Giải pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ODA trên địa bàn Tỉnh Hà Tĩnh.

Xu hướng phát triển của xã hội, sự chiếm lĩnh khá nhanh của lĩnh vực khoa học công nghệ, những đòi hỏi khách quan của thời đại mới như mức sống, việc làm, thu nhập, bảo hiểm xã hội ..vv.. luôn là mối quan tâm hàng đầu của toàn xã hội.

Mụclục

a.Mở đầu …… 4

B nội dung: 8

Chương I: Cơ sở lý thuyết về hiệu quả sử dụng vốn ……… 8

1. Khái quát về vốn ODA:…… 8

a. Hỗ trợ phát triển chính thức (gọi tắt là ODA) 8

b. Hình thức vận động ODA 9

c. Hình thức cung cấp 9

d. Mô hình quản lý……….10

e. Những điều kiện ràng buộc cơ bản trong……… 12

f. Các nguyên tắc cơ bản trong việcODA 13

g. Lĩnh vực ưu tiên sử dụng ODA 14

2. Hiệu quả sử dụng vốn ODA……… 15

3. Vai trò của vốn ODA đối với ……… ……

20 4. Các nhân tố ảnh hưởng tới hiệu quả sử ………

…… 22

Chương II- Thực trạng về hiệu quả sử dụng vốn ODA trên địa bàn tỉnh: 34

I Thực trạng về nguồn vốn ODA và việc sử dụng vốn ODA trên điạ bàn tỉnh Hà Tĩnh trong mấy năm qua 34

1 Đánh giá tình hình chung 34

2 Kiểm tra cụ thể các chương trình, Dự án: 36 2.1 Dự án phát triển nông thôn Hà Tĩnh(HRDP): 36

2.2 Dự án hạ tầng cơ sở nông thôn dựa vào cộng đồng(CBRIP)…

Lê Quang Uý, nguyên Giám đố sở Công nghiệp phụ trách): 43

2.6 Dự án cấp nước và vệ sinh nông thôn: 45 2.7 Dự án đầu tư xây dựng trường DNKT Việt-

Dự án 51

4 Kết quả chung của các chương trình, Dự án có vốn đầu tư của nướcngoài được triển khai trên địa bàn tỉnh trong 5 nămqua 52

II.Những thuận lợi, khó khăn và nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên: 54

1 Điều kiện để phát huy tính hiệu quả quá trình sử dụng và quản lývốn

ODA 54

2 Những vướng mắc, khó khăn và tồn tại trong quá trình thực hiện cácchương trình, Dự án có vốn đầu tư của nướcngoài: 55

III Những vấn đề cần giải quyết 59

Chương III- Một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ODA trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh: 60

Đề tài: Giải pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả sử

dụng vốn ODA trên địa bàn Tỉnh Hà Tĩnh.

A

Mở đầu :

Xu hướng phát triển của xã hội, sự chiếm lĩnh khá nhanh của lĩnhvực khoa học công nghệ, những đòi hỏi khách quan của thời đại mới nhưmức sống, việc làm, thu nhập, bảo hiểm xã hội vv luôn là mối quantâm hàng đầu của toàn xã hội ở mỗi vùng, mỗi miền, mỗi quốc gia,người ta luôn tìm cách đưa ra những chính sách, chiến lược phát triển

kinh tế - xã hội phù hợp với điều kiện từng vùng, từng miền, từng quốcgia khác nhau.

Hà Tĩnh là một miền đất có nhiều hứa hẹn với điều kiện tự nhiên

vô cùng thuận lợi, nguồn nhân lực dồi dào chưa được khai thác Nói đến

Hà Tĩnh người ta thường nhắc đến một địa danh giàu truyền thống lịch

sử Hà Tĩnh nằm ở miền nhiệt đới gió mùa, là vùng giao thoa của 2 miềnNam Bắc, nơi đây có nguồn tài nguyên dồi dào, rừng vàng biển bạc,nguồn khoáng sản vô cùng phong phú như mỏ, quặng, limênhít dọc venbiển từ Nghi Xuân đến Kỳ Anh, mỏ Thiếc ở huyện Hương Khê, Mangan

ở huyện Can Lộc, Đức Thọ, Cát trắng ở Thạch Vĩnh, là những triển vọng

để phát triển các ngành công nghiệp khai thác trong thời gian tới

Về phát triển du lịch: Hà Tĩnh có rất nhiều danh lam thắng cảnhđẹp như biển Xuân Thành ở huyện Nghi Xuân; Bờ biển Thiên Cầm,Thạch Hải hay chùa Hương Tích Có rất nhiều những địa danh lịch sử nổitiếng ngang tầm Quốc tế như di tích lưu niệm về cố tổng bí thư Trần Phútại huyện Đức Thọ, về đại thi hào Nguyễn Du ở huyện Nghi Xuân, khu ditích ngã ba Đồng Lộc, đây là những tiềm năng được thiên nhiên ban tặngcho người dân Hà Tĩnh

Tuy nhiên, nhắc đến Hà Tĩnh người ta thường nghĩ tới một miềnquê đất cằn sỏi đá, quanh năm gió lào nắng cháy, con người chất phácnhưng khốn khổ, quanh năm bán mặt cho đất bán lưng cho trời để lomiếng cơm manh áo Là một vùng đồng bằng rộng lớn vẫn còn bao trùmcái nghề lúa nước truyền thống xa xưa để lại, vẫn chẳng có gì thay đổi

Có lẽ vậy, dù Hà Tĩnh ngày nay đã dần dần phát triển, với vô vànnhững điều kiện thuận lợi để phát triển Kinh tế song để làm được điều

này thì còn cần phải có nhiều yếu tố khác Muốn phát triển mở rộng cácngành công nghiệp khai thác thì phải có đầy đủ các điều kiện như vốnlớn, công nghệ hiện đại, phải có một đội ngũ nhân công có trình độ Đểkhai thác điểm mạnh về Du lịch Hà Tĩnh thì trước hết hệ thống giaothông phải đủ mạnh, các dịch vụ phải cung cấp đây đủ, điều này còn gặpnhiều khó khăn vì Hà Tĩnh còn nhiều yếu kém so với nhiều nơi khác.

