Trả lời: - Bài tiết là một hoạt động không ngừng của cơ thể nhằm lọc và thải ra môi trường các chất cặn bã do hoạt động trao đổi chất của tế bào, cùng một số chất được đưa vào cơ thể quá
Trang 1NỘI DUNG ÔN TẬP HK II MÔN SINH HỌC 8 Câu 1: Bài tiết là gì ? Ý nghĩa của bài tiết đối với cơ thể ? Nêu cấu tạo của hệ bài tiết nước tiểu ? Trong các cơ
quan bài tiết nước tiểu, cơ quan nào quan trọng nhất ? Vì sao ?
Trả lời: - Bài tiết là một hoạt động không ngừng của cơ thể nhằm lọc và thải ra môi trường các chất cặn bã do hoạt động trao đổi chất của tế bào, cùng một số chất được đưa vào cơ thể quá liều có thể gây hại cho cơ thể
- Nhờ hệ bài tiết mà tính chất môi trường bên trong cơ thể luôn ổn định, tạo điều kiện thuận lợi cho trao đổi chấtdiễn ra bình thường
- Cấu tạo của cơ quan bài tiết nước tiểu gồm: thận, ống dẫn nước tiểu, bóng đái, ống đái
- Trong các cơ quan bài tiết nước tiểu, thận là quan trọng nhất vì thận có hai quả, mỗi quả chứa khoảng một triệu đơn vị chức năng để lọc máu và hình thành nước tiểu
+ Thận là cơ quan bài tiết quan trọng nhất vì : Chất bài tiết của thận ở dạng nước tiểu có chứa 90% sản phẩm bài tiết hòa tan trong máu ( trừ CO2 )
Thận thực hiện chức năng bài tiết ngay cả khi mồ hôi không tiết ra, thận đảm nhận hoàn toàn chức năng lọc và bài tiết các sản phẩm bài tiết
Câu 2: Sự tạo thành nước tiểu gồm mấy quá trình ? Chúng diễn ra ở đâu ? Thực chất của quá trình tạo thành
nước tiểu là gì? Trình bày các thói quen sống khoa học để bảo vệ cho hệ bài tiết nước tiểu?
Trả lời: - Sự tạo thành nước tiểu trải qua ba giai đoạn:
+ Qúa trình lọc máu: diễn ra ở nang cầu thận
+ Qúa trình hấp thụ lại: diễn ra ở ống thận
+ Qúa trình bài tiết tiếp: diễn ra ở ống thận
Thực chất của quá trình tạo thành nước tiểu là: lọc máu và thải các chất cặn bã, chất độc, chất thừa ra khỏi cơ thể
+ Máu tuần hoàn liên tục qua cầu thận nên nước tiểu cũng được hình thành liên tục
+ Nước tiểu tích trữ ở trong bóng đái lên tới 200 ml đủ áp lực gây cảm giác buồn đi tiểu, lúc đó mới bài tiếtnước tiểu ra ngoài
* Các thói quen sống khoa học để bảo vệ cho hệ bài tiết nước tiểu:
+ Thường xuyên giữ vệ sinh cho toàn cơ thể cũng như cho hệ bài tiết nước tiểu
+ Khẩu phần ăn uống hợp lý:
Không ăn quá nhiều prôtêin, quá mặn , quá chua, quá nhiều chất tạo sỏi
Không ăn thức ăn bị ôi thiu hoặc bị nhiễm chất độc hại
Uống đủ nước
+ Đi tiểu đúng lúc không nên nhịn tiểu
Câu 3: Nêu cấu tạo và chức năng của da? Khi da bị bẩn và xây xát có tác hại như thế nào ?Nêu biện pháp bảo
vệ da?
Trả lời :Cấu tạo da gồm 3 lớp:
- Lớp biểu bì gồm:
+Tầng sừng: Có các tế bào chết thường xuyên bong ra
+Tầng tế bào sống: Phân chia tạo các tế bào mới giúp thay thế thường xuyên các tế bào tầng sừng bị bong ra, cócác hạt sắc tố tạo màu cho da, bảo vệ da tránh sự xâm nhập của tia bức xạ trong ánh sáng mặt trời
+Móng góp phần bảo vệ ngón tay ngón chân
- Lớp bì : Gồm các sợi mô liên kết bện chặt vào nhau (gồm có các thụ quan, tuyến mồ hôi, tuyến nhờn, mạch máu, dây thần kinh )
- Lớp mỡ dưới da : tạo lớp đệm bảo vệ cơ, xương và các nội quan đồng thời có vai trò cách nhiệt cho cơ thể với môi trường
- Chức năng của da: + Bảo vệ cơ thể
+Tiếp nhận kích thích xúc giác
+ Bài tiết
+ Điều hòa thân nhiệt
+ Da và sản phẩm của da góp phần tạo nên vẻ đẹp con người
Trang 2- Khi da bẩn gây ra các tác hại: +Giảm khả năng diệt khuẩn của da.
+Giảm khả năng thu nhận cảm giác và điều hòa nhiệt độ của cơ thể
+Chất bẩn bám vào da làm bít lỗ chân lông gây cản trở sự bài tiết mồ hôi để thải bã của da
- Da bị xây xát : dễ gây nhiễm trùng máu và cơ thể dẫn đến tạo ra các bệnh nguy hiểm(uốn ván,bại liệt…) gây đau đớn làm giảm năng xuất và hiệu quả trong học tập,lao động
- Biện pháp bảo vệ da :
+ Giữ gìn da luôn sạch sẽ bằng các biện pháp như :tắm gội thường xuyên những bộ phận thường bị bụi bám nhưmặt, chân, tay rửa nhiều lần trong ngày.Quần áo được thay sạch sẽ hàng ngày
+ Giữ da tránh xây xát, tránh cho da bị bỏng
Câu 4:Em hãy giải thích các bộ phận của hệ thần kinh? Nêu cấu tạo và chức năng dây thần kinh tủy ? tại sao
gọi dây thần kinh tủy là dây pha ?
