Bài 13. Ảnh hưởng của môi trường lên sự biểu hiện của gen

I- MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNGGen ADN mARN Polipeptit prôtêin tính trạng Mối quan hệ giữa gen và tính trạng Sự biểu hiện của gen qua nhiều bước nên chịu sự chi phối của môi trườn

Trang 2

I- MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG

Gen( ADN) mARN Polipeptit prôtêin tính trạng

Mối quan hệ giữa gen và tính trạng

Sự biểu hiện của gen qua nhiều bước nên chịu sự chi phối

của môi trường( yếu tố bên trong và bên ngoài cơ thể)Tại sao tính trạng do gen quy định chịu ảnh hưởng nhiều bởi yếu tố

môi trường?

Trang 3

ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG LÊN SỰ BIỂU HIỆN CỦA KIỂU GEN

II- SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG

Trang 4

Ví dụ 1: Giống thỏ Himalaya

Nghiên cứu ví dụ SGK trả lời các câu hỏi sau:

- Đặc điểm của giống thỏ Himalaya? Giải thích?

- Để chứng minh cho giải thích, người ta đã tiến hành làm thí nghiệm trên thỏ như thế nào? Kết quả?

- Vậy màu lông thỏ chịu ảnh hưởng của những yếu tố

Cục nước đá

Kết luận 1: Nhiệt độ cơ thể ( MT bên trong) đã ảnh

hưởng đến sự tổng hợp sắc tố trên da hay nhiệt độ đã

ảnh hưởng tới sự biểu hiện của kiểu gen thể hiện ra

kiểu hình

Trang 5

Ví dụ 2: Hoa cẩm tú cầu

Môi trường(độ pH) khác nhau

Kết luận 2: độ pH trong

đất ( MT bên ngoài) đã

ảnh hưởng tới gen quy

định tính trạng màu sắc

hoa cẩm tú cầu

Tại sao cùng là hoa cẩm tú cầu( cùng kiểu gen) lại cho các màu sắc khác nhau như vậy?

Trang 6

Ví dụ 3 Bệnh phêninkêtô niệu ở người Nguyên nhân: Do gen lặn trên NST thường quy định

Hậu quả: Gây thiểu năng trí tuệ và nhiều rối loạn khác

ở trẻ( Kiểu hình)

Nếu phát hiện sớm + ăn kiêng hợp lý thì trẻ có thể phát triển bình thường

Nghiên cứu VD3 SGK cho biết:

- Nguyên nhân gây bệnh

- Hậu quả của bệnh

- Khi nào bị bệnh mà bệnh không

biểu hiện

Rối loạn chuyển hoá axitamin phêninalanin

Kết luận 3: Chế độ dinh dưỡng( MT bên ngoài) đã ảnh hưởng tới sự biểu hiện bệnh của gen

Trang 7

Kết luận : Kiểu hình là sự tương tác giữa kiểu gen với môi

trường cụ thể

Ví dụ 1: Giống thỏ Himalaya

Ví dụ 2: Hoa cẩm tú cầu

Ví dụ 3 Bệnh phêninkêtô niệu ở người

Trang 8

III- MỨC PHẢN ỨNG CỦA KIỂU GEN

a Khái niệm mức phản ứng

Trang 9

Giống lúa DR2 (KG)

Giống lúa DR 2 (KG)

Nhà A

Chăm sóc

tốt( MT 1 )

NS 3,5 tạ/

sào( KH )

Nhà B

Chăm sóc bình thường ( MT 2 )

NS 2,5 tạ/

sào( KH )

Nhà C

Chăm sóc kém ( MT 3 )

NS 1,5 tạ/ sào( KH )

Trang 10

* Mức phản ứng là tập hợp các kiểu hình của cùng một kiểu gen tương ứng với các môi trường khác nhau

Mức phản ứng là gì?

