Đề cương luận văn Sử dụng phần mềm Geoplane – Geospace trong dạy học toán

Khảo sát tình hình giảng dạy thực tế của giáo viên ở trường THPT trong địa bàn nghiên cứu...11 Chương 2 Sử dụng phần mềm Geoplane – Geospace 2003 vào giảng dạy hình học không gian cấp TH

MỤC LỤC

Trang

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN 5

MỞ ĐẦU 6

1 Lý do chọn đề tài 6

2 Mục đích nguyên cứu 7

2.1 Mục đích nghiên cứu 7

2.2 Mục tiêu nghiên cứu 7

3 Đối tượng nghiên cứu và khách thể nghiên cứu 8

3.1 Đối tượng nghiên cứu 8

3.2 Khách thể nghiên cứu 8

4 Giả thuyết khoa học 8

5 Câu hỏi nghiên nghiên cứu và nội dung nghiên cứu 8

5.1 Câu hỏi 1: Phần mềm Geoplane – Geospace 2003 có những tiện ích gì để hỗ trợ cho việc giảng dạy phân môn hình học không gian ở cấp THPT đạt hiệu quả 8

5.2 Câu hỏi 2: Làm thế nào để sử dụng phần mềm Geoplane – Geospace 2003 vào việc giảng dạy phân môn hình học không gian ở cấp THPT đạt hiệu quả tốt nhất 8

5.2.1 Câu hỏi 2.1: Cơ sở lý luận dạy học nào làm cơ sở cho dạy học phân môn hình học không gian ở cấp THPT với sự hỗ trợ của phần mềm Geoplane – Geospace 2003 8

5.2.2 Câu hỏi 2.2: Biện pháp nào dùng để gây sự hứng thú, tạo động cơ học tập tốt cho học sinh khi sử dụng phần mềm Geoplane – Geospace 2003 9