Trả lời: Các bộ phận của hệ thần kinh:
_Căn cứ vào cấu tạo hệ thần kinh gồm hai phần :
+ Trung ương thần kinh gồm : não và tủy sống
+ Phần ngoại biên bao gồm: các dây thần kinh(do các bó sợi vận động và bó sợi cảm giác tạo nên) và có hạch thần kinh
- Căn cứ vào chức năng phân thành: hệ thần kinh vận động và hệ thần kinh sinh dưỡng
+Hệ thần kinh vận động: điều khiển hoạt động của cơ và xương ,hoạt động có ý thức
+Hệ thần kinh sinh dưỡng:có vai trò điều khiển điều hòa hoạt động của cơ quan sinh dưỡng và cơ quan sinh sản,hoạt động không có ý thức
- Cấu tạo của dây thần kinh tủy: dây thần kinh tủy gồm 31 đôi, mỗi dây thần kinh tủy gồm nhóm sợi thần kinh cảm giác nối với tủy sống qua rễ sau(rễ cảm giác) và nhóm sợi thần kinh vận động nối với tủy sống qua rễ trước(rễ vận động), các rễ tủy đi qua lỗ gian đốt sống tạo thành dây thần kinh tủy
+ Dây thần kinh tủy là dây pha:vì dây thần kinh tủy do các bó sợi cảm giác và bó sợi vận động nhập lại nối với tủy sống qua rễ trước và rễ sau
- Chức năng : + Rễ trước dẫn truyền xung vận động tù trung ương đến cơ quan đáp ứng(cơ,chi)
+ Rễ sau dẫn truyền xung thần kinh cảm giác từ thụ quan về trung ương
Câu 5: Trình bày vị trí các thành phần của não bộ? Nêu cấu tạo và chức năng của tiểu não và đại não?
Trả lời : - Vị trí các thành phần của não bộ:Trụ não tiếp liền với tủy sống ở phía dưới, Nằm giữa trụ não và đại não là não trung gian, trụ não gồm não giữa, cầu não và hành não, não giữa gồm cuống não ở mặt trước và củ não sinh tư ở mặt sau, phía sau trụ não là tiểu não
- Cấu tạo tiểu não gồm:
+Chất xám ở ngoài làm thành lớp vỏ tiểu não và các nhân
+Chất trắng ở trong là các đường dẫn truyền nối vỏ tiểu não và các nhân với các phần của hệ thần kinh
*Chức năng : tiểu não điều hòa phối hợp các cử động phức tạp và giữ thăng bằng cơ thể
- Cấu tạo đại não:
+ Cấu tạo ngoài:
Rãnh liên bán cầu chia đại não thành hai nửa
Rãnh sâu chia bán cầu não thành bốn thùy ( thùy trán, thùy đỉnh, thùy chẩm, thùy thái dương)
Khe và rãnh tạo thành khúc cuộn làm tăng diện tích bề mặt não 2300 – 2500 cm2
+ Cấu tạo trong:
Chất xám ( ngoài) làm thành vỏ dày 2-3mm gồm 6 lớp
Chất trắng (trong) là các đường thần kinh hầu hết các đường này bắt chéo ở hành tủy hoặc tủy sống
- Chức năng của đại não: Có hai chức năng là phản xạ và dẫn truyền
+ Vỏ đại não là trung ương thần kinh của các phản xạ có điều kiện
+ Vỏ não có nhiều vùng, mỗi vùng có tên gọi và chức năng riêng
+ Chức năng dẫn truyền do các đường thần kinh trong chất trắng thực hiện
Câu 6: Giải thích vì sao người say rượu thường có biểu hiện chân nam đá chân chiêu trong lúc đi ?
Trang 3Trả lời: Người say rượu chân nam đá chân chiêu do rượu đã ngăn cản, ức chế sự dẫn truyền qua xináp giữa các
tế bào có liên quan đến tiểu não khiến sự phối hợp các hoạt động phức tạp và giữ thăng bằng cơ thể bị ảnh hưởng
Cau 7: Nêu rõ đặc điểm cấu tạo và chức năng của đại não người chứng tỏ sự tiến hóa của người so với các động
vật khác trong lớp thú ?
Trả lời: - Khối lượng đại não người lớn hơn các động vật thuộc lớp thú
- Vỏ não có nhiều khe, rãnh làm tăng diện tích bề mặt chứa các nơron ( khối lượng chất xám lớn)
- Ở người ngoài trung khu vận động, cảm giác như ở động vật thuộc lớp thú còn có trung khu vận động ngôn ngữ ( vùng hiểu tiếng nói, hiểu chữ viết)
Câu 8: Nêu cấu tạo của cầu mắt và màng lưới ? Trình bày sự tạo ảnh ở màng lưới ? Nêu nguyên nhân và cách
khắc phục các tật của mắt ? Vì sao không nên đọc sách nơi thiếu ánh sáng?
Trả lời: - Cấu tạo của cầu mắt gồm: màng bọc và môi trương trong suốt
- Cấu tạo màng lưới :chứa các tế bào thụ cảm thị giác gồm:
+ Tế bào nón : tiếp nhận kích thích ánh sáng mạnh và màu sắc
+ Tế bào que : tiếp nhận kích thích ánh sáng yếu
+ Trên màng lưới có điểm vàng và điểm mù
Điểm vàng là nơi tập trung nhiều tế bào nón Khi ảnh của vật rơi đúng vào điểm vàng mắt nhìn rõ nhất, càng xa điểm vàng tế bào nón càng ít, tế bào que tăng lên
Điểm mù : không có tế bào thụ cảm thị giác, nếu ảnh của vật rơi vào điểm này thì mắt không thấy gì
- Sự tạo ảnh ở màng lưới: ánh sáng phản chiếu từ vật qua môi trường trong suốt tới màng lưới tạo nên một ảnh thu nhỏ lộn ngược kích thích tế bào thụ cảm thị giác dây thần kinh thị giác và vùng thị giác
- Các tật của mắt:
Cận thị: +Nguyên nhân:
* Bẩm sinh do cầu mắt dài
* Thể thủy tinh quá phồng do không giữ vệ sinh khi đọc sách
+ Cách khắc phục:đeo kính mặt lõm(kính phân kì hay kính cận)
Viễn thị: +Nguyên nhân:
*Bẩm sinh do cầu mắt ngắn
* thể thủy tinh bị lão hóa (xẹp)
+ Cách khắc phục : đeo kính mặt lồi (kính hội tụ hay kính viễn )
- Đọc sách nơi thiếu ánh sáng,mắt sẽ điều tiết mạnh làm cho thể thủy tinh dày lên lâu ngày bị cận thị
Câu 9:Nêu đặc điểm cấu tạo của tai?Nêu cơ chế truyền sóng âm? Để tai hoạt động tốt cần phải làm gì?
