Hồi giáo và chính trị liên minh châu âu (EU)

1 CHƯƠNG 1: VẤN ĐỀ HỒI GIÁO TRONG CHÍNH TRỊ QUỐC TẾ VÀ CHÍNH TRỊ EU HIỆN ĐẠI .... Tác động của vấn đề Hồi giáo đối với chính trị EU .... Chính sách của EU đối với vấn đề Hồi giáo .....

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NGOẠI GIAO

HỌC VIỆN NGOẠI GIAO

-

TRẦN THỊ HƯƠNG

HỒI GIÁO VÀ CHÍNH TRỊ LIÊN MINH CHÂU ÂU (EU)

LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH QUAN HỆ QUỐC TẾ

MÃ SỐ: 62 31 02 06

Hà Nội - 2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NGOẠI GIAO

HỌC VIỆN NGOẠI GIAO

-

TRẦN THỊ HƯƠNG

HỒI GIÁO VÀ CHÍNH TRỊ LIÊN MINH CHÂU ÂU (EU)

Chuyên ngành: Quan hệ Quốc tế

LỜI CAM ĐOAN

T i xin m o n y l ng tr nh nghi n u ộ lập C s li u n u trong luận n ngu n g r r ng h nh x Nh ng k t luận kho h ủ luận n l m i v h ng trong ất ng tr nh kho h n o kh

Nghiên cứu sinh

ThS Trần Thị Hương

LỜI CẢM ƠN

Để ho n th nh luận n ti n sĩ n y t i xin gửi lời ảm ơn h n th nh v s u

sắ t i PGS TS Vũ D ơng Hu n nguy n Gi m H vi n Ngoại gi o ng ời thầy l n ã dẫn dắt t i trong su t qu tr nh l m luận n T i v ùng i t ơn

nh ng ki n th v sự s y m nghi n u m thầy ã truyền lử ho t i

Ti p theo t i xin gửi lời ảm ơn s u sắ n nh ng ng ời th n trong gi

án này

Nghiên cứu sinh

ThS Trần Thị Hương

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: VẤN ĐỀ HỒI GIÁO TRONG CHÍNH TRỊ QUỐC TẾ VÀ CHÍNH TRỊ EU HIỆN ĐẠI 19

1.1 Khái quát về Hồi giáo trên thế giới 19

1.1.1 Một s nhận th c về H i giáo 19

1.1.2 Cộng ng H i giáo trên th gi i 21

1.2 Vấn đề khủng bố Hồi giáo cực đoan trong chính trị quốc tế hiện đại 22 1.2.1 Chủ nghĩ khủng b H i giáo cự o n 22

1 2 2 T ộng của chủ nghĩ khủng b H i giáo cự o n n chính trị qu c t hi n ại 28

1.3 Khái quát về cộng đồng Hồi giáo tại EU 32

1.3.1 Cộng ng H i giáo tại châu Âu 32

1.3.2 Cộng ng H i giáo tại EU 33

1.4 Một số vấn đề Hồi giáo trong đời sống chính trị EU 38

1.4.1 Vấn ề hội nhập của cộng ng H i giáo tại EU 38

1.4.2 Vấn ề khủng b H i giáo cự o n tại EU 43

1.5 Tác động của vấn đề Hồi giáo đối với chính trị EU 47

1 5 1 Tr n ph ơng di n c k t cộng ng 48

1.5 2 Tr n ph ơng di n thực hi n chủ nghĩ th tục 52

1 5 3 Tr n ph ơng di n ảm bảo an ninh 55

1.5 4 Tr n ph ơng di n th y ổi h th ng chính trị 57

Tiểu kết 62

CHƯƠNG 2: BIỆN PHÁP EU GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ HỒI GIÁO TỪ ĐẦU THẾ KỶ XXI ĐẾN NAY 64

2.1 Chính sách của EU đối với vấn đề Hồi giáo 64

2.1.1 Chính sách củ EU i v i vi c hội nhập của cộng ng H i giáo 64

2.1.2 Chính sách củ EU i v i vi c ch ng khủng b H i giáo cự o n 73 2.2 Thực tiễn EU giải quyết vấn đề Hồi giáo 79

2.2.1 Vi c triển khai chính sách hội nhập i v i cộng ng H i giáo 79

2.2.2 Vi c triển khai chính sách ch ng khủng b H i giáo cự o n 85

2.3 Đánh giá quá trình EU giải quyết vấn đề Hồi giáo 92

2 3 1 Đ i v i vấn ề hội nhập của cộng ng H i giáo 92

2 3 2 Đ i v i vấn ề ch ng chủ nghĩ khủng b H i giáo cự o n 104

Tiểu kết 113

CHƯƠNG 3: TRIỂN VỌNG EU GIẢI QUYẾT CÁC VẤN ĐỀ HỒI GIÁO ĐẾN NĂM 2030 VÀ MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ 116

3.1 Cơ sở dự báo 116

3.1.1 Sự phát triển của chủ nghĩ khủng b H i giáo cự o n tr n th gi i 116

3.1.2 Triển v ng giải quy t vấn ề khủng b H i giáo cự o n tr n th gi i 118 3.1.3 Xu h ng phát triển của cộng ng H i giáo tại EU 119

3.1.4 Khả năng o n k t v th y ổi của EU sau Brexit 121

3.1.5 Quá trình can dự củ EU v o n c H i giáo 123

3.2 Xu hướng tác động của vấn đề Hồi giáo đối với chính trị EU đến năm 2030 123

3.3 Triển vọng EU giải quyết vấn đề Hồi giáo đến năm 2030 127

3 3 1 Đ i v i vi c hội nhập của cộng ng H i giáo 127

3 3 2 Đ i v i vi c ch ng khủng b H i giáo cự o n 133

3.4 Một số khuyến nghị đối với việc EU giải quyết vấn đề Hồi giáo 139

Tiểu kết 145

KẾT LUẬN 148

DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ 151

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 152

PHỤ LỤC 165

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

STT Từ viết

tắt Tên tiếng nước ngoài Tên tiếng Việt

1 AfD Alternative für Deutschland Đảng Lự h n d nh ho n

Cụ T nh o Li n ng Đ c

6 BREXIT British exit Vi c V ơng qu c Anh (The

United Kingdom) rời khỏi EU

7 CBPs Common Basic Principles Quy tắ ơ ản hung về hội nhập

ủ EU

8 CFCM Conseil Français du Culte

9 DIK Deutsche Islam Konferenz Hội nghị H i gi o Đ

10 EC European Commission Uỷ n h u Âu

European Commission against Racism and Intolerance

Ủy n h u Âu h ng lại phân

i t hủng tộ v kh ng kho n dung

12 EP European Parliament Nghị vi n h u Âu

14 EUIRV EU Internet Referral Unit Cơ qu n huy n tr h về Internet

23 OSCE Organization for Security

and Co-operation in Europe

h ph ơng T y” tại Đ

25 PNR Passenger Name Record D li u t n h nh kh h ủ EU

26 UAE United Arab Emirates Tiểu v ơng qu Arập th ng nhất

qu n n ộng ng H i gi o nh xung ột t n gi o sắ tộ hủ nghĩ ly kh i, khủng hoảng di tỵ nạn ũng ng tạo n n th h th i v i n ninh th gi i Vấn ề xung ột gi H i gi o v ph ơng T y thậm h òn ợ một s h giả

nh S muel Huntington ho rằng sẽ trở th nh trụ h nh ủ qu n h qu t Châu Âu v i nh ng qu gi ph t triển ại di n ho nh ng gi trị d n hủ

hi n ại ng phải i di n một h trự di n v mạnh mẽ nhất i v i vấn ề

H i gi o Hay nói cách khác, vấn ề H i gi o ã trở th nh một trong nh ng iểm nóng trong ời s ng h ng ng y v l một trong nh ng vấn ề ấp h ặt r i

v i n EU Đ ng hú ý nhất l vấn ề khủng H i gi o ự o n ng tác ộng n sự hi rẽ trong EU t ộng n sự trỗi dậy ủ hủ nghĩ d n túy v

hủ nghĩ i ngoại Ng ời d n EU vẫn òn ng ho ng ởi nh ng vụ khủng

ẫm m u tại P ris Brussels Sto kholm trong năm 2016 -2017 v vẫn h ngu i ngo i ký về nh ng vụ khủng kh ở M drid London Copenh ghen

nh ng năm tr Cộng th m l n s ng di từ n H i gi o t i h u Âu trong nh ng năm gần y v i s l ợng h ng tri u ng ời l m ho vấn ề H i gi o thự sự ặt r một th h th i v i h nh trị h u Âu Tại s o khủng H i

gi o ự o n lại tấn ng v o EU – mảnh ất ủ tự do d n hủ nh ẳng

i v thịnh v ợng? Tại s o khắp EU lại dấy l n hi u ng h nh trị kh nh u xung qu nh vấn ề H i gi o? Tại s o EU lại kh giải quy t vấn ề hội nhập ủ ộng ng H i gi o? Đ y h nh l lý do khi n ho vi nghi n u về vấn ề

H i gi o tại EU trở n n thi t

Tìm hiểu s u hơn về EU thông qua h th EU giải quy t vấn ề H i giáo tại khu vự thự hất l t m hiểu vấn ề li n k t triển v ng ph t triển ủ