Về nuôi trồng, đánh bắt thuỷ hải sản: Hà Tĩnh cũng có nhiều điềukiện thuận lợi để phát triển các ngành nuôi trồng hải sản như Tôm, Cá,Bào ngư, Cá nước mặn, đặc biệt là nghề nuôi Tôm trên cát cho lợi íchkinh tế cao Với đường bờ biển dài 137Km, hàng năm biển mang về chongười dân Hà Tĩnh rất nhiều hải sản có giá trị như Tôm, Mực, Ghẹ, Thựcvật biển, các loại cá, tài nguyên biển vv Mặt khác trong mấy năm quađược nhà nước chủ trương thực hiện đầu tư, nay cảng Vũng áng, mộttrong những cảng rộng, sâu nhất nước đã đi vào hoạt dộng Nhiều tàuthuyền nước ngoài cập cảng buôn bán tạo nhiều điều kiện cho người dân

Hà Tĩnh buôn bán trao đổi với các bạn hàng Quốc tế

Có thể nói Hà Tĩnh là một miền quê giàu tiềm năng để phát triển,nhưng hiện nay với tiềm lực còn hạn chế, những khó khăn về vốn, vềcông nghệ, nguồn lao động tuy dồi dào nhưng trình độ vẫn còn thấp, vìvậy để thực hiện các chiến lược phát triển kinh tế, Hà Tĩnh còn gặp rấtnhiều khó khăn

Trong mấy năm qua, được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và cáccấp chính quyền, nhờ thực hiện cơ chế mở cửa, phát triển nhiều thànhphần kinh tế theo hướng thị trường, nay Hà tĩnh đã có nhiều đổi mớiđáng kể, kinh tế Hà Tĩnh đi lên về mọi mặt, đời sống nhân dân dần dần

được cải thiện Nhờ nguồn vốn ODA và các quỹ hỗ trợ khác được nhànước cấp mà chỉ trong vài năm trở lại đây, Hà Tĩnh không còn là mộtmiền quê nghèo nữa Các nguồn tài nguyên đã dần dần được khai thác, ởnhiều vùng xuất hiện nghề nuôi Tôm trên cát phát triển với rất nhiều khảquan Tiềm năng du lịch nay trở thành một điểm mạnh của vùng Vớinhiều địa danh được tôn tạo và trở thành những công trình kiến trúc lịch

sử nổi tiếng khắp nơi, được người dân trong và ngoài nước biết đến.Công ty khoáng sản Thương Mại Hà Tĩnh sau khi được đầu tư nâng cấpvới lượng vốn lớn, công nghệ hiện đại đã mang về cho ngân sách HàTĩnh một nguôn thu lớn, tạo điều kiện việc làm cho hàng ngàn người dân

Hà Tĩnh

Là một người con của quê hương Hà Tĩnh, sau khi được đào tạotrên ghế nhà trường, qua thời gian được thực tập tại quê hương, tôi thấyđược phần nào những khó khăn mà nhân dân Hà Tĩnh đang phải gánhchịu, trách nhiệm của tôi cũng như mọi người dân hà Tĩnh khác là phảiphấn đấu đưa Hà Tĩnh trở thành một trong những tỉnh có nền kinh tế pháttriển mạnh, nền văn hoá giàu truyền thống Dân tộc Nhắc đến Hà Tĩnhngười đời phải kể đến tinh thần ý chí chiến đấu quật cường của cha ông

ta ngày xưa và tinh thần hiếu học của con em Hà Tĩnh ngày nay

Đề tài được viết ra trong hoàn cảnh Hà Tĩnh cần tìm ra cho mìnhmột con đường đi mới Tuy Hà Tĩnh đã có nhiều đổi mới trong mấy nămqua nhưng xét một cách tổng thể thì nhìn chung Hà Tĩnh cần còn nhiềulạc hậu so với các tỉnh khác Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến nền kinh

tế Hà Tĩnh còn chậm phát triển trong đó việc thiếu vốn, chưa thu hútđược các nhà đầu tư trong và ngoài nước, sử dụng không hiệu quả nguồn

vốn ODA hay những vấn đề thất thoát vốn trong các dự án lớn là mộttrong những nguyên nhân nói lên điều đó Đề tài được đưa ra là để tìm raphương pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ODA trênđịa bàn Tỉnh Hà Tĩnh có hiệu quả hơn Vì thế tính khả thi của đề tài là rấtcao và phù hợp với hoàn cảnh ra đời của đề tài.

Đối tượng nghiên cứu: khác với các đề tài khác, đề tài này vẫn còn

nhiều mới mẻ, nó nghiên cứu quá trình quản lý và sử sụng nguồn vốnODA trên địa bàn Tỉnh Hà Tĩnh, nghiên cứu những vấn đề cơ bản trongnguồn vốn ODA như hiệu quả các dự án ODA, quá trình phân bố, sửdụng, các nhân tố ảnh hưởng, những mặt tích cực, tiêu cực, vai trò, ýnghĩa của nó đối với sự thúc đẩy phát triển nền kinh tế nói chung và HàTĩnh nói riêng

Phương pháp nghiên cứu: Bằng phương pháp chỉ số, phương pháp

thông kê, phương pháp biện luận logic ,sự kết hợp chắt chẽ, hài hòa giữa

lý thuyết và thực tiễn tạo nên tính thuyết phục trong cách biên luân, đồngthời bằng kiến thức quản lý của mình kết hợp với một vài phương phápquản lý của nhà nước để thực hiện đề tài một các tốt nhất

ý nghĩa thực tiễn: Nghiên cứu quá trình quản lý nguồn vốn ODA,

sử dụng ODA có hiệu quả có ý nghĩa hết sức quan trọng góp phần thúcđẩy nền kinh tế Hà Tĩnh phát triển

Hàng năm được Đảng và Nhà nước quan tâm, mở rộng đầu tư pháttriển cơ sở hạ tầng để giúp Hà Tĩnh thoát khỏi cảnh nghèo nàn, vươn lêntheo hướng hiện đại hoá Nguồn vốn ODA góp phần vào công cuộc đổimới, đào tạo phát triển nguồn nhân lực, đưa khoa học công nghệ áp dụng

vào sản xuất, phát triển các khu công nghiệp khai thác, chế biến, tạo điềukiện việc làm cho người dân nơi đây Bên cạnh những mặt thuận lợi ấychúng ta cũng nhìn thấy được những trở ngại đáng kể khi thực hiện phân

bố sử dụng nguồn vốn ODA Đó là việc phân bố không đồng đều, khônghợp lý nguồn vốn ODA dẫn đến những thất thoát, kém hiệu quả trongquá trình quản lý, sử dụng Cơ chế quản lý chưa chặt chẽ, chưa có tínhquyết đoán làm mất niềm tin ở các nhà đầu tư đặc biệt là những ngườinước ngoài muốn tài trợ lâu dài tại Việt Nam

Nghiên cứu đề tài sẽ giải quyết những vấn đề xoay quanh vốnODA, tìm ra những phương pháp quản lý mới để phát huy vai trò, tínhhiệu quả của vốn ODA đối với công cuộc đổi mới một bước trong nềnkinh tế Hà Tĩnh

B- Nội dung:

Chương I- Cơ sở lý thuyết về hiệu quả sử dụng vốn ODA

1 Khái quát về vốn ODA:

a Hỗ trợ phát triển chính thức (gọi tắt là ODA):

Là sự hợp tác phát triển giữa nhà nước hoặc chính phủ Cộng hòa

xã hội chủ nghĩa Việt Nam với nhà tài trợ, bao gồm chính phủ nướcngoài và các tổ chức liên chính phủ hoặc liên quốc gia

b Hình thức vận động ODA:

Vận động ODA thông qua các diễn đàn như hội nghị CG, hội nghịđiều phối viện trợ ngành, các hoạt động đối ngoại của các bộ, các tỉnh,thành phố trực thuộc Trung ương và hoạt động của các cơ quan ngoạigiao của chính phủ Việt Nam tại nước ngoài

Bộ KH&ĐT là cơ quan đầu mối của chính phủ trong việc chuẩn bịhội nghị CG do ƯB và chính phủ chủ trì.

