phong trào u tranh u tiên.
a S ra i c a giai c p công nhân và phong trào p phá máy móc.
- Giai c p vô s n hi n i là giai c p g m nh ng ng i công nhân làm thuê d i ch TBCN, là con
c a n n i công nghi p Nh v y, cách m ng công nghi p là cái m c ánh d u s hình thành giai c p
vô s n hi n i
Giai c p vô s n hi n i ã tr i qua nh ng th i k l ch s , t s xu t hi n nh ng t ng l p vô s n utiên ( ti n vô s n) n giai c p vô s n th i k công tr ng th công và giai c p vô s n công x ng (vô s n
hi n i):
L p ng i vô s n u tiên ra i khi xu t hi n lao ng làm thuê, nó có trong t t c các hình thái kinh
xã h i có mâu thu n i kháng Nh ng ch n hình thái kinh t xã h i TBCN thì lao ng làm thuê m i
tr thành c s c a CNTB
n giai n công tr ng th công: ch có m t b ph n công nhân trong công tr ng th công t ptrung có tính ch t thu n tuý vô s n, còn s ông công nhân trong u ki n s n xu t phân tán còn mang
ng d u v t ng i s n xu t th công ti u t s n
Do v y, nh ng ng i vô s n tr c cách m ng công nghi p còn mang nh ng v t, tâm lý, t t ng c a
ng i t h u s n xu t nh cá th H ch a ph i là nh ng ng i thu c giai c p vô s n hi n i theo úngngh a c a nó n th i k cách m ng công nghi p thì nh ng ng i công nhân hoàn toàn b c p t h t t
li u s n xu t C a c i duy nh t c a h còn l i là s c lao ng, h ch có th s ng c b ng cách bán s clao ng cho nhà t b n H ã v nh vi n m t kh n ng tìm l i a v xã h i c c a mình, m t kh n ng làm
ch các t li u s n xu t T ng i làm thuê t m b h tr thành ng i làm thuê su t i
- Cách m ng công nghi p ã s n sinh ra hai giai c p c b n c a xã h i t b n: t s n công nghi p ( t
n hi n i) và vô s n công nghi p ( vô s n hi n i) Giai c p t s n c hình thành trên c s nh ng
ch x ng, ch nhà máy, nh ng nhà buôn Giai c p vô s n hi n i c tuy n m t t t c các giai c ptrong dân c : nông dân b t c t ru ng t, th th công b phá s n, ti u th ng, ti u ch s l ngông o ph n và tr em Cùng v i th i gian và s phát tri n nhanh c a n n i công nghi p làm cho giai
p vô s n t ng nhanh v s l ng và tr thành m t t ng l p xã h i n nh, chi m m t v trí c bi t trong
th ng s n xu t TBCN Nh ng giai c p công nhân u lâm vào c nh cùng c c: lao ng m t ngày 14n16 gi , có n i t 16 n 18 gi , u ki n làm vi c c ng th ng, ti n l ng th p, nh t là ph n và tr emthì càng r m t h n ngghen ã mô t y cu c s ng c a giai c p công nhân trong tác ph m n i ti ng ‘’Tình c nh c a giai c p công nhân Anh’’ ra i n m 1845
- S bóc l t tàn kh c c a CNTB làm cho mâu thu n gi a vô s n và t s n ngày càng gay g t là nguyênnhân t t y u d n n các cu c u tranh c a giai c p công nhân
Anh: phong trào u tranh u tiên c a công nhân là phong trào p phá máy móc “ g i là phong tràoLút - in’’ (g i theo tên c a m t lãnh t công nhân trong truy n thuy t là Ludd) Công nhân p phá máy
Trang 2móc, công c lao ng H t ng r ng ó là nguyên nhân c a ói nghèo, th t nghi p và áp b c Phong tràophát tri n n nh cao vào nh ng n m 1811 - 1812 và nó lan r ng ra trong nhi u vùng n c Anh Vi ccông nhân p phá máy móc không ph i là ch ng l i ti n b k thu t mà ó là hình th c u tranh
ch ng giai c p t s n
K t qu : không em l i k t qu gì cho giai c p công nhân mà giai c p t s n t ng c ng àn áp N m
1812, t i Anh ã ban hành s c l nh x t h t th y nh ng ng i phá hu máy móc Song ây là cu c t p
t u tranh u tiên có t ch c c a công nhân Ý th c và tinh th n oàn k t d n c hình thành, nó t
s ti p theo cho các cu c u tranh sau này
Mác ã nh n xét: “ c n ph i có th i gian và kinh nghi m cho ng i công nhân phân bi t c máymóc v i vi c s d ng máy móc theo ki u TBCN, do ó mà chuy n s t n công vào t li u s n xu t v t ch tsang vi c t n công vào hình thái xã h i khai thác chúng’’
b - Nh ng cu c u tranh c l p u tiên c a giai c p công nhân:
bu c công nhân ph i c m v khí ch ng l i Nh ng tr n chi n ã di n ra trên ng ph v i kh u hi u: “