EU Đ y l nghi n u có ý nghĩ thự t i v i Vi t N m khi EU l trung t m quyền lự h nh trị kinh t th gi i v i trò to l n trong trật tự th gi i ự

ng h nh th nh; EU òn l i t qu n tr ng ủ Vi t N m ả nh di n song

ph ơng v ph ơng; EU v Vi t N m ã ký Hi p ịnh Đ i t v Hợp t to n

di n (27/6/2012) v ã ký k t Hi p ịnh th ơng mại tự do; v hi n n y Vi t N m

5 i t hi n l ợ ở EU l T y B n Nh Anh Đ Ph p v Italia Vấn ề H i gi o m EU ng phải i di n còn ý nghĩ th m khảo i

v i vấn ề H i gi o ở ASEAN Hi n n y H i gi o l t n gi o l n nhất ở ASEAN và l t n gi o h nh th ủ n Brun y In n xi v M l ixia Hơn n nguy ơ về khủng H i gi o ự o n ở khu vự n y li n tụ ợ

o ộng ùng v i sự xuất hi n IS ở khu vự n y ã ợ ghi nhận

V i qu n iểm nh tr n t giả luận n lự h n ề t i “Hồi giáo và chính trị Liên minh châu Âu (EU)” ể nghi n u một vấn ề vừ t nh ần

thi t vừ ý nghĩ thự tiễn v ý nghĩ kho h

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

2.1 Công trình nghiên cứu ở nước ngoài

2.1.1 Nghiên cứu về lịch sử, thực trạng của cộng đồng Hồi giáo tại EU bao gồm các tài liệu sau:

C ng tr nh vi t về thự trạng ộng ng H i gi o tại EU hủ y u dự tr n

s li u ợ r ởi Trung t m nghi n u PEW trong ản o o m ng

tên Tương lai của dân số Hồi giáo trên thế giới, tháng 1 năm 2011 [76] Các

o o về s u ng y ả i vi t năm 2017 ũng tr h dẫn lại s li u ã

ợ ung ấp từ năm 2011 Trung tâm này hỉ r rằng nh n hung m tăng

d n s ở ộng ng n y vẫn o hơn ở EU Đ y l t i li u qu n tr ng giúp t giả i nh n tổng qu n về ộng ng H i gi o tại EU d i g ộ d n s h

và nh n hủng h

Nhận xét về ộng ng H i gi o tại EU, Zachary Shore (2005) trong bài

vi t “Li u ph ơng T y gi nh ợ tr i tim v kh i ủ ng ời H i gi o”

nh ng ng ời nhập H i gi o: Ph n t h so s nh gi n h u Âu” [45, tr.171-195] ã ph n t h lị h sử thự trạng H i gi o nhập tại H L n Đ Pháp và Anh song h giải th h r nguy n nh n dẫn t i sự kh nh u

Khảo u nh ng t i li u tr n luận n k thừ nh ng k t quả nghi n u

nh sau: (1) Lị h sử ộng ng H i gi o tại EU gắn liền v i lị h sử ph t triển

trú củ ng ời H i giáo, làn sóng bài H i giáo (Islamophobia) tại một s n c và

các sáng ki n chính th c nhằm hội nhập ng ời H i giáo và giảm hi n t ợng Islamophobia Đ y là công trình nghiên c u công phu, cho thấy sau nh ng vụ khủng b năm 2004 v 2005 ộng ng H i giáo là một trong nh ng i t ợng

bị kỳ thị, song nghiên c u n y h ph n t h nh ng kỳ thị sẽ ảnh h ởng t i

vi c hội nhập của cộng ng H i gi o nh th nào và sẽ t ộng n sự ổn ịnh của EU ra sao

Reuven Amitai & Amikam Nachmani (2007) trong cu n Hồi giáo ở châu Âu:

nghiên cứu các trường hợp, so sánh và nhận định chung [32, tr.8] ã r nh ng

nhận xét sâu sắc về tình hình hội nhập cộng ng H i giáo nhập nh s u: “Ch u

Âu d ờng nh h o giờ thật sự khoan dung v i ng ời nhập N ã một thời kỳ lịch sử lâu dài thi u thi n cảm v i nh ng ng ời không phải l ng ời châu

Âu Hơn n a, nh ng ng ời nhập H i gi o kh ng n từ nh ng n c có c ặc

tr ng ủa chủ nghĩ văn h h y hủ nghĩ nguy n về t n gi o v văn h ũng kh ng truyền th ng về vi c thực hành dân chủ Vì vậy iều n y ã tạo nên

nh ng hiểu nhầm li n văn h v nh ng ăng thẳng ng y n y” Nhận ịnh này cho thấy sự khác bi t về giá trị là nguyên nhân của vi c hội nhập kh khăn ủa cộng

ng H i giáo

Andreas Zick (2011), chủ biên cu n sách Thiếu khoan dung, Thành kiến và

Phân biệt đối xử [91, tr.105-123], ã ph n t h th i ộ ch ng H i giáo và cách mà các

n c châu Âu giải quy t vấn ề n y th ờng là ba cách Một là, hội nhập (integr tion) h i l ng hóa (assimilation), ba là tách bi t (separation) Kristin

Archick (2011) trong t phẩm Hồi giáo tại châu Âu: Thúc đẩy hội nhập và

chống lại Chủ nghĩa cực đoan [35, tr.6] ũng nhận thấy nh ng ất ập trong

h nh s h hội nhập ủ một s n EU Theo Kristin Ar hi k h nh vi trung

th nh v i “ h nh s h ng h ” dù kh ng h nh th ng kh i m Ph p ã gần nh ỏ qu vi phải t n tr ng sự kh i t Miet Lamberts v t giả

khác (2013) trong báo cáo Chủ nghĩa phân biệt chủng tộc và Chủ nghĩa phân biệt

đối xử tại nơi làm việc ở châu Âu [11] ghi lại nhận xét ủ một s ng ời tại Ph p

“Cộng ng H i gi o ợ mi u tả gi ng nh một nh m ị t h i t khỏi xã hội

H l g nh nặng n u kh ng mu n n i l m i e d i v i n Ph p” (tr 10)

Nh ng ng tr nh n y ều ho thấy dù kh ng ng kh i nh ng n EU vẫn theo t t ởng “ ng h ” trong vi giải quy t vấn ề hội nhập ủ ộng ng

H i gi o Tuy nhi n t i li u n y thi u nh ng luận giải tại s o các n EU lại theo t t ởng n y v h lụy kh ng mong mu n i v i ti n tr nh nhất thể h h u

Âu là gì

Paul Gallis (2005), tác giả bài báo cáo Hồi giáo ở châu Âu: Chính sách hội

nhập ở một số nước [54, tr.10-44] ã ph n t h 3 tr ờng hợp hội nhập cộng ng

H i giáo ở Ph p Đ c và Tây Ban Nha Tác giả chỉ ra vi c hội nhập cộng ng

H i giáo dự tr n qu n iểm và giá trị của từng n c Jonathan Laurence &

Philippa Strum (2008) trong bài vi t Các Chính phủ và các cộng đồng Hồi giáo

ở phương Tây: Mỹ, Anh, Pháp và Đức [66, tr.15], ã ề cập n vi c hội nhập

cộng ng H i giáo ở n c nh Mỹ Anh Ph p v Đ c Chính phủ và công dân của mỗi n ều có bi n ph p v th i ộ kh nh u i v i cộng ng H i giáo nhất là sau hàng loạt vụ khủng b ở châu Âu sau sự ki n 11/9

Christine Schirrmacher (2008), tác giả bài “Nhập H i gi o n châu Âu – Thách th c cho xã hội châu Âu – Vấn ề nhân quyền – Vấn ề an ninh – Tình hình

hi n nay” [84, tr.3-14], ã n u l n sự ph c tạp của cộng ng H i giáo tại châu Âu

khi cộng ng này thách th c các giá trị về nhân quyền và thách th c an ninh của châu Âu Nhóm tài li u này cho thấy mỗi chính phủ có nh ng bi n pháp khác nhau

i v i vi c hội nhập kh khăn ủa cộng ng H i giáo Song nh ng tài li u này ũng h nh gi th nh ng hạn ch của các bi n pháp này

Một s i o l ngu n t i li u th m khảo ổ sung n ạnh nh ng t i li u

l s h văn ản ợ EU sử dụng o g m: i o “Tr o l u văn h và tôn

gi o ủ nền văn minh thời ại ng y n y” [26, tr.8] ủ Adnan Muhammad Zarzup (2001) T giả ho rằng vi ị ẩy r ngo i xã hội l do h nh s h nhập v hội nhập ủ EU ng y từ ầu ã kh ng hú tr ng vi hội nhập ủ

h m hỉ oi h l ng d n kh h mời h t thời hạn l o ộng l trở về n

Petr Igrevich Kasatkin ed (2013), t giả i vi t “Nhập H i gi o – Nhi m

vụ kh ho EU” [61, tr.469-473] phân tích ảnh h ởng ủ ng ời nhập H i gi o

i v i n EU ặ i t l n Anh Ph p Đ v h th chính phủ ã giải quy t vấn ề n y nh th n o T giả hỉ r rằng hủ nghĩ văn hóa dẫn t i sự x rời xã hội sở tại ủ ộng ng H i gi o ti p i n văn h sẽ

kh ng thể th nh ng n u kh ng ợ thự hi n ởi h i ph (tr.472) Nh ng t giả n y ph n t h h nh s h văn h ng ợ EU sử dụng nh ng ụ ơ

ản ể giúp ộng ng H i gi o hội nhập s u hơn v o xã hội hủ ạo C t giả

hỉ r sự “v nh” gi lý thuy t v thự tiễn thự thi h nh s h n y song h hỉ

r ợ t ộng ti u ự ủ h nh s h văn h khi p dụng i v i ộng

ng H i gi o

Tóm lại, i v i vi c hội nhập kh khăn của cộng ng H i giáo tại EU, cách ti p cận của các h c giả chủ y u nêu thực trạng của cuộc s ng ng ời H i giáo tại h u Âu th ờng chịu nhiều ịnh ki n xã hội, bị phân bi t i xử và nêu cách mà EU giải quy t vấn ề này Có thể thấy, các công trình nghiên c u h

n u ợc t ộng của vi c hội nhập của cộng ng H i gi o i v i quá trình nhất thể hóa của EU Đ y l khoảng tr ng cần nghiên c u

2.1.3 Về thực trạng và nguyên nhân của chủ nghĩa khủng bố Hồi giáo cực đoan tại EU gồm các tác giả đề cập tới như sau:

Samir Amgh r (2007) hủ i n u n sách Những thách thức của Hồi giáo

châu Âu đối với chính sách công và xã hội [31, tr 52 - 55] ã i n một k t luận

qu n tr ng rằng: “Chủ nghĩ H i gi o ự o n l một tr o l u ủ gi i trẻ Th ng

qu h nh ộng ự o n h mu n khẳng ịnh ản th n Kh ng khủng h

ảm gi nh kh ng t n tại” Olivier Roy và Samir Amgh r (2009) ng t giả

ủ ng tr nh Xung đột tôn giáo thiểu số ở châu Âu - Các loại hình cực đoan trong

cộng đồng Hồi giáo ở châu Âu [83, tr.11,50] hỉ r ngu n g ơ ản nhất ủ

ăng thẳng xã hội v xung ột ạo lự trong xã hội h u Âu ơng ại là do

nh m thiểu s H i gi o g y n n Theo nh m t giả vi h u Âu phải qu n t m

n qu tr nh ự o n h ủ H i gi o ở lụ ị l do: thứ nhất nh ng kẻ ự

o n thể ti n h nh h nh ộng khủng thứ hai th h th h i ủ ng ời

H i gi o nhập sẽ l mảnh ất m u mỡ ho vi tuyển dụng nh ng kẻ khủng Tuy nhiên, nh m t i li u n y lại h hỉ r u l nguy n nh n h nh dẫn t i

qu tr nh ự o n h ủ một s th nh ni n H i gi o v h i s u ph n t h

t ộng ủ hủ nghĩ H i gi o ự o n n ti n tr nh nhất thể h ủ EU, ũng nh h ph n t h diễn i n ủ qu tr nh ự o n v khủng ủ th nh

ni n H i gi o trong thời gi n t i

Alexander R Alixiev (2011) v i t phẩm Những sắc thái của chủ nghĩa

cực đoan: Nguy cơ của Hồi giáo cực đoan đối với phương Tây và thế giới Hồi giáo [28, tr.58, 59] ã một s ng g p ho vi ti p ận v lý giải H i gi o