Đối với các hội nghị điều phối viện trợ ODA theo ngành do cơquan cấp bộ, ngành chủ trì chuẩn bị và tổ chức, bộ KH&ĐT phối hợp vàđồng chủ trì

Các địa phương (UBND Tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương)nếu trực tiếp vận động ODA cần tham vấn Bộ KH&ĐT để đảm bảo sựvận động ODA phù hợp với quy hoạch ODA được Chính phủ duyệt và

dự án ODA phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế, xã hội, chươngtrình đầu tư công cộng, kế hoạch 5 năm và hàng năm của Nhà nước cũngnhư các lĩnh vực ưu tiên của ngành và của địa phương, đồng thời phùhợp với chính sách, năng lực và thế mạnh của từng nhà tài trợ cụ thể

c Hình thức cung cấp:

Thông thường các nhà tài trợ ký hiệp định tài trợ với nhà nướchoặc chính phủ Việt Nam cung cấp ODA theo hai hình thức sau:

+ ODA không hoàn lại: Nhà tài trợ cung cấp cho Việt Nam và

không yêu cầu phía Việt Nam hoàn lại khoản viện trợ này ODA khônghoàn lại được cung cấp theo các hình thức sau:

- Viện trợ bằng hàng hoá hoặc bằng tiền mặt

- Viện trợ theo dự án, chương trình

- Hỗ trợ kỹ thuật: Để chuẩn bị dự án vay vốn, tăng cường nănglực, nghiên cứu chiến lược phát triển các lĩnh vực kinh tế - xã hội -cải cách thể chế

- Viện trợ dưới hình thức các quỹ tư vấn, quỹ chuyển đổi nợthành viện trợ, hợp tác

+ ODA vay ưu đãi: Nhà tài trợ cung cấp ODA cho Việt Nam với

điều kiện ưu đãi về lãi suất và thời hạn vay dài ( còn gọi là tíndụng lãi)

Các nhà tài trợ cung cấp ODA vay ưu đãi thông qua các khoản vay:

+ Rút vốn nhanh bằng tiền ( Các khoản vay điều chỉnh cơ cấu, cáckhoản vay chương trình, vay để tài trợ nhập khẩu)

+ Vay theo dự án, chương trình ngành (Kèm theo các cam kết vềchính sách)

+ ODA hỗn hợp: Các nhà tài trợ cung cấp các khoản ODA khônghoàn lại hoặc các khoản ODA cho vay ưu đãi kèm theo các khoản tíndụng thương mại

d Mô hình quản lý

Có rất nhiều mô hình được sử dụng để quản lý nguồn vốn ODASau đây là mô hình tổng quát ( Mô hình phân cấp quản lý theocác cấp độ khác nhau ) thường được sử dụng để quản lý

+ Mô hình 1- Cấp trung ương là cơ quan đầu mối

Ban QLDA TW

BQLDA

Tương tự ………….

e Những điều kiện ràng buộc cơ bản trong sử dụng vốn ODA:

Nguồn vốn ODA là nguồn vốn ưu đãi vì thế không phải lúc nàocũng có thể vay, sử dụng mà nó phải có những ràng buộc cơ bản sau:

+ Vốn ODA phải được sử dụng đúng mục đích, đúng đối tượng của

Dự án

Đây là một trong những thách thức mà các nhà quản lý luôn đặt racho mình, vì mỗi năm Việt Nam được một khoản viện trợ đáng kể nhưng

do sử dụng chưa có mục đích cụ thể, những thất thoát cũng rất lớn làmảnh hưởng tới hiệu quả các dự án

VD: Khi nhà nước đầu tư xây dựng các công trình công cộng lớnhay các khi công nghiệp, trợ giúp nông dân phất triển kinh tế hộ gia đìnhthì rất tốt nhưng trong quá trình phân bố nguồn vốn từ trên xuống lại thấtthoát vào tay của các nhà thầu, chủ đầu tư, các quan chức cậy quyền cậythế như Bùi Tiến Dũng, Tổng giám đốc công ty PMU18, hay thứ trưởng

Bộ giao thông Nguyễn Việt Tiến Một số công trình xây dựng doanhnghiệp công ty PMU18 làm chủ thầu sau khi bị kiểm tra phát giác là làm

ăn gian dối, thì Nhà Nước mới vỡ lẽ ra lâu nay một lượng vốn ODA rấtlớn bị thất thoát hàng tỷ đồng mà không hay biết trong khi các công trình

này đi vào hoạt động thì kém chất lượng hoặc không thể tiếp tục hoạtđộng như Đường quốc lộ từ quảng ninh đi Hà nội hay dự án đường LạngSơn vv Thực tế khi nguồn vốn ODA xuống đến các dự án và thực hiệnthì chỉ còn một phần nhỏ, thử hỏi nếu cứ như vậy thì đất nước ta bao giờmới phát triển được Điều đó cũng để nói lên rằng, cơ sở để quản lý việc

sử dụng nguồn vốn ODA là phải sử dụng đúng mục đích, đúng đối tượngcủa Dự án

+ Không sử dụng vốn ODA để nộp thuế

+ Các chỉ tiêu bằng vốn ODA phải thực hiện cho các hạng mụchợp lệ, thực hiện mua sắm theo đúng quy chế mua sắm và đấu thấu củanhà tài trợ và theo quy định của chính phủ Việt Nam

f Các nguyên tắc cơ bản trong việc thu hút, quản lý và sử dụng vốn

+ Quá trình thu hút và sử dụng ODA phải tuân thủ những yêu cầudưới đây:

- Chính phủ nắm vai trò quản lý và chỉ đạo, phát huy cao độtính chủ động và trách nhiệm của cơ quan chủ quản và cơ quan,đơn vị thực hiện

- Đảm bảo tính tổng hợp, thống nhất và đồng bộ trong côngtác quản lý ODA.

- Đảm bảo sự tham gia rộng rãi của các bên có liên quantrong đó có các đối tượng thụ hưởng

- Đảm bảo tính rõ ràng, minh bạch về quyền hạn và tráchnhiệm của các bên có liên quan

- Đảm bảo hài hoà thủ tục giữa Việt Nam và nhà tài trợ.+ Quá trình thu hút, quản lý và sử dụng nguồn vốn ODA phải tuântheo các quy định của luật ngân sách, nhà nước, quy chế quản lý vay vàtrả nợ nước ngoài và các chế độ quản lý hiện hành khác của nhà nước.Trường hợp điều ước Quốc tế về ODA đã được ký giữa nhà nước hoặcChính phủ với nhà tài trợ có quy định khác thì thực hiện theo quy địnhcủa điều ước Quốc tế đó

g Lĩnh vực ưu tiên sử dụng ODA:

+ Vốn ODA không hoàn lại được ưu tiên sử dụng cho những dự ánthuộc các lĩnh vực sau:

- Xoá đói, giảm nghèo, trước hết tại các vùng nông thôn,vùng sâu, vùng xa

- Y tế, dân số và phát triển

- Giáo dục, phát triển nguồn nhân lực

- Các vấn đề xã hội (tạo việc làm, cấp nước sinh hoạt, phòngchống dịch bệnh, phòng chống các tệ nạn xã hội)

- Bảo vệ môi trường, bảo vệ và phát triển các nguồn tàinguyên thiên nhiên, nghiên cứu khoa học và công nghệ, nâng caonăng lực nghiên cứu và triển khai.

