ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC (Học phần 1: Thế giới quan và phương pháp luận triết học của Chủ nghĩa Mác – Lênin) 2TC

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC (Học phần 1: Thế giới quan và phương pháp luận triết học của Chủ nghĩa Mác – Lênin) ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC (Học phần 1: Thế giới quan và phương pháp luận triết học của Chủ nghĩa Mác – Lênin) ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC (Học phần 1: Thế giới quan và phương pháp luận triết học của Chủ nghĩa Mác – Lênin) ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC (Học phần 1: Thế giới quan và phương pháp luận triết học của Chủ nghĩa Mác – Lênin) ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC (Học phần 1: Thế giới quan và phương pháp luận triết học của Chủ nghĩa Mác – Lênin) ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC (Học phần 1: Thế giới quan và phương pháp luận triết học của Chủ nghĩa Mác – Lênin)

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA LÍ LUẬN CHÍNH TRỊ

BỘ MÔN NHỮNG NGUYÊN LÍ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC

(Học phần 1: Thế giới quan và phương pháp luận triết học

của Chủ nghĩa Mác – Lênin)

HÀ NỘI - 2017

BẢNG TỪ VIẾT TẮT

BT Bài tập

CNTB Chủ nghĩa tư bản

CNXH Chủ nghĩa xã hội

CSCN Cộng sản chủ nghĩa

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA LÍ LUẬN CHÍNH TRỊ

BỘ MÔN NHỮNG NGUYÊN LÍ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN

Hệ đào tạo: Chính quy chất lượng cao - Cử nhân Luật

Tên môn học: Những nguyên lí cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin (Học phần 1)

Số tín chỉ: 02

Loại môn học: Bắt buộc

1 THÔNG TIN VỀ GIẢNG VIÊN

1 ThS Đặng Đình Thái – GVC- Trưởng Bộ môn

Văn phòng Khoa lí luận chính trị

Tầng 14, nhà A - Trường Đại học Luật Hà Nội

Số 87, đường Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội

Điện thoại: 04.38354642

Giờ làm việc: 8h00 - 16h30 hàng ngày (trừ thứ bảy, chủ nhật và ngày lễ)

2 TÓM TẮT NỘI DUNG HỌC PHẦN

Môn học Những nguyên lí cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin bao gồm ba bộphận cấu thành, đó là: Triết học Mác-Lênin, Kinh tế chính trị họcMác-Lênin và Chủnghĩa xã hội khoa học Nội dung chương trình môn học được chia làm 2 học phần:học phần I (phần thứ nhất), học phần II (phần thứ hai và phần thứ ba) Cụ thể như sau:Học phần I (Phần thứ nhất): Thế giới quan và phương pháp luận triết học củachủ nghĩa Mác-Lênin, bao gồm ba vấn đề:

- Vấn đề 1: Chủ nghĩa duy vật biện chứng

- Vấn đề 2: Phép biện chứng duy vật

- Vấn đề 3: Chủ nghĩa duy vật lịch sử

3 NỘI DUNG CHI TIẾT HỌC PHẦN

Thế giới quan và phương pháp luận triết học của chủ nghĩa Mác-Lênin

Vấn đề 1 Chủ nghĩa duy vật biện chứng

1 Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy vật biện chứng

1.1 Sự đối lập giữa chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm trong việc giải quyếtvấn đề cơ bản của triết học

1.2 Chủ nghĩa duy vật biện chứng - hình thức phát triển cao nhất của chủ nghĩaduy vật

2 Quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng về vật chất, ý thức và mối quan hệgiữa vật chất và ý thức

2.1 Vật chất

2.2 Ý thức

2.3 Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

2.4 Ý nghĩa phương pháp luận

Vấn đề 2 Phép biện chứng duy vật

1 Phép biện chứng và phép biện chứng duy vật

1.1 Phép biện chứng và các hình thức cơ bản của phép biện chứng

1.2 Phép biện chứng duy vật

2 Các nguyên lí cơ bản của phép biện chứng duy vật

2.1 Nguyên lí về mối liên hệ phổ biến

2.2 Nguyên lí về sự phát triển

3 Các cặp phạm trù cơ bản của phép biện chứng duy vật

3.1 Cái riêng và cái chung

3.2 Nguyên nhân và kết quả

3.3 Tất nhiên và ngẫu nhiên

3.4 Nội dung và hình thức

3.5 Bản chất và hiện tượng

3.6 Khả năng và hiện thực

4 Các quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật

4.1 Quy luật chuyển hoá từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi

về chất và ngược lại

4.2 Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập

4.3 Quy luật phủ định của phủ định

5 Lí luận nhận thức duy vật biện chứng

5.1 Thực tiễn, nhận thức và vai trò của thực tiễn với nhận thức

5.2 Con đường biện chứng của sự nhận thức chân lí

Vấn đề 3 Chủ nghĩa duy vật lịch sử

1 Vai trò của sản xuất vật chất và quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độphát triển của lực lượng sản xuất

1.1 Sản xuất vật chất và vai trò của nó

1.2 Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản

2 Biện chứng của cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng

2.1 Khái niệm cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng

2.2 Quan hệ biện chứng giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng

3 Tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội và tính độc lập tương đối của ý thức xãhội

3.1 Tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội

3.2 Tính độc lập tương đối của ý thức xã hội

4 Hình thái kinh tế-xã hội và quá trình lịch sử-tự nhiên của sự phát triển các hìnhthái kinh tế-xã hội

4.1 Khái niệm, cấu trúc hình thái kinh tế-xã hội

4.2 Quá trình lịch sử-tự nhiên của sự phát triển các hình thái kinh tế-xã hội

4.3 Giá trị khoa học của lí luận hình thái kinh tế-xã hội

5 Vai trò của đấu tranh giai cấp và cách mạng xã hội đối với sự vận động, pháttriển của xã hội có đối kháng giai cấp

5.1 Giai cấp và vai trò của đấu tranh giai cấp đối với sự phát triển của xã hội cóđối kháng giai cấp

5.2 Cách mạng xã hội và vai trò của nó đối với sự phát triển của xã hội có đốikháng giai cấp

6 Quan điểm của chủ nghĩa duy vật lịch sử về con người và vai trò sáng tạo lịch sửcủa quần chúng nhân dân

6.1 Con người và bản chất của con người

6.2 Khái niệm quần chúng nhân dân và vai trò sáng tạo lịch sử của quần chúngnhân dân

4 MỤC TIÊU CHUNG CỦA HỌC PHẦN

4.1 Về kiến thức

Nắm được thế giới quan và phương pháp luận khoa học của chủ nghĩa Lênin:

Mác Nắm được những nội dung cơ bản của chủ nghĩa duy vật biện chứng

- Nắm được những nội dung cơ bản của phép biện chứng duy vật

- Nắm được những nội dung cơ bản của lí luận nhận thức duy vật biện chứng

- Nắm được những quy luật chi phối sự vận động và phát triển của xã hội

4.2 Về kĩ năng

- Có khả năng vận dụng các kiến thức đã học để giải thích và bình luận các hiện

tượng mang tính phổ quát diễn ra trong lĩnh vực tự nhiên, xã hội và tư duy

- Có khả năng vận dụng các kiến thức đã học để hiểu, giải thích và bình luận

được các vấn đề chính trị, xã hội trong nước và quốc tế

- Có khả năng vận dụng những kiến thức đã học vào nghiên cứu môn tư tưởng

Hồ Chí Minh, môn đường lối cách mạng của Đảng cộng sản Việt Nam và cácmôn khoa học pháp lí.

- Hình thành kĩ năng tư duy logic, khoa học.

- Phát triển các kĩ năng phân tích, so sánh, tổng hợp, hệ thống hoá các vấn đề

khoa học, đặc biệt có ý nghĩa quan trọng đối với việc nghiên cứu các môn khoahọc pháp lí

- Hình thành và phát triển các kĩ năng cộng tác, LVN.

- Phát triển kĩ năng lập luận, thuyết trình.

4.3 Về thái độ

- Có ý thức bảo vệ, phổ biến những nguyên lí cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin,

đấu tranh chống những quan điểm sai trái

- Có ý thức, thái độ đúng đắn trong việc thực hiện đường lối, chính sách, pháp

luật của Đảng và Nhà nước

- Tăng cường bản lĩnh chính trị, tính chủ động, tự tin cho sinh viên;

- Củng cố niềm tin vào con đường mà Đảng, Bác Hồ và nhân dân ta đã chọn, từ

đó góp phần tích cực vào công cuộc xây dựng CNXH ở nước ta

4.4 Các mục tiêu khác

- Phát triển kĩ năng lập mục tiêu, kế hoạch, tổ chức, quản lí, điều khiển, theo dõi,

phân tích chương trình, kiểm tra hoạt động

- Phát triển kĩ năng tư duy sáng tạo, khám phá tìm tòi

5 MỤC TIÊU NHẬN THỨC CHI TIẾT

1A1 Nêu được: quan

điểm của Ph Ăngghen

về vấn đề cơ bản của

triết học; sự đối lập giữa

chủ nghĩa duy vật và

chủ nghĩa duy tâm trong

việc giải quyết vấn đề

cơ bản của triết học

1A2 Nêu được định

nghĩa vật chất của V.I

Lênin

1A3 Nêu được quan điểm

của triết học Mác-Lênin

về vận động của vật

1B1 Phân tích được nội

dung và ý nghĩa vấn đề cơbản của triết học

1B2 Phân tích được định

nghĩa vật chất của V.I

Lênin và ý nghĩa của địnhnghĩa

1B3 Phân tích được quan

điểm của triết học Lênin về vận động của vậtchất

Mác-1B4 Phân tích được

nguồn gốc tự nhiên và

nguồn gốc xã hội cho sự

1C1 Đánh giá được

tính đúng đắn của chủnghĩa duy vật

1C2 Phân biệt được

quan điểm của V.I.Lênin với quan điểmcủa các nhà triết họctrước C Mác về vậtchất

1C3 Phân biệt được

hình thức phản ánh của

ý thức với các hình thứcphản ánh trong giới tựnhiên

1A4 Nêu được nguồn

gốc ra đời của ý thức

1A5 Nêu được bản chất

và kết cấu của ý thức

1A6 Nêu được mối

quan hệ biện chứng giữa

vật chất và ý thức

ra đời của ý thức

1B5 Phân tích được bản

chất và kết cấu của ýthức

1B6 Phân tích được mối

quan hệ biện chứng giữavật chất và ý thức

1C4 Vận dụng được

nguyên tắc khách quanvà phát huy tính năngđộng chủ quan trongnhận thức và hoạt độngthực tiễn

2A1 Nêu được các khái

niệm: biện chứng, biện

chứng khách quan, biện

chứng chủ quan, phép

biện chứng

2A2 Nêu được các hình

thức cơ bản của phép biện

chứng

2A3 Nêu được khái

niệm mối liên hệ và mối

liên hệ phổ biến

2A4 Nêu được khái

niệm phát triển

2A5 Nêu được phạm trù

cái riêng, cái chung và

cái đơn nhất

2A6 Nêu được phạm trù

nguyên nhân và kết quả

2A7 Nêu được phạm trù

tất nhiên và ngẫu nhiên

2A8 Nêu được phạm trù

nội dung và hình thức

2A9 Nêu được phạm trù

khả năng và hiện thực

2A10 Nêu được phạm

trù bản chất và hiện

tượng

2A11 Nêu được các

khái niệm: chất, lượng,

độ, điểm nút, bước nhảy

2A12 Nêu được khái

2B1 Phân biệt được biện

chứng khách quan vớibiện chứng chủ quan

2B2 Phân biệt được các

hình thức cơ bản của phépbiện chứng

2B3 Phân tích được nội

dung của nguyên lí vềmối liên hệ phổ biến

2B4 Phân tích được nội

dung của nguyên lí về sựphát triển

2B5 Phân tích được mối

quan hệ biện chứng giữacái riêng và cái chung

2B6 Phân tích được mối

quan hệ biện chứng giữanguyên nhân và kết quả

2B7 Phân tích được mối

quan hệ biện chứng giữatất nhiên và ngẫu nhiên

2B8 Phân tích được mối

quan hệ biện chứng giữanội dung và hình thức

2B9 Phân tích được mối

quan hệ biện chứng giữakhả năng và hiện thực

2B10 Phân tích được mối

quan hệ biện chứng giữabản chất và hiện tượng

2B11 Phân tích được mối

2C1 Vận dụng được

quan điểm toàn diệntrong nhận thức và hoạtđộng thực tiễn

2C2 Vận dụng được

quan điểm phát triển vàquan điểm lịch sử cụthể trong nhận thức vàhoạt động thực tiễn

2C3 Vận dụng được

mối quan hệ biệnchứng giữa cái riêng vàcái chung trong nhậnthức và hoạt động thựctiễn

2C4 Vận dụng được

mối quan hệ biệnchứng giữa nguyênnhân và kết quả trongnhận thức và hoạt độngthực tiễn

2C5 Vận dụng được

mối quan hệ biệnchứng giữa bản chất vàhiện tượng trong nhậnthức và hoạt động thựctiễn

2C6 Vận dụng được

quy luật chuyển hoá từnhững sự thay đổi vềlượng thành những sự

niệm mặt đối lập, mâu

thuẫn, thống nhất của các

mặt đối lập, đấu tranh

của các mặt đối lậpvà

chuyển hoá giữa các mặt

đối lập

2A13 Nêu được khái

niệm phủ định, phủ định

biện chứng

2A14 Nêu được khái

niệm thực tiễn và các

hình thức cơ bản của

thực tiễn

2A15 Nêu được khái

niệm nhận thức và các

trình độ nhận thức

2A16 Nêu được quan

điểm của V.I Lênin về

con đường biện chứng

của sự nhận thức chân lí

2A17 Nêu được khái

niệm chân lí và các tính

chất của chân lí

quan hệ biện chứng giữachất và lượng

2B12 Phân tích được nội

dung của quy luật thốngnhất và đấu tranh giữa cácmặt đối lập

2B13 Phân tích được nội

dung của quy luật phủ

định của phủ định

2B14 Phân tích được

khái niệm thực tiễn và cáchình thức của hoạt độngthực tiễn

2B15 Phân tích được vai

trò của thực tiễn đối vớinhận thức

2B16 Phân tích được nội

dung và mối quan hệ giữacác giai đoạn của quá

2C7 Vận dụng được

quy luật thống nhất vàđấu tranh của các mặtđối lập trong nhận thứcvà hoạt động thực tiễn

2C8 Vận dụng được

quy luật phủ định củaphủ định trong nhậnthức và hoạt động thựctiễn

2C9 Vận dụng được

quan điểm thực tiễntrong việc nghiên cứucác môn khoa học pháplí

2C10 Đánh giá được

vai trò của lí luận đốivới thực tiễn

3A1 Nêu được khái niệm

sản xuất vật chất và các

yếu tố cơ bản của quá

trình sản xuất vật chất

3A2 Nêu được khái

niệm phương thức sản

xuất

3A3 Nêu được kháiniệm

và kết cấu củalực lượng

sản xuất

3A4 Nêu được kháiniệm

và kết cấu của quan hệ

sản xuất

3A5 Nêu được khái niệm

và kết cấu của cơ sở hạ

tầng

3B1 Phân tích được vai

trò của sản xuất vật chấtđối với sự tồn tại và pháttriển của xã hội

3B2 Phân tích được vai

trò của phương thức sảnxuất đối với sự tồn tại và

phát triển của xã hội

3B3 Phân tích được nội

dung quy luật về sự phùhợp của quan hệ sản xuấtvới trình độ phát triển củalực lượng sản xuất

3B4 Phân tích được mối

quan hệ biện chứng giữa

cơ sở hạ tầng và kiến trúc

3C1 Vận dụng được

quy luật về sự phù hợpcủa quan hệ sản xuấtvới trình độ phát triểncủa lực lượng sản xuấtvào phát triển kinh tếnhiều thành phần ởnước ta hiện nay