Trả lời: Cấu tạo của tai gồm:
- Tai ngoài: +Vành tai:hứng sóng âm
+Ông tai:hướng sóng âm
+Màng nhĩ: khuếch đại âm
- Tai giữa: +Chuỗi xương tai:truyền sóng âm
+Vòi nhĩ : cân bằng áp suất hai bên màng nhĩ
- Tai trong: +Bộ phận tiền đình và ống bán khuyên:giúp thu nhận thông tin về vị trí và sự chuyển động của cơ thể trong không gian
+Ốc tai:có cơ quan coocti chứa các tế bào thụ cảm thính giác giúp thu nhận kích thích sóng âm
- Cơ chế truyền âm và sự thu nhận cảm giác âm thanh: sóng âmmàng nhĩchuỗi xương tailàm rung cửa
bầulàm chuyển động ngoại dịch,nội dịchrung màng cơ sởkích thích cơ quan cooti xuất hiện xung thần
kinhvùng thính giác(phân tích cho biết âm thanh)
Trang 4- Để tai hoạt động tốt cần :
+ Giữ vệ sinh tai
+ Bảo vệ tai:
Không dùng vật sắc nhọn để ngoáy tai
Giữ vệ sinh mũi họng để phòng bệnh cho tai
Có biện pháp chống và giảm tiếng ồn
Câu 10: Nêu phản xạ có điều kiện và phản xạ không điều kiện, cho ví dụ ? Nêu mối quan hệ giữa chúng ? Trình
bày sự hình thành và ức chế phản xạ có điều kiện ? Nêu ý nghĩa của việc thành lập phản xạ có điều kiện ?Trả lời:
- Phản xạ có điều kiện: là phản xạ được hình thành trong đời sống cá thể, là kết quả của quá trình học tập và rènluyện VD: đã ăn một món ăn, khi nghe nói về món ăn này có hiện tượng tiết nước bọt
- Phản xạ không điều kiện là phản xạ sinh ra đã có không cần phải học tập VD: Phản xạ ho, hắt hơi …
- Mối liên hệ giữa : phản xạ không điều kiện và phản xạ có điều kiện:
+ Phản xạ không điều kiện là cơ sở để thành lập phản xạ có điều kiện
*Điều kiện để thành lập phản xạ có điều kiện:
+ Trong quá trình thành lập phản xạ có điều kiện phải có sự kết hợp giữa kích thích có điều kiện và kích thích không điều kiện
+ Qúa trình đó phải được lập đi lập lại nhiều lần
* Thực chất của việc thành lập phản xạ có điều kiện là sự hình thành đường liên hệ thần kinh tạm thời nối các vùng của vỏ đại não với nhau
*Ức chế phản xạ có điều kiện :Khi phản xạ có điều kiện không được củng cố,phản xạ sẽ mất dần
*Ý nghĩa:
+Đảm bảo thích nghi với môi trường và điều kiện sống luôn thay đổi
+Hình thành các thói quen, tập quán tốt đối với con người
Câu 11:Nêu khái niệm và cho ví dụ về tuyến nội tiết,tuyến ngoại tiết và tuyền pha trong cơ thể? Hóocmôn có
tính chất và vai trò như thế nào?
- Tuyến ngoại tiết là tuyến có ống dẫn chất tiết của tuyến đến cơ quan gây tác dụng
VD: Tuyến nước bọt chứa enzim Amilaza theo ống dẫn đổ vào khoang miệng tiêu hóa hóa học chất tinh bột chin
- Tuyến pha là tuyến vừa làm nhiệm vụ của tuyến nội tiết, vừa làm nhiệm vụ của tuyến ngoại tiết
* Tuyến tụy là tuyến pha :có tác dụng ổn định đường huyết cơ thể ở mức 0,12%
+ Chức năng nội tiết của tuyến tụy là tiết hóoc môn insulin và glucagôn tác dụng điều hòa quá trình trao đổi gluxit
+ Chức năng ngoại tiết của tuyến tụy là tiết dịch tụy đổ vào tá tràng tham gia tiêu hóa hóa học thức ăn trong ruột non
* Tuyến trên thận : tiết hoocmôn
+ Hoocmôn của vỏ tuyến trên thận : Có tác dụng điều hòa lượng Na+, K+, glucôzơ trong máu, điều hòa sinh dục
và gây những biến đổi đặc tính sinh dục ở nam
+ Hoocmôn của tủy tuyến trên thận : gây tăng nhịp tim, co mạch, tăng huyết áp, tăng nhịp hô hấp và tham gia điều hòa đường huyết
- Tính chất của hóoc môn:
+ Mỗi hóoc môn chỉ ảnh hưởng đến một hoặc một số cơ quan xác định
+ Hóoc môn có hoạt tính sinh học rất cao
+ Hóoc môn không mang tính đặc trưng cho loài
- Vai trò của hóoc môn:
Trang 5+ Duy trì tính ổn định môi trường bên trong cơ thể
+ Điều hòa các quá trình sinh lý diễn ra bình thường
Câu 12 : Điều kiện của sự thụ tinh giữa tinh trùng và trứng là gì ? Tại sao khi thụ tinh chỉ có một tinh trùng
được kết hợp với trứng ?