- Nghiên cứu chuẩn bị các Dự án phát triển ( Quy hoạch điềutra cơ bản)

- Cải cách hành chính, tư pháp, tăng cường năng lực của cơquan quản lý nhà nước ở trung ương, địa phương và phát triển thểchế

- Một số lĩnh khác theo quyết định của thủ tướng CP

+ Vốn ODA vay ưu đãi được ưu tiên sử dụng cho những dự ánthuộc các lĩnh vực sau:

- Xoá đói giảm nghèo, nông nghiệp và phát triển nông thông

- Giao thông vận tải, thông tin liên lạc

- Năng lượng

- Cơ sở hạ tầng xã hội (Các công trình phúc lợi công cộng, y

tế, giáo dục và đào tạo, cấp thoát nước, bảo vệ môi trường)

- Hỗ trợ một số lĩnh vực sản xuất nhằm giải quyết các vấn

đề KT-XH

- Hỗ trợ cán cân thanh toán

- Một số lĩnh vực khác theo quyết định cảu Thủ Tướng CP

2 Hiệu quả sử dụng nguồn vốn ODA.

Hiệu quả sử dụng nguồn vốn ODA là những kết quả đạt được theonhững mục tiêu, kế hoạch, chương trình đã vạch sẵn, trong quá trình sửdụng nguồn vốn ODA Chính vì vậy khi sử dụng nguồn vốn ODA

thường phải kèm theo các điều kiện ràng buộc như sử dụng đúng mụcđích, đúng đối tượng của Dự án, các chỉ tiêu bằng nguồn vốn ODA phảithực hiện cho các hạng mục hợp lệ, thực hiện mua sắm theo quy chế muasắm và đấu thầu của nhà tài trợ và theo quy định của CPVN

Hiệu quả sử dụng nguồn vốn thường thể hiện thông qua hiệu quảcác dự án ODA ở mỗi loại dự án khác nhau về mặt đặc điểm, tính chất vìthế hiệu quả cũng không giống nhau ví dụ như Dự án xoá đói giảmnghèo, Dự án xây dựng phát triển cơ sở hạ tầng , dự án khắc phục bão lụtthì lợi ích công cộng hay tạo công bằng và phúc lợi xã hội được đặt lênhàng đầu nhưng nếu là Dự án tăng cường năng lực, hỗ trợ, dự án trồngrừng Việt Đức, phát triển doanh nghiệp nhà nước, tư nhân thì còn phảitính đến một phần lợi nhuận Và cũng chính vì điều này mà mỗi khi thựchiện lựa chọn đầu tư cho các dự án các nhà quản lý phải tính đến cácmục tiêu lâu dài hơn là những mục tiêu tạm thời trước mắt Mặt kháccũng có thể chống các thất thoát trong quá trình tổ chức , một khi đã đề

ra các nguyên tắc buộc các tổ chức phải chấp hành triệt để

Hiệu quả Dự án phụ thuộc vào quá trình lập Dự án như lập kếhoạch tài chính cho các Dự án, tổ chức thực hiện vv hiệu quả của dự ánphụ thuộc vào trình độ tổ chức , trình độ quản lý Quản lý đó là quá trình

tổ chức , lập kế hoách hay kiểm tra dự án Như vậy nếu quá trình lập dự

án được tổ chức chặt chẽ thị công tác tổ chức thực hiện dự án cũng dễdàng hơn

Tài chính của dự án là một bộ phận quan trọng góp phần thúc đẩy

dự án đi vào thực hiện được tốt hơn Nó là nguồn đầu vào cần thiết đểthực hiện các hoạt động Nếu tổ chức quản lý nguồn tài chính lỏng lẻo sẽ

dễ tạo điều kiện cho những kẻ xấu lợi dụng tham ô, tham nhũng gây thấtthoát vốn lơn mà nhà nước không thể quản lý được, trong khi đó Đảng

và Nhà Nước ta đang ra sức thi đua chống tham ô, lãng phí thực hành tiếtkiêm trong nhân dân Vì thế công tác lập kế hoạch tài chính , thực hiệnchi tiêu hợp lý, có mục đích là công việc đi đầu trong quản lý

Hiệu quả sử dụng nguồn vốn ODA phụ thuộc vào trình độ quản lýlãnh đạo của cán bộ nhà nước cũng như các tổ chức có liên quan Ngay

từ khâu xác định các mục tiêu, lập kế hoách dự an, lập kế hoách táichính đến khâu phần bổ vốn ODA luôn phải chính xác theo hướng mụctiêu Khi bức vào quá trình tổ chức thực thi vai trò quản lý thể hiện rõnhất Nếu dự án được tổ chức tốt thì sẽ đem lại hiêu quả cho các dự án,

đó là điều dễ hiễu Nhưng nếu quản lý bị buông lỏng ở giai đoạn này thì

dù các công tác tổ chức ở giai đoạn trước có tốt thì vẫn không thể đem laịhiệu quả cao được

Hiệu quả Dự án cũng phụ thuộc rất nhiều vào vai trò, trách nhiệmcủa các nhà lãnh đạo, các cơ quan có liên quan trong công tác quản lý Dự

án ODA

Vai trò và trách nhiệm của các cơ quan có liên quan trong công tác quản lý Dự án ODA được tóm tắt như sau:

+ Bộ kế hoạch và đầu tư: Là cơ quan đầu mối trong việc thu hút,

điều phối, quản lý ODA có nhiệm vụ chính là: Chủ trì soạn thảo chiếnlược, quy hoạch thu hút và sử dụng chiến lược ODA, hướng dẫn cácCQCQ xây dựng danh mục và đề cương các chương trình Dự án ưu tiênvận động ODA, tổng hợp danh mục các chương trình, Dự án sử dụngODA của nhà tài trợ tương ứng trình TTCP phê duyệt Bộ KHĐT chuẩn

bị nội dung và tiến hành đàm phán điều ước cụ thể về ODA đối với cácnhà tài trợ.

Bộ KH&ĐT chủ trì phối hợp với Bộ tài chính tổng hợp và lập kếhoạch giải ngân vốn ODA bố trí vốn chuẩn bị chương trình, Dự án ODA,vốn đối ứng, vốn chuẩn bị thực hiện và thực đối với các chương trình,

Dự án ODA thuộc diện Nhà nước cấp phát

Bộ KH&ĐT chủ trì việc theo dõi từ ngân sách đánh giá, kiểm tratình hình quản lý thực hiện và hiệu quả hoạt động các chương trình, Dự

án ODA, đôn đốc, hỗ trợ việc thực hiện các chương trình, Dự án ODA,làm đầu mối trong việc xử lý các vấn đề có liên quan đến nhiều bộ,ngành; Kiến nghị TTCP xem xét, quyết dịnh biện pháp xử lý các vấn đề

về ODA thuộc thẩm quyền quy định

+ Bộ tài chính: Giữ vai trò là đại diện chính thức cho “Bên vay” là

nhà nước hoặc chính phủ Nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt namtrong các điều ước Quốc tế cụ thể về ODA, chủ trì, đàm phán điều ướcQuốc tế cụ thể về ODA (Trừ các Dự án của ADB, WB, IME), xác định

cơ chế tài chính trong nước áp dụng cho các Dự án ODA, bố trí vốn đểthanh toán các khoản nợ ODA khi đến hạn, phối hợp với Bộ KH&ĐT đểlập kế hoạch giải ngân, bố trí và cấp phát vốn đối ứng để chuẩn bị vàthực hiện các Dự án ODA thuộc diện ngân sách Nhà nước cấp phát, banhành các hướng dẫn về quản lý tài chính, giải ngân, thuế, kế toán, kiểmtoán, quyết toán vốn đầu tư cho các Dự án ODA Nhìn chung, Bộ Tàichính và cơ quan nhà nước chịu trách nhiệm chính về Dự án ODA trêngóc độ tài chính Ngoài ra, hệ thống kho bạc nhà nước các cấp và cơ

quan cho vay lãi thực hiện nhiệm vụ kiểm soát thanh toán các hoạt độngchi tiêu của các dự án.