ự o n ở h u Âu Trong h ơng VI từ tr ng 46-65 ng ề ập n hủ nghĩ

H i gi o ở h u Âu nh m H i gi o ự o n ti u iểu; v trong h ơng IX

ng ề ập n nh ng hoạt ộng h nh trị h ng lại H i gi o ự o n ủ EU Theo ng qu tr nh ự o n h ở h u Âu l do h nh s h ủ h u Âu hỉ oi

ng ời nhập l ng d n n ngo i (tr.59) Lorenzo Vidino (2011) t giả ủ

u n sách Tổ chức Anh em Hồi giáo ở phương Tây: Tiến trình hình thành và chính

sách của phương Tây – Một số tiến triển trong hoạt động cực đoan và bạo lực chính trị [88, tr.15-16] ã i s u ph n t h h i lu ng qu n iểm kh nh u i v i Tổ h

nh em H i gi o ở h u Âu Nh m nghi n u n y ph n t h tổ h H i gi o

ự o n iển h nh tại EU mụ ti u t n hỉ v h th húng hoạt ộng song ũng h ph n t h ảnh h ởng ủ nh ng tổ h n y n ời s ng h nh trị - xã hội trong nh ng nơi m húng ng hoạt ộng t h ự

Một s nghi n u kh gi trị th m khảo o g m: Dự n về th i ộ to n

ầu ủ Trung t m nghi n u PEW (2011) huy n ề m ng t n Những quan

ngại chung về chủ nghĩa cực đoan Hồi giáo – Căng thẳng gia tăng giữa Hồi giáo

và phương Tây [81, tr.31-32] T i li u ề ập n ăng thẳng d i dẳng gi H i

gi o v Ph ơng T y nh ng rạn n t trong qu n h gi húng H i gi o v

ph ơng T y nh n nhận nh u nh th n o v u i ùng l hủ nghĩ ự o n H i giáo N i về nguy ơ H i gi o Carolyn M.Warner and Manfred W.wenner (2006) ng t giả i vi t “T n gi o v C tổ h h nh trị H i gi o tại h u Âu” nhận ịnh: kh ng thể kh ng thừ nhận ng ời H i gi o ã ảnh h ởng l n

h nh s h v h nh trị h u Âu v Mỹ Một s ng ời trong h ng hủ tr ơng

th nh lập một nh n H i gi o Tất nhi n, x y dựng một xã hội H i gi o nghĩ l nắm lấy quyền lự h nh trị Mặ dầu hi n tại iều n y vẫn òn x x i

nh ng t nhất ng ời t thể dự o ợ [89, tr.457] Nhóm công trình này

kh i th m i qu n h xung ột gi H i gi o v ph ơng T y nguy ơ H i gi o

sẽ s m p ảo th lự kh tại EU Mặ dù nh ng nh gi n y h phản

nh úng thự t hịu ảnh h ởng ủ h thuy t Huntington song ũng l ngu n

t i li u th m khảo ổ sung h ti p ận hiều ho luận n giúp t giả nh n thấu thự hất vấn ề H i gi o tại EU ã v ng ặt r nh ng th h th g

i v i EU

Tựu hung lại khảo u các ng tr nh vi t về khủng H i gi o ự o n tại EU ho thấy các ng tr nh n y thi n về m tả thự trạng và các nguyên nhân dẫn t i qu tr nh ự o n h ủ th nh ni n H i gi o tại EU mà ít phân tích tác ộng ủ húng t i ti n tr nh nhất thể h ủ EU Đ y l khoảng tr ng ần nghi n u

2.1.4 Nghiên cứu về cộng đồng Hồi giáo và thể chế thế tục tại EU bao gồm các công trình tiêu biểu sau:

Thứ nhất, l nh m ng tr nh vi t về th nh ờng H i gi o – nơi sinh

hoạt t n gi o thi ng li ng ủ ng ời H i gi o tại EU v nh ng v hạm v i nguy n tắ th tụ ủ EU Vi t về nh ng qu n ngại h nh trị - xã hội i v i sự

hi n di n ủ th nh ờng H i gi o tại EU kh ng thể kh ng nhắ t i Stef no

Allivie V o năm 2009 h giả n y ho r ời u n sách Những xung đột về

thánh đường Hồi giáo ở châu Âu: vấn đề chính sách và xu hướng [30, tr.60]

Cu n s h ph n t h nh ng xung ột li n qu n n th nh ờng H i gi o v

nghĩ tr ng H i gi o Allivie hỉ r ặn kẽ lý do tại s o ng d n h u Âu lại phản i (tr.60) S u Stef no Allievi khi hợp t v i Ethnobarometer (2010)

ã r ời công trình Những thánh đường Hồi giáo ở châu Âu – Tại sao giải pháp

lại trở thành vấn đề [29] C ng tr nh ề ập n vấn ề li n qu n n th nh

ờng H i gi o ở hầu h t n h u Âu Vấn ề thể l : m u thuẫn

gi tự do t n gi o v sự hấp thuận ủ xã hội; ăn khoăn gi hội nhập h y sự

x m nhập ủ ngoại l i Đ y l nh ng k t quả nghi n u giúp ho luận n diễn giải s u sắ hơn sự v hạm gi h i ộng ng ủ h i t n gi o kh nh u tại nơi ầu nguy n v v i trò ủ nguy n tắ th tụ trong sự v hạm Từ

Các công trình n y ều ho thấy một thự t l vấn ề tr ng phụ ủ ng ời

2.1.5 Làm cơ sở để nghiên cứu tác động của vấn đề Hồi giáo đối với sự ủng

hộ của cử tri đối với các đảng phái chính trị EU bao gồm các công trình:

T phẩm Thách thức Hồi giáo: Chính trị và tôn giáo tại Tây Âu [63] ủ

Kl usen Jytte (2005) ã có nhiều tr ng vi t về sự l n mạnh ủ ảng nh

h u một phần l do “khuy h tr ơng” “th h th H i gi o” T phẩm n y

r ời trong i ảnh hủ nghĩ H i gi o ự o n ng l vấn ề n ng ủ khu

vự do nh ng vụ tấn ng khủng ẫm m u tại London (2005) và Madrid (2004) C ng tr nh nh một h i hu ng gi ng l n ể ảnh o về sự l n mạnh

ủ ảng nh h u n u nh h nh phủ nh tả kh ng giải quy t ợ vấn

ề khủng ủ nh ng kẻ H i gi o ự o n

S u t phẩm tr n h ng loạt h giả ã ho r ời nh ng ng tr nh nghiên u phong phú hiều hơn về hủ nghĩ khủng H i gi o và các ảng ph i h nh trị EU Brug Wouter v n der (2005) v i công trình “Tại s o một s ảng h ng nhập lại thất ại trong khi ảng kh lại th nh ng: m

h nh h i hỗ trợ tổng tuyển ử” [39, tr 537-573]; Carter, Elisabeth (2005)

v i t phẩm “Đảng ự h u ở T y Âu: Th nh ng h y thất ại” [40], Golder,

M tt (2003) v i i vi t “Giải th h nh ng kh i t trong th nh ng trong ầu

ử ủ Đảng ự h u tại T y Âu” [56]; H ns Georg Betz (2003) t giả i

vi t “B i ngoại h nh trị ản sắ v hủ nghĩ d n túy loại trừ tại T y Âu” [37];

Gi son R hel K y (2002) v i u n sách Sự phát triển của các Đảng chống

nhập cư tại Tây Âu [55, tr.48-64] ều hỉ r rằng một trong nh ng nguy n nh n

dẫn n vi gặt h i ợ nhiều th nh ng trong uộ ầu ử ủ ảng

ự h u l do h ã lợi dụng t t vấn ề nhập v vấn ề khủng li n

qu n n ộng ng H i gi o Song nghi n u n y h lý giải nguy n

nh n khi n ho ảng ự h u lợi dụng hủ nghĩ H i gi o ự o n nh một

hi u th ể tăng ờng s mạnh v quyền lự ũng h hỉ r ợ triển

v ng ủ nh ng ảng n y trong thời gi n t i khi hủ nghĩ H i gi o ợ ho l

sẽ ti p tụ l n mạnh

Vi t về thự tiễn ảng nh h u tập kh i th vấn ề H i gi o nh

th n o t giả nh Nora Langenbacher, Britta Schellenberg (2011) v i

công trình Liệu châu Âu có đang trên con đường “đúng”? chủ nghĩa cực đoan

cánh hữu và chủ nghĩa dân túy cánh hữu tại châu Âu [65] Nhóm t giả cho

rằng một trong nguy n nh n dẫn t i sự ph t triển ủ ảng nh h u tr n khắp h u Âu l h ã tận dụng t t vấn ề H i giáo (tr.15-tr.16) Tr n thự

t một s ảng ảnh h u tại Ph p v Đ ã tổ h nh ng hi n dị h nhằm v o một s nhu ầu ơ ản ủ ng ời H i gi o nh nhu ầu x y dựng th nh ờng

ng thời nhấn mạnh n vi phải hi sẻ phú lợi xã hội v i ộng ng n y Heiner Bielefeldt (2012) trong i vi t “Sự nổi l n ủ ảng h nh trị theo

h th thú ẩy qu n iểm i H i gi o” [38, tr.15-18] nhấn mạnh rằng vi ảng nh h u nhận ợ sự ủng hộ l n ở n nh Ph p Áo Italia, Hà