Trả lời:
* Điều kiện của sự thụ tinh :
-Trứng và tinh trùng gặp nhau ở 1/3 ống dẫn trứng ở phía ngoài
-Trứng phải rụng và gặp tinh trùng trong vòng 24 giờ sau khi rụng
- Số lượng tinh trùng phải nhiều và trứng chỉ nhận 1 tinh trùng
* Khi thụ tinh chỉ có một tinh trùng được kết hợp với trứng : Số lượng tinh trùng trong mỗi lẫn phóng tinh (2 – 5ml ) có 200 – 300 triệu tinh trùng, khi gặp trứng thể đỉnh đầu tinh trùng tiết các enzim để chọc thủng màng trứng tạo điều kiện cho một tinh trùng thụ tinh với trứng tạo thành hợp tử Khi một tinh trùng đã xâm nhập vào trứng, trứng có cơ chế phóng bế tức thời và phóng bế chậm để ngăn không cho các tinh trùng khác xâm nhập vào
Câu 13 : Nêu những nguyên tắc của việc phòng tránh thai? Nêu những tác hại của việc mang thai ở lứa tuổi vị
thành niên về mặt sinh học và về mặt tâm lý xã hội?
Trả lời: - Nguyên tắc của việc phòng tránh thai:
+ Tỉ lệ sảy thai, đẻ non cao
+ Khó đẻ , vỡ ối sớm, kèm theo đó là hiện tượng sót nhau, băng huyết, nhiễm trùng
+ Dễ bị sảy thai hoặc con sinh ra thấp cân , kém phát triển, tỷ lệ tư vong cao
Các tác hại trên có thể làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và sự phát triển cơ thể, thậm chí gây chết cả
mẹ và con
- Tác hại về mặt tâm lý xã hội:
+ Làm giảm thể lực ở người mang thai, ảnh hưởng tới học tập và lao động
+ Dễ tạo tâm lý chán nản, bế tắc trong cuộc sống do không có khả năng tự giải quyết vấn đề sinh con và nuôi con
+ Góp phần tạo gánh nặng cho gia đình, xã hội
Câu 14: AIDS là gì? Nêu tác hại và phương thức lây truyền ? Tại sao nói AIDS là thảm họa của loài người?
Nêu những biện pháp phòng tránh bệnh tình dục ?
Trả lời: - AIDS: là hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải
- Tác hại: làm cơ thể mất khả năng chống bệnh và dẫn đến tử vong
- Phương thức lây truyền:
+ Qua đường máu ( tiêm chích, truyền máu, dùng chung kiêm tiêm)
+ Qua quan hệ tình dục không an toàn
+ Qua nhau thai truyền từ mẹ sang con
- AIDS là thảm họa của loài người vì:
+ Tỉ lệ tử vong rất cao
+ Không có vắc xin phòng và thuốc chữa
+ Lây truyền nhanh
* Biện pháp phòng tránh bệnh tình dục :
- Nhận thức đúng đắn về bệnh tình dục
- Sống lành mạnh, không quan hệ tình dục bữa bãi
- Quan hệ tình dục an toàn
Trang 6- Kiểm tra máu trước khi truyền
- Khi nhiễm bệnh không nên có con
Câu 15: Nêu sự giống và khác nhau giữa tuyến nội tiết và tuyến ngoại tiết ? Cho VD
Trả lời:
- Giống nhau : các tế bào tuyến đều tạo ra các sản phẩm tiết
- Khác nhau :
- Không có ống dẫn, Sản phẩm tiết ngấm thẳng vào máu
- VD : Tuyến yên, tuyến giáp …
- Có ống dẫn, Sản phẩm tiết tập trung vào ống dẫn để đổ ra ngoài - VD : Tuyến tiêu hóa, tuyến lệ …
Câu 16: Nêu điểm khác nhau giữa trung ương thần kinh và ngoại biên thần kinh ?
Trả lời:
Trung ương thần kinh Phần ngoại biên
Cấu tạo bởi não và tủy sống Cấu tạo bởi các dây thần kinh và các hạch thần kinh
Được bảo vệ trong khoang xương ( như hộp sọ chứa não, cột
sống chứa tủy )
Nằm bên ngoài hộp sọ và cột sống Chức năng điều khiển các hoạt động và phản xạ Chức năng dẫn truyền các xung thần kinh
Câu 17: Nêu điểm khác nhau giữa thần kinh giao cảm và thần kinh đối giao cảm ?
Trả lời:
Trương ương nằm ở sừng bên của tủy sống ( từ đốt sống ngực I đến đốt thắtTrưng ương thần kinh nằm ở trụ não và đoạn cùng của tủy sống
Hạch thần kinh nằm gần cột sống ( trương ương ) và xa cơ quan phụ trách Hạch thần kinh nằm xa trung ương ( trụ não và tủy sống ) và ở gần hoặc
cạnh cơ quan phụ trách Sợi trục của nơron trước hạch ngắn Sợi trục của nơron trước hạch dài
Sợi trục của nơron sau hạch dài Sợi trục của nơron sau hạch ngắn
Câu 18: Nêu điểm khác nhau về cấu tạo và chức năng giữa tủy sống, trụ não, tiểu não ?
Trả lời:
Chất xám ở trong và chất trắng ở ngoài Chất xám ở trong và chất trắng ở ngoàiChất xám tạo thành lớp vỏ ngoài và chất trắng ở
Không có các nhân xám Chất xám tập trung thành các nhân xám Không có các nhân xámTrung khu của phản xạ không điều kiện, đặc biệt là
các phản xạ cơ - xương
Điều khiển, điều hòa hoạt động của các nội quan, đặc biệt
là hoạt động tuần hoàn, hô hấp, tiêu hóa
Điều hòa, phối hợp các cử động phức tạp của cơ
So sánh cung ph n x sinh d ản xạ sinh dưỡng và cung phản xạ vận động ạ sinh dưỡng và cung phản xạ vận động ưỡng và cung phản xạ vận động ng và cung ph n x v n ản xạ sinh dưỡng và cung phản xạ vận động ạ sinh dưỡng và cung phản xạ vận động ận động động ng
- Chất xám ở đại não và tuỷ sống
- 1 nơron: từ cơ quan thụ cảm tới trung ương
- 1 nơron: từ trung ương tới cơ quan phản ứng
- Chất xám ở trụ não và sừng bên tuỷ sống
- 1 nơron: từ cơ quan thụ cảm tới trung ương
- 2 nơron: từ trung ương tới cơ quan phản ứng: Sợi trước hạch và sợisau hạch, chuyển giao xináp ở hạch thần kinh
Chức năng- Điều khiển hoạt động cơ vân (có ý thức).- Điều khiển hoạt động nội quan (không có ý thức)
NỘI DUNG ÔN TẬP HỌC KÌ II MÔN SINH HỌC 7.
