Tư tưởng Hồ Chí Minh là môn học thuộc lĩnh vực lịch sử tư tưởng, cung cấp cho người học những kiến thức cần thiết để thấm nhuần thế giới quan, nhân sinh quan và phương pháp cách mạng Hồ Chí Minh ở thời đại ngày nay, thông qua việc trình bày: Thứ nhất, khái niệm, đối tượng, phương pháp nghiên cứu, nội dung cốt lõi, điều kiện lịch sử xã hội, nguồn gốc, quá trình hình thành, phát triển và những giá trị, ý nghĩa của việc học tập tư tưởng Hồ Chí Minh. Thứ hai, những nội dung của hệ thống tư tưởng, quan điểm cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh và những quan điểm vận dụng của Đảng ta vào sự nghiệp đổi mới đất nước ở giai đoạn hiện nay, cụ thể: Điều kiện lịch sử xã hội, nguồn gốc hình thành và quá trình phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
BỘ MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
HÀ NỘI - 2017
Trang 3TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
Hệ đào tạo: Chính quy - Cử nhân Luật thương mại quốc tế Tên môn học: Tư tưởng Hồ Chí Minh
Số tín chỉ: 02
Loại môn học: Bắt buộc
1 THÔNG TIN VỀ GIẢNG VIÊN
Văn phòng khoa Lý luận chính trị
Phòng 301, nhà K5, Trường Đại học Luật Hà Nội
Số 87, đường Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội
Điện thoại: 04 37731464; 04 38354642
Giờ làm việc: 7h30-17h00 hàng ngày (trừ thứ bảy, chủ nhật và ngày lễ)
2 MÔN HỌC TIÊN QUYẾT
Môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin
3 MÔN HỌC KẾ TIẾP
Đường lối cách mạng của Đảng cộng sản Việt Nam
Trang 44 TÓM TẮT NỘI DUNG MÔN HỌC
Tư tưởng Hồ Chí Minh là môn học thuộc lĩnh vực lịch sử tưtưởng, cung cấp cho người học những kiến thức cần thiết để thấmnhuần thế giới quan, nhân sinh quan và phương pháp cách mạng HồChí Minh ở thời đại ngày nay, thông qua việc trình bày:
Thứ nhất, khái niệm, đối tượng, phương pháp nghiên cứu, nội
dung cốt lõi, điều kiện lịch sử - xã hội, nguồn gốc, quá trình hìnhthành, phát triển và những giá trị, ý nghĩa của việc học tập tư tưởng
Hồ Chí Minh
Thứ hai, những nội dung của hệ thống tư tưởng, quan điểm cơ bản
trong tư tưởng Hồ Chí Minh và những quan điểm vận dụng của Đảng
ta vào sự nghiệp đổi mới đất nước ở giai đoạn hiện nay, cụ thể:
- Điều kiện lịch sử- xã hội, nguồn gốc hình thành và quá trình pháttriển tư tưởng Hồ Chí Minh
- Tư tưởng Hồ Chí minh về vấn đề dân tộc và cách mạng giảiphóng dân tộc
- Tư tưởng Hồ Chí Minh về CNXH và con đường quá độ lênCNXH ở Việt Nam
- Tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng Cộng sản Việt Nam
- Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc và đoàn kết quốctế
- Tư tưởng Hồ Chí minh về nhà nước và xây dựng nhà nước củadân, do dân, vì dân
- Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức
- Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa và xây dựng con người mới
- Mấy vấn đề vận dụng và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh trongcông cuộc đổi mới đất nước
Trang 55 NỘI DUNG CHI TIẾT MÔN HỌC
Vấn đề 1: Tư tưởng Hồ Chí Minh – Điều kiện lịch sử xã hội, nguồn gốc hình thành và quá trình phát triển
1.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh- đối tượng và phương pháp nghiên cứu.1.2 Điều kiện lịch sử xã hội, nguồn gốc hình thành và quá trình pháttriển tư tưởng Hồ Chí Minh
1.3 Giá trị và ý nghĩa của việc học tập tư tưởng Hồ Chí Minh
Vấn đề 2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và cách mạng
giải phóng dân tộc
2.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc
2.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc 2.3 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc vào sựnghiệp đổi mới đất nước hiện nay
Vấn đề 3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về CNXH và con đường quá độ lên
CNXH ở Việt Nam
3.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về CNXH
3.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về con đường quá độ lên CNXH ởViệt Nam