L n Thụy Điển l do ảng n y nh trúng t m lý lo ngại “H i gi o h h u Âu”, “ uộ hi n gi nền văn minh” ủ một s ng ời d n h u Âu và liên

tụ r h ơng tr nh ể thu hút sự hú ý ủ ng luận h u Âu v o vấn ề H i giáo

Khảo s t ng tr nh tr n t giả luận n k thừ k t quả nghi n u

2.2 Công trình nghiên cứu ở trong nước

Hi n n y vi nghi n u s u về t ộng ủ vấn ề H i gi o i v i

h nh trị EU d ờng nh vẫn l một khoảng tr ng trong nghi n u trong n

Đề ập t i vấn ề n y hi n m i nh nghi n u Nguyễn Văn Dũng

(2012) v i u n s h Tôn giáo với đời sống chính trị - xã hội ở một số nước trên

thế giới Ông hỉ d nh một s tr ng vi t về H i gi o v i ời s ng h nh trị - xã hội

T y Âu Trong hủ y u ph n t h ạo luật ấm iểu tr ng t n gi o ở nơi

ng ộng (phần l n nhằm v o ng ời H i giáo) ủ một s n nh Ph p Bỉ Tây Ban Nha m h ph n t h to n di n v h th ng t ộng ủ vấn ề

H i gi o i v i h nh trị EU

Ngoài ra, luận n ũng h hỏi ợ nhiều ki n th quý u về H i gi o

gi trị th m khảo ho vi nghi n u H i gi o tại EU từ ng tr nh nghi n u về H i gi o tại Vi t N m từ g ộ t n gi o hoặ nghi n u về H i

gi o tại khu vự kh tr n th gi i Cụ thể luận n sử dụng k t quả nghi n u về lị h sử h nh th nh v ph t triển ủ H i gi o thự trạng ủ H i

gi o tr n th gi i ủ t giả nh Hoàng Tâm Xuyên (1999) – Mười tôn giáo

lớn trên thế giới [25], Nguyễn Hi n L (2013) - Bán đảo Ả rập – Thảm kịch Hồi giáo và Dầu lửa [11], Nguyễn Ph ơng M i (2014) – Con đường Hồi giáo [12],

Đỗ Thị Mai Hạnh – Bản chất và nguồn luật của Hồi giáo [5]; k t quả nghi n

u về hủ nghĩ H i gi o v i trò ủ H i gi o trong ời s ng h nh trị - xã hội

ủ một s n v khu vự tr n th gi i ủ t giả nh Ng Văn Do nh

(2013) - Hồi giáo với đời sống chính trị Đông Nam Á [3]; Phạm Thị Vinh (2007)

- Một số vấn đề về xung đột sắc tộc và tôn giáo ở Đông Nam Á [24], Đỗ Qu ng

H ng (2014) - Chính sách tôn giáo và Nhà nước pháp quyền [7], Nguyễn Ch Tình (2007) - Số phận các nền văn minh và thế giới ngày nay [20], L ơng Thị Thu H ờng (2013) - Islamism trong bối cảnh toàn cầu hóa [9] Phạm Th i Vi t (2006) – Toàn cầu hóa những biến đổi lớn trong đời sống chính trị quốc tế và

văn hóa [23], L Th nh B nh v Đỗ Th nh Hải (2012) – Tôn giáo và quan hệ quốc tế [2] Đặ iểm ủ ộng ng H i gi o tr n th gi i qu n h gi H i

nh h một t i li u huy n s u v h th ng nào

Đ i v i công trình nghiên c u trong n c, một s h c giả, nhà nghiên c u

m i chỉ chú tr ng n biểu tr ng t n gi o ủa cộng ng này trong ời s ng công cộng một s n c Tây Âu nh Ph p Bỉ Đ c và Tây Ban Nha Vấn ề H i

Li u trong thời gi n t i nh ng vấn ề n y ợ giải quy t hi u quả h y ti p

tụ ặt r nhiều th h th l n hơn ho EU? Đ y ều l nh ng vấn ề h nh trị nổi ộm tại EU ần nh ng nghi n u ắt kịp v p ng Luận n sẽ g p phần l m r nh ng vấn ề n y

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu: l m r t ộng ủ vấn ề H i gi o i v i

ti n tr nh nhất thể h a châu Âu qu tr nh giải quy t v k t quả ạt ợ ủ EU

về vấn ề n y từ ầu th kỷ XXI n n y từ r ợ nh ng dự o ho triển v ng EU giải quy t vấn ề n y n năm 2030

Nhiệm vụ nghiên cứu: ể thự hi n mụ h nghi n u tr n luận n ề

ra ba nhi m vụ nghi n u s u: Một là, ph n t h vấn ề H i gi o nổi ộm tr n

th gi i và tại n EU ng thời làm rõ t ộng ủ vấn ề H i gi o i

v i h nh trị EU từ ầu th kỷ XXI n n y Hai là, phân tích h th EU giải

quy t vấn ề H i gi o v k t quả ạt ợ ủ EU về vấn ề n y hủ y u l giải quy t vấn ề hội nhập ủ ộng ng H i gi o v vấn ề khủng ủ nh ng kẻ

H i gi o ự o n tại EU Ba là, phân tích xu h ng t ộng ủ vấn ề

H i gi o i v i h nh trị EU n năm 2030, tr n ơ sở dự o triển v ng EU giải quy t vấn ề H i gi o n năm 2030

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

D i tên Hồi giáo và Chính trị EU, luận án gi i hạn i t ợng và phạm vi

nghiên c u nh s u:

Đối tượng nghiên cứu của luận án là: Vấn ề H i giáo trong chính trị EU

Luận n i s u phân tích vấn ề của cộng ng H i giáo tại EU ã định cư qua

nhiều thế hệ tại EU Vấn ề của cộng ng H i giáo m i nhập v o EU (nhất là

s u năm 2014) kh ng phải là tr ng tâm nghiên c u của luận án bởi hi n nay EU

h r s li u th ng kê chính th c nào về danh tính tôn giáo của nh ng ng ời

n từ n c H i gi o ũng nh tài li u về vấn ề hội nhập của cộng ng này hay chủ nghĩ khủng b xuất hi n trong cộng ng này

Thời gian nghiên cứu: vấn ề H i gi o trở n n thự sự thi t v i EU l

từ ầu th kỷ XXI n n y nhất l s u sự ki n 11/9 kh i ni m “ hủ nghĩ khủng

H i gi o ự o n” ã ặt t n gi o n y v o sự hú ý ặ i t ủ th gi i n i hung v ủ EU n i ri ng V vậy t giả lự h n khoảng thời gi n n y ể nghi n u vấn ề H i gi o tại EU

Không gian nghiên cứu: n c thuộ EU ặc bi t l Ph p v Đ c Hai

n c này ợ lự h n ph n t h do h i n ợ oi l h i trụ ột qu n tr ng

ủ EU; h i n s l ợng ng ời H i gi o ng nhất EU v l h i n tiểu iểu nhất trong vi giải quy t vấn ề H i gi o

Nội dung nghiên cứu: Luận án tập trung phân tích hai vấn ề nổi cộm, thời sự

nhất của cộng ng H i giáo tại EU hi n nay là vấn đề hội nhập và vấn đề khủng bố

của những kẻ Hồi giáo cực đoan Qu l m r t ộng của vấn ề H i gi o i

v i quá trình nhất thể hóa châu Âu, qu tr nh giải quy t v k t quả ạt ợ ủ

EU về vấn ề n y từ r ợ nh ng dự o ho triển v ng giải quy t vấn

ề H i gi o n năm 2030 ủ EU Do cộng ng n y ã ịnh nhiều th h tại

EU nên vấn ề nhập li n qu n n chính sách nhập phần “lỏng lẻo” v o

nh ng năm 50 n nh ng năm 80 ủa th kỷ tr c không còn là vấn ề nóng, do vậy không phải là tr ng tâm nghiên c u của luận án Luận án phân tích ặ iểm nhập ủa cộng ng này d i g ộ là nhân t ảnh h ởng l n n ti n trình hội nhập và quá trình cự o n h ủ ng ời H i giáo tại EU

Do chính trị EU là một khái ni m rộng (bao g m thể ch , hi n pháp, quyền

lự …) nên luận án tập trung làm r t ộng của vấn ề H i gi o i v i quá

trình nhất thể hóa của EU trên b n ph ơng di n: làm chia rẽ cộng ng trong xã

hội EU; thách th c vi c thực hi n chủ nghĩ th tục; thách th c an ninh xã hội và góp phần tạo khủng hoảng h th ng chính trị Luận án cho rằng vấn ề H i giáo tại EU có cả t ộng tích cực và tiêu cự i v i ời s ng chính trị EU Tuy

nhiên, luận án nhấn mạnh tác động tiêu cực là chủ yếu, bởi qu m i làm rõ

thách th c của vấn ề H i giáo i v i chính trị EU hi n nay

5 Phương pháp nghiên cứu

hương pháp luận ủ luận n ợ h nh th nh tr n các ơ sở nh s u:

Chủ nghĩa Marx – Lenin nhất l chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử Đ y l th gi i qu n v ph ơng ph p luận nghi n u vấn ề

h nh trị xã hội trong vấn ề H i gi o v h nh trị EU

uan điểm của Marx, F Engels, Lenin và tư tưởng Hồ Chí Minh về tôn giáo: Luận án vận dụng qu n iểm n y ể luận giải các vấn ề tôn giáo của cộng

ng H i gi o ặc bi t là phân tích vấn ề kinh t ( ơ sở hạ tầng) ng t ộng

n ời s ng tinh thần ặc bi t là sự h nh th nh t t ởng cự o n trong ộng

ng H i giáo tại EU (ki n trú th ợng tầng)

uan điểm của Đảng và Nhà nước về các vấn đề tôn giáo: Nh n Cộng

hò Xã hội Chủ nghĩ Vi t N m ã quy ịnh về quyền tự do t n ng ỡng t n gi o

từ Hi n ph p năm 1946, 1959, 1980, 1992 và gần y l Nghị ịnh

92/2012/NĐ-CP Nh ng tài li u này cho thấy Đảng coi quyền tự do t n ng ỡng là một nhu cầu quan tr ng củ on ng ời, là một trong nh ng quyền công dân, quyền chính

ng ủ on ng ời

Chủ nghĩa kiến tạo: Luận n sử dụng lý thuy t ủ hủ nghĩ ki n tạo ể

giải th h v i trò ủ văn h ( ặc bi t l t n gi o) i v i quá trình phát triển của cộng ng H i giáo tại EU và quá trình c k t cộng ng nhập H i giáo

v i cộng ng bản ịa EU

hương pháp nghiên cứu ợ sử dụng trong luận n l :

Phương pháp lịch sử - lôgic: ph ơng ph p n y ợc sử dụng ể phân tích

lịch sử hình thành của cộng ng H i giáo tại EU; quá trình EU giải quy t vấn

ề H i giáo, k t quả ạt ợc và triển v ng giải quy t vấn ề n y n 2030

Phương pháp phân tích tổng hợp: ph ơng ph p n y ợc sử dụng xuyên

su t luận n ể luận giải các vấn ề H i giáo tại EU t ộng của vấn ề này

i v i chính trị EU, cách EU giải quy t vấn ề này và k t quả ạt ợc ra sao

Phương pháp nghiên cứu trường hợp: ph ơng ph p n y ợc sử dụng phổ

bi n trong luận án Thứ nhất, EU là một tr ờng hợp ể nghiên c u trong b i cảnh rộng là chính trị qu c t Thứ hai trong EU Ph p v Đ c là nh ng tr ờng

hợp iển h nh ợc ch n ể nghiên c u

Phương pháp so sánh: ph ơng ph p n y ợc sử dụng ể so sánh thực

trạng hội nhập và tình hình khủng b của các phần tử H i giáo cự o n gi a các

n c EU; so sánh cách th c giải quy t và k t quả ạt ợc củ n c về vấn

ề n y Trong hủ y u so sánh gi h i n Ph p v Đ c

Phương pháp phân tích chính sách: ph ơng ph p n y ợc sử dụng chủ

y u trong h ơng 2 ể phân tích chính sách củ EU i v i vi c hội nhập của cộng ng H i giáo và chính sách củ EU i v i vấn ề khủng b của nh ng kẻ

H i giáo cự o n

Phương pháp dự báo: ph ơng ph p n y ợc sử dụng chủ y u trong h ơng

3 ể ph n t h xu h ng t ộng của vấn ề H i gi o i v i chính trị EU n năm 2030 v triển v ng EU giải quy t các vấn ề H i gi o n năm 2030

Ngoài ra, luận n ũng sử dụng một s ph ơng ph p kh nh ph ơng ph p ịnh l ợng ph ơng ph p qu n s t, ph ơng ph p ph n t h sự ki n … tùy theo từng mục, từng h ơng hoặ ợc sử dụng k t hợp ể giải quy t nhi m vụ của mục tiêu nghiên c u

Cách tiếp cận: Đề t i sử dụng h ti p ận h th ng v ng nh B n ạnh

cách tiếp cận thực tiễn ợ p dụng xuy n su t luận n ởi h i lý do: Thứ nhất,

hi n tại h lý thuy t về vấn ề H i gi o trong h nh trị qu t n i hung và

h nh trị EU n i ri ng Do vậy h ti p d i g ộ thự tiễn ợ ho l phù hợp

trong tình h nh nghi n u vấn ề H i gi o nh hi n n y Thứ hai, nh ng lý thuy t

về t n gi o v h nh trị lại kh p dụng i v i vi nghi n u vấn ề H i gi o tại

EU ởi H i gi o l t n gi o thiểu s ủ ộng ng nhập tại EU trong khi m i

v Đ ) Đề t i ũng sử dụng t i li u huy n khảo th m khảo i vi t

tr n tạp h huy n ng nh nh Nghiên cứu quốc tế, Nghiên cứu châu Âu,

Nghiên cứu tôn giáo Các trang web h nh th ủ EU v ủ n thành viên

- C k t quả nghi n u ủ luận n gi trị th m khảo i v i hoạt ộng nghi n u giảng dạy về: tôn giáo trong qu n h qu t H i gi o trong

qu n h qu t , H i gi o tại EU và giảng dạy về EU

- C k t quả nghi n u còn gi trị th m khảo ho vi giải quy t vấn

ề H i gi o tại ASEAN

8 Bố cục của luận án

Ngo i mở ầu k t luận t i li u th m khảo v phụ lụ luận n ợ

ụ th nh 3 h ơng v i nội dung t m tắt nh s u:

Chương 1: Vấn đề Hồi giáo trong chính trị quốc tế và chính trị EU hiện đại

Ch ơng 1 phân t h vấn ề H i gi o trong h nh trị qu t hi n ại l m i ảnh ể ph n t h vấn ề H i gi o trong h nh trị EU Vấn ề H i gi o tại EU

o g m nh ng vấn ề h nh nh vấn ề hội nhập ủ ộng ng H i gi o và vấn ề khủng H i gi o ự o n S u khi n u vấn ề H i gi o nổi ộm tại

EU h ơng 1 ph n t h t ộng ủ nh ng vấn ề i v i h nh trị EU

Phần t ộng n y ợ x ịnh l tr ng t m ủ h ơng 1

Chương 2: Biện pháp EU giải quyết vấn đề Hồi giáo từ đầu thế kỷ XXI đến nay

Ch ơng 2 sẽ ph n t h h nh s h v thự tiễn ủ vi giải quy t vấn ề

H i gi o ủ EU o g m h nh s h v thự tiễn hội nhập ủ ộng ng H i giáo; h nh s h v thự tiễn h ng khủng H i gi o ự o n Phần u i

h ơng 2 t giả luận n sẽ nh gi qu tr nh EU giải quy t vấn ề H i gi o, nêu

l n th nh ng hạn h lý giải nguy n nh n dẫn n hạn h ủ qu tr nh này

Chương 3: Triển vọng EU giải quyết vấn đề Hồi giáo đến năm 2030 và một

CHƯƠNG 1:

VẤN ĐỀ HỒI GIÁO TRONG CHÍNH TRỊ QUỐC TẾ

VÀ CHÍNH TRỊ EU HIỆN ĐẠI 1.1 Khái quát về Hồi giáo trên thế giới

1.1.1 Một số nhận thức về Hồi giáo

Lịch sử

Islam (H i giáo) theo nghĩ Arập là người vâng lệnh, hay quy phục hoặc

toàn tâm toàn ý v i All h l t n gi o ộc thần dòng Abraham, r ời vào th kỷ

VII sau Công nguyên tại n ảo Arập Ng ời Trung Qu c khi nhìn thấy nh ng

ng ời H i Hột theo t n gi o “lạ” n n dùng t n ủa dân H i Hột ể chỉ Islam

Ng ời Vi t ti p nhận phiên âm ti ng Trung nên g i là H i giáo Mặc dù dùng từ Islam m i g i úng ản chất của tôn giáo này, tuy nhiên hi n n y do văn bản pháp quy chính th c củ nh n ều dùng H i gi o ể chỉ Islam giáo; và ể ti n cho vi c ti p cận và trình bày th ng nhất, trong luận n n y ạo H i hoặc H i giáo sẽ ợ dùng ể chỉ Islam giáo

Muhammad (570 – 632) l ng ời sáng lập ra H i gi o ng thời ũng l lãnh tụ của các dân tộc Arập cả tr n ph ơng di n chính trị và quân sự Muhamm d ã tạo ra một tôn giáo m i có khả năng o n k t các dân tộc, bộ lạc, phe ph i tr n n ảo Arập thành một cộng ng mạnh mẽ là cộng ng H i giáo Sau 23 năm truyền ạo từ năm 610 n tr khi ng qu ời năm 632 Muh mm d ã ho n th nh s m nh của mình v i ơng vị là nhà tiên tri của Allah – l th ng nhất toàn bộ n ảo Arập

Giáo lí căn bản

Kinh Koran

H i m ơi năm s u khi Muh mm d qu ời, nh ng lời khải thị của ông

ợc vị Caliph (l một lãnh tụ t n gi o ng ời k tụ nh Ti n tri Muh mm d

th ờng l ng ời ng ầu ủ một ộng ng H i gi o) th 3 là Uthman

(644-657) ng ra tập hợp lại thành Kinh Koran, sử dụng ho n ng y n y v ợc

dịch ra rất nhiều th ti ng trên th gi i Giáo lí trong kinh Koran tập trung vào

nh ng nội dung c t tủy sau: niềm tin vào sự duy nhất v ộc tôn của Allah, niềm tin vào Kinh thánh củ All h (trong Koran là cu n kinh cu i cùng, tin vào cuộc s ng sau khi ch t và tin vào Ngày Phán Xét)

Năm bổn phận

Bên cạnh giáo lí là chỗ dựa tinh thần thì ng ời H i giáo còn phải thực hi n

năm ổn phận quan tr ng th ờng ợc g i v i cái tên năm trụ cột của H i giáo,

l : 1 Shahadah: tuy n x ng c tin Mỗi t n phải xác nhận c tin là chỉ

có một, Allah là duy nhất và Muhammad là tiên tri của ngài 2 Salat: Cầu

nguy n C t n H i giáo phải cầu nguy n mỗi ng y năm lần: lúc mặt trời

m tr hiều, lúc mặt trời lặn v tr khi i ngủ 3 Zakat: B th ho ng ời nghèo 4 Sawm: Nhịn ăn trong th ng R m d n 5 Hajj: H nh h ơng về thánh

ịa Mecca

Ngo i năm trụ cột nói trên còn có một nghĩ vụ n l Jihad Jihad ợc hiểu tr c h t là cuộc chi n nội t m ể i theo h nh ạo S u n u Jihad có

chỉ n một cuộ ấu tranh ch ng lại các th lự thù ị h th tr c h t phải hiểu

l uộc chi n tranh tự v

Giới luật

H i giáo có b n ngu n luật Ngu n luật ầu tiên quan tr ng nhất l Kinh

Koran Kinh Koran là ngu n luật cao nhất của luật H i gi o ợc coi là nh ng

lời của Thánh Allah ti t lộ cho tiên tri Muhammad Ngu n th hai là Kinh

Sunnah (lề l i ) của Muhammad g m các tình hu ng ng dụng thực t Kinh Sunnah ch ựng nh ng lời dạy bảo của tiên tri Muhammad và nh ng giai

thoại, nh ng câu chuy n (g i là Hadith) về nh ti n tri v t n của mình Ngu n th ba là sự ng thuận của các h c giả Ngu n cu i cùng chính là nh ng

phán quy t ộc lập (Fiqh) của các cá nhân Tất cả tạo nên luật của H i giáo

(Shariah) chi ph i m i mặt củ ời s ng xã hội, trong Kinh Koran và Kinh Sunnah là hai ngu n luật chủ ạo nhất, có giá trị pháp lý cao nhất ng thời thể

hi n là ngu n luật mang tính thần thánh và tự nhiên, còn hai ngu n luật sau ng vai trò là ngu n luật bổ trợ cho hai ngu n luật trên

1.1.2 Cộng đồng Hồi giáo trên thế giới

Hi n n y ạo H i là tôn giáo có s l ợng t n l n th hai trên th gi i, sau Kitô giáo Theo s li u công b năm 2012của Trung tâm nghiên c u Pew ( ho n nay các tài li u h u quan mà tác giả luận án ti p cận ợc vẫn sử dụng s li u này

v h s li u cập nhật hơn), th gi i có khoảng 1,6 tỷ ng ời H i giáo, chi m 23% dân s th gi i Trong 87% n 90% ng ời H i giáo theo dòng Sunni và khoảng 10% n 13% theo dòng Shia H i giáo có mặt ở hơn 100 qu c gia trên tất

cả các châu lục Hi n trên th gi i có 47 qu c gia có s l ợng ng ời H i giáo chi m s (trên 50% tổng dân s l ng ời H i giáo) [78, tr 21-22] In n xi

l n ng ng ời H i giáo nhất trên th gi i Tuy nhi n n năm 2050 Ấn

Độ ợc dự báo sẽ v ợt In n xi ể trở thành qu c gia H i giáo l n nhất trên

Á là khu vực có s l ợng ng ời H i gi o ng nhất, chi m khoảng 62% tổng s

l ợng ng ời H i giáo trên toàn th gi i Hi n nay, chỉ tính riêng 6 qu c gia:

In n xia, Ấn Độ P kixt n Băngl et, Thổ Nhĩ Kỳ v Ir n ã hi m hơn một nửa tổng s t n H i giáo trên toàn th gi i Cộng ng ng ời H i giáo ở khu vực châu Phi, nam Shahara chi m khoảng 16% tổng s l ợng ng ời H i giáo trên toàn th gi i Vùng Bắc Mỹ, châu Mỹ La tinh, vùng Caribê d i 1% là

ng ời H i giáo

Khuynh h ng bi n ộng của H i gi o v t n H i giáo trong thời gian

t i ợc dự báo là sẽ rất mạnh v i diễn bi n chủ ạo là sự gi tăng nh nh về s

l ợng t n ũng nh về sự hi n di n củ t n trên m i vùng miền th gi i Nghiên c u ầu năm 2011 (k t quả nghiên c u này vẫn ợc sử dụng trong các tài li u cập nhật cho t i thời iểm hi n tại v h s li u m i thay th ) về

Tương lai của dân số Hồi giáo toàn cầu của Trung tâm nghiên c u Pew ã

ra nhận ịnh rằng s l ợng t n H i giáo sẽ tăng khoảng 35% trong vòng 20 năm t i v ạt khoảng 2,2 tỉ ng ời v o năm 2030 Cũng theo nghi n u này,

s u năm 2070 H i giáo có thể trở thành tôn giáo l n nhất th gi i Đ n năm

2100 có thể chi m t i 34,9% dân s v ợt qua Kitô giáo là 33,8% [72, tr 13-14]

N u úng vậy, H i giáo ti p tục trở thành một tôn giáo mang tính qu c t cao và phát triển mạnh mẽ trên khắp năm h u lục

1.2 Vấn đề khủng bố Hồi giáo cực đoan trong chính trị quốc tế hiện đại

Các vấn ề H i giáo trong chính trị qu c t hi n nay rất dạng và ph c tạp Nhắ n vấn ề H i giáo trong chính trị qu c t không thể không nhắ n vai trò của Tổ ch c Hợp tác H i giáo (OIC) trên th gi i; quan h gi n c

H i giáo; vai trò của H i giáo trong cuộc chi n tranh Palextin; chủ nghĩ H i

giáo (v i hai xung lực chính là chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan và chủ nghĩa Hồi

giáo chính thống); và gần y l sự trỗi dậy mạnh mẽ của chủ nghĩ li n H i

(pan-Islamism) Bên cạnh ũng kh ng thể không kể n nh ng vấn ề khác

li n qu n n cộng ng H i giáo là: vấn ề xung ột giáo phái (gi a hai dòng Sunni và Shia); vấn ề òi ly kh i ủa cộng ng H i giáo tại một s n c; vấn

ề di – tỵ nạn của một s cộng ng ng ời H i giáo tại Địa Trung Hải và Ấn

Độ D ơng Tuy nhiên, có thể nhận thấy rằng vấn ề khủng bố Hồi giáo cực đoan

trên th gi i hi n n y ặc bi t là tại Trung Đ ng là vấn ề thời sự nhất t ộng

l n n quan h qu c t Ch o giờ ng ời ta ch ng ki n hàng loạt liên minh

ch ng khủng b , các tổ ch c ch ng khủng b r ời nhiều nh s u sự trỗi dậy

củ Nh n c H i giáo tự x ng (IS) hi n nay Hơn n a vấn ề khủng b H i giáo cự o n tại Trung Đ ng ũng t ộng t i vi c giải quy t vấn ề H i giáo tại EU Sự tham gia của EU trong cuộc chi n ch ng khủng b tại khu vực này có thể g y k h ộng i v i nh ng kẻ H i giáo cự o n tại châu Âu

1.2.1 Chủ nghĩa khủng bố Hồi giáo cực đoan

Khi bàn về chủ nghĩ khủng b H i giáo cự o n cần phủ nhận qu n iểm gắn ạo H i v i khủng b Đ y là một qu n iểm l ch lạc về tôn giáo và sai lầm

về ý th c chính trị, bởi n u quy k t H i giáo nói chung là bạo lực và khủng b

ng nghĩ v i vi ẩy khoảng 1,6 tỷ ng ời H i giáo, trong s là ng ời

H i gi o h n h nh v h ng thi n về phía bên kia chi n tuy n

1.2.1.1 Khái niệm chủ nghĩa khủng bố Hồi giáo cực đoan

Hi n n y tr n th gi i một s h giả v h nh trị gi hỉ tr h vi dùng

thuật ng chủ nghĩa khủng bố Hồi giáo do lo ngại vi g n một t n gi o v i

khủng V vậy một s h giả tr n th gi i và một s văn ản ph p quy ủa

các n ph ơng T y tr nh dùng từ này m dùng từ chủ nghĩa khủng bố Hồi

giáo cực đoan ể nhấn mạnh rằng y l hành động khủng bố của những kẻ Hồi giáo theo tư tưởng cực đoan v ể tr nh m i sự hiểu lầm kh ng ng ặ i t

l sự quy k t khủng l H i gi o

Chủ nghĩ khủng b H i giáo cự o n kh ng òn l một cụm từ m i mẻ, tuy nhiên, th gi i h một ịnh nghĩ h nh x h y ợc công nhận rộng khắp nào Theo nhà nghiên c u Maha Azzam, chủ nghĩ khủng b H i giáo cực

o n ợc hiểu là một phản ng bạo lực thể hi n ý th c h chính trị - tôn giáo

Nó có thể hiểu là nh ng h nh ộng khủng b ợc ti n hành bởi các nhóm hay

cá nhân cự o n m ng ộng ơ v mụ ti u li n qu n n ạo H i [36, tr.340] Còn theo Dalacoura Katerina, hủ nghĩ khủng H i gi o ự o n l một h nh

th ủ hủ nghĩ khủng t n gi o, ợ thự hi n ởi ng ời H i gi o nhằm

ạt ợ mụ h h nh trị kh nh u nh n d nh t n gi o [44, tr 508-525]

Từ kh i ni m tr n, thể thấy ợ nội h m ủ hủ nghĩ khủng

H i gi o ự o n nh s u: Thứ nhất, hủ nghĩ khủng H i gi o ự o n l một h nh th ủ hủ nghĩ khủng t n gi o Thứ hai nh ng kẻ khủng H i

gi o ự o n l nh ng ng ời theo ạo H i tuy nhiên ự o n về mặt t t ởng

t n ạo về mặt h nh ộng Thứ ba, hủ nghĩ khủng H i gi o ự o n nh n

d nh t n gi o ể thự hi n m m u h nh trị

1.2.1.2 Thực trạng chủ nghĩa khủng bố Hồi giáo cực đoan

Chủ nghĩ khủng b H i giáo cự o n một lịch sử phát triển rất lâu dài, gắn liền v i sự phát triển củ t n gi o n y T t ởng H i giáo cự o n ã xuất

hi n trong th gi i H i giáo từ th kỷ th VII Các Kharijis (là phe ly khai, theo

t t ởng ch ng lại sự cầm quyền của Ali (cháu của Muhammad) sau khi Muh mm d qu ời) v i vị trí chính trị cao của h ã ph t triển các h c thuy t

cự o n t h i t v i cả hai dòng h nh Sunni v Shi Tuy nhi n n nh ng năm 1970-1980, m i là thời kỳ nh dấu sự phát triển mạnh của chủ nghĩa khủng b H i giáo cự o n nổi bật là các phong trào tại Palextin, chủ y u gi t hại nh n v gi tăng vụ tấn công tại thị T i thập kỷ 90, sau khi Chi n tranh Lạnh k t thúc, nh ng bi n ộng về chính trị trên th gi i ã tạo m i tr ờng thuận lợi cho chủ nghĩ khủng b H i giáo cự o n ph t triển Các nhóm khủng

b thuộc thời kỳ này phải kể n al-Qaeda, Nhóm H i gi o vũ tr ng (Armed Islamic Group (GIA)), Nh m vũ tr ng H i giáo Aden-Abyan (Aden-Abyan Islamic Army (AAIA)) [58, tr 12-32]

Từ ầu th kỷ XXI n nay, các phong trào tiêu biểu của chủ nghĩ khủng

b H i giáo cự o n bao g m: W hh ism S l fi Huynh H i giáo (Muslim Botherhood), Hamas, Taliban, al-Qaeda, và Nh n c H i giáo tự

x ng (Islamic State) Hi n nay, trong 10 tổ ch c khủng b khét ti ng trên th

H i giáo tự x ng (IS) Vụ khủng b ti n hành bởi al-Qaeda ngày 11/9/2001 tại Mỹ

là minh ch ng cho thời kỳ khủng b H i giáo cự o n v i quy mô toàn cầu Sự trỗi dậy của IS từ năm 2014 cho thấy cấp ộ m i của khủng b H i giáo cự o n

Đ là thi t lập một nh n c H i giáo th ng nhất to n Trung Đ ng v p dụng luật H i giáo Shariah lên khu vực này

Sự phát triển của chủ nghĩ khủng b H i giáo cự o n ũng nh m ộ thảm kh c của các cuộc tấn công mà chúng gây ra, cùng v i tham v ng về quyền lực, lãnh thổ ã trở thành m i e d a t i an ninh và hòa bình của toàn nhân loại,

ảnh h ng l n n quan h qu c t không chỉ củ n c trên th gi i mà cả

cá n c EU

1.2.1.3 Nguyên nhân dẫn đến chủ nghĩa khủng bố Hồi giáo cực đoan

Nguyên nhân dẫn n chủ nghĩ khủng b H i giáo cự o n rất dạng Mỗi nguyên nhân lại có sự can dự của nhiều y u t , có m i quan h bi n ch ng

và khó tách rời S u y l một s nguyên nhân chính:

Một là, sự can thiệp của phương Tây

Sự n thi p n y lị h sử l u d i từ thời trung ổ v i uộ Thập tự hinh

do gi o hội L Mã thự hất l phong ki n ầm quyền ph ơng T y ph t ộng nhằm

h ng lại ạo H i v hinh phụ nh ng vùng ất ủ ng ời H i gi o Chính từ y sản sinh r phong tr o th nh hi n ể h ng lại ảnh h ởng ph ơng T y Đ n thời

kỳ t ản hủ nghĩ ph ơng T y lại “n dị h” Trung Đ ng i n vùng n y

th nh thuộ ị hoặ vùng ảo hộ vùng ảnh h ởng ủ h S u thời kỳ n y

n ph ơng T y ã ph t ộng uộ ảo h nh hi n tr nh v hi n

dị h mật ở Trung Đ ng ể khẳng ịnh v duy tr tầm kiểm so t h nh trị ủ

ph ơng T y trong khu vự Khi thự hi n h nh s h “xuất khẩu d n hủ”

s ng n Trung Đ ng n ph ơng T y ã ph vỡ th n ằng nội tại

n trong n nh Irắ Xyri v Li i tạo r khoảng tr ng quyền lự ho m u thuẫn gi o ph i v hủ nghĩ ự o n bùng phát

Trong nh ng kẻ “ qu ph ơng T y” th Mỹ l nh n t ng v i trò qu n

tr ng nhất trong vi vẽ n n n ờ h nh trị kinh t Trung Đ ng Sự n thi p mạnh ủ Mỹ v o Trung Đ ng ắt ầu từ gi th kỷ XX v kéo d i n ng y nay John Perkins ã ph n t h ản hất ủ Mỹ ở Trung Đ ng nh s u: “ húng t i (ng ời Mỹ) ã tạo r nh ng h nh quyền ù nh n ề ngo i l ại di n ho ại s

ng ời d n nh ng thự hất h nh phủ lại l ầy t ủ húng t i [15, tr.264]”

Mỹ òn l một trong nh ng nh n t ản trở i v i ti n tr nh hò nh ủ Trung

Đ ng Noam Chomsky hỉ r rằng: “n Mỹ ã ngăn hặn ti n tr nh hò nh ở Trung Đ ng trong su t 20 năm qu ” [13, tr.189] Hi n n y sự r ời ủ IS ợ

cho là do Mỹ ph t ộng cuộ hi n tr nh ở Irắ năm 2003 ể lật ổ Tổng th ng Saddam Hussein

Hai là, mặt trái của toàn cầu hóa

Toàn cầu hóa dẫn n sự “x m thự ” ủ văn h v h nh trị ph ơng T y dẫn n vi c phá vỡ cấu trúc tôn giáo của các xã hội H i giáo Chủ nghĩ khủng

b H i giáo cự o n xuất hi n là k t quả của sự lo sợ về bản sắc của H i giáo sẽ

bị mai một, hay bị lai ghép bởi một văn h t n gi o kh Chủ nghĩ khủng b

H i giáo cự o n mu n trở về v i giáo lý nguyên thủy, truyền th ng của H i

gi o nh một sự kháng cự v i toàn cầu hóa

Toàn cầu h ã ẩy mâu thuẫn gi a truyền th ng và hi n ại, bảo thủ và cách tân trong th gi i H i giáo l n n cao trào Hoặc h phải s ng trong nghèo i hoặc nuôi khát v ng trở về thời kỳ vàng son trong quá kh Vì vậy h mu n khôi

phục lại nh ng nguyên lý của H i giáo dù phải dùng bạo lực, thậm chí là khủng b

Ba là, sự diễn giải Kinh sánh sai lệch

Mỗi t n H i gi o ều có quyền tự mình diễn giải Kinh Koran hoặc có quyền nghe theo bất kỳ giải thích nào h cho l úng ắn Ng y v o th kỷ th VII diễn giải Kinh sách phải ợ dự v o n ngu n: (1) Kinh Koran, (2) Sunnah (là

on ờng l l i s ng h h nh xử trong uộ ời ủ Ti n S Muhammad), (3)

Sự ng thuận gi h giả và (4) Suy diễn nh n H i ngu n ầu ợ oi l tuy t i h i ngu n s u ợ ho l dự v o i ảnh kh nh u v thể hi n t nh

d n hủ Tuy nhi n nh ng kẻ ự o n u ng t n ã kh ng dự v o n ngu n diễn giải Kinh sách thậm h òn lợi dụng h i ngu n s u ể xuy n tạ

Nguyên nhân của sự diễn giải kinh sách mù quáng còn do nền h c vấn H i giáo và gi i h c giả H i giáo bị suy thoái Gần một nửa s t n H i giáo trên th

gi i mù ch Toàn bộ 57 qu c gia trong OIC chỉ có gần 500 tr ờng ại h c, trong khi s tr ờng ại h c ở Mỹ là 5000, ở Ấn Độ là 8000 [1, tr.352] Thực trạng ã dẫn t i vi c nhiều kẻ cự o n ạo lực bám chặt vào từng câu Kinh mà bỏ qua

hoàn cảnh r ời của câu Kinh ỏ qua cả hoàn cảnh thực tại ể diễn giải Kinh sách theo mụ h en t i hay quyền lợi cá nhân của mình

Bốn là, sự ảnh hưởng của chính quyền độc tài

Để bảo v lợi ích của mình, các ch ộ ộ t i ã i ng ợc lại v i lợi ích

củ ng ời dân, bóc lột h n ki t cùng Sự suy y u của giai cấp cầm quyền k t hợp v i sự giật dây củ ph ơng T y ã khi n cho nhiều cuộ ấu tranh, biểu tình

vì dân chủ củ ng ời dân Arập bị dìm trong biển máu Hơn n a, tại một s n c

h ã ng về phía nhóm cự o n kh ng phải l ể ủng hộ nh m n y m ể gửi th ng i p n nhà cầm quyền ộc tài rằng h không thể chịu th m ợc

n a Độc tài tôn giáo và ộc tài chính trị ng l m ạn ki t m i ngu n lực Trung

Đ ng v l m ho xã hội Trung Đ ng rơi v o khủng hoảng toàn di n, tạo iều

ki n thuận lợi cho chủ nghĩ khủng b H i giáo l n mạnh

Năm là, mâu thuẫn nội bộ trong thế giới Hồi giáo

Đ y ợc coi là nguyên nhân chính Mâu thuẫn trong nội bộ th gi i H i giáo, cụ thể là mâu thuẫn gi a dân chủ v ộc tài, gi a nh ng ng ời h ng về quá kh và nh ng ng ời h ng về t ơng l i gi a truyền th ng và hi n ại ã tạo nên sự bi n ộng của niềm tin trong th gi i H i giáo, ẩy th gi i H i giáo lâm vào khủng hoảng, b tắc và bất ổn Cũng nh nền văn minh kh th

gi i nội bộ H i gi o ng phải tự ấu tr nh ể t m r on ờng thích nghi v i

nh ng t ộng mạnh mẽ của tình hình th gi i Nhiều khuynh h ng ã v ng

lan tỏa trong cộng ng này: một là th tục hóa, hai là bảo thủ, ba là ng ở gi a

h i khuynh h ng Một s khuynh h ng l m hi rẽ th gi i H i giáo và làm tiêu bi n ộng lực phát triển của th gi i H i giáo Nh ng kẻ H i giáo cực

o n ã nắm bắt nh ng khuynh h ng n y ể k h ộng bạo lực và khủng b , từ

ph t triển thành h th ng, các tổ ch c khủng b nguy hiểm e d a nghiêm

tr ng n an ninh của toàn nhân loại

1.2.2 Tác động của chủ nghĩa khủng bố Hồi giáo cực đoan đến chính trị quốc

tế hiện đại

1.2.2.1 Chủ nghĩa khủng bố Hồi giáo cực đoan làm gia tăng thách thức an ninh toàn cầu

Chủ nghĩ khủng H i gi o ự o n ợ ho l t n ạo nhất, dã man nhất trong loại h nh khủng hi n n y Chúng tạo n n phong tr o tấn ng liều h t d i d nh nghĩ th nh hi n g y th ơng vong o kh l ờng v kh ngăn hặn Nh ng kẻ khủng b H i giáo cự o n th ờng sử dụng khái ni m

“Jih d” ị xuyên tạ ể bi n minh cho h nh ộng khủng b của chúng Phong trào tấn công liều ch t trên khắp th gi i tăng v t sau vụ khủng b 11/9 của al-Qaeda tại Mỹ N u v o năm 2001 l 46 vụ th n năm 2015 on s n y ã tăng

n 600 vụ Chỉ tính s ng ời thi t mạng trong các cuộc tấn c ng d i danh nghĩ thánh chi n ã l n t i con s 5.858 ng ời [42, tr.1-2]