+ Kho bạc Nhà nước: Kiểm soát chi tiêu ODA và thanh toán vốn

đối ứng cho các Dự án ODA được ngân sách Nhà nước cấp phát (Kể cả

Dự án vay lại một phần)

+ Cơ quan cho vay lại: Kiểm soát chi tiêu các Dự án vay lại toàn

bộ Thực hiện việc thu hồi vốn cho tay lại khi đến hạn

+ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Chủ trì đàm phán các điều ước

Quốc tế về ODA với ADB,WB, chọn ngân hàng Thương mại Quốcdoanh để uỷ quyền giao dịch thanh toán đối ngoại đối với nguồn vốnODA (Nếu cần); Tổng hợp và thông báo định kỳ cho các cơ quan cóliênquan về tình hình rút vốn và thanh toán của các Dự án ODA có tài khoản

mở tại các ngân hàng

+ Cơ quan chủ quản Dự án: (Gồm các Bộ, Ngành hoặc Uỷ ban

Nhân Dân các Tỉnh/ Thành phố trực thuộc Trung ương): Tham gia vậnđộng và thu hút ODA, chịu trách nhiệm chuẩn bị và thực hiện các Dự ánODA, thực hiện chức năng quản lý nhà nước theo vùng, lãnh thổ đối vớicác Dự án trên địa bàn (đối với các UBND Tỉnh/ Thành phố) Nhìnchung, vai trò của cơ quan chủ quản Dự án là đảm bảo các Dự án ODAđược chuẩn bị, thực hiện tốt, đưa vào khai thác, sử dụng có hiệu quả,theo đúng các mục tiêu đã xác định

Hiệu quả sử dụng nguồn vốn ODA bao gồm 2 khuynh hướng tácđộng của ODA lên nền kinh tế Quốc dân Đó là sự tác động tầm vĩ môlên toàn bộ nền kinh tế Quốc dân và sự tác động tầm vi mô lên các cá thểtừng đối tượng cụ thể mà Nhà nước phải quản lý

Sự tác động lên toàn bộ nền kinh tế Quốc dân là vai trò chính, chủyếu của các chính sách, chương trình, dự án sử dụng nguồn vốn ODA.Một số Dự án như Dự án xoá đói giảm nghèo hay Dự án y tế, dân số vàphát triển được cấp bởi nguồn vốn ODA, nó tác động đến toàn bộ nềnkinh tế Quốc dân, thực hiện trên toàn lãnh thổ Quốc dân và từ Trungương đến địa phương đều được triển khai thực hiện Về phần hiệu quả,những Dự án như vậy, nói đến hiệu quả thường là hiệu quả lâu dài vàthường không được đo bằng một chỉ tiêu trực tiếp, cụ thể nào mà thôngqua các chỉ tiêu gián tiếp thể hiện Có những Dự án sau khi triển khaithực hiện phải mất 10 năm sau này thậm chí vài chục năm mới có hiệuquả.

Để sử dụng nguồn vốn ODA có hiệu quả Nhà quản lý cần phải nắmbắt được vai trò, tầm quan trọng của nguồn vốn ODA đối với nền kinh tếQuốc dân, đối với quá trình thực hiện các chương trình, chính sách củanhà nước

3 Vai trò của vốn ODA đối với sự phát triển của nền kinh tế:

Một nền kinh tế Quốc dân, với lượng đầu vào là các nguồn lực cầnthiết như vốn, công nghệ, nguồn nhân lực nhưng nếu thiếu đi một trongcác nguồn lực quan trọng ấy, thì sẽ làm chậm tốc độ phát triển của nềnkinh tế Khi thiếu vốn sẽ làm gián đoạn các hoạt động có liên quan nhưhoạt động xúc tiến thương mại, hoạt động đào tạo, hoạt động cung ứng,hoạt động thực hiện các chính sách , các hoạt động cộng đồng xã hội lấykinh phí từ NSNN vv Nguồn vốn ODA càng trở nên quan trọng hơnđối với những đất nước có nền kinh tế kém phát triển trong đó có Việt

nam khi mà ngân sách nhà nược đang bị thâm hụt nghiêm trọng Hơnnữa vì đây là nguồn vốn ưu đãi mà các nhà tài trợ dành riêng cho cácnước nghèo như Việt Nam nhằm hỗ trợ nhà nước giải quyết những vấn

đề khó khăn mang tính xã hội cấp thiết như xây dựng các công trình, dịch

vụ công cộng, các cơ sở hạ tầng, chương trình xoá đói giảm nghèo,chương trình giáo dục vv Vì thế nguồn vốn ODA có vài trò rất lớn đốivới việc hỗ trợ và phát triển nền kinh tế của một nước - nhất là nước tađang trong thời kỳ đổi mới thì cần có thêm nhiều nguồn vốn là hết sứccần thiết và quan trọng

Đối với nước ta, dù đã có nhiều đổi mới sau nhiều năm mở của hộinhập nhưng nếu so sánh các chỉ số phát triển như GDP, GNP, IQ, việclàm , thu nhập vv thì chúng ta còn quá thấp kém so với thế giới Đểphát triển nền kinh tế trong thời gian tới thì trước hết chúng ta cần phảitạo một bước hậu thuẫn đi trước để khôi phục những khó khăn trước mắtnhư xây dựng cơ sở hạ tầng vững mạnh, tăng cường đào tạo nguồn nhânlực theo chiều sâu, phát triển khoa học công nghệ để đáp ứng nhu cầu sảnxuất trong nước phát triển, hướng tới xuất khẩu, tạo ra một cơ chế quản

lý chặt chẽ, hợp lý đồng thời phát huy tinh thần quần chúng trong Nhândân

Vai trò của nguồn vốn ODA được thể hiện như sau:

+ Nhằm giải quyết những vẫn đề khó khăn trước mắt mang tínhcấp bách

+ Góp phần đổi mới đất nước, thực hiện các chính sách , chiếnlược phát triển kính tế

+ Đào tạo nguồn nhân lực, tăng cường khoa học công nghệ, xâydựng cơ sở hạ tầng vv