6 Giới hạn đề tài 9

7 Phương pháp nghiên cứu 9

7.1 Nghiên cứu lý luận 9

7.2 Điều tra và quan sát 9

7.3 Thực nghiệm sư phạm 9

7.4 Phân tích định tính và định lượng 9

8 Những vấn đề đưa ra bảo vệ 9

8.1 Đề tài có thể thực hiện được 9

8.2 Đề tài sẽ mang lại hiệu quả thiết thực 10

9 Những đóng góp mới của luận văn 10

9.1 Về mặt lí luận 10

9.2 Về mặt thực tiễn 10

10 Cấu trúc dự kiến của luận văn 10

Chương 1 Cơ sở lý luận và thực tiễn 10

1.1 Cơ sở lí luận 10

1.1.1 Các khái niệm cơ bản về ứng dụng CNTT trong dạy học 10

1.1.1.1 Một số vấn đề về tâm lý học có liên quan 10

1.1.1.2 Lý thuyết học tập 10

1.1.1.3 Các tương tác trong dạy học 10

1.1.1.4 Môi trường học tập có sự hỗ trợ của máy tính 10

1.1.2 Công nghệ trong dạy học 10

1.1.2.1 Công nghệ dùng trong dạy học 10

1.1.2.2 Multimedia dạy học 10

1.1.3 Sử dụng máy tính trong dạy học 10

1.1.3.1 Mức độ sử dụng máy tính trong dạy học 10

1.1.3.2 Bài giảng có sự hỗ trợ của máy tính 10

1.1.4 Các kiểu dạy và học với máy tính 11

1.1.4.1 Dạy học với sự hỗ trợ của máy tính (computer-assisted

instruction_CAI) 11

1.1.4.2 Dạy học thông qua máy tính 11

1.1.5 Các mô hình dạy học với sự hỗ trợ của máy tính 11

1.1.6 Các đặc trưng của bài giảng multimedia 11

1.1.6.1 Các thành phần phương tiện 11

1.1.6.2 Một số nguyên tắc cơ bản của multimedia dạy học 11

1.1.7 Tiêu chí đánh giá multimedia dạy học 11

1.1.8 Các tiện ích của phần mềm GeoPlanW 11

1.2 Cơ sở thực tiễn 11

1.2.1 Thực trạng về việc giảng dạy phân môn HHKG ở cấp THPT 11

1.2.2 Khảo sát khả năng tiếp thu bài của học sinh 11

1.2.3 Khảo sát tình hình giảng dạy thực tế của giáo viên ở trường THPT trong địa bàn nghiên cứu 11

Chương 2 Sử dụng phần mềm Geoplane – Geospace 2003 vào giảng dạy hình học không gian cấp THPT 12

2.1 Xây dựng các mô hình giảng dạy với sự hỗ trợ của phần mềm máy tính và ứng dụng 12

2.1.1 Mô hình 1: Dạy học kết hợp phần mềm với dạy học truyền thống 12

2.1.2 Mô hình 2: Dạy học kết hợp giữa phần mềm chuyên dụng với phần mềm trình chiếu 12

2.1.3 Mô hình 3: Dạy học trên phần mềm thiết kế sẳn 12

2.2 Phương pháp dạy học trên các mô hình 12

2.2.1 Phương pháp 1 12

2.2.1.1 Lý do thực hiện mô hình 12

2.2.1.2 Áp dụng của mô hình 12

2.2.1.3 Những điểm cần lưu ý khi thực hiện mô hình 12

2.2.1.4 Mô hình phương pháp 1 12

2.2.2 Phương pháp 2 12

2.2.2.1 Lý do thực hiện mô hình 12

2.2.2.2 Áp dụng của mô hình 12

2.2.2.3 Những điểm cần lưu ý khi thực hiện mô hình 12

2.2.2.4 Mô hình phương pháp 2 12

2.2.3 Phương pháp 3 12

2.2.3.1 Lý do thực hiện mô hình 12

2.2.3.2 Áp dụng của mô hình 12

2.2.3.3 Những điểm cần lưu ý khi thực hiện mô hình 12

2.2.3.4 Mô hình phương pháp 3 12

Chương 3 Thực nghiệm sư phạm 12

3.1 Mục đích thực nghiệm 12

3.2 Tổ chức và nội dung thực nghiệm 12

3.2.1 Tổ chức thực nghiệm 13

3.2.2 Nội dung thực nghiệm 13

3.3 Đánh giá kết quả thực nghiệm 13

3.3.1 Đánh giá định tính 13

3.3.2 Đánh giá định lượng 13

TÀI LIỆU THAM KHẢO 14

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

1 PPDH: Phương pháp dạy học

2 CNTT: Công nghệ thông tin

3 HV: Học viên

4 TBDH: Thiết bị dạy học

5 THPT: Trung học phổ thông

6 HHKG: Hình học không gian

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Chương trình giáo dục phổ thông ban hành kèm theo Quyết định số 16/2006/QĐ-BGDĐT ngày 5/5/2006 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo

đã nêu: “Phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc trưng môn học, đặc điểm đối tượng học sinh, điều kiện của từng lớp học; bồi dưỡng cho học sinh phương pháp tự học, khả năng hợp tác; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú và trách nhiệm học tập cho học sinh” [1, tr.8] 1.2 Định hướng chung về đổi mới PPDH là phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo, tự học, kĩ năng vận dụng vào thực tiễn, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, tạo được hứng thú học tập cho HS, tận dụng được công nghệ mới nhất; khắc phục lối dạy truyền thống truyền thụ một chiều các kiến thức có sẳn Rất cần phát huy cao năng lực tự học, học suốt đời trong thời đại bùng nổ thông tin.[1, tr.9] 1.3 Thế giới bước vào kỉ nguyên mới nhờ tiến bộ nhanh chóng của việc ứng dụng CNTT vào tất cả các lĩnh vực Trong giáo dục – đào tạo, CNTT đã góp phần hiện đại hóa phương tiện, TBDH, góp phần đổi mới PPDH Theo

quan điểm CNTT, để đổi mới PPDH, người ta tìm những “Phương pháp làm

tăng giá trị lượng tin, trao đổi thông tin nhanh hơn, nhiều hơn và hiệu quả hơn” [1, Tr 23]