3C2 Vận dụng được

mối quan hệ biệnchứng giữa cơ sở hạtầng và kiến trúcthượng tầng vào sựnghiệp đổi mới ở nước

ta hiện nay

3C3 Liên hệ được nội

3A6 Nêu được khái

niệm và kết cấu của kiến

trúc thượng tầng

3A7 Nêu được khái

niệm và kết cấu của hình

thái kinh tế-xã hội

3A8 Nêu được khái

niệm và các đặc trưng

cơ bản của giai cấp

3A9 Nêu được khái

niệm đấu tranh giai cấp

3A10 Nêu được khái

niệm và kết cấu của tồn

tại xã hội

3A11 Nêu được khái

niệm và kết cấu của ý

thức xã hội

3A12 Nêu được khái

niệm con người và bản

chất con người

3A13 Nêu được khái

niệm quần chúng nhân

dân và cá nhân kiệt xuất

3B7 Phân tích được đấu

tranh giai cấp là mộttrong những động lực cơbản thúc đẩy xã hội cógiai cấp phát triển

3B8 Phân tích được mối

quan hệ biện chứng giữatồn tại xã hội và ý thức xã

hội

3B9 Phân tích được vai

trò của quần chúng nhândân và cá nhân kiệt xuấttrong lịch sử

dung của học thuyết hìnhthái kinh tế-xã hội vàoViệt Nam trong giaiđoạn hiện nay

1 Bộ giáo dục và đào tạo, Giáo trình những nguyên lí cơ bản của chủ nghĩa

Mác-Lênin, Nxb CTQG, Hà Nội, 2012.

B TÀI LIỆU THAM KHẢO BẮT BUỘC

* Giáo trình

Bộ giáo dục và đào tạo, Giáo trình triết học Mác-Lênin (dùng trong các trường đại

học, cao đẳng), Nxb CTQG, Hà Nội, 2002, 2007

C TÀI LIỆU THAM KHẢO LỰA CHỌN

* Giáo trình

Hội đồng trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia các bộ môn khoa

học Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Giáo trình triết học Mác-Lênin, Nxb.

CTQG, Hà Nội, 1999, 2002

* Sách

1 C Mác và Ph Ăngghen, “Luận cương về Phoi-ơ-Bắc ”; “Hệ tư tưởng Đức”,

Toàn tập, tập 3, Nxb CTQG, Hà Nội, 1995.

2 C Mác và Ph Ăngghen, “Chống Đuy-rinh”; “Biện chứng của tự nhiên”, Toàn

tập, tập 20, Nxb CTQG, Hà Nội, 1995.

3 C Mác và Ph Ăngghen, “Tuyên ngôn Đảng cộng sản”, Toàn tập, tập 4, Nxb.

CTQG, Hà Nội, 1995

4 C Mác và Ph Ăngghen, “Sơ thảo điếu văn đọc trước mộ Mác”, Toàn tập, tập

19, Nxb CTQG, Hà Nội, 2004

5 V.I Lênin, “Bút kí triết học”, Toàn tập, tập 29, Nxb CTQG, Hà Nội, 2005.

6 V.I Lênin, “Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán”, Toàn tập,

tập 18, Nxb CTQG, Hà Nội, 2005

7 V.I Lênin, “Ba nguồn gốc và ba bộ phận cấu thành chủ nghĩa Mác”, Toàn tập,

tập 23, Nxb CTQG, Hà Nội, 2005

8 V.I Lênin, C Mác, Toàn tập, tập 26, Nxb CTQG, Hà Nội, 2005.

9 V.I Lênin, “Nhà nước và cách mạng”, Toàn tập, tập 33, Nxb CTQG, Hà Nội,

2005

10.Đảng cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI, VII,VIII, IX, X, Nxb CTQG, Hà Nội

11.Trường Đại học Luật Hà Nội,Những nội dung cơ bản của triết học Mác-Lênin

qua các tác phẩm kinh điển (phần duy vật biện chứng), Nxb CAND, Hà Nội,

2001

12.Trung tâm đào tạo, bồi dưỡng giảng viên lí luận chính trị, Đại học quốc gia Hà

Nội, Một số chuyên đề về những nguyên lí cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin,

tập I, II, III, Nxb Lí luận chính trị, Hà Nội, 2008

8.1 Lịch trình chung