ng có vi c làm ho c ch t trong chi n u’’ H ã làm ch c Lyông m i ngày Nh ng sau ó, kh ingh a b àn áp và b th t b i là do công nhân còn non y u ch a có t ch c, l c l ng chênh l ch
n tháng 4.1834, công nhân Lyông l i n i d y kh i ngh a v i kh u hi u òi thi t l p n n c ng hoà:
“C ng hoà hay là ch t’’ u này, ch ng t b c tr ng thành c a giai c p công nhân, ý th c chính tr rõ
t h n H ã chi n u liên t c trong b n ngày ch ng l i quân i chính ph Nh ng cu i cùng kh ingh a b àn áp
* Cu c kh i ngh a X lêdiên c:
- i s ng c a công nhân c vô cùng thê th m: h b hai t ng áp b c: ách áp b c c a TBCN và ách áp
c phong ki n Vì v y, công nhân ã nhi u l n n i d y u tranh, n i b t nh t là cu c kh i ngh alêdiên
N m 1884, kh i ngh a bùng n , công nhân p phá kho tàng, công x ng, òi t ng l ng Quân i
c u n và àn áp cu c kh i ngh a M c dù b th t b i, nh ng cu c kh i ngh a ã góp ph n thúc ynhanh chóng quá trình hình thành và phát tri n c a phong trào vô s n c h i b y gi Mác ã ánh giácao cu c kh i ngh a này, cho ó là hi n t ng m u phong trào công nhân có tính ch t qu n chúng
c Phong trào công nhân c trong nh ng n m 40 c a th k XIX ã báo hi u n c c ang tr thànhtrung tâm c a cách m ng th gi i
* Phong trào hi n ch ng Anh:
Trang 3- Sau cu c c i cách tuy n c n m 1832; giai c p t s n có ph n tho mãn, r i b cu c u tranh còn giai
p vô s n ch a c h ng m t chút quy n chính tr nào, i s ng v n ch a c c i thi n Do ó, h v n
ti p t c u tranh cho vi c tham gia tuy n c mang tên là phong trào Hi n ch ng
T ch c lãnh o phong trào là h i công nhân Luân ôn thành l p n m 1836, h i công b b n hi n
ch ng 6 m ó là c ng l nh c i cách dân ch c a công nhân, h cho r ng n u th c hi n c là có
kh n ng chi m s ông trong qu c h i T ó, chính ph ph i thi hành chính sách có l i cho giai c p côngnhân Vì v y, nó c s ng h ông o c a qu n chúng công nhân
Cao trào Hi n ch ng l n th nh t di n ra vào tháng 5.1839 v i b n ki n ngh có 1.125.000 ch ký trình lên Qu c h i Nh ng ngh vi n ã bác b Công nhân ch tr ng u tranh b ng hoà bình n u có th
c, b ng v l c n u không còn cách nào khác Do ó, công nhân chuy n sang b ng b o l c, kh i ngh a
ã bùng n nh ng b àn áp
Cao trào Hi n ch ng l n th hai, di n ra tháng 5.1842 v i b n ki n ngh có: 3.315.752 ch ký Nh ng
n b kh c t Công nhân ã ti n hành bãi công mang tính ch t t ng bãi công trong toàn qu c, òi th c
hi n b n Hi n ch ng
Chính ph àn áp, b t b d p t t phong trào Tuy nhiên, bu c ngh vi n c ng thông qua o lu t: rútngày lao ng xu ng còn 10 gi ây là s lùi b c u tiên c a giai c p t s n tr c cu c t n công c acông nhân
Tháng 4.1848 phong trào Hi n ch ng ti n hành u tranh l n th ba: v i b n ki n ngh h n 5 tri u ch
ký Nh ng v n b àn áp và n u n m 1850 phong trào Hi n ch ng b d p t t Lênin nh n xét, phongtrào ã có nh h ng to l n n toàn b l ch s n c Anh ó là: “ phong trào cách m ng vô s n to l n utiên th t s có tính ch t qu n chúng và có hình th c chính tr ’’
Qua các phong trào u tranh c l p u tiên c a giai c p vô s n, chúng ta có th rút ra nh ng nh n xétsau:
- Cùng v i s phát tri n c a n n i công nghi p, m t l c l ng s n xu t m i ra i, giai c p vô s n
hi n i và b c lên v ài l ch s Tuy lúc u ch a c giác ng y v s m nh l ch s c a mình,
nh ng tr i qua u tranh, giai c p vô s n ngày càng ch ng t là m t l c l ng chính tr c l p, m t giai
p tri t cách m ng
- Xã h i t b n mang trong lòng nó y r y nh ng mâu thu n i kháng Ngay khi m i ra i nó ã th
hi n là k áp b c bóc l t tàn b o, àn áp dã man phong trào c a giai c p vô s n Vì v y, cu c u tranh c agiai c p vô s n ch ng giai c p t s n xu t hi n ngay t khi nó m i ra i và ngày càng quy t li t
- S phát tri n c a phong trào công nhân ngay càng òi h i ph i có lí lu n khoa h c cách m ng d n
Trang 4u, không có bóc l t ó là nh ng nhà XHCN u tiên, song ó là nh ng nhà xã h i ch ngh a khôngng.