+ Vai trò hợp tác và phát triển với bạn bè Quốc tế

+ Dựa vào nguồn vốn ODA để thực hiện những chương trình, cácchính sách, kế hoạch quan trọng của nhà nước

+ Tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển SXKD

+ Thông qua vai trò của các đối tượng, chủ thể tác động để làm rõvai trò của nguồn vốn ODA

+ Góp phần quan trọng để điều tiết, làm cân bằng nền kinh tế, cânbằng cán cân thanh toán, quản lý Đất nước

Nguồn vốn ODA thực sự quan trọng khi đất nước ta đang trongthời kỳ đổi mới, công cuộc công nghiệp hóa hiện đại hóa đang trong thời

kỳ khó khăn đầy thách thức, dù Đảng và Nhà Nước ta luôn cố gắngNhưng không phải lúc nào chúng ta cũng có thể phát huy tối đa vai tròcủa nó đối với nền kinh tế , bởi trong quá trình thực hiện các chươngtrình, các Dự án ODA, hiệu quả thực hiện còn chịu sự tác động ảnhhưởng của nhiều yếu tố khác

4 Các nhân tố ảnh hưởng tới hiệu quả sử dụng vốn ODA:

Những nhân tố có ảnh hưởng tới hiệu quả sử dụng nguồn vốn ODAthông qua trực tiếp hay gián tiếp song việc quản lý không chặt chẽ quátrình phân bố vốn ODA, dây là một trong những nhân tố quan trọng vànhà nước ta còn gặp rất nhiều khó khăn trong thời gian qua, khi mà mộtlượng vốn ODA hàng năm bị thất thoát rất lớn và không thể kiểm soátđược

Phân loại các Dự án ODA, các đối tượng phân bố hợp lý cũng ảnhhưởng tới hiệu quả sử dụng vồn ODA Mỗi năm ở nước ta thực hiệncông tác quản lý, tổ chức có rất nhiều vấn đề cần giải quyết như pháttriển giáo dục, cơ sở hạ tầng, giảm thuế không thể thực hiện nhiềuchương trình cùng một lúc có hiệu quả được, vì vậy các nhà Quản lý cầnphân loại và xác định tính chất, mức độ cần thiết của từng loại Dự án để

Hiệu quả sử dụng vốn ODA thường biểu hiện qua quá trình tổ chứcthực thi các Dự án ODA Vì vậy để sử dụng vồn ODA có hiệu quả thìcông tác tổ chưc, lập kế hoạch, quản lý, kiểm tra kiểm soát phải thựchiện hết sức chặt chẽ, nhất là trong giai đoạn Dự án tiền khả thi thì nguồnvốn ODA mới được sử dụng có ý nghĩa kinh tế hơn

Tổ chức thực hiện hiến pháp và pháp luật chống tham ô, thamnhũng, tránh làm thát thoát vốn ODA, xử lý nghiêm các hành vi vi phạmxảy ra làm ảnh hướng tới hiệu quả sử dụng vốn ODA

Các chính sách của nhà nước góp phần thúc đẩy các Dự án ODA đivào hoạt động có hiệu quả Thực vậy, một chính sách giảm thuế, haykhuyến khích nông dân thoát nghèo có thể hỗ trợ cho một dự án xoá đóigiảm nghèo nằm trong danh sách sử dụng vốn ODA

Trình độ của các nhà quản lý cũng có ảnh hướng tới hiệu quả sửdụng vốn ODA trong quá trình tổ chức quản lý Vì vậy là nhà nước, dù ởcấp độ nào cũng luôn cần có những phương pháp quản lý phù hợp để sửdụng vốn ODA như thế nào là hiệu quả hơn.

Tóm tắt một số nhân tố tác đông lên hiệu quả dự án:

+ Chính sách, môi trường pháp lý tiếp nhận và sử dụng ODA

Khi ký hiệp định tài trợ vốn ODA, phái Việt Nam cần phải có chính sáchtiếp nhận, môi trường tiếp nhận hợp lý để đảm bảo niềm tin ở phía đốitác tài trợ như thủ tục tiếp nhận phải đơn giản , không quá rườm rà, môitrường tiếp nhận phải gắn liền với tính hiếu quả và phát triển bền vữngtrong mỗi dự án

+ Lựa chọn ra quyết định các dự án sử dụng vốn ODA

Mỗi năm, mối thời kỳ khác nhau, sẽ có một số định hướng chiến lượcphát triển kinh tế xã hội khác và có thể bị thay đổi Việc lựa chọn raquyết định các dự án sử dung vốn ODA kết hợp hài hoà các dự án tư cácnguồn vốn khác để phục vụ cho các mục tiêu, các chiến lược phát triểnkinh tế

+ Tổ chức thực hiện chương trình Dự án

Chức năng trong quản lý là thực hiện chương trình dự án ODA đạt đượcmục tiêu đề ra Nếu thực hiện tốt chức năng này nghĩa là góp phần vàoquá trình sử dụng vốn ODA có hiệu quả hơn

+ Năng lực thực hiên chương trình Dự án

Năng lực thực hiên chương trình dự án cũng thể hiện năng lực trình độcủa các nhà quản lý Cũng chính nhân tố này mà một số nhà tài trợ trựctiếp đứng ra thực hiện xây dựng các công trình có kỹ thuật cao như Cầu

Mỹ Thuận, Đường Hầm Đèo Hải Vân, Đập thuỷ điện Sơn La… vì nănglực của chúng ta còn yếu kếm chưa thể đảm nhận được những dự án lớn.

+ Điều kiện tài chính, vật chất kỹ thuật đảm bảo thực hiện Chươngtrình, Dự án

+ Đấu thầu

Môi trường đấu thầu phải thực sự công bằng, cạnh tranh phải lành mạnh,

có như thế mới tìm ra những nhà thầu thích hợp nhất, có điều kiện nhất

và đảm bảo cho dự án

+ Giải phóng mặt bằng (đối với các Dự án XDCB)

Đối với các dự án XDCB thì công tác giải phóng mặt bằng luôn là mộttrở ngại lớn, gây không ít khó khăn, làm chậm tiến độ thi công côngtrình, hàng năm làm tiêu tốn không ít tiền của vào công việc này nhưngvẫn chưa được thực hiện rõ ràng, nhanh chóng

+ Những vấn đề về kỹ thuật công nghệ

+ Công tác quản lý chương trình Dự án ở các cấp

Nhiệm vụ cuối cùng của các nhà quản lý là phải kiểm tra, kiểm soát vàđánh giá lại các dự án sau khi đã thực hiện Đánh giá chất lượng dự án sẽ

là cơ sở cho các hoạt động dự án được thuận lợi về sau

+ Công tác theo dõi và đánh giá Dự án

+ Sự khác nhau giữa thủ tục của Việt Nam và các Nhà tài trợ

+ Phương pháp quản lý là nhân tố chính, quan trọng nhất ảnh hưởng trực tiếp tới hiệu quả sử dụng vốn ODA.

Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, kiểm tra, kiểmsoát của các nhà quản lý lên đối tượng bị quản lý nhằm đạt được nhữngmục đích của mình Trong đó đối tượng bị quản lý có thể là con người

hay một đối tượng nào đó thông qua các chương trình, chính sách để tácđộng lên các đối tương.