Câu 1: Nêu đặc điểm cấu tạo ngoài của Thằn Lằn bóng đuôi dài thích nghi với đời sống ở cạn ?
Trang 7-Da khô, có vảy sừng bao bọc
-Mắt có mi cử động, có nước mắt
-Màng nhĩ nằm trong 1 hốc nhỏ bên
-Thân dài, đuôi rất dài
- Chân ngắn, yếu, bàn chân có 5 ngón,có
-Ngăn cản sự thoát hơi nước của cơ thể
-Phát huy vai trò của các giác quan nằm trên đầu, tạo điều kiện bắt mồi dễ dàng
-Bảo vệ mắt, có nước mắt để màng mắt không bị khô
-Bảo vệ màng nhĩ và hướng các dao động âm thanh vào màng nhĩ.-Thân và đuôi tì vào đất và cử động uốn liên tục giúp di chuyển trên -Động lực chính của sự di chuyển
Câu 2 : So sánh bộ xương của Thằn Lằn với bộ xương Ếch ? Ý nghĩa ?
- Giúp di chuyển trên cạn
- Cổ của bò sát linh hoạt hơn
- Tạo lồng ngực bảo vệ các nội quan và tạo sự hô hấp
Câu 3: Nêu cấu tạo ,chức năng của các cơ quan dinh dưỡng, hệ thần kinh và giác quan của bò sát
?
Các cơ quan Các thành phần cấu tạo trong hệ Chức năng
Miệng,hầu,thực quản, dạ dày,ruột non, ruột già, lỗ -Biến đổi thức ăn thành chất dinh dưỡng để cơ
2 Tuần hoàn Tim có 3ngăn có vách hụt, các mạch máu ( Động
mạch, tĩnh mạch, mao mạch )
Máu vận chuyển theo 2 vòng tuần hoàn,máu nuôi cơ thể là máu pha
Khí quản, phế quản, 2 lá phổi có nhiều vách ngăn và
mao mạch bao quanh
-Dẫn khí và trao đổi khí
Thận sau, xoang huyệt có khả năng hấp thụ lại nước
Nước tiểu đặc
-Lọc và thải các chất thải ra ngoài cơ thể
5 Hệ thần kinh Gồm thùy khứu giác, não trước, thùy thị giác, tiểu
não, hành tủy nối với tủy sống
-Não trước và tiểu não phát triển hơn não ếch
-Thích nghi với đời sống và hoạt động phức
6 Giác quan -Tai có màng nhĩ nằm sâu trong hốc tai, chưa có
-Mắt cử động linh hoạt, có mi mắt và tuyến lệ, mi
thứ 3 cử động linh hoạt
-màng nhĩ được bảo vệ và thu nhận dao động
-Dễ dàng quan sát con mồi và bảo đảm cho mắt không bị khô
Câu 4: So sánh cấu tạo các cơ quan tim, phổi, thận của Thằn lằn và của ếch?
Có 3 ngăn : 2 tâm nhĩ và 1 Có 3 ngăn : 2tâm nhĩ và 1 tâm thất có vách hụt ( 4 ngăn chưa
hoàn chỉnh ) Cấu tạo đơn giản Cấu tạo phức tạp hơn : có nhiều vách ngăn và nhiều mao
mạch bao quanh
Hậu thận ( thận sau ) có khả năng hấp thụ lại nước
Câu 5 : Trình bày đặc điểm chung, vai trò của bò sát ?
* Đặc điểm chung của bò sát : Bò sát là động vật có xương sống thích nghi hoàn toàn với đời sống ở cạn :
-Da khô có vảy sừng khô
Trang 8-Cổ dài.
-Màng nhĩ nằm trong hốc tai
-Chi yếu có vuốt sắc
-Phổi có nhiều ngăn
-Tim có vách hụt ngăn tâm thất( Trừ cá sấu ), máu nuôi cơ thể là máu pha
-Là động vật biến nhiệt
-Có cơ quan giao phối, thụ tinh trong, trứng có màng dai hoặc vỏ đá vôi bao bọc, giàu noãn
hoàng
* Vai trò của bò sát:
Ích lợi: - Có ích cho nông nghiệp: diệt sâu bọ, diệt chuột
- Cung cấp thực phẩm có giá trị : Baba, trăn,rùa…
- Làm dược phẩm: nọc rắn, trăn
- Làm đồ mĩ nghệ,thuộc da: vảy đồi mồi, da cá sấu…
Tác hại: - Gây độc cho người : rắn
Câu 6: Nêu đặc điểm cấu tạo ngoài của chim bồ câu thích nghi với đời sống bay lượn?
TL:- Thân hình thoi,da khô,có phủ lông vũ Làm giảm sức cản không khí khi bay
- Chi trước có phiến lông rộng tạo thành cánh chim Quạt gió (Động lực của sự bay), cản
không khí khi hạ cánh
- Lông ống: có các sợi lông làm thành phiến mỏng Làm cho cánh chim khi giang ra tạo nên 1 diện tích rộng
- Lông tơ : có các sợi lông mảnh làm thành chùm lông xốp Để giữ nhiệt, làm cơ thể chim nhẹ
- Mỏ sừng bao lấy hàm không có răng Làm cho đầu chim nhẹ
-Cổ dài, khớp đầu với thân Phát huy tác dụng của giác quan ( mắt, tai ), bắt mồi, rỉa lông
Câu 7: So sánh những điểm sai khác về cấu tạo trong của chim bồ câu và thằn lằn ?