3.3 Vận dụng Tư tưởng Hồ Chí Minh về CNXH vào sự nghiệpđổi mới đất nước hiện nay
Vấn đề 4 Tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng Cộng sản Việt Nam
4.1 Những tiền đề ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam
4.2 Những quan điểm cơ bản của Hồ Chí Minh về Đảng Cộng sảnViệt Nam
4.3 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng ở giaiđoạn hiện nay
Trang 6Vấn đề 5 Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc và đoàn kết
quốc tế
5.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc
5.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế
5.3 Phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc và đoàn kết quốc tếdưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minh trong bối cảnh đất nước hiệnnay
Vấn đề 6 Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và xây dựng nhà nước
của dân, do dân, vì dân
6.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước
6.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước của dân, dodân, vì dân
6.3 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào xây dựng nhà nướcViệt Nam ngang tầm với những nhiệm vụ của đất nước
Vấn đề 7 Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức
7.1 Đạo đức mới Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh
7.2 Những phẩm chất và nguyên tắc xây dựng đạo đức mới theo
tư tưởng Hồ Chí Minh
7.3 Vận dụng tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vào xây dựng ngườiViệt Nam mới trong bối cảnh hiện nay
Vấn đề 8 Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa và xây dựng con người mới
8.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa
8.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng con người mới
8.3 Vận dụng tư tưởng văn hóa và xây dựng con người mới của HồChí Minh vào sự nghiệp đổi mới đất nước trong bối cảnh hiện nay
Trang 7Vấn đề 9 Mấy vấn đề vận dụng và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh
trong công cuộc đổi mới đất nước
9.1 Học tập, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong bối cảnh hiệnnay
9.2 Phương hướng và nội dung vận dụng, phát triển tư tưởng Hồ ChíMinh trong sự nghiệp đổi mới
6 MỤC TIÊU CHUNG CỦA MÔN HỌC
6.1 Về kiến thức – sau khi học xong môn học này:
- Sinh viên có thể hiểu được khái niệm, đối tượng và phươngpháp nghiên cứu, nội dung cốt lõi và giá trị của tư tưởng Hồ ChíMinh;
- Sinh viên có thể hiểu được điều kiện lịch sử - xã hội, nguồn gốc,quá trình hình thành, phát triển và ý nghĩa của việc học tập tư tưởng
Hồ Chí Minh
- Sinh viên có thể hiểu được nội dung của những tư tưởng, quanđiểm cơ bản diễn ra trong tiến trình phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh
và những quan điểm vận dụng của Đảng ta ở giai đoạn hiện nay;
- Sinh viên có thể phân tích, giải thích, được nội dung của những
tư tưởng, quan điểm cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh và những quanđiểm vận dụng của Đảng ta ở giai đoạn hiện nay
- Sinh viên có thể bình luận, đánh giá được nội dung của những tưtưởng, quan điểm cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh và những quanđiểm vận dụng của Đảng ta ở giai đoạn hiện nay
Trang 8- Hình thành và phát triển kĩ năng bình luận, đánh giá, so sánh củangười học về những nội dung đã học để vận dụng vào thực tiễn.
6.3 Về thái độ
- Sau khi học xong môn học, sinh viên có niềm tin, trân trọng, gìngiữ và phát huy di sản tư tưởng của Hồ Chí Minh trong hoạt độngthực tiễn
- Có khả năng tuyên truyền cho người khác
6.4 Các mục tiêu khác
- Góp phần phát triển kĩ năng cộng tác, làm việc nhóm;
- Góp phần phát triển kĩ năng tư duy sáng tạo, khám phá tìm tòi;
- Góp phần trau dồi, phát triển năng lực đánh giá;
- Góp phần rèn luyện kĩ năng lập kế hoạch, tổ chức, quản lí, theo
dõi kiểm tra việc thực hiện chương trình học tập.