Nh ng t t ng XHCN u tiên ra i t th k XVI, tiêu bi u có: Thomát Mo, ng i Anh (th kXVI), sang th k XVII: có Toma ô Campanela ng i Italia Hai ông ã vi t nh ng cu n sách n i ti ng
“Không t ng’’; “ Thành ph m t tr i’’: lên án CNTB và phác ho ra m t xã h i lý t ng trong ókhông có quy n t h u và m i ng i u lao ng ây là nh ng c m , nh ng nhu c u ti n b c a con
ng i Sang th k XVIII, tính ch t c ng s n ã c bi u hi n trong t t ng và lí lu n Morenly, Mably;
Gi ngMêLiê; Gr cc Bab p cho r ng không nh ng ph i tiêu di t nh ng c quy n giai c p mà còn ph itiêu di t ch t h u và s phân chia xã h i thành giai c p
Nh ng các t t ng, lí lu n ó th c ch t là nh ng c m p và nh ng mong mu n t t lành chkhông ph i là nh ng d án th c t v t ch c l i xã h i
Sang th k XIX, Anh và Pháp: CNTB ti p t c c c ng c và phát tri n, cùng v i nó là hoàn c nhsinh s ng và u tranh c a giai c p vô s n là m xu t phát c a các trào l u xã h i ch ngh a th i knày Trong ó có ba i bi u xu t s c là nh ng nhà t t ng ti n b , ã th hi n c nguy n v ng ban u
a qu n chúng vô s n:
+ H ng ri Xanhximông (1760-1825): v m t tri t h c, ông là ng i ti n n g n nh ng quan ni m duy
t l ch s c a Mác Trong các tác ph m, ông ã trình bày chi ti t quá trình l ch s mà nhân lo i ã tr i qua.Ông ã nh n th c c cu c âu tranh giai c p trong xã h i gi a quý t c v i nhà công nghi p, ch tr ngxây d ng xã h i m i d i quy n th ng tr c a các “nhà công nghi p’’, trong ó m i ng i u lao ng
Th tiêu ch n bám Nh ng ông ch tr ng c i t o xã h i b ng thuy t ph c hoà bình ch không ph i
ng con ng cách m ng Giai c p t s n l i không ý t i k ho ch c a ông
+ Sacl Phuariê (1772-1837): Xu t thân trong m t gia ình th ng nhân Do ó, ông v ch tr n nh ng
th n c a th ng nhân, t s n Ông chia l ch s xã h i loài ng i b n giai n: mông mu i, dã man,gia tr ng và v n minh (là giai n TBCN) Ông ch tr ng xây d ng xã h i t ng lai: m i ng i u
c quy n lao ng, là ngh a v , là ni m vui và nhu c u c a m i ng i Xã h i ó d a trên c s nh ngPhal ng (có th g i là các công xã)
u v i c a ông là v quan ni m l ch s xã h i: là s thay i liên t c các tr t t xã h i v i b n giai
n và theo ông giai n v n minh t c là ch TBCN c n ph i nh ng ch cho ch m i cao h n.Ông còn nêu lên lu n m n i ti ng: “ v n minh t s n v n ng trong cái vòng lu n qu n”, nó th ng
em l i nh ng k t qu trái v i nh ng cái mà nó mong mu n v i s n xu t vô t ch c, c a c i t ng lên,
nh ng nh ng ng i s n xu t thì không c h ng nh ng c a c i y T ó ông i n k t lu n: “ tronggia ình v n minh, s nghèo kh sinh ra t chính s th a thãi ”
Tuy nhiên, h c thuy t c a ông c ng ch a y mâu thu n, trong xã h i m i c a ông không tránh kh i tính
ch t b o th v quy n t h u v t li u s n xu t d i hình th c c ph n, c ng nh tình tr ng phân chia giai
p khi nói t i hình th c hoà l i lao ng Ông c ng không bi t t i s m nh l ch s c a giai c p vô s n,
ph n i dùng b o l c cách m ng, ông ch tr ng thuy t ph c
Trang 5+ Rôb Ôoen (1771-1858): là ng i Anh, sinh ra trong gia ình làm ngh th công Ôoen ch ng l i
t cách c ng quy t ch t h u và a ra d án v t ch c các công xã d a trên c s c a ch công
u v tài s n và lao ng Ông là ng i u tiên sáng l p ra nh ng v n tr áp d ng công x ng thínghi m c a ông
Công lao c a ông là ánh giá úng ý ngh a l ch s c a vi c phát tri n l c l ng s n xu t trong th i icách m ng công nghi p Ông ã k ch li t phê phán xã h i t b n ch ngh a Theo ông, ch t h u, hônnhân t s n và tôn giáo là “ba cái ác” c a xã h i, là tr l c ng n c n vi c xây d ng xã h i m i Ông ã phêphán CNTB trên l p tr ng khoa h c, nh ng ph ng pháp hoà bình c i t o xã h i t b n do ông ra làhoàn toàn không có c n c Ông ã ph nh n s m nh l ch s c a giai c p vô s n và cu c u tranh chính
tr c a h , b n thân ông ng ngoài phong trào Hi n ch ng Cho nên, dù mu n ph c v s nghi p c acông nhân m t cách chân thành, nh ng ông ã không th tr thành ng i lãnh o c a công nhân Ôngkhông i theo công nhân và công nhân c ng không i theo ông Nh ng th nghi m c a ông b th t b i ã
c l nh ng nh c m trong quan ni m c a ông
ó là ba nhà i bi u xu t s c c a trào l u xã h i ch ngh a không t ng trong ba m i n m u th kXIX Là nh ng ng i th t s có c m tình v i qu n chúng b áp b c, bóc l t, mong mu n tìm ki m m t tr t
xã h i mà trong ó không có bóc l t và áp b c Các ông ã ch trích, k t t i xã h i t b n Nh ng h cthuy t c a các ông ch là h c thuy t c a xã h i không t ng, b i vì nó không v ch ra c l i thoát th t s ,
nó không gi i thích c b n ch t c a ch nô l làm thuê trong ch t b n C ng không phát hi n
c nh ng quy lu t phát tri n c a ch y và c ng không tìm th y l c l ng xã h i có kh n ng trthành ng i sáng t o xã h i m i
Tuy nhiên, trong u ki n l ch s lúc ó, CNXH không t ng là trào l u t t ng ti n b và tr thành
t trong nh ng ngu n g c lí lu n c a ch ngh a Mác
b - Ch ngh a xã h i khoa h c (ch ngh a Mác - ngghen).