1.4 Dạy học với sự hỗ trợ của phần mềm máy tính thực sự mang lại hiệu quả thiết thực đã và đang được áp dụng rộng rãi trong nhiều trường phổ thông trong cả nước Tuy nhiên việc lựa chọn phần mềm, phương pháp giảng dạy, bài dạy, thời lượng, tiêu chí đánh giá phù hợp trong hoàn cảnh đất nước ta hiện nay là một vấn đề đang được nghiên cứu và được mọi người quan tâm

Trong giảng dạy phân môn hình học có nhiều phần mềm được sử dụng như Cabri 3D, Geometer Sketchpad, Mỗi phần mềm có những ưu điểm khác nhau, riêng phần mềm Geoplane – Geospace 2003 miễn phí với những ưu điểm thể hiện được tính sư phạm, sự chặt chẽ về mặt toán học và giải quyết được hầu như triệt để các nội dung hình học không gian trong chương trình THPT với phần thiết kế các nội dung không quá khó và không đòi hỏi máy tính có cấu hình mạnh như những phần mềm khác

1.5 Qua khảo sát tình hình ứng dụng CNTT trong dạy toán việc sử dụng phần mềm chuyên dụng vào giảng dạy cho đặc trưng bộ môn chưa nhiều vì nhiều lí do khác nhau nên HV quyết định chọn đề tài: “SỬ DỤNG PHẦN MỀM GEOPLANE – GEOSPACE 2003 VÀO GIẢNG DẠY HÌNH HỌC KHÔNG GIAN Ở TRƯỜNG THPT” một phần là để giải quyết vấn đề đổi mới trong giảng dạy, một phần chính là cái hay mà HV cảm nhận được trong quá trình nghiên cứu ứng dụng của phần mềm này HV hy vọng việc giảng dạy kết hợp với những tiện ích của phần mềm này sẽ mang lại sự hứng thú, thái độ học tập tích cực cho học sinh trong việc học tập phân môn HHKG ở cấp THPT, đáp ứng theo tinh thần đổi mới PPDH của Bộ Giáo dục và Đào tạo góp phần thắng lợi vào công cuộc đổi mới đất nước

2 Mục đích nguyên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Tạo sự hứng thú, khơi dậy động cơ học tập tích cực góp phần vào việc nâng cao chất lượng dạy và học phân môn HHKG ở cấp THPT

2.2 Mục tiêu nghiên cứu

 Tìm ra được phương pháp giảng dạy phân môn HHKG với sự hỗ trợ của phần mềm Geoplane – Geospace 2003 một cách tốt nhất

 Xác định được hệ thống các bài học trong chương trình HHKG ở cấp THPT có thể kết hợp tốt với phần mềm Geoplane – Geospace 2003

3 Đối tượng nghiên cứu và khách thể nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

 Các Bài giảng hình học ở cấp THPT được thiết kế có ứng dụng phần mềm Geoplane – Geospace 2003

 Phương pháp giảng dạy các bài giảng có ứng dụng phần mềm Geoplane – Geospace 2003

3.2 Khách thể nghiên cứu

 Giáo viên thiết kế bài giảng và giáo viên giảng dạy với sự trợ giúp của phần mềm Geoplane – Geospace 2003

 Học sinh tham gia các lớp học với phần mềm Geoplane – Geospace 2003

 Cán bộ quản lý trực tiếp chỉ đạo giáo viên thực hiện việc ứng dụng của phần mềm Geoplane – Geospace 2003 vào giảng dạy