Các hệ cơ quanThằn lằn ( thích nghi bò sát) Chim bồ câu( thích nghi bay lượn )
1.Tuần hoàn Tim có 3ngăn: 2 tâm nhĩ và 1 tâm thất
có vách hụt ( 4 ngăn chưa hoàn
chỉnh ).Máu pha
Tim 4ngăn , gồm nửa phải ( có tâm nhĩ và tâm thất phải thông nhau) chứa máu đỏ thẫm, nửa trái ( có tâm nhĩ và tâm thất trái thong nhau )chứa máu đỏ tươi Máu không pha đảm bảo trao đổi chất mạnh Có van giữa tâm nhĩ và tâm thất giữ cho máu lưu thông theo một chiều
Đã phân hóa Hoàn chỉnh hơn tốc độ tiêu hóa cao hơn
Phổi có nhiều vách ngăn và mao mạch Có thêm túi khí thông với phổi thích nghi với đời sống bay
Thận sau nhưng không có bóng đái, (không chứa nước tiểu làm cơ thể nhẹ)
Con đực có cơ quan giao cấu Chim mái chỉ có một buồng trứng và ống dẫn trứng bên trái
phát triển Con đực không co cơ quan giao cấu
Câu 8:Nêu đặc điểm chung, vai trò của lớp chim?
TL: Đặc điểm chung của lớp chim: Chim là những động vật có xương sống thích nghi cao đối vớiđời sống bay lượn và với điều kiện sống khác nhau.Chúng có những đặc điểm chung như sau:
-Mình có lông vũ bao phủ
-Chi trước biến đổi thành cánh
-Tim có 4 ngăn, máu đỏ tươi nuôi cơ thể
-Là động vật hằng nhiệt
-Trứng có vỏ đá vôi,được ấp nở ra con nhờ thân nhiệt của chim bố ,mẹ
Vai trò của lớp chim :
Chim có ích:
- Chim ăn sâu bọ và gặm nhấm gây hại nông,lâm nghiệp,gây bệnh cho người
- Cung cấp thực phẩm,lông làm chăn đệm,làm đồ trang trí
Trang 9- Chim được huấn luyện săn mồi,phục vụ du lịch,săn bắt, đưa thư.
- Chim giúp phát tán cây rừng,thụ phấn cho cây
Chim có hại :
Một số loài có hại cho nông nghiệp: ăn quả,hạt, ăn cá Truyền bệnh cho người
Câu 9: Nêu cấu tạo ngoài của thỏ thích nghi với đời sống và tập tính lẩn trốn kẻ thù?
TL: - Có bộ lông dày, xốp Để giữ nhiệt, bảo vệ cơ thể thỏ khi ẩn trong bụi rậm
- Chi có vuốt, chi trước ngắn Để đào hang và di chuyển Chi sau dài khỏe, Bật nhảy xa giúp thỏ chạy nhanh khi bị săn đuổi
- Mũi thính, có lông xúc giác cảm giác nhanh nhạy, Giúp thỏ thăm dò thức ăn, phát hiện kẻ thù, thăm dò môi trường
- Tai thính, có vành tai lớn cử động được theo các phía Giúp thỏ định hướng âm thanh, phát hiện kẻ thù sớm
- Mắt có mí, cử động được Giữ cho mắt không bị khô, bảo vệ khi thỏ trốn trong bụi gai rậm
Câu 10: So sánh bộ xương thỏ và bộ xương thằn lằn ?
TL Giống nhau: Đều có các phần :
-Xương đầu
-Xương cột sống, xương mỏ ác, xương sườn
-Các xương chi : + Các xương chi trước, đai vai
+ Các xương chi sau, đai hông
-Các chi thẳng góc, nằm dưới cơ thể, nâng cơ thể lên cao
Câu 11 : Nêu thành phần cấu tạo các hệ cơ quan dinh dưỡng và chức năng của từng hệ của thỏ ?
TL: a.Tuần hoàn :Tim có 4 ngăn, mạch máu ( động mạch,tĩnh mạch, mao mạch ),2vòng tuần
hoàn,máu đỏ tươi nuôi cơ thể ,đảm bảo trao đổi chất mạnh ở thỏ
b.Hô hấp: gồm khí quản, phế quản, 2 lá phổi Thực hiện trao đổi khí
c.Tiêu hóa: gồm miệng, thực quản,dạ dày, ruột non,ruột già, ruột thẳng, ruột tịt( manh tràng ), gan, túi mật, tụy, lá lách ( tì ), hậu môn Biến đổi thức ăn thành chất dinh dưỡng cho cơ thể hấp thụ
d Bài tiết :gồm 1 đôi thận sau, ống dẫn nước tiểu, bóng đái, đường tiểu.Lọc từ máu những chất thừa có hại và thải nước tiểu ra ngoài cơ thể
e.Sinh sản: + Con cái :Buồng trứng, ống dẫn trứng, sừng tử cung
+ Con đực: tinh hoàn, ống dẫn tinh, cơ quan giao phối
Câu 12 : Sự đa dạng của lớp thú ?