* Quá trình chu n b c a Mác - ngghen
- Tháng 11.1842, Mác - ngghen ã g p nhau l n u tiên b biên t p báo Rêmani sau khi c nh ngbài vi t c a nhau, hai ông ã th y có nh ng quan m g n g i nhau v nhi u m t và b t u trao i th tcho nhau
Cu i tháng 8, u tháng 9.1844 ngghen n Pari g p Mác Hai ông ã hoàn toàn nh t trí v i nhau
nh ng v n quan tr ng nh t Cu c g p g này ã m u tình b n và s c ng tác gi a hai ông
K t qu u tiên c a s c ng tác gi a hai ông là s ra i cu n sách “ Gia ình th n thánh” vào cu i
1844 xu t b n u 1845: Hai ông ã phê phán anh em nhà Baue và nh ng ng i theo Baue trong cái g i là
“ Gia ình th n thánh” ng th i hai ông phát tri n quan m duy v t l ch s trên m t lo t v n v vaitrò qu n chúng nhân dân, s m nh c a giai c p vô s n, v n nhà n c S c ng tác gi a hai ông còn bi u
hi n s phân công m t cách c áo gi a hai ông, t o u ki n hai ông b sung cho nhau trên nhi u
ph ng di n, vì th m i ông u có trách nhi m nghiên c u t ng m t ti n t i hình thành ch ngh a Mác + N m 1845 Mác vi t “ Lu n c ng v Ph -bách” ngghen hoàn thành tác ph m “ Tình c nh c a giai
p công nhân”, m t công trình nghiên c u sâu s c v giai c p vô s n hi n i
Trang 6+ N m 1845-1846 là giai n quy t nh trong quá trình hình thành th gi i quan m i, khi hai ôngcùng nhau vi t m t tác ph m m i “ H t t ng c” ã xây d ng m m m ng h c thuy t v chuyên chính
vô s n
+ N m 1847: Mác vi t “ S kh n cùng c a tri t h c” ch ng l i quan m c a Pru ông, Mác trìnhbày nh ng nguyên lý c b n v kinh t , chính tr h c vô s n ây là m t tác ph m có giá tr l ch s l n,cung c p thêm nh ng u ki n kh ng nh n n móng khoa h c c a CNXH và ch ngh a c ng s n
S c ng tác gi a hai ông t n m 1844-1847, V i nh ng tác ph m vi t chung ho c vi t riêng u cho
th y s chín mu i v nh ng quan m tri t h c - kinh t - chính tr h c và CNXH khoa h c
- Trong khi xây d ng n n t ng u tiên cho h c thuy t c ng s n khoa h c, hai ông tích c c tham giaphong trào công nhân, c bi t hai ông r t chú ý t i công tác tuyên truy n và xây d ng t ch c trong phongtrào công nhân
N m 1836: “ ng minh nh ng ng i chính ngh a” thành l p Pari ch u nh h ng c a CNXH không
ng ti u t s n c a Vait linh hai ông t ch i không tham gia t ch c, vì không tán thành khuynh h ng
ho t ng c a nó Nh ng hai ông ã tìm cách tác ng n quan m lí lu n c a nh ng nhân v t quan
tr ng nh t c a t ch c b ng tuyên truy n tr c ti p, ho c b ng th t , báo chí Công tác tuyên truy n c a haiông ã có k t qu : mùa xuân n m 1847 m t trong nh ng ng i lãnh o t ch c ã n g p Mác và nghhai ông tham gia vi c c i t ng minh