4 Giả thuyết khoa học

Nếu kết hợp tốt những tiện ích của phần mềm Geoplane – Geospace

2003 trong giảng dạy HHKG ở cấp THPT, thì kết quả học tập phân môn HHKG ở cấp THPT sẽ tốt hơn so với dạy học thông thường

5 Câu hỏi nghiên nghiên cứu và nội dung nghiên cứu

Đề tài đưa ra nhằm trả lời các câu hỏi sau đây:

5.1 Câu hỏi 1: Phần mềm Geoplane – Geospace 2003 có những tiện ích gì

để hỗ trợ cho việc giảng dạy phân môn HHKG ở cấp THPT đạt hiệu quả 5.2 Câu hỏi 2: Làm thế nào để sử dụng phần mềm Geoplane – Geospace

2003 vào việc giảng dạy phân môn HHKG ở cấp THPT đạt kết quả tốt nhất 5.2.1 Câu hỏi 2.1: Cơ sở lý luận dạy học nào làm cơ sở cho dạy học phân môn HHKG ở cấp THPT với sự hỗ trợ của phần mềm Geoplane – Geospace 2003

5.2.2 Câu hỏi 2.2: Biện pháp nào dùng để gây sự hứng thú, tạo động cơ học tập tích cực cho học sinh khi học HHKG với phần mềm Geoplane – Geospace 2003

6 Giới hạn đề tài

Nghiên cứu PPDH với ứng dụng của phần mềm Geoplane – Geospace

2003 vào một số tiết học HHKG có thể áp dụng được trong chương trình toán học cấp THPT

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nghiên cứu lý luận

Thu thập, phân tích, tổng hợp các tài liệu: sách giáo khoa hình học lớp11, lớp 12, tài liệu hướng dẫn giảng dạy toán THPT, tài liệu phương pháp giảng dạy toán THPT, tài liệu ứng dụng CNTT trong giảng dạy toán, các bài viết, tạp chí, văn bản có liên quan đến dạy học toán với CNTT nói chung và với phần mềm Geoplane – Geospace 2003 nói riêng; tài liệu hướng dẫn sử dụng phần mềm Geoplane – Geospace 2003

7.2 Điều tra và quan sát

 Dự giờ thực tế các lớp trước khi tham gia thực nghiệm

 Phỏng vấn cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh ở một số đơn vị trong địa bàn sẽ tiến hành thực nghiệm

7.3 Thực nghiệm sư phạm

Xem xét tính khả thi, hiệu quả của mô hình

7.4 Phân tích định tính và định lượng

Dựa trên số liệu thu thập được từ thực nghiệm, đối chiếu với các đối tượng không tham gia thực nghiệm theo các tiêu chuẩn của thống để so sánh kết quả đạt được Từ đó rút ra kết luận có liên quan đến vấn đề đang xem xét

8 Những vấn đề đưa ra bảo vệ

8.1 Đề tài có thể thực hiện được

8.2 Đề tài sẽ mang lại hiệu quả thiết thực

9 Những đóng góp mới của luận văn

9.1 Về mặt lí luận

 Rút ra được một số kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tế

 Xây dựng mô hình giảng dạy kết hợp với phần mềm máy tính, cụ thể

là phần mềm Geoplane – Geospace 2003

9.2 Về mặt thực tiễn

 Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng vào giảng dạy ở các trường THPT

 Luận văn là một tài liệu tham khảo rất hữu ích cho giáo viên dùng làm

tư liệu giảng dạy phân môn hình học không gian

10 Cấu trúc dự kiến của luận văn

Luận văn dự kiến gồm các phần như sau:

Chương 1 Cơ sở lý luận và thực tiễn

1.1 Cơ sở lí luận

1.1.1 Các khái niệm cơ bản về ứng dụng CNTT trong dạy học

1.1.1 Một số vấn đề về tâm lý học có liên quan

1.1.2 Lý thuyết học tập

1.1.3 Các tương tác trong dạy học

1.1.4 Môi trường học tập có sự hỗ trợ của máy tính

1.1.2 Công nghệ trong dạy học

1.1.5 Công nghệ dùng trong dạy học

1.1.6 Multimedia dạy học

1.1.3 Sử dụng máy tính trong dạy học

1.1.7 Mức độ sử dụng máy tính trong dạy học

1.1.8 Bài giảng có sự hỗ trợ của máy tính

1.1.4 Các kiểu dạy và học với máy tính

1.1.9 Dạy học với sự hỗ trợ của máy tính (computer-assisted instruction_CAI)

1.1.10 Dạy học thông qua máy tính

1.1.5 Các mô hình dạy học với sự hỗ trợ của máy tính

1.1.6 Các đặc trưng của bài giảng multimedia

1.1.11 Các thành phần phương tiện

1.1.12 Một số nguyên tắc cơ bản của multimedia dạy học

1.1.7 Tiêu chí đánh giá multimedia dạy học

1.1.8 Các tiện ích của phần mềm GeoPlanW

1.2 Cơ sở thực tiễn

1.1.9 Thực trạng về việc giảng dạy phân môn HHKG ở cấp THPT

 Về trình độ chuyên môn của giáo viên

 Về ứng dụng phần mềm chuyên dụng trong giảng dạy phân môn hình học

1.1.10 Khảo sát khả năng tiếp thu bài của học sinh

1.1.11 Khảo sát tình hình giảng dạy thực tế của giáo viên ở trường THPT trong địa bàn nghiên cứu

Kết luận: rút ra những hạn chế trong giảng dạy thực tế của giáo viên nếu không có sự hỗ trợ của CNTT

Chương 2 Sử dụng phần mềm Geoplane – Geospace 2003 vào giảng dạy hình học không gian cấp THPT

2.1 Xây dựng các mô hình giảng dạy với sự hỗ trợ của phần mềm máy tính và ứng dụng.

1.1.12 Mô hình 1: Dạy học kết hợp phần mềm với dạy học truyền thống 1.1.13 Mô hình 2: Dạy học kết hợp giữa phần mềm chuyên dụng với phần mềm trình chiếu

1.1.14 Mô hình 3: Dạy học trên phần mềm thiết kế sẳn

2.2 Phương pháp dạy học trên các mô hình

1.1.15 Phương pháp 1

2.2.1 Lý do thực hiện mô hình

2.2.2 Áp dụng của mô hình

2.2.3 Những điểm cần lưu ý khi thực hiện mô hình

2.2.4 Mô hình phương pháp 1

1.1.16 Phương pháp 2

2.2.5 Lý do thực hiện mô hình

2.2.6 Áp dụng của mô hình

2.2.7 Những điểm cần lưu ý khi thực hiện mô hình

2.2.8 Mô hình phương pháp 2

1.1.17 Phương pháp 3

2.2.9 Lý do thực hiện mô hình

2.2.10 Áp dụng của mô hình

2.2.11 Những điểm cần lưu ý khi thực hiện mô hình

2.2.12 Mô hình phương pháp 3

Chương 3 Thực nghiệm sư phạm

3.1 Mục đích thực nghiệm

3.2 Tổ chức và nội dung thực nghiệm

1.1.18 Tổ chức thực nghiệm

1.1.19 Nội dung thực nghiệm

3.3 Đánh giá kết quả thực nghiệm

1.1.20 Đánh giá định tính

1.1.21 Đánh giá định lượng

11 Kế hoạch nghiên cứu

Thời gian thực hiện: 01 năm

Thời gian dự kiến cho từng nội dung:

TT Nội dung Thời gian (tháng)