7 MỤC TIÊU NHẬN THỨC CHI TIẾT
1A1 Nêu được khái niệm,
đối tượng, phương pháp
nghiên cứu tư tưởng Hồ
Chí Minh
1A2 Nêu được nội dung
cốt lõi của tư tưởng Hồ Chí
1B2 Phân tích được
nguồn gốc quan trọngnhất trong nhữngnguồn gốc tư tưởng HồChí Minh
1C1 Bình
luận được
về quyếtđịnh ra đitìm đườngcứu nướccủa
NguyễnTất Thành
1C2 Bình
luận được
Trang 9của tư tưởng Hồ Chí Minh.
1A6 Nêu được giá trị và ý
nghĩa của việc học tập tư
tưởng Hồ Chí Minh trong
công cuộc đổi mới đất
nước
1B3 Phân tích được
giai đoạn hình thành cơbản tư tưởng về conđường cách mạng ViệtNam
tư tưởngcủa
Nguyễn ÁiQuốc
2A1 Nêu được vấn đề dân
tộc thuộc địa ở Việt Nam
2A2 Nêu được nội dung tư
tưởng về độc lập, tự do của
Hồ Chí Minh
2A3 Nêu được nội dung
quan điểm của Hồ Chí
Minh về cách mạng giải
phóng dân tộc không phụ
thuộc vào các mạng vô sản
chính quốc
2A4 Nêu được nội dung
quan điểm cách mạng giải
phóng dân tộc phải đi theo
con đường cách mạng vô
sản
2A5 Nêu được nội dung
2B1 Phân tích được
vấn đề dân tộc thuộcđịa ở Việt Nam
2B2 Phân tích được tư
tưởng về độc lập, tự docủa Hồ Chí Minh
2B3 Phân tích được
nội dung quan điểmcách mạng giải phóngdân tộc đi theo conđường cách mạng vôsản
2B4 Nêu được nội
dung quan điểm lựclượng của cách mạnggiải phóng dân tộc
2B5 Phân tích được
2C1 Bình
luận được
về quanđiểm mớicủa Hồ ChíMinh trongviệc xử límối quan
hệ giữadân tộc -giai cấp
Trang 10quan điểm lực lượng của
cách mạng giải phóng dân
tộc
2A6 Nêu được nội dung
quan điểm sáng tạo của Hồ
Chí Minh về cách mạng
giải phóng dân tộc
2A7 Nêu được nội dung
con đường bạo lực của
cách mạng giải phóng dân
tộc
quan điểm sáng tạotrong cách mạng giảiphóng dân tộc của HồChí Minh
3A2 Nêu được mục tiêu
của CNXH theo tư tưởng Hồ
Chí Minh
3A3 Nêu được động lực của
CNXH theo tư tưởng Hồ
Chí Minh
3A4 Nêu được quan điểm
của Hồ Chí Minh về xây
dựng CNXH ở Việt Nam
3A5 Nêu được quan điểm
vận dụng của Đảng ta về
CNXH và con đường quá
độ lên CNXH vào công
cuộc đổi mới hiện nay
3B3 Phân tích được
quan điểm của Hồ ChíMinh về xây dựng chủnghĩa xã hội ở ViệtNam
3C1 Bình
luận được
về quyếtđịnh lựachọn họcthuyếtXHCN chocách mạngViệt Namcủa Hồ ChíMinh
Trang 114A5 Nêu được nội dung
quan điểm vận dụng tư
tưởng Hồ Chí Minh của
Đảng ta
4B1 Phân tích được
những tiền đề ra đờicủa Đảng cộng sản Việt
Nam
4B2 Phân tích được
bản chất giai cấp củaĐảng cộng sản ViệtNam
4B3 Phân tích được
quan điểm Đảng cộngsản là nhân tố quyếtđịnh hàng đầu đưa cáchmạng Việt Nam đếnthắng lợi
4C1 Bình
luận đượcluận điểm
“Đảng vừa
là ngườilãnh đạo,vừa làngười đầy
tớ thậttrung thànhcủa nhândân”
5A2 Nêu được những
quan điểm cơ bản của Hồ
Chí Minh về đại đoàn kết
dân tộc
5A3 Nêu được nhận thức
5B1 Phân tích được
những cơ sở hình thành
tư tưởng Hồ Chí Minh