Có mấy loại mức phản ứng? Phân biệt các

loại mức phản ứng? Cho ví dụ

Có 2 loại mức phản ứng:

- Mức phản ứng rộng: là những tính trạng về số lượng ( năng suất, khối lượng, tốc độ sinh trưởng )

- Mức phản ứng hẹp: là những tính trạng về chất

lượng( tỉ lệ bơ trong sữa, tỉ lệ nạc của thịt )

Môi trường 1 Kiểu hình 1

Môi trường 2 Kiểu hình 2 Môi trường 3 Kiểu hình 3 Môi trường n Kiểu hình n

n môi trường n kiểu hình

Trang 11

b Xác định mức phản ứng của một kiểu gen

- Tạo ra được các cá thể có cùng một kiểu gen

- Với cây sinh sản sinh dưỡng thì cắt các cành của cùng một cây đem trồng trong điều kiện môi trường khác nhau

để theo dõi

Làm thế nào để xác định mức phản ứng của một kiểu gen?

Kiểu hình khác nhau nhiều Mức phản ứng rộng

Kiểu hình khác nhau ít Mức phản ứng hẹp

Trang 12

c Tính mềm dẻo của kiểu hình( thường biến)

Trang 13

Ở NƯỚC

Ở CẠN

Loài cáo Bắc cực, Nam cực

Mùa hè

Mùa đông

Dừa nước

“ phao” trắng, xốp, thân mềm nổi trên mặt nước

Không có phao, thân thảo thích nghi với lối sống ở cạn

Lông dày, trắng lẫn với

màu tuyết

Lông mỏng, nâu sẫm

hoặc xám đen lẫn với màu

đất, cát

Trang 14

c Tính mềm dẻo của kiểu hình( thường biến)

- Sự mềm dẻo kiểu hình: là hiện tượng 1 (1) có thể thay đổi (2) trước những điều kiện (3) khác nhau

Nguyên nhân nào gây nên

sự mềm dẻo kiểu hình?

- Sự mềm dẻo kiểu hình là do sự tự điều chỉnh về sinh lí giúp sinh vật thích nghi với sự thay đổi của môi trường

- Mức độ mềm dẻo kiểu hình phụ thuộc vào kiểu gen - Mức độ mềm dẻo kiểu hình phụ thuộc vào yếu tố nào?

Trang 15

Củng cố

1 Sự mềm dẻo kiểu hình có nghĩa là

A một kiểu hình có thể do nhiều kiểu gen quy định

B một kiểu gen có thể biểu hiện thành nhiều kiểu hình trước các điều kiện môi trường khác nhau

C tính trạng có mức phản ứng rộng

D sự điều chỉnh kiểu hình theo sự biến đổi

của kiểu gen

B một kiểu gen có thể biểu hiện thành nhiều kiểu hình trước các điều kiện môi trường khác nhau

Trang 16

kiểu hình

A kiểu hình liên tục thay đổi khi điều kiện môi

trường thay đổi

B kiểu hình ổn định khi môi trường thay đổi

C kiểu hình được tạo thành do sự tương tác

giữa kiểu gen và điều kiện môi trường

D kiểu hình khó thay đổi khi môi trường thay đổi

C kiểu hình được tạo thành do sự tương tác

giữa kiểu gen và điều kiện môi trường

Trang 17

So sánh mức phản ứng và sự mềm dẻo kiểu hình qua bảng

sau:

Chỉ tiêu so

sánh Mức phản ứng Sự mềm dẻo KH

Khái niệm

Nguyên nhân

Tính chất

Ý nghĩa

Tập hợp các kiểu hình của cùng một kiểu gen

Thay đổi kiểu hình của cùng một kiểu gen

Sự tự điều chỉnh về sinh lí

Tương tác với môi trường

Tuỳ từng tính trạng

Di truyền được

Đồng loạt, theo một hướng

Không di truyền

MPƯ càng rộng, sinh vật càng thích nghi tiến

Thích nghi với sự thay đổi của môi trường

Trang 18

tính trạng ” má lúm đồng tiền”có chính xác không? Nếu cần thì phải sửa lại câu nói này như thế nào?

Trang 19

Về nhà

So sánh mức phản ứng và sự mềm dẻo

kiểu hình qua bảng sau:

Chỉ tiêu

so sánh

KH Khái niệm

Nguyên nhân Tính chất

Ý nghĩa

Tiêu đề	Ảnh hưởng của môi trường lên sự biểu hiện của kiểu gen
Trường học	Đại học Sư phạm Hà Nội
Chuyên ngành	Sinh học
Thể loại	Bài giảng
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	3,87 MB