Để quản lý quá trình sử dụng vồn ODA có hiệu quả thì phải chặtchẽ hoá ở từng khâu, từng công đoạn cho đến khi các Dự án đã đi vàohoạt động Đó là quản lý sự phân bố nguồn vốn ODA, quản lý quá trìnhhình thành Dự án ODA, đưa ra những kế hoạch và tổ chức một cách hợp

lý nhất

Quản lý sử dụng vốn ODA là một chức năng trong quản lý nhànước vì thế nguồn vốn ODA phải được sử dụng cho các kế hoạch pháttriển mà nhà nước đưa ra Các nhà quản lý cần nắm rõ chiến lược pháttriển kinh tế ở từng thời kỳ, từng vùng, từng ngành, các mục tiêu pháttriển Kinh tế - Xã hội và những nguyên tắc thực hiện Khi đó đưa ranhững chính sách hợp lý bổ trợ cho quá trình thực hiện chức năng quản

lý của mình Một khi mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế được đặt ra,việc phân bố sử dụng nguồn vốn ODA làm thế nào để hợp lý hoá và đồngđều ở từng nội dung, từng lĩnh vực cũng đặt biệt quan trọng Đối với đấtnước ta, đang trong giai đoạn khó khăn, trước mắt nguồn vốn ODA sửdụng cho xây dựng cơ sở hạ tầng, đầu tư khoa học công nghệ, giáo dụcđào tạo, tiếp đó là thực hiện các lợi ích xã hội sẽ mang lại hiệu quả caohơn

Tổ chức quản lý, Thực hiện chương trình, Dự án ODA.

Để quản lý các Dự án ODA có hiêu quả trước hết phải thành lậpban quản lý dự án bao gồm:

- Tên chương trình, dự án

- Tên cơ quan chủ quản dự án, tên chủ Dự án

- Đối tượng và phạm vi quản lý của ban quản lý dự án.

- Mục tiêu cần đạt được của ban quản lý dự án

- Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn

- Cơ cấu tổ chức vv

Quyết định tổ chức thực hiện chương trình dự án, đây là một khâuhết sức quan trọng trong công tác tổ chức của các nhà quản lý, nó thểhiện trách nhiệm của nhà quản lý đối với các Dự án ODA trong quá trình

ra quyết định thực hiện 1 Dự án, thì cần có những bước kiểm tra thẩmđịnh Dự án tiền khả thi, khả thi và chuẩn bị triển khai vv nếu khôngđược kiểm tra, giám sát chặt chẽ sẽ dẫn đến sai lệch các mục tiêu đã đặtra

Điều chỉnh sửa đổi bổ sung nội dung chương trình, Dự án ODAtrong quá trình thực hiện Trong quá trình tổ chức triển khai, có thể làmphát sinh những vấn đề mới mà các nhà quản lý chưa tính đến, vì thếtrong quá trình thực hiện sẽ có thêm một số nội dung được bổ sung để hỗtrợ quá trình thực hiện dự án nhằm đưa lại kết quả tốt hơn cho các Dự án

Trong quá trình quản lý Dự án, các nhà quản lý có thể sử dụng một

số công cụ, phương pháp bổ sung như tuyên truyền, vận động, phươngpháp hành chính hay tự quản lý sao cho phù hợp với tính chất của từng

Dự án

Quản lý sử dụng vốn ODA cũng là quản lý cơ cấu tổ chức Trongmỗi cơ cấu tổ chức đều có chức năng riêng của mình làm cách nào đểquản lý các bộ phận tổ chức ấy thực hiện tốt chức năng của mình là mộtvấn đề khó cho các nhà quản lý Để thực hiện tốt điều này thì ở mỗi tổchức đều phải đưa ra những nguyên tắc tổ chức hợp lý

Quản lý sử dụng nguồn vốn ODA thông qua quản lý thu chi , lập

kế hoạch tài chính của dự án Để quản lý thu chi ngân sách cần chú ý :Đối với dự án hỗn hợp cần chia tách các hạng mục, thành phần là XDCB

và hành chính sự nghiệp (HCSN) để thuận tiển trong việc lập kế hoạchtài chính, chi tiêu và kiểm soát chi tiêu

Ví dụ trong một dự án y tế – giáo dục: Chi phí đầu tư XDCB là đầu

tư xây dựng bệnh viện, trạm xá trường học, mua sắm trang thiết bị bệnhviện, trang thiết bị giáo dục thuộc nguồn vốn XDCB ; Chi phí đào tạonâng cao năng lực, tập huấn cho cán bộ y tế, giáo viên thuộc nguồn chiHCSN, chi phí đầu tư mua thuốc, túi thuốc thiết yếu thuộc nguồn chiHCSN

Chi phí cho dịch vụ tư vấn, Thông thượng trong dự án thuần tuýXDCB thì thành phần này nằm trong danh mục “chi phí KTCB khác” vànguồn chi là nguồn XDCB còn trong dự án thuần tuýHCSN thì thànhphần này nằm trong thành phần “ chi phí khác” và nguồn chi là nguồnHCSN Tuy nhiên trong dự án hỗn hợp thì còn cân nhắc cụ thể để có thể

bố trí nguồn vốn phù hợp( ví dụ tỷ trọng đầu tư XDCB lớn thì có thể bốtrí dịch vụ tư vấn dùng nguồn vốn XDCB và ngược lại, nếu tỷ trọng đầu

tư HCSN lớn thì có thể bố trí dịch vụ tư vấn sử dụng nguộn vốn HCSN

Quản lý tài chính của dự án là một bộ phận quan trong không thểthiếu, để quản lý tài chính của dự án thi phải xây dựng các mô hình quản

lý dự án

- Sự cần thiết xây dựng mô hình trong quản lý tài chính dự ánMỗi nhà tài trợ có một quy định riêng về thủ tục giải ngân và thanhtoán, bên cạnh đó, Việt Nam cũng có những quy định cụ thể giải ngân và

kiểm soát thanh toán Đồng thời tính chất, loại hình, quy mô, mục tiêuđầu tư, mô hình tổ chức của các dự án rất đa dạng Vì vậy, cơ chế quản lýtài chính cho các dự án của các nhà tài trợ có nhiều điểm khác nhau,ngay đối với mỗi nhà tài trợ thì cơ chế tài chính áp dụng cho các dự áncũng không hoàn toàn giống nhau.

Để có thể đáp ứng được mục tiêu quản lý, từ trước đến nay, hầunhư đối với mỗi dự án vốn vay và một số dự án viện trợ không hoàn lại,

Bộ Tài Chính đều phải ban hành thông tư hướng dẫn về cơ chế quản lýtài chính riêng Đây là một vấn đề khá bất cập dưới góc độ thủ tục hànhchính, gây chậm trể về thời gian và thậm chí có khi bị ảnh hưởng bởi cơchế “xin cho”, tạo nên sự không thống nhất về cơ chế giữa các dự án,gây ra các thắc măc so sánh không cần thiết giữa các dự án với nhau

xuất phát từ những vấn để trên, việc đề xuất một số mô hình quản

lý tài chính điển hình cho các dự án ODA dựa trên các mô hình dự án,

đặc biệt là các dự án phân cấp quản lý mạnh, là cần thiết.

Một vài mô hình quản lý dự án đặc trưng:

Mô hình tập trung quản lý, không phân cấp

Đối với mô hình này, cơ cấu tổ chức dự án sẽ chỉ có Ban QLDAtại TW và CQCQ là bộ, ngành tại TW hoặc có một Ban QLDA tại cấptỉnh và CQCQ dự án là UBND tỉnh Các dự án loại này có một số đặcđiểm sau:

• Quy mô dự án: Đối với các dự án đầu tư, quy mô cuả dự án cóthể vài triệu đến hang trăm triệu USD

• Hoạt động và phạm vi thực hiên dự án: Dự án đầu tư thường tậptrung vào xây dựng cơ sở hạ tầng có quy mô quốc gia hoặc

vùng( đường quốc lộ, cầu lớn ) nếu như dự án do TW quản lý,nếu dự án do cấ tỉnh quản lý thì thường tập trung đầu tư vàomột lĩnh vực nào đó như: Xoá đói giảm nghèo, phát triển nôngnghiệp và nông thôn bền vững

• Thời gian thực hiên dự án : Đối với dự án do cấp TW quản lý,thời gian thực hiện dự án có thể từ 4-7 năm, trong khi đối vớicác dự án đầu tư do cấp tỉnh quản lý, thời gian thực hiện dự ánthường 3-4 năm

• Bộ máy kế toán: Chế độ kế toán do chủ đầu tư ban hành kèmtheo quyết định số 214BTC được áp dụng phổ biến trong cácBan quản lý dự án Hệ thống quản lý trong bộ máy kế toán tậptrung không phân cấp Các ban quản lý dự án của Bộ như BanQLDA PMU1, PMU18 có riêng một phòng kế toán với biênchế hàng chục người, làm công tác kế toán đồng thời cho nhiều

dự án khác nhau

• Công tác đấu thầu- mua sắm của dự án: xây lắp công trình:Trong các dự án lớn do cấp TW quản lý, có nhiều gói thầu xâylắp công trình áp dụng hình thức đâú thầu cạnh tranh quốc tế

(ICB), còn lại trong các dự án quy mô nhỏ, hình thức đấu thầu

cạnh tranh trong nước (NCB) hoặc các hình thức khác đơn giảnhơn như lựa chọn dựa trên 3 báo giá hoặc chỉ định thầu theothoả thuận trước với nhà tài trợ

• Quản lý tài chính : Quản lý tài chính theo hình thức tập trungkhồng phân cấp

• Mô hình quản lý

Mô hình phân cấp quản lý theo các cấp độ khác nhau.

Đây là mô hình được áp dụng khá phổ biến tài các dự án hiện nay

Mô hình này có đặc điểm là có nhiều cấp quản lý dự án khác nhau, nhiềunhất là tới 4 cấp quản lý (TW-Tỉnh-Huyện-Xã) và ít nhất là (i) cấp TW

là cơ quan đầu mối , thông thường là các dự án có quy mô lớn, thực hiệntrên diện rộng( vài tỉnh, cả vùng , khu vực); và (ii) cấp tỉnh là cơ quanđầu mối với các dự án mà cấp tỉnh được phân cấp là CQCQ dự án, quy

mô dự án thường không lớn, tính chất không quá phước tạp, cấp tỉnhtrược tiếp là CQCQ dự án, dự án chỉ thực hiện trên phạm vi một tỉnh

• Quy mô dự án: Với các dự án do cấp tỉnh quản lý , quy mô dự

án thường từ vài triệu USD đến dưới 20 triệu USD Quy mô dự

án có cấp Trung ương thường lớn hơn nhiều, với tổng mức đầu

tư của dự án từ vài chục triệu đến vài trăm triệu USD

• Họat động và phạm vi của dự án: Dự án có cấp TW thường tậptrung vào xây dựng cơ sở hạ tầng có quy mô nhỏ ( đường nôngthôn, cầu nhỏ, thủy lợi nhỏ ) và phát triển nông nghiệp, nôngthôn hoặc đô thị , nếu dự án do cấp tỉnh quản lý thì thường tập

Ban QLDA ë cÊp Trung ­¬ng/ tØnh

Dù ¸n/ tiÓu dù ¸n

trung đầu tư vào một lĩnh vực nào đó như: giảm nghèo, pháttriển nông nghiệp và nông thôn bền vững

• Thời gian thực hiện dự án: Các dự án lớn, có cấp quản lý hoặcđiều phối ỏ Trung ương, thông thường có thời gian thực hiện dự

án từ 5-7 năm Các dự án do cấp tỉnh quản lý toàn bộ thôngthường có thời gian thực hiện dự án từ 3-4 năm

• Bộ máy kế toán: Chế độ kế toán chủ đầu tư ban hành theoquyết định số 214 BTC được áp dụng phổ biến trong các BanQLDA Bộ phần kế toán được biên chế cùng với các BanQLDA ở các cấp khác nhau tùy thuộc vào đó là cấp TW hay cấptỉnh , huyện

• Quản lý tài chính : Công tác quản lý tài chính được phân cấptùy thuộc vaò mô hình tổ chức của dự án Có nhiều dự án đã thửnghiệm phân cấp quản lý tài chính tới tận cấp xã với sự hỗ trợđắc lực của các cấp liên quan đặc biệt là cấp huyện và cấp xã Trong trường hợp dự án chỉ phân cấp tới cấp tỉnh, sẽ có hai cấp quản

lý dự án là cấp TW( Ban QLDA TW/ Ban điều phối dự án TW) và BanQLDA tỉnh Thông thường Ban QLDA TW chỉ thực hiện các hoạt động

có tính chất hỗ trợ chung cho toàn dự án ( ví dụ đầu mối liên hệ với nhàtài trợ hoặc các cơ quan của chính phủ, hướng dẫn chung về chính sách,các hoạt động đào tạo, các gói thầu tư vấn lớn, liên quan đến tư vấn quốc

tế, mua sắm thiết bị, hàng hóa chung cho toàn dự án ) Cũng có trườnghợp Ban QLDA trở thành Ban điều phối dự án chức năng chủ yếu là điềuphối chung các họat động của dự án, không trực tiếp tham gia vào quántrình quản lý, thực hiện dự án, trong trường hợp này thì tính chủ động

của các ban quản lý dự án cấp tỉnh trong hoạt động sẽ ở mức cao hơn, cónghĩa là hoạt động quản lý sẽ phân các mạnh hơn Các ban quản lý tỉnhtrực tiếp thực thi hầu hết các hoạt động của dự án trên địa phương mình.Một số dự án hiện nay có mô hình tổ chức như trường hợp này là: Dự áncấp nước và vệ sinh các xã có dự án I,II và III(ADB);Dự án giao thôngnông thôn Ivà II (WB); Dự án phát triển cơ sỡ hạ tầng và cải thiện điềukiện sống ở nông thôn Việt Nam (JBIC)

Trong trường hợp dự án phân cấp tới cấp huyện, tương tự như trên,vẫn có Ban quản lý dự án TW, hoặc ban điều phối dự án TW, có các BanQLDA tỉnh nhưng có thêm các Ban quản lý cấp huyện