về đại đoàn kết dân tộc
“Đại đoànkết dân tộctrở thànhsức mạnhvật chất, có
tổ chứcdưới sự
Trang 12quốc tế
của Hồ Chí Minh về mối
quan hệ giữa sức mạnh dân
tộc với sức mạnh thời đại
5A4 Nêu được nội dung tư
tưởng Hồ Chí Minh về kết
hợp sức mạnh dân tộc với
sức mạnh thời đại
5A5 Nêu được quan điểm
vận dụng tư tưởng đại đoàn
kết của Đảng ta ở giai đoạn
hiện nay
nhận thức của Hồ ChíMinh về mối quan hệgiữa sức mạnh dân tộcvới sức mạnh thời đại
lãnh đạocủa Đảng”
6A1 Nêu được nguồn gốc
nhà nước trong tư tưởng
Hồ Chí Minh
6A2 Nêu được sự lựa chọn
mô hình nhà nước trong tư
duy Hồ Chí Minh
6A3 Nêu được quan niệm
về làm chủ trong nhà nước
kiểu mới của Hồ Chí Minh
6A4 Nêu được nội dung
quan điểm về xây dựng nhà
nước thể hiện quyền làm
chủ của nhân dân
6A5 Nêu được nội dung
quan điểm về sự thống nhất
của bản chất giai cấp với
tính nhân dân và tính dân
6B1 Phân tích được
nguồn gốc nhà nướctheo tư tưởng Hồ ChíMinh về nhà nước
6B2 Phân tích được sự
xuất hiện ý tưởng nhànước pháp quyền củadân, do dân, vì dântrong tư duy Hồ ChíMinh
6B3 được quan niệm
về làm chủ trong nhànước kiểu mới của HồChí Minh
6B4 Phân tích được
quan điểm về xây dựngnhà nước thể hiệnquyền làm chủ của
6C1 Bình
luận đượcquan điểm
thống nhấtgiữa bảnchất giaicấp vớitính nhândân và tínhdân tộc củaNhà nước
ta
Trang 13tộc của nhà nước
6A6 Nêu được nội dung
quan điểm về xây dựng nhà
nước pháp quyền có hiệu
lực pháp lí mạnh mẽ
6A7 Nêu được nội dung
quan điểm về xây dựng nhà
6B6 Phân tích được
quan điểm về xây dựngnhà nước trong sạch,vững mạnh, hiệu quả
7A1 Nêu được nguồn gốc,
bản chất đạo đức mới theo
tư tưởng Hồ Chí Minh
7A2 Nêu đước vai trò, sức
7A4 Nêu được những
nguyên tắc xây dựng đạo
đức theo tư tưởng Hồ Chí
Minh
7A5 Nêu được quan điểm
vận dụng của Đảng ta về
đạo đức trong giai đoạn
7B1 Nêu được nội
dung nền đâọ đức mớitheo tư tưởng Hồ ChíMinh
7B2 Phân tích được
những phẩm chất đạođức cơ bản theo tưtưởng Hồ Chí Minh
7B3 Phân tích được
những nguyên tắc xâydựng đạo đức theo tưtưởng Hồ Chí Minh
7C1 Bình
luận đượcquan điểm
về xâydựng nềnđạo đứcmới ở ViệtNam
Trang 148A1 Nêu được nội dung
quan điểm của Hồ Chí
Minh về con người
8A2 Nêu được nội dung
quan điểm con người là
mục tiêu và động lực của
cách mạng
8A3 Nêu được nội dung
chiến lược trồng người
trong tư tưởng Hồ Chí
Minh
8A4 Nêu được nội dung tư
tưởng văn hoá Hồ Chí
Minh
8A5 Nêu được quan
điểm vận dụng của Đảng ta
về nhân văn và văn hóa vào
sự nghiệp đổi mới hiện nay
8B1 Phân tích được
quan điểm con người làmục tiêu và động lựccủa cách mạng
8C1.Bình
luận đượcchiến lượctrồngngười của
Hồ ChíMinh
9A1 Nêu được bối cảnh
quốc tế và trong nước ở
giai đoạn hiện nay
9A2 Nêu được những
tư tưởng
Hồ ChíMinh
Trang 15Minh trong sự nghiệp đổi mới.