Xét trên khía cạnh an ninh, phong trào tấn công liều ch t của nh ng kẻ H i giáo cự o n l m ho ph ơng th i phó v i các th lực khủng b của các

qu c gia trở n n kh khăn hơn o giờ h t Ph ơng th răn e e d tr c kia

ợc sử dụng thì giờ y kh ng òn hi u quả và trở n n v nghĩ v i nh ng chi n binh thánh chi n Trên thực t , chúng gắn các thi t bị nổ theo mình hoặc sử dụng bất kỳ vật g húng nh xe tải hay rìu và len lỏi khắp m i nơi v i nhi m vụ duy nhất: thực hi n các cuộc tấn công liều ch t một cách ch p nhoáng Không có bất

kỳ tín hi u n o ợ o tr h y i thoại lên k hoạ h n o ợ r tr c

nh ng vụ tấn công khi n cá ơ qu n t nh o mật vụ ều bị vô hi u hóa

1.2.2.2 Chủ nghĩa khủng bố Hồi giáo cực đoan thách thức thiết chế xã hội, hệ thống chính trị và giá trị quốc gia

Khủng b H i giáo cự o n mục tiêu cao nhất là thi t lập một nh n c

H i giáo, xây dựng một xã hội H i giáo v i các giá trị hay luật l hà khắc t n tại

từ thuở sơ kh i ủ ạo H i vào th kỷ VII Chúng v t bỏ nh ng gì bị cho là thuộ văn minh ph ơng T y v ề o t nh “th nh khi t” ủ ạo H i Điều này làm cho chúng trở n n ặc bi t nguy hiểm i v i nhân loại Do vậy nguy ơ

chi n tranh, bạo lự ẫm máu do khủng b H i giáo cự o n òn nghi m tr ng hơn so v i các loại hình chủ nghĩ khủng b sắc tộc hoặ li kh i Đ kh ng hỉ là cuộc chi n của nh ng kẻ H i giáo cự o n h ng lại nh n ph ơng T y nền dân chủ và nh ng giá trị dân chủ, nhân quyền củ ph ơng T y m òn e d a

n vận m nh củ Nh n c H i giáo hi n ại và làm xói mòn nh ng giá trị

h n h nh v nh n ạo củ ạo H i Francis Fukuyama, tác giả h c thuy t “sự cáo chung của lịch sử” ho rằng h u i cùng của lịch sử là nền dân chủ tự do kiểu

ph ơng T y và chủ nghĩ H i giáo cự o n l một trong b n th lực thách th c nền dân chủ th gi i [23, tr.46] Qu ho thấy chủ nghĩ khủng b H i giáo cực

o n ng t ộng n không chỉ giá trị qu c gia mà còn giá trị của toàn nhân loại

1.2.2.3 Chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan tác động đến việc hợp tác quốc tế

Th h th ủ hủ nghĩ khủng H i gi o ự o n ã v ợt tầm mỗi qu gia Th gi i ã ạt nh ng ti n trong vi hợp t h ng khủng qu t Quá trình n y thể hi n trong khu n khổ Li n hợp qu ; tổ h qu t v khu

vự ; hợp t xuy n qu gi Trong t ộng ủ hủ nghĩ khủng H i gi o

ự o n n vi h nh th nh li n minh h ng Nh n H i gi o tự x ng (IS) trên

to n th gi i hi n n y ợ ho l mạnh mẽ nhất Quy m hợp t kh ng dừng lại trong một li n minh m còn v ợt khu n khổ liên minh

Hợp tác trong các liên minh

C li n minh h ng IS o g m: Li n minh h ng khủng to n ầu do

Mỹ khởi x ng Li n minh do Ng dẫn ầu Li n minh do Ph p dẫn ầu và Liên

minh qu n sự H i gi o Liên minh chống khủng bố toàn cầu do Mỹ khởi xướng,

ợ th nh lập v o th ng 9/2014 Li n minh g m hơn 60 qu gi th m gi Liên

minh do Nga dẫn đầu Li n minh ợ th nh lập th ng 9 năm 2015 thự hất l

hợp t gi Ng Irắ , Iran và Xyri Liên minh do Pháp dẫn đầu ợ th nh lập

th ng 9 năm 2014 v i 26 n ều thuộ li n minh to n ầu ủ Mỹ Liên minh

quân sự Hồi giáo, r ời ngày 15/12/2015 o g m 34 qu gi s ng ời

H i gi o sinh s ng nh Ai Cập Cata C Tiểu V ơng qu A Rập Th ng nhất (UAE), Gi o ni Thổ Nhĩ Kỳ M l ixia, Pakixtan

Nhìn vào các liên minh trên, Li n minh do Mỹ khởi x ng v s u l

Li n minh do Ph p dẫn ầu ều sự th m gi ủ rất nhiều n l th nh

vi n EU Vi th m gi n y ho thấy sự t h ự v hủ ộng ủ EU trong uộ

hi n h ng khủng H i gi o ự o n to n ầu Điều n y thể dẫn n vi

IS sẽ ph i hợp v i phần tử H i gi o ự o n trong EU ể tấn ng khủng

nhằm p trả hoạt ộng qu n sự ủ EU ở n ngo i

Hợp tác vƣợt khuôn khổ liên minh

Cuộ hi n h ng IS tại Irắ và Xyri òi hỏi một li n minh th gi i quy m

l n hơn v i tinh thần o n k t o C thủ lĩnh ủ nh ng li n minh l n nhận

th r iều n y v ã nh ng tuy n ũng nh h nh ộng khuy n kh h hợp

xu ng th ng trong vấn ề s phận ông Bashar al-Assad

Hợp tác giữa Nga – Mỹ, cả Ng v Mỹ ều ể ngỏ sự sẵn s ng hợp t v i

n ki nhằm ti u di t IS dù vẫn gi nguy n qu n iểm kh nh u về sự t n tại ủ

Ch nh quyền Ass d ủ Xyri

Hợp t trong khu n khổ li n minh v hợp t ngo i khu n khổ li n minh ho thấy qu gi ã v ng t m ki m s mạnh to n ầu trong uộ hi n h ng khủng H i gi o ự o n Ngo i r nh ng ộng th i t h ự v linh hoạt ủ

Ph p ho thấy t nh h nh khủng H i gi o ự o n trong n ã t ộng n

t nh h nh h ng khủng qu t ủ Ph p một trong nh ng n ầu t u ủ EU Quá tr nh hợp t qu t h ng IS ạt ợ ả th nh ng v hạn h :

Một số thành công trong quá trình hợp tác

Qu tr nh hợp t h ng IS ủ li n minh qu t ả th nh ng v hạn h Th nh ng trong qu tr nh hợp t h ng IS ợ ghi nhận tr n một s

ph ơng di n sau:

Thứ nhất, sự hợp t gi li n minh ho thấy nỗ lự ng ghi nhận ủ

qu gi trong uộ hi n h ng khủng qu t C n ã tập hợp lại

v i nh u trong li n minh do th h th khủng H i gi o ự o n ã v ợt tầm mỗi qu gi

Thứ hai, sự hợp t gi li n minh g p phần l m suy giảm IS Di n t h

hi m ng ủ IS ị thu hẹp; một s khu vự hi n l ợ ủ tổ h n y ị

hi m lại ngu n ung t i h nh ủ IS ị ngăn hặn nhiều ơ sở hạ tầng v vũ

kh hạng nặng ị ph hủy Do vậy IS h một hoạt ộng tấn ng l n n o ngo i ợt tấn ng duy nhất ở Xyri v Irắ từ mù hè năm 2014

Một số vấn đề trong quá trình hợp tác

Qu tr nh hợp t h ng khủng H i gi o ự o n ã khơi l n nh ng vấn ề tiềm ẩn v l m nảy sinh vấn ề m i gi n Nh ng vấn ề

ợ nh n nhận d i h i g ộ: m u thuẫn gi li n minh v vấn ề nội ộ

ủ từng liên minh

Thứ nhất, m u thuẫn gi li n minh T ộng ủ uộ hi n h ng

khủng H i gi o ự o n l m ho m u thuẫn gi li n minh trở n n ăng thẳng Cùng một mụ ti u x ỏ IS song li n minh do Ng dẫn ầu v qu

gi trong kh i ng minh h ng IS do Mỹ ng ầu lại vấp phải m u thuẫn về lợi

h ăn ản Mâu thuẫn l n nhất l sự ất ng về s phận ủ Tổng th ng Xyri,

Bashar al-Assad Sự ất ng gi li n minh ho thấy h i thự t Thứ nhất,

hợp t h ng khủng l một iều ần thi t ể ùng ti u di t kẻ thù hung tuy

nhi n kh ng v vậy m n dễ d ng i n thỏ hi p Thứ hai ho dù kị h ản

hợp t xảy r n ũng kh ng ủ khả năng ti u di t sự nghi kỵ gi n

Thứ hai, vấn ề nội ộ ủ từng liên minh Vấn ề ầu ti n l chất lượng

ủ vi hợp t trong uộ hi n h ng khủng Cu i năm 2015 Arập X út

ã ng l n tập hợp 34 n H i gi o v i mụ h ti u di t hủ nghĩ khủng

v ảo v ạo H i Tuy nhi n li n minh n y n i h nh x hơn l Li n minh

qu n sự Sunni h một hoạt ộng n o nhằm h ng IS ho t i n y Vấn ề

th h i tiềm ẩn trong li n minh hoặ hợp t song ph ơng l không có sự hợp

tác toàn diện nào Li n minh hơn 60 qu gi h ng khủng IS do W shington

1.3 Khái quát về cộng đồng Hồi giáo tại EU

1.3.1 Cộng đồng Hồi giáo tại châu Âu

Sơ lược lịch sử cộng đồng Hồi giáo tại châu Âu

Cộng ng H i gi o ã một lị h sử gắn l u d i v i châu Âu Từ th kỷ

th VIII do uộ x m l ợ ủ n Arập ng ời H i gi o ã mặt ở T y

B n Nh v nh nh h ng th m nhập v o h u lụ n y V i th kỷ s u ng ời

H i gi o ã ặt h n n vùng Sicilia v miền N m n It li Đ n th kỷ th XIII v XIV khi h Ottom n mở rộng lần ầu ti n lị h sử ghi nhận sự hi n

di n ủ ng ời H i gi o ở B n- ăng v t n tại rất ng ng ời H i gi o ở ho

t i tận ng y n y Cũng v o thời gi n n y h ng loạt n h u Âu kh ị x m

hi m ởi ng ời H i gi o Qu n Ottom n hi m Anbani và Kôsôvô (1389); Bung ri (1444); N m T (1520); Áo (1534); Rum ni Hungg ri B L n Sé v Xlôvakia (1606) Từ ầu th kỷ XIX ờng qu h u Âu (Anh Ph p Đ )

ắt ầu x m hi m phần ất ủ Ottom n v d n qu n y v o hỗ suy t n

Tình hình cộng đồng Hồi giáo tại châu Âu hiện nay

Theo o o năm 2011 ủ Trung t m Nghi n u Pew [110] (hi n n y EU vẫn sử dụng s li u ng năm 2011 ủ Trung t m n y v h s li u m i hơn), tổng d n s H i gi o ở h u Âu v o năm 2010 l 44 138 000 Đ ng Âu

s l ợng ng ời H i gi o ng nhất khoảng 18 376 000 ng ời S u l n T y

Âu 11 297 000 ng ời N m Âu l 10 682 000 ng ời Cu i ùng l Bắ Âu

3 783 000 ng ời Đ n năm 2030 s ng ời H i gi o ở h u Âu dự o tăng l n