MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ XÉT NGHIỆM CÁC TÁC NHÂN VI KHUẨN PHỔ BIẾN GÂY BỆNH TIÊU CHẢY

MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ XÉT NGHIỆMCÁC TÁC NHÂN VI KHUẨN PHỔ BIẾN GÂY BỆNH TIÊU CHẢY ThS.. CÁC TÁC NHÂN VI KHUẨN GÂY BỆNHflexneri/ boydii/ sonnei - Salmonella enterica subsp... LOẠI MẪU

MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ XÉT NGHIỆM

CÁC TÁC NHÂN VI KHUẨN PHỔ BIẾN GÂY BỆNH TIÊU CHẢY

ThS Nguyễn Hoàng Vũ

PTN Vi Khuẩn Đường Ruột

Cục Y tế dự phòng

BACTERIA VIRUS

1 E coli: EPEC, ETEC, EAEC, EIEC, STEC

2 Shigella spp.

3 Salmonella spp.

4 Vibrio cholerae O1 và O139

5 V cholerae non O1 non O139 (VC NAG)

CÁC TÁC NHÂN VI KHUẨN GÂY BỆNH

flexneri/ boydii/

sonnei

- Salmonella enterica subsp

PHÂN NHÓM VIBRIO

INABA

(factor AC)

OGAWA(factor AB)

HIKOJIMA(factor ABC)

VIBRIO (phẩy khuẩn)

VIBRIO CHOLERAE V para, V fluvialis,

típ sinh học

típ HT

• Là một bệnh tiêu chảy thấy có máu trong phân (WHO)

Lỵ trực trùng

-Salmonella enterica subsp enterica Typhi (S Typhi)

 thương hàn (typhoid fever)

- Salmonella Paratyphi A, B  phó thương hàn (paratyphoid)

- Salmonella Typhimurium, Salmonella Enteritidis,…: gây ngộ độc

thực phẩm

Hơn 2.500 serotype

o ETEC : trên trẻ em tại các quốc gia đang phát triển, khách

du lịch

o EPEC : thường gặp trên trẻ em dưới 2 tuổi

o EHEC : gây ngộ độc thực phẩm cho người / O157 : H7

o EaggEC :trên bệnh nhân nhập viện và trẻ em

o EIEC : trên người lớn

o DAEC : trên bệnh nhân nhập viện và trẻ em từ 4 - 5 tuổi

E Coli gây tiêu chảy

CÁC VẤN ĐỀ ẢNH HƯỞNG ĐẾN ĐỘ TIN CẬY KẾT QUẢ XÉT NGHIỆM?

Tiêu chảy mất nước/ có máu Tiêu chảy, sốt, đau bụng, nôn

ói

Ủ bệnh 1-5

ngày Ủ bệnh 1-5 ngày 8 - 14 ngày 1 – vài ngày - Salmonella: 12-14 giờ

- Tụ cầu: vài giờ

Chủ yếu > 15

tuổi Chủ yếu < 5 tuổi Mọi lứa tuổi, thường 15-30 tuổi Chủ yếu trẻ nhỏ người già, suy

giảm miễn dịch

LOẠI MẪU XÉT NGHIỆM

THỜI ĐIỂM LẤY MẪU BỆNH PHẨM

- Bệnh nhân tiêu chảy: thường tốt nhất lấy mẫu sớm trong giai đoạn 3

ngày đầu khởi phát bệnh, trước khi điều trị kháng sinh.

- Mẫu xn thương hàn:

– Máu: lấy sớm ngay khi mới mắc bệnh kết quả dương tính sẽ cao

– Phân: vào tuần thứ 2 của bệnh

Kỹ thuật lấy mẫu phân?

Phân ngoáy trực tràng Phân đi ngoài

VẬT LIỆU LẤY MẪU BỆNH PHẨM

Phân ngoáy trực

tràng

Ống môi trường vận chuyển Cary Blair lạnh Que gòn vô trùng (nên 2 que/mẫu)

Phân đi ngoài Bô sạch + bao ny lon sạch

Lọ đựng mẫu sạch, khô, nắp vặn Chất nôn ói,

nước tiểu

Lọ đựng mẫu sạch, khô, nắp vặn

Máu,… Bơm kim tiêm, tube lấy mẫu,…

BẢO QUẢN VÀ VẬN CHUYỂN MẪU

• Các loại mẫu phải được bảo quản 2-8oC, nên xét nghiệm trong

vòng 2 giờ sau khi lấy mẫu.

• Phân trong Cary-Blair: tốt nhất trong 48 giờ ở 4oC.

Mẫu nghi tả: Cary-Blair có thể bảo quản nhiệt độ phòng (dưới 40oC)

Shigella thường nhạy với nhiệt độ lạnh

CÁC PHƯƠNG PHÁP XÉT NGHIỆM

ƯU NHƯỢC ĐIỂM?

MẪU XN + THÔNG TIN

NHUỘM GRAM, SOI TƯƠI

NUÔI CẤY

ĐỊNH HƯỚNG TÁC NHÂN

NUÔI CẤY LƯU MẪU

MT thạch không chọn lọc

MT tăng sinh

chọn lọc

MT thạch chọn lọc

THỬ NGHIỆM SINH HÓA

(KHÁNG HUYẾT THANH)

XÁC ĐỊNH TÁC NHÂN

ĐỊNH HƯỚNG TÁC NHÂN GÂY BỆNH

- Triệu chứng lâm sàng

- Thông tin dịch tễ

EC trên EMB

EC trên môi trường Mac Conkey

NUÔI CẤY VI KHUẨN

SINH HÓA ĐỊNH DANH VI KHUẨN

NGƯNG KẾT KHÁNG HUYẾT THANH

Khuẩn lạc(MEA, GO)

Kháng huyết thanh đa giá (Ogawa+ Inaba+ O139)

Đơn giá Ogawa

Đơn giá Inaba

Đơn giá O139

VC Ogawa VC Hikojima VC Inaba VC O139

(Thực hiện cả Ogawa và Inaba)

ĐỊNH DANH BẰNG KÍT SINH HÓA THƯƠNG MẠI

Máy định danh vi khuẩn tự động

PHƯƠNG PHÁP SINH HÓA

TÊN VI KHUẨN

Máy định danh vi khuẩn tự động

60 90

210

330

Laser beam

QUE THỬ NHANH PHÁT HIỆN KHÁNG NGUYÊN

V choleraeShigella

THỬ NHANH PHÁT HIỆN KHÁNG THỂ

S Typhi

Ví dụ PCR phát hiện tả

- Nhân sự

- Quy trình chuẩn

- Kiểm soát sinh phẩm hóa chất

- Hiệu chuẩn thiết bị

- Chủng vi khuẩn chuẩn

- …

KIỂM SOÁT CHẤT LƯỢNG

Trân trọng cảm ơn!

31