9A4 Nêu được nội dung
vận dụng, phát triển tư
tưởng Hồ Chí Minh trong
sự nghiệp đổi mới
thời điểm hiện nay
1 Hội đồng chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia các bộ môn
khoa học Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Giáo trình tư tưởng
Hồ Chí Minh, Nxb CTQG, Hà Nội, từ 2003 đến nay.
2 Bộ Giáo Dục & Đào tạo, Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh,
Trang 164 Kỷ niệm 100 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh 1890 – 1990,
Hội thảo Quốc tế về Chủ tịch Hồ Chí Minh (trích tham luận của các
đại biẻu Quốc tế), Nxb KHXH, H 1990
5 PGS TS Nguyễn Mạnh Tường (Chủ biên), Tư tưởng Hồ ChíMinh – nhận thức và vận dụng, Nxb.TP, Tái bản lần thứ nhất có sửađổi, bổ sung, H 2016
6.GS Song Thành, Hồ Chí Minh- nhà văn hóa kiệt xuất, NXB
Chính trị quốc gia, 2010
* Bài viết đăng trên tạp chí
1 Nguyễn Mạnh Tường, Phạm trù yêu nước trong tư tưởng Hồ Chí Minh, Triết học, 5/1996, tr.23-25.
2 Nguyễn Mạnh Tường, Nhân dân trong quan niệm của Hồ Chí
Trang 175 Bùi Đình Phong, Đinh Quang Thành, Tư tưởng Hồ Chí Minh
về văn hóa giáo dục, Nhịp cầu tri thức, 3/2014, tr.5-7.
6 Trịnh Thị Phương Oanh, Cách sử dụng lập luận trong văn chính luận Hồ Chí Minh- một thứ “lạt mềm buộc chặt”, Giáo dục,
10.Nguyễn Mạnh Tường, Về những nội dung cốt lõi trong tư tưởng Hồ Chí Minh, Triết học 5/ 2005, tr.14 – 20.
11.Nguyễn Mạnh Tường, Tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người trong chủ nghĩa xã hội, Triết học, số 10/ 2010, tr.9– 15.
12.Nguyễn Mạnh Tường, Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền từ góc độ triết học”, Luật học, số 8/ 2011, tr 65 – 71 14.Nguyễn Mạnh Tường, Tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa pháp luật, Luật học, số 1/ 2011, tr 48 – 54.
15.Hồ Sỹ Vịnh, Đạo đức Hồ Chí Minh và triết học của tam giáo Việt Nam, Nghiên cứu nghệ thuật 3/ 1990, tr.3 – 5
C CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO TỰ CHỌN
1 Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 1, Nxb CTQG, Hà Nội, 1995
2 Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 2, Nxb CTQG, Hà Nội, 1995
3 Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 3, Nxb CTQG, Hà Nội, 1995
Trang 184 Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 4, Nxb CTQG, Hà Nội, 1995.
5 Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 5, Nxb CTQG, Hà Nội, 1995
6 Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 6, Nxb CTQG, Hà Nội, 1995
7 Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 7, Nxb CTQG, Hà Nội, 1995
8 Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 8, Nxb CTQG, Hà Nội, 1995
9 Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 9, Nxb CTQG, Hà Nội, 1995
10 Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 10, Nxb CTQG, Hà Nội, 1995
11 Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 11, Nxb CTQG, Hà Nội, 1995
12 Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 12, Nxb CTQG, Hà Nội, 1995
13 Phạm Văn Đồng, Những nhận thức cơ bản về tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb, CTQG, H 1998.
14 Lê Sỹ Thắng, Góp phần tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb.
20 Đại học Quốc gia Hà Nội, Trung tâm đào tạo, bồi dưỡng giảng
viên lý luận chính trị, TS Đinh Xuân Lý (chủ biên), Tìm hiểu vai trò