7 Báo cáo tiến độ

9 Bảo vệ Luận văn

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tiếng Việt

[1] Khu Quốc Anh, Phạm Khắc Ban, Nguyễn Hải Châu (2007), Tài liệu bồi

dưỡng giáo viên thực hiện chương trình, sách giáo khoa lớp 11 môn Toán,

Nxb Giáo dục, Hà Nội

[2] Khu Quốc Anh, Phạm Khắc Ban, Nguyễn Hải Châu (2008), Tài liệu bồi

dưỡng giáo viên thực hiện chương trình, sách giáo khoa lớp 12 môn Toán,

Nxb Giáo dục, Hà Nội

[3] Nguyễn Hữu Chí, Các căn cứ lí luận và thực tiễn lựa chọn phương pháp

dạy học, được lấy từ:

<http://www.thuvienkhoahoc.com/tusach/C%C3%A1c_c%C4%83n_c

%E1%BB%A9_l%C3%AD_lu%E1%BA%ADn_v%C3%A0_th%E1%BB

%B1c_ti%E1%BB%85n_l%E1%BB%B1a_ch%E1%BB%8Dn_ph

%C6%B0%C6%A1ng_ph%C3%A1p_d%E1%BA%A1y_h%E1%BB%8Dc>, ngày 9/10/2009

[4] Đỗ Mạnh Cường (2008), Giáo trình ứng dụng công nghệ thông tin trong

dạy học, Nxb Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh, TP HCM.

[5] Lê Minh Cường, Ebook Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học toán, được lấy từ: <http://www.ebook.edu.vn/?page=1.39&view=757>, ngày

9/10/2009

[6] Lê Văn Hảo (2008), Sổ tay phương pháp giảng dạy và đánh giá, Đại học

Nha Trang

[7] Trần Văn Hạo, Nguyễn Mộng Hy (2007), Hình học 11, Nxb Giáo dục, Hà

Nội

[8] Trần Văn Hạo, Nguyễn Mộng Hy (2008), Hình học 12, Nxb Giáo dục, Hà

Nội

[9] Đặng thành Hưng (4/2004), Kỹ thuật thiết kế phương pháp dạy học theo

hướng tích cực hóa, Tạp chí giáo dục số 102 (chuyên đề), trang 10.

[10] Nguyễn Mộng Hy, Khu Quốc Anh, Nguyễn Hà Thanh (2007), Bài tập

Hình học 11, Nxb Giáo dục, Hà Nội.

[11] Nguyễn Mộng Hy, Khu Quốc Anh, Trần Đức Huyên (2008), Bài tập

Hình học 12, Nxb Giáo dục, Hà Nội.

[12] Nguyễn Bá Kim (2006), Phương pháp dạy học môn Toán, Nxb Giáo dục,

Hà Nội

[13] Nguyễn Thanh Nhàn (2008), hướng dẫn sử dụng phần mềm

geoplane-geospace version 2003 (phiên bản tiếng anh) pdf, được lấy từ:

<http://www.docstoc.com/docs/2324930/Huong-dang-GeoPlan_GeoSpace>, ngày 27/09/2009

[14] Lê Duy Thiện , “Ứng dụng Công nghệ thông tin trong dạy học, thuận lợi

và thách thức”, được lấy từ:

<http://leduythienlc.violet.vn/entry/show/entry_id/1362034>, 27/09/2009 [15] Vũ Hồng Tiến, “Một số phương pháp dạy học tích cực”, được lấy từ:

<http://fpe.hnue.edu.vn/index.php?showpost=532>, ngày 27/09/2009

[16] Vũ Hồng Tiến, “Một số phương pháp dạy học tích cực cần phát triển ở trường Trung học phổ thông”, được lấy từ:

<http://fpe.hnue.edu.vn/index.php?showpost=533>, ngày 27/09/2009

Tiếng Anh

[17] Chong Chee Keong, Sharaf Horani & Jacob Daniel, “A Study on the Use

of ICT in Mathematics Teaching”, Malaysian Online journal of Instructional Technology (MOJIT), December 2005, ISSN: 1823-1144, Vol 2, No 3, pp 43-51, được lấy từ: