ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC LUẬT THỪA KẾ 2TC

Chế định thừa kế là bộ phận quan trọng của hệ thống pháp luật dân sự Việt Nam. Pháp luật về thừa kế giải quyết những vấn đề lý luận cơ bản về thừa kế, làm sáng tỏ những vấn đề pháp lý liên quan đến thừa kế theo di chúc, thừa kế theo pháp luật, thanh toán và phân chia di sản thừa kế. Môn học Pháp luật về thừa kế là môn học cơ bản tại phần lớn các cơ sở đào tạo luật trên thế giới cũng như ở Việt Nam. Tại Trường Đại học Luật Hà Nội, môn Pháp luật về thừa kế được cơ cấu gồm 2 tín chỉ.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA PHÁP LUẬT DÂN SỰ

BỘ MÔN LUẬT DÂN SỰ

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC LUẬT THỪA KẾ

HÀ NỘI - 2017

BẢNG TỪ VIẾT TẮT

BLDS Bộ luật dân sựCAND Công an nhân dânCTQG Chính trị quốc giaĐHQG Đại học quốc giaGDDS Giao dịch dân sự

GV Giảng viênGVC Giảng viên chínhKTĐG Kiểm tra đánh giá

LVN Làm việc nhóm Nxb Nhà xuất bản

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

KHOA PHÁP LUẬT DÂN SỰ

BỘ MÔN LUẬT DÂN SỰ

Hệ đào tạo: Chính quy - Cử nhân Luật (Chất lượng cao)Tên môn học: Luật thừa kế

Số tín chỉ: 02

Loại môn học: Tự chọn

1 THÔNG TIN VỀ GIẢNG VIÊN

1.1 GIẢNG VIÊN THUỘC BỘ MÔN LUẬT DÂN SỰ

E-mail: kieulinh.hlu@gmail.com

9 TS Nguyễn Văn Hợi - GV

Điện thoại: 0984215883

E-mail: hoi8383@gmail.com

1.2 GIẢNG VIÊN NGOÀI BỘ MÔN

1 PGS.TS Bùi Đăng Hiếu - GVCC, Giám đốc Trung tâm đảm

bảo chất lượng đào tạo, Trường ĐH Luật Hà Nội

Văn phòng Bộ môn luật dân sự

Phòng 305, Tầng 3, nhà A, Trường Đại học Luật Hà Nội

Số 87, đường Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội

Điện thoại: 04.37736637

Giờ làm việc: 8h00’ - 17h00’ hàng ngày (trừ thứ bảy, chủnhật và ngày nghỉ lễ)

2 TÓM TẮT NỘI DUNG MÔN HỌC

- Chế định thừa kế là bộ phận quan trọng của hệ thống pháp luậtdân sự Việt Nam Pháp luật về thừa kế giải quyết những vấn đề

lý luận cơ bản về thừa kế, làm sáng tỏ những vấn đề pháp lýliên quan đến thừa kế theo di chúc, thừa kế theo pháp luật,thanh toán và phân chia di sản thừa kế

- Môn học Pháp luật về thừa kế là môn học cơ bản tại phần lớncác cơ sở đào tạo luật trên thế giới cũng như ở Việt Nam TạiTrường Đại học Luật Hà Nội, môn Pháp luật về thừa kế được cơcấu gồm 2 tín chỉ

3 NỘI DUNG CHI TIẾT CỦA MÔN HỌC

Môn học có 2 tín chỉ, bao gồm 05 vấn đề sau:

Vấn đề 1: Những vấn đề chung về thừa kế

Vấn đề 2: Thừa kế theo di chúc

Vấn đề 3: Thừa kế theo pháp luật

Vấn đề 4: Thanh toán và phân chia di sản thừa kế

Vấn đề 5: Thực hành giải quyết các vụ việc về thừa kế

4 MỤC TIÊU CHUNG CỦA MÔN HỌC

- Phân tích, bình luận, đánh giá được các quy định của pháp luậtliên quan đến di sản, di chúc, phân chia di sản thừa kế

 Về thái độ

Tôn trọng pháp luật, tôn trọng tính bình đẳng và tự do ý chí củacác chủ thể trong các quan hệ pháp luật dân sự, đặc biệt là cácquan hệ về thừa kế

 Các mục tiêu khác

- Góp phần phát triển kĩ năng LVN cũng như kĩ năng cộng tác;

- Góp phần phát triển kĩ năng độc lập nghiên cứu, kĩ năng tư duysáng tạo, khám phá tìm tòi;

- Góp phần trau dồi năng lực đánh giá và tự đánh giá;

- Có ý thức tuyên truyền pháp luật, phổ biến kiến thức pháp luật

điểm của thừa kế

với quyền thừa

1B2 Lấy được

ví dụ về mốiquan hệ giữa sởhữu và thừa kế

1B3 Chỉ ra được

các nguyên tắccủa pháp luậtthừa kế được thểhiện thông quacác nội dung cụthể của chế địnhthừa kế

1B4 So sánh được

nguyên tắc bìnhđẳng trong thừa

kế và quyền bìnhđẳng trong cácquan hệ dân sựkhác

1B5 So sánh

được nguyên tắc

tự định đoạt trongthừa kế và nguyên

1C1 Nêu được ý

nghĩa pháp lí củaviệc xác định móiquan hệ giữaquyền sở hữu vàquyền thừa kế

1C2. Đánh giáđược tầm quantrọng của cácnguyên tắc trongpháp luật thừa kếtrong việc điềuchỉnh quan hệthừa kế

1C3 Phát biểu

được ý nghĩa củaviệc xác định thờiđiểm, địa điểm mởthừa kế

1C4 Nêu được ý

kiến của cá nhân vềcách tính thời gian

mở thừa kế (phút,giờ, ngày)

1C5 Phân tích

được vấn đề vềngười thừa kế là tổchức (tư cách chủ

- Cho được ví dụ

về từng loại disản;

- Nêu được cáchxác định di sản

1B8 Xác định

được quyền vànghĩa vụ củanhững ngườithừa kế trong cáctình huống thựctế;

- Tìm ra được sựkhác nhau giữaquyền của ngườithừa kế theo dichúc và ngườithừa kế theopháp luật

1B9 Liệt kê

được nhữngngười có quyềnthừa kế di sảncủa nhau

thể, xử lí tài sản là

di sản khi phápnhân giải thể hoặccải tổ nhưng chưanhận được di sản)

1C6 So sánhđược thời điểmphát sinh quyền vànghĩa vụ và thờiđiểm phát sinhquyền sở hữu disản;

- Nêu được ý nghĩaxác định thời điểmphát sinh quyền,nghĩa vụ củangười thừa kế

1C7 Phân biệt

được việc thựchiện nghĩa vụ củangười chết vàtrách nhiệm bồithường thiệt hại

1A11 Liệt kê

kế theo quy địnhcủa pháp luậttrong tình huống

cụ thể

1B11 Xác định

nhiệm, cáchquản lí di sảncủa người quản lí

di sản

1B12 Nêu được

các căn cứ đểxác định ngườiquản lí di sản

1B13 Nêu được

thủ tục xác lậpquyền sở hữunhà nước đối vớitài sản không cóngười thừa kế

1B14 Xác định

được chủ thể cóquyền yêu cầutrong thời hiệuthừa kế

1B15 Xác định

được các trườnghợp không ápdụng thời hiệu

về thừa kế

sản không cóngười thừa kế.Liên hệ được vớicác quy định về xử

lí tài sản vô chủ

1C11 Nhận xét

được về mối liên

hệ giữa thời hiệukhởi kiện về thừa

kế với căn cứ xáclập quyền sở hữutheo thời hiệu

1C12 Phân biệt

được thời hiệuthừa kế và thờihiệu yêu cầu thựchiện nghĩa vụ;

2A1 Nêu được

khái niệm thừa

sở và tại phòngcông chứng

2B2 Xác định

được di chúc vôhiệu (một phần,toàn bộ) trongtình huống cụthể

2B3 Đưa ra

được các ví dụthực tiễn về cácquyền của ngườilập di chúc

2B4 Xác định

được cách tính2/3 của một suấtthừa kế theopháp luật

2B5 Xác định

được di sản dùngvào việc thờcúng, di tặngtrong tình huống

cụ thể

2B6 Vận dụng

được nguyên tắcgiải thích di chúctrong tình huống

cụ thể

2C1 So sánh

được người thừa

kế theo di chúcvới người thừa kếtheo pháp luật

2C2 So sánhđược di chúc phânchia di sản và dichúc nói chung

2C3 So sánh được

điều kiện có hiệulực của di chúc vàđiều kiện có hiệulực của giao dịchkhác

2C4 So sánh được

di chúc vô hiệu với

di chúc không phátsinh hiệu lực

2C5 Bình luận được

về cơ sở để BLDSnăm 2015 quy địnhcác quyền củangười lập di chúc

2C6 Bình luận

nhân, hệ quả, ýnghĩa của nhữngthay đổi trong Bộluật Dân sự năm

2015 về thừa kếtheo di chúc

3A1 Nêu được

khái niệm thừa

3B2 Xác định

được diện vàhàng thừa kếtrong nhữngtrường hợp cụthể

3B3 Lấy được

ví dụ về cáctrường hợp đượcthừa kế thế vị

3B4 Phân tích

được các mốiquan hệ hônnhân, huyếtthống, nuôidưỡng được thểhiện trong hàngthừa kế thứ 1 vàquan hệ huyếtthống trong hàng

3C4 Đánh giá được

quy định của phápluật về sắp xếp trình

tự của các hàngthừa kế trongBLDS năm 2015

3C5 Phân tích

được ý nghĩa củaquy định về thừa

kế thế vị

cháu/chắt được

thừa kế thế vị

thừa kế thứ 2,thứ 3

3B5 Phân tích

được quan hệthừa kế theopháp luật củacon riêng với chadượng, mẹ kế

3B6 Phân tích

được các điềukiện của thừa kếthế vị

4A1 Nêu được

khái niệm thanh

4B2 Vận dụng

được nguyên tắcphân chia di sảntheo di chúc vàtheo pháp luậttrong tình huống

cụ thể

4B4 Chỉ ra được

các bước để chiachia sản thừa kếvừa theo di chúc,vừa theo phápluật

4C1 Nêu được ý

nghĩa pháp lý củaviệc xác định thứ

tự ưu tiên trongthanh toán di sảnthừa kế

4C2 Giải thích

được thứ tự phânchia di sản thừa kếtheo di chúc trước

và phân chia disản thừa kế theopháp luật sau

4C3 Đánh giá

được thực trạngphân chia di sảntheo di chúc vàtheo pháp luật

về thừa kế

5B2 Viết được

các luận cứ đểbảo vệ quyền vàlợi ích của cácchủ thể trong vụviệc tranh chấp

về thừa kế

5B3 Chia được

di sản thừa kếcho những ngườithừa kế trong các

vụ việc tranhchấp về thừa kế

5B4 Xác định

được các dấuhiệu của một dichúc hợp pháp

và bất hợp pháp,

có hiệu lực và vôhiệu

1 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình luật dân sự Việt Nam,

Tập I và II, Nxb CAND, Hà Nội, 2009

2 Lê Đình Nghị (chủ biên), Giáo trình luật dân sự Việt Nam, Tập 1,

Nxb Giáo dục, Hà Nội, 2009

3 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình luật dân sự ViệtNam (tập 1& 2), Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2017 (táibản có chỉnh sửa)

3

B TÀI LIỆU THAM KHẢO BẮT BUỘC

* Sách

1 Phạm Văn Tuyết, Thừa kế - Quy định của pháp luật và thực

tiễn áp dụng (Phần I và II), Nxb CTQG, Hà Nội, 2007.

2 Phạm Văn Tuyết, Lê Kim Giang, Hướng dẫn môn học luật dân

sự: học phần 1, Nxb Lao động, Hà Nội,2013

3 Nguyễn Minh Tuấn, Pháp luật thừa kế của Việt Nam - Những

vấn đề lí luận và thực tiễn, Nxb Lao động - xã hội, Hà Nội,

2009

4 Nguyễn Minh Tuấn (chủ biên), Bình luận khoa học Bộ luật

dân sự của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nxb.

Tư pháp, Hà Nội, 2014

5 Nguyễn Ngọc Điện, Một số suy nghĩ về thừa kế trong luật dân

sự Việt Nam, Nxb Trẻ TP Hồ Chí Minh, 2009.

6 Nguyễn Văn Cừ, Trần Thị Huệ (chủ biên), Bình luận khoa học

Bộ luật Dân sự năm 2015 của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩaViệt Nam, Nxb Công an nhân dân, 2016

7 Nguyễn Minh Tuấn (chủ biên), Bình luận khoa học Bộ luậtDân sự của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm

2015, Nxb Tư pháp, 2016.

8 Phùng Trung Tập, Luật thừa kế Việt Nam, Nxb Hà Nội, 2010.

9 Phùng Trung Tập, Luật Dân sự Việt Nam – Bình giải và áp

dụng - Luật thừa kế , Nxb Hà Nội, 2016.

* Văn bản quy phạm pháp luật

1 Bộ luật dân sự năm 2005 và các văn bản hướng dẫn

2 Bộ luật dân sự năm 2015

3 Hiến pháp năm 2013;

4 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 và các văn bản hướng

5 Luật doanh nghiệp năm 2014 và các văn bản hướng dẫn

6 Luật hợp tác xã năm 2003 và các văn bản hướng dẫn

7 Luật đất đai năm 2013 và các văn bản hướng dẫn

8 Luật công chứng năm 2014 và các văn bản hướng dẫn

9 Luật trưng mua, trưng dụng tài sản năm 2008

* Website

1 http://www.chinhphu.vn

2 http://vbqppl.moj.gov.vn

3 http://www.nclp.org.vn

C TÀI LIỆU THAM KHẢO LỰA CHỌN

* Đề tài nghiên cứu khoa học

Trường Đại học Luật Hà Nội, Nghiên cứu chế định về thừa kế

nhằm góp phần sửa đổi Bộ luật dân sự 2005, Đề tài nghiên cứu

khoa học cấp trường, Hà Nội, 2012

* Bài tạp chí

1 Đỗ Văn Chỉnh, “Di sản không có người thừa kế hoặc từ chối

nhận di sản - vấn đề cần có hướng dẫn”, Tạp chí toà án nhân

4 Tưởng Duy Lượng, “Vấn đề lí luận và thực tiễn khi xử lí tài

sản hết thời hiệu về thừa kế và thời hiệu thi hành án”, Tạp chí

toà án nhân dân, số 9, tháng 5/2010, tr 18 - 28.

5 Tưởng Bằng Lượng, “Sở hữu chung theo phần hay sở hữuchung hợp nhất”, Tạp chí toà án nhân dân, số 4/1999, tr 20.

6 Nguyễn Minh Tuấn, “Xác định tư cách chủ thể thành viên hộ giađình trong định đoạt quyền sử dụng đất là tài sản chung của hộ”,

thừa kế”, Tạp chí toà án nhân dân, số 14/2010, tr 18 - 20, 23.

9 Nguyễn Tuyết Sơn, “Một số kinh nghiệm qua công tác kiểm sát

giải quyết các vụ án tranh chấp về thừa kế hết thời hiệu, Tạp

= 10 giờ

TC

= 5

giờTC

= 5

giờTC

Các khái niệm cơ bảncủa pháp luật thừa kế

* Đọc:

1 Trường Đại học Luật

Hà Nội, Giáo trình luật

dân sự Việt Nam, Tập I

và II, Nxb CAND, HàNội, 2009

2 Lê Đình Nghị (chủ

biên), Giáo trình luật

dân sự Việt Nam, Tập 1,

Nxb Giáo dục, Hà Nội,2009

* Sách

3 Phạm Văn Tuyết,

Thừa kế - Quy định của pháp luật và thực tiễn áp dụng (Phần I và

II), Nxb CTQG, HàNội, 2007

4 Phạm Văn Tuyết, Lê

- Chỉ ra các đặc điểmcủa quan hệ thừa kế

- Phân tích mối quan

hệ giữa quyền thừa kếvới quyền sở hữu

- So sánh quan hệthừa kế với các quan

hệ pháp luật khác

Kim Giang, Hướng

dẫn môn học luật dân sự: học phần 1, Nxb.

Lao động, HàNội,2013

5 Nguyễn Minh Tuấn,

Pháp luật thừa kế của Việt Nam - Những vấn

khoa học Bộ luật dân

sự của nước Cộng hoà

xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nxb Tư pháp,

Hà Nội, 2014

7 Nguyễn Ngọc Điện,

Một số suy nghĩ về thừa kế trong luật dân

-So sánh nguyên tắccủa pháp luật thừa kếvới các nguyên tắcđiều chỉnh các quan

hệ dân sự khácCác khái niệm cơ bản:

giải thích, lấy ví dụminh họa

- Nêu các tình huốngkhác nhau để nắm bắtđược bản chất củakhái niệm và ngoại lệcủa từng khái niệm

- Phân tích và lấy ví

dụ về các loại thờihiệu về thừa kế

-Hướng dẫn sinh viênthảo luận nhóm

giờ

TC

Nhóm làm việc về cácvấn đề sau:

- Phân biệt sản thừa

kế với di sản phânchia thừa kế, di sảndùng vào thờ cúng, di

- Phân biệt người bịtruất quyền hưởng disản thừa kế với người

bị tước quyền hưởng

di sản thừa kế

- Nêu ý nghĩa pháp lýcủa việc xác định thờiđiểm mở thừa kế, địađiểm mở thừa kế

- Hướng dẫn sinh viênthảo luận nhóm

Tư vấn - Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương

pháp học tập; chỉ dẫn khai thác nguồn tài liệu

- Thời gian: Từ 8h00’ đến 11h00’ thứ năm

- Địa điểm: Văn phòng Bộ môn luật dân sự

* Đọc:

1 Trường Đại học Luật Hà

Nội, Giáo trình luật dân sự

Việt Nam, Tập I và II, Nxb.

CAND, Hà Nội, 2009

2 Lê Đình Nghị (chủ biên),

Giáo trình luật dân sự Việt Nam, Tập 1, Nxb Giáo dục,

Hà Nội, 2009

* Sách

3 Phạm Văn Tuyết, Thừa

kế - Quy định của pháp luật

và thực tiễn áp dụng (Phần I

và II), Nxb CTQG, Hà Nội,2007

4 Phạm Văn Tuyết, Lê Kim

Giang, Hướng dẫn môn học

luật dân sự: học phần 1,

Nxb Lao động, HàNội,2013

5 Nguyễn Minh Tuấn,

Pháp luật thừa kế của Việt Nam - Những vấn đề lí luận

và thực tiễn, Nxb Lao

động-xã hội, Hà Nội, 2009

6 Nguyễn Minh Tuấn (chủ

biên), Bình luận khoa học

Bộ luật dân sự của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nxb Tư pháp, Hà

-Các quyền của ngườilập di chúc

-Các điều kiện có hiệulực của di chúc

- So sánh các điềukiện có hiệu lực của

di chúc với các điềukiện có hiệu lực củahợp đồng

di chúc; lấy ví dụminh họa

-Các trường hợp dichúc vô hiệu và phânloại di chúc vô hiệu

- Chỉ rõ ưu, nhượccủa các hình thức của

Tư vấn - Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và

phương pháp học tập; chỉ dẫn khai thác nguồn tài liệu

- Thời gian: Từ 8h00’ đến 11h00’ thứ năm

- Địa điểm: Văn phòng Bộ môn luật dân sự

- Hướng dẫn sinhviên làm câu hỏitình huống liênquan đến từng nộidung lí thuyết

* Đọc:

1 Trường Đại học Luật Hà

Nội, Giáo trình luật dân sự

Việt Nam, Tập I và II, Nxb.

3 Phạm Văn Tuyết, Thừa

kế - Quy định của pháp luật

và thực tiễn áp dụng (Phần I

và II), Nxb CTQG, Hà Nội,2007

4 Phạm Văn Tuyết, Lê Kim

Giang, Hướng dẫn môn học

luật dân sự: học phần 1,

Nxb Lao động, HàNội,2013

5 Nguyễn Minh Tuấn,

Pháp luật thừa kế của Việt Nam - Những vấn đề lí luận

- Phân tích các mốiquan hệ cụ thể củatừng hàng thừa kếSeminar

con riêng với chadượng, mẹ kế

- Điều kiện của thừa

kế thế vị

6 Nguyễn Minh Tuấn (chủ

biên), Bình luận khoa học

Bộ luật dân sự của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nxb Tư pháp, Hà

- Tìm hiểu các vụviệc thực tế về chiathừa kế theo phápluật

- Các nhóm thảoluận xong kết luậnvấn đề trước cả lớp

Tư vấn - Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và

phương pháp học tập; chỉ dẫn khai thác nguồn tài liệu

- Thời gian: Từ 8h00’ đến 11h00’ thứ năm

- Địa điểm: Văn phòng Bộ môn luật dân sự

* Đọc:

1 Trường Đại học Luật Hà

Nội, Giáo trình luật dân sự

Việt Nam, Tập I và II, Nxb.