Vi c c i t ng minh c th c hi n t i i h i l n th nh t vào tháng 6-1847 Luân ôn cóngghen tham d i h i quy t nh i tên thành “ ng minh nh ng ng i c ng s n” Lý do i tên:không ch mu n có chính ngh a nói chung mà ch ng l i ch xã h i hi n ang t n t i và ch t h u,chúng ta mu n s c ng ng tài s n, chúng ta là nh ng ng i công s n Kh u hi u chi n u c a t ch c
u tiên c a giai c p vô s n qu c t là “ Vô s n t t c các n c oàn k t l i” M c ích c a ng minh: l t giai c p t s n, xác nh s th ng tr c a giai c p vô s n, th tiêu xã h i t s n c
Ý ngh a: ây là t ch c công nhân qu c t u tiên l y ch ngh a c ng s n khoa h c là ng n c t
ng c a mình, ã m u cho quá trình k t h p ch ngh a Mác v i phong trào công nhân ánh d u m t
c th ng l i l n v m t t t ng và t ch c n i h i l n th hai Luân ôn t ngày 29.11 n ngày8.12.1847 ã thông qua u l v i n i dung quan tr ng, ng th i i h i trao cho Mác - ngghen nhi m
th o ra c ng l nh c a ng minh d i hình th c là m t b n tuyên ngôn
* Tuyên ngôn c a ng c ng s n
- Tháng 2.1848, b n Tuyên ngôn c a ng C ng s n l n u tiên c công b Luân ôn, tr c ngày
ra cu c cách m ng tháng 2.1848 Pháp
Trong tuyên ngôn, nh ng c s c a ch ngh a Mác l n u tiên c trình bày d i d ng hoàn ch nh
và có h th ng Hai ông trình bày m t cách sáng t c s lí lu n, th gi i quan, c ng l nh và sách l c c agiai c p vô s n m n i b t là ã nêu rõ vai trò l ch s th gi i c a giai c p vô s n, v ch ra s t t y u c acách m ng vô s n và chuyên chính vô s n, vai trò c a ng c ng s n - i tiên phong c a giai c p vô s n.Nêu lên nh ng nguyên t c sách l c c a ng c ng s n và phê phán m t cách sâu s c các trào l u ch
Trang 7ngh a xã h i ph n ng, b o th và không t ng, p tan nh ng l i vu kh ng xuyên t c c a giai c p t s n
u nh nhau”
Ch ng II: “ Nh ng ng i vô s n và nh ng ng i c ng s n”, nói v m i quan h gi a nh ng ng i
ng s n và giai c p vô s n, v ch rõ tính ch t, nhi m v tr c m t, m c ích cu i cùng c a ng c ng s n
và nh ng bi n pháp cách m ng th c hi n nh ng nhi m v và m c ích y
Ch ng III: “ V n h c XHCN và c ng s n ch ngh a” Mác - ngghen ã phê phán các lo i quan m
xã h i ch ngh a không mang tính ch t giai c p vô s n Tuy nhiên, hai ông r t chú ý t i ch ngh a xã h ikhông t ng m c dù còn nhi u khi m khuy t, nh ng h ã phê phán CNTB và phác th o ra m t xã h i
ng lai trong ó có nhi u lu n m mà Mác - ngghen ã ch ng minh là úng Do ó, nó c coi nh
Tuyên ngôn c a ng C ng s n v a là m t h th ng hoàn ch nh v lí lu n, v a là c ng l nh chính tr ,
ng l nh cách m ng c a phong trào vô s n Nh có lí lu n và c ng l nh ó, giai c p vô s n nh n th c
c nh ng quy lu t phát tri n khách quan c a xã h i và hành ng theo úng nh ng quy lu t ó
ngghen vi t: “ T tr c n nay ch a h có m t c ng l nh sách l c nào l i c ch ng th c y
nh c ng l nh sách l c ó c ra êm tr c c a cách m ng nó ã c cu c cách m ng ó ththách; và t ó b t c m t ng công nhân nào h i ch ch c ng l nh sách l c ó trong ho t ng c amình u ph i tr ngay m t giá t” Vì th , kh p n i trên th gi i, phong trào công nhân chân chính u