TL: 1 Bộ thú huyệt ( thú đẻ trứng ) : Đại diện: thú mỏ vịt Sống vừa ở nước vừa ở cạn.có lông mao, chân có màng.Chưa có núm vú Đẻ trứng nuôi con bằng sữa.con non hấp thụ sữa trên lông thú mẹ hoặc uống nước có hòa tan sữa
2 Bộ thú túi (Kanguru ) Sống ở đồng cỏ, chi sau dài khỏe, đuôi dài, đẻ con rất nhỏ, thú mẹ có núm vú, con non bú thụ động
3 Bộ dơi ( Dơi ăn sâu bọ, dơi ăn quả ): Chi trước biến thành cánh da, mềm rộng nối chi trước vớichi sau và đuôi, đuôi ngắn, chi sau yếu không tự cất cánh Răng nhọn sắc phá vỡ vỏ cứng của sâu
bọ Bay không có đường bay rõ rệt
4 Bộ cá voi (Cá voi xanh, cá heo( cá đenphin): sống ở biển, cơ thể thon dài, có lớp mỡ dưới da dày, cổ không phân biệt với thân, chi trước biến đổi thành bơi chèo, chi sau tiêu giảm, vây đuôi nằm ngang, bơi bằng cách uốn mình theo chiều dọc
Trang 105 Bộ ăn sâu bọ (Chuột chù, chuột chũi ) : Mõm dài ,răng nhọn, răng hàm có mấu nhọn, khứu
giác phát triển, có lông xúc giác trên mõm,chân trước ngắn,bàn rộng, ngón tay to khỏe để đào hang, tìm mồi
6 Bộ gặm nhấm (Chuột đồng, sóc, thỏ ) :Răng cửa lớn luôn mọc dài, thiếu răng nanh, ăn tạp,
sống đàn
7 Bộ ăn thịt( Mèo, hổ, báo, chó sói, gấu) : Răng cửa ngắn, sắc, răng nanh lớn dài nhọn, răng hàm
có nhiều mấu dẹp, sắc, Các ngón chân có vuốt cong dưới có đệm thịt dày
8 Các bộ móng guốc: Số ngón chân tiêu giảm, cuối mỗi đốt có bao sừng gọi là guốc.có 3 bộ:
a Bộ guốc chẵn (Lợn, Trâu, bò, hươu): Hai ngón chân giữa bằng nhau,nhiều loài có sừng, nhai lại
b.Bộ guốc lẻ(Tê giác, ngựa ): 1 ngón chân giữa phát triển hơn, đa số không có sừng (trừ tê giác ), không nhai lại
c Bộ voi: có 5 móng guốc, guốc nhỏ,có vòi, sống đàn,ăn thực vật, không nhai lại
9 Bộ Linh trưởng (Gồm Khỉ, vượn, Khỉ hình người ( đười ươi,tinh tinh, gôrila ) Đi bằng bàn
chân, bàn tay, bàn chân có 5 ngón, ngón cái đối diện với các ngón còn lại thích nghi với sự cầm nắm, leo trèo, ăn tạp
Câu 13: Đặc điểm chung và vai trò của lớp thú ?
a Đặc điểm chung của lớp thú: Thú là động vật có xương sống, có tổ chức cao nhất
-Thai sinh và nuôi con bằng sữa
-Có lông mao,bộ răng phân hóa thành 3 loại : răng cửa, răng nanh, răng hàm
-Tim có 4 ngăn, bộ não phát triển thể hiện rõ ở bán cầu não và tiểu não
-Thú là động vật hằng nhiệt
b.Vai trò của lớp thú:
- Cung cấp thực phẩm cho con người
- Cung cấp sức kéo, dược liệu: xạ hương
- Cung cấp nguyên liệu làm đồ mĩ nghệ: lông, da,ngà voi,sừng
- Tiêu diệt gặm nhấm có hại: mèo, chồn,cầy
- Làm vật thí nghiệm: chuột nhắt, chuột lang, khỉ
c Biện pháp bảo vệ:
- Bảo vệ những loài động vật hoang dã
- Xây dựng những khu bảo tồn động vật
- Tổ chức chăn nuôi những loài có giá trị kinh tế
- Cấm săn bắn bừa bãi, buôn bán nhất là những loài có nguy cơ tuyệt chủng
Câu 14: Thế nào là hình thức sinh sản vô tính, và hình thức sinh sản hữu tính cho ví dụ:
Tl: Sinh sản vô tính: Sinh sản vô tính là hình thức sinh sản không có sự kết hợp giữa tế bào sinh dục đực và tế bào sinh dục cái
Có hai hình thức chính: + sự phân đôi cơ thể: trùng biến, hình trùng giày
+ Mọc chồi: thủy tức
Sinh sản hữu tính: Sinh sản hữu tính là có sự kết hợp của tế bào sinh dục đực và tế bào sinh dục cái tạo thành hợp tử
VD: cá chép ,thằn lằn, thỏ chim…
Câu 15 : So sánh sinh sản vô tính và sinh sản hữu tính?
- Sinh sản vô tính không có sự kếthợp tế bào sinh dục đực và cái
- Hình thức sinh sản:
+ Phân đôi cơ thể
- Sinh sản hữu tính là hình thức sinh sản có sự kết hợp giữa tế bào sinh dục đực ( tinh trùng ) và tế bào sinh dục cái ( trứng ) tạo thành hợp tử phát triển thành phôi phát triển
Trang 11+ Sinh sản sinh dưỡng: mọc chồi
và tái sinh
thành phôi
- Gặp ở cơ thể lưỡng tính và phân
tính Ưu thế hơn sinh sản vô tính Câu 16 : Hãy chứng minh thú có tổ tiên là bò sát cổ ?
Bò sát cổ thuộc nhóm bò sát răng thú sống ở Đại Trung Sinh đã có một số đặc điểm giống thú :
có răng mọc trong lỗ chân răng ở xương hàm, bộ răng phân hóa thành : răng cửa, răng nanh vàrăng hàm, chân không ở vị trí nằm ngang mà nằm dưới cơ thể, nâng cơ thể khỏi mặt đất, đầu gốichân sau hướng về phía trước
Câu 17 : Nêu ưu điểm và hạn chế của biện pháp đấu tranh sinh học ?
1 Ưu điểm của biện pháp đấu tranh sinh học:
- Đấu tranh sinh học mang lại hiệu quả cao, tiêu diệt nhiều sinh vật gây hại, không ô nhiễm môitrường, tránh hiện tượng kháng thuốc, không gây hại cho người và các sinh vật khác
2 Hạn chế :
- Thiên địch không quen khí hậu sẽ không phát huy tác dụng
- Thiên địch không diệt triệt để được sinh vật có hại mà chỉ kìm hãm sự phát triển của chúng
- Gây mất cân bằng trong quần xã sinh vật, tiêu diệt loài này lại tạo điều kiện cho loài khác pháttriển
- Một loài thiên địch có thể vừa có lợi vừa có hại
Câu 18 : Trình bày các biện pháp đấu tranh sinh học ?