th a nh n tuyên ngôn là c ng l nh, là kim ch nam cho m i hành ng c a mình
II – Phong trào công nhân và ch ngh a xã h i nh ng n m 50, 60 c a th k XIX
1 - Qu c t th nh t.
a - Hoàn c nh ra i.
- Sau cách m ng 1848-1849 châu Âu, CNTB phát tri n n m t trình m i cao h n tr c: côngnghi p TBCN ã hoàn toàn chi n th ng kinh t phong ki n các n c Tây Âu Th tr ng th gi i hình
Trang 8thành trên c s nh ng thành t u phát tri n c a các ngành kinh t các n c t b n Kinh t TBCN pháttri n ng th i a n hai h u qu l n:
Th nh t: hàng ng giai c p vô s n ngày càng ông o và s ng t p trung h n Do v y, mâu thu n giai
p trong xã h i t s n phát tri n ngày càng gay g t, c bi t là mâu thu n gi a t s n và vô s n ã n i lênhàng u
Th hai: ch nghiã t b n phát tri n xâm l c thu c a, t ng c ng áp b c bóc l t nhân dân trong
c và nhân dân các n c thu c a Tình hình y ã thúc y s phát tri n, trình giác ng , tính chi n
u và tinh th n oàn k t qu c t c a giai c p vô s n
- Cu c kh ng ho ng kinh t n m 1857-1859 nhi u n c châu Âu sau ó lan ra c th gi i N n th tnghi p t ng, i s ng công nhân sa sút Tình tr ng ó t o u ki n khách quan cho s h i ph c c a phongtrào công nhân Cu c u tranh giai c p trong xã h i t b n ã tr nên gay g t T i nhi u n c châu Âutình th cách m ng l i b t u xu t hi n
- S phát tri n c a phong trào công nhân ng th i c ng b c l m t s nh c m: thi u m t t ch c
ng vàng; tình tr ng bè phái và phân tán trong giai c p công nhân Nh ng quan m t s n, khuynh
ng c h i ch ngh a còn nh h ng trong phong trào công nhân ng tr c tình hình ó òi h i ph i
kh c ph c nh ng thi u sót trong giai c p công nhân, nh m th ng nh t giai c p công nhân t ng n c c ng
nh trên toàn th gi i, ph i a công nhân i vào con ng u tranh t giác d i s lãnh o c a chính
ng cách m ng Mác - ngghen ã theo dõi và tham gia phong trào u tranh c a công nhân và v a t ptrung nghiên c u lí lu n
Tháng 3 -1850, Mác thay m t cho ban ch p hành trung ng ng minh g i th cho các chi nhánh c a
ng minh N m 1850 Mác vi t: “ u tranh giai c p Pháp” N m 1852: Mác vi t “ Ngày 18 tháng
ng mù c a Luy Bônapáct ” ngghen c ng vi t nhi u bài báo và tuy n t p thành “ Cách m ng và ph ncách m ng c” (1851) N m 1861: Mác b t tay vi t tác ph m kinh t “ T b n” và t p u xu t b n
m 1867
Ngoài ra hai ông v n r t quan tâm công tác t ch c, nh t là sau khi “ ng minh nh ng ng i C ng s n”tan rã, hai ông ra s c gìn gi và b i d ng cán b c a phong trào giúp h v m t tinh th n và v t ch t,tranh th m i kh n ng tuyên truy n h c thuy t c ng s n và s t t y u c a cu c cách m ng xã h i chngh a
b - S thành l p c a Qu c t th nh t.