- Có 3 biện pháp đấu tranh sinh học :
1 Thiên địch tiêu diệt sinh vật gây hại
a Sử dụng thiên địch tiêu diệt sinh vật gây hại.VD
b Sử dụng những thiên địch đẻ trứng kí sinh vào sinh vật gây hại hay trứng của sâu hại VD
2 Thiên đich đẻ trứng kí sinh vào sinh vật gây hại hay trứng sâu hại.VD
3 Sử dụng vi khuẩn gây bệnh truyền nhiễm diệt sinh vật gây hại VD
Câu 19 : Trình bày các nguyên nhân suy giảm độ đa dạng sinh học và biện pháp bảo vệ đa dạng
sinh học ?
* Nguyên nhân suy giảm độ đa dạng sinh học :
+ Ý thức của người dân: đốt rừng, làm nương, săn bắn bừa bãi
+ Nhu cầu phát triển của xã hội; xây dựng đô thị, lấy đất nuôi thuỷ sản, san bắt buôn bán độngvật hoang dại
- Để bảo vệ đa dạng sinh học cần:
+ Nghiêm cấm đốt phá, khai thác rừng bừa bãi, săn bắn buôn bán động vật
+ Thuần hoá, lai tạo giống để tăng độ đa dạng sinh học và độ đa dạng về loài
+ Biện pháp: giáo dục, tuyên truyền bảo vệ động vật, cấm săn bắn, chống ô nhiễm
+ Cơ sở khoa học: Chống ô nhiễm môi trường, động vật sống cần có môi trường gắn liền vớithực vật, mùa sinh sản
Câu 20: Đa dạng sinh học có những lợi ích gì đối với đời sống con người và sản xuất ?
- Lợi ích :
+ Cung cấp thực phẩm: nguồn dinh dưỡng chủ yếu của con người
+ Dược phẩm: Một số bộ phận của động vật làm thuốc có giá trị: xương, mật…
Trang 12+ Trong nông nghiệp: cung cấp phân bón, sức kéo, sản phẩm công nghiệp
+ Các giá trị khác: làm cảnh, đồ mĩ nghệ, làm giống
+ Tiêu diệt các loài sinh vật có hại
- Sự đa dạng sinh học mang lại giá trị kinh tế lớn cho đất nước
Câu 21: Thế nào là động vật quý hiếm? Để bảo vệ động vật quý hiếm chúng ta cần phải làm gì?
- Động vật quý hiếm là những động vật có giá trị nhiều mặt và có số lượng giảm sút
- Các biện pháp bảo vệ động vật quý hiếm:
+ Bảo vệ môi trường sống
+ Cấm săn bắn, buôn bán, giữ trái phép động vật quý hiếm
+ Chăn nuôi, chăm sóc đầy đủ
+ Xây dựng khu dự trữ thiên nhiên
Câu 22: Tại sao thú mỏ vịt và kanguru người ta xếp vào thú bậc thấp?
Thú mỏ vịt xếp vào thú bậc thấp vì Thú mỏ vịt đẻ trứng, chưa có núm vú, thân nhiệt chưa ổn địnhKanguru xếp vào thú bậc thấp vì não còn đơn giản và không có nhau thai
Tuần 34 Ngày soạn : 09 / 03/ 2011
Tiết 67
KIỂM TRA HỌC KÌ II
I MỤC TIÊU :
- Kiểm tra lại mức độ tiếp thu kiến thức của HS ở học kì II
- Rèn luyện kĩ năng giải thích, so sánh, nhận biết, vận dụng làm bài tập
- Giáo dục ý thức nghiêm túc trong kiểm tra học kì
Trang 13đời sống con người.
2 HS : - Ôn tập lại 2 chương đã học : Chương VI : Ngành động vật có xương sống và chương
VII Sự tiến hóa của động vật, Chương VIII : Động vật và đời sống con người
III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC
1 Đề kiểm tra
2 Đáp án và thang điểm chi tiết
3 Hướng dẫn học ở nhà
- xem trước bài 65 - 66 : Tham quan thiên nhiên
IV RÚT KINH NGHIỆM – BỔ SUNG
Trường THCS Giục Tượng Ngày: ………
Họ và tên:……… …… KIỂM TRA HỌC KÌ I
Lớp :………… Môn: SINH HỌC 7 Năm học : 2010 - 2011
Thời gian : 45 phút
Trang 14
I Trắc nghiêm(3đ)
Câu 1: Em hãy khoanh tròn câu trả lời đúng nhất(2đ)
1 Hình thức sinh sản vô tính là:
A Sự phân đôi cơ thể, mồi chồi
2 Các loài nào sau đâysinh sản bằng hình thức phân đôi cơ thể:
3 Trong các động vật sau đây động vật nào thuộc lớp chim:
D Cá rô phi, đại bàng, cá vền
4 Bộ răng của thú ăn thịt có cấu tạo như thế nào phù hợp với chế độ ăn thịt:
B Răng cửa lớn có một khoảng trống hàm
C Răng cửa ngắn sắc, răng nanh dài và nhọn, răng hàm dẹp sắc
Câu 2: Hãy chọn từ cụm từ thích hợp điền vào chỗ trống(1đ)
(Chi bơi, đẻ trứng, hình thoi, sinh con.)
Bộ cá voi thích nghi với đời sống hoàn toàn ở nước, có cơ thể(1)……… Cổ
rắt ngắn, lớp mở dưới da rất dày Chi trước biến đổi thành(2) ………
dạng bơi chèo II Tự luận(7đ) Câu 1: Nêu ưu điểm và hạn chế của biện pháp đấu tranh sinh học ? (3đ) Câu 2: Nêu điểm khác nhau bộ xương thỏ và bộ xương thằn lằn.(2đ) Câu 3 : Thú móng guốc có đặc điểm đặc trưng gì? Em hãy phân biêt thú guốc chẵn và thú guốc lẻ? (2đ) Bài Làm
Trường THCS Giục Tượng Ngày: ………
Họ và tên:……… …… KIỂM TRA HỌC KÌ II Lớp :………… Môn: SINH HỌC 7 Năm học : 2010 - 2011 Thời gian : 45 phút