Vào u nh ng n m 60 c a th k XIX nh ng u ki n l ch s chu n b cho vi c thành l p m t t
ch c qu c t c a giai c p vô s n ã chín mu i Nh t là s ki n tháng 7 - 1863 t i Luân ôn công nhân các
c ã h p h i ngh ph n i chính ph châu Âu giúp Nga hoàng àn áp cu c u tranh c a nhân dânBalan H i ngh ó ã nói lên s c n thi t ph i có m t t ch c qu c t
Ngày 28 – 9 - 1864: H i liên hi p công nhân qu c t c thành l p t i Luân ôn ( Qu c t I) H ingh b u ra Ban ch p hành trung ng có nhi m v so n th o tuyên ngôn và u l ; ngày 1.11.1864 d
th o c a Mác c Ban ch p hành trung ng thông qua và tr thành tuyên ngôn, u l chính th c c a
Qu c t
Trang 9- N i dung Tuyên ngôn c a Qu c t I
Mác ã nêu lên trong xã h i t s n không th xóa b c nghèo kh c a qu n chúng lao ng dù cho
c s n xu t có phát tri n t i m c nào i n a, mà nó ch làm cho s i l p trong xã h i sâu s c h n
B n tuyên ngôn c ng ã nói rõ tính t t y u c a s phát tri n gay g t c a cu c u tranh giai c p gi a giai
p vô s n và giai c p t s n Vì v y, vi c giành chính quy n tr thành m t ngh a v c a giai c p côngnhân
Cu i cùng Mác nh n m nh nhi m v oàn k t qu c t c a giai c p vô s n B n tuyên ngôn k t thúc b ng
kh u hi u: “ Vô s n t t c các n c oàn k t l i”
- u l : v ch rõ s m nh l n lao c a giai c p vô s n là m t l c l ng cách m ng tích c c duy nh t có
kh n ng tiêu di t ch bóc l t t b n ch ngh a và c bi t òi h i giai c p công nhân ph i ti n t i thành
p c chính ng c l p c a mình
Quy nh v c c u t ch c và hành ng c a qu c t d a trên nguyên t c t p trung dân ch , i h ihàng n m là c quan lãnh o cao nh t, gi a hai kì i h i thì Ban ch p hành trung ng do i h i b u ra lãnh o qu c t
Nhi m v c a các h i viên là ph i th ng nh t các oàn th công nhân r i r c n c mình thành nh ng
- u tranh ch ng ch ngh a Pru ông, là k thù u tiên công khai ch ng l i ng l i Macxít c a qu c Phái này ch tr ng duy trì ch t h u nh , h cho r ng ti u t s n không phát tri n thành t b n Vì
y, ch tr ng gi i quy t nh ng v n xã h i theo con ng hoà bình, d a vào nh ng bi n pháp kinh tthu n tuý, ph nh n u tranh chính tr và m i hình thái nhà n c k c chuyên chính vô s n Th c ch t
a phái Pru ông là b o v và ng h ch ngh a t b n
Cu c u tranh phái này b t u t n m 1865 và ba i h i t n m 1866- 1868 n i h i l n III h p Brucxen (B ), h p t ngày 6 n ngày 13 - 9 – 1868 thì phái Pru ông b ánh qu h n, p tan m i ho t
ng có tính ch t c i l ng ti u t s n trong Qu c t
- u tranh ch ng phái c h i công oàn Anh và phái Látxan c , di n ra cùng th i gian u tranh
ch ng phái Pru ông T n m 1886, các công oàn Anh ch là t ch c liên h p gi a các ngh nghi p trong
ph m vi h p , ít oàn k t v i nhau , các ho t ng ch nh m m c tiêu kinh t , ít quan tâm n u tranhchính tr V c b n, h không v t quá ph m vi gi i h n c a ch ngh a t b n Nh ng các lãnh t c acông oàn Anh l i chi m nh ng v trí quan tr ng trong Qu c t nh tgi là Ch t ch và Crimer là T ng
bí th N m 1867, theo ngh c a Mác, Ban ch p hành trung ng ngh b ch c v Ch t ch c aÔtgi
Trang 10Quá trình u tranh ch ng ch ngh a c h i c ng di n ra c: ch ngh a Látxan, ph nh n u tranhbãi công , u tranh kinh t , ph nh n t ch c công oàn M i ho t ng c a h thu h p trong ph m vigiành quy n ph thông u phi u, l p h i s n xu t ; ph nh n liên minh công nông ; coi các giai c p khácngoài công nhân u là ph n ng , ch tr ng liên minh v i giai c p t s n , ph n b i cu c u tranh c a
n Nó lên án t t c m i chính ph và tôn giáo Vì v y, nó gi ng v i Pru ông là theo con ng vô chính
ph : òi xóa b m i hình th c chính quy n k c chuyên chính vô s n, kh c t m i ho t ng c a giai c pcông nhân v chính tr Ch tr ng th c hi n nguyên t c cá nhân: “ t t c vì cá nhân” H coi t ng l p t
n l u manh là l c l ng chính c a cách m ng
Cu c u tranh ch ng phái Bacunin b t u t i h i IV h p Bal t ngày 6 n ngày 11/9/1869 K t
qu , phái Bacunin ã b th t b i trong âm m u nh chui vào ban lãnh o l ng n qu c t
n n m 1870, do có nhi u bi n chuy n trong tình hình qu c t : chi n tranh Pháp- Ph khi n cho i
i V qu c t không ti n hành c.Mác ã vi t hai b n tuyên ngôn ch rõ tính ch t c a cu c chi n tranh
ó , kêu g i s oàn k t qu c t c a giai c p công nhân nh t là công nhân Pháp và công nhân Ph
2 - Công xã Pari (1871).
a - Chi n tranh Pháp - Ph và s s p c a ch II.
T n m 1850- 1870 d i s th ng tr c a ch II, i s ng c a nhân dân Pháp nh t là giai c p côngnhân h t s c cùng kh Tình hình ó làm cho mâu thu n gi a công nhân, nhân dân lao ng v i ch IIcàng thêm sâu s c Napôlêông âm m u l y chi n th ng bên ngoài c ng c s th ng tr bên trong Do ó,
ti n hành cu c chi n tranh ch ng Ph và chi n tranh Pháp - Ph bùng n vào ngày 19- 7 - 1870
V phía Pháp, Cu c chi n tranh này ti p t c chính sách xâm l c c a Napôlêông III, nh m ng n c n s
th ng nh t n c c, l y l i nh ng vùng t c a Pháp ã b Ph chi m n m 1814 và qua ó làm suy y uphong trào cách m ng trong n c, c ng c a v th ng tr ang b lung lay trong n c Nh ng chi ntranh ã di n ra không theo ý mu n c a k gây chi n K ng u là Napôlêông III, m t con ng i bình
th ng i m vua, không n ng l c lãnh o chi n tranh, quân i thì thi u th n, chi n l c c a b chhuy thì sai l m t c n b n Do ó, ngày 2 – 9 – 1870, Napôlêông III kéo c tr ng u hàng thành X ng
V phía c, giai n u là ti n b : vì nh m hoàn thành công cu c th ng nh t n c c, t o u
ki n kinh t t b n ch ngh a phát tri n Nh ng Bixmac ã bi n cu c chi n tranh t v , ti n b thành cu cchi n tranh n c p, xâm l c, thành k thù tr c ti p c a nhân dân và dân t c Pháp Bixmac mu n ánh tan
c Pháp ch ng t s hùng m nh c a n c Ph , t ó có th g t b nh ng tr l c ch ng l i s th ng
nh t các vùng t xung quanh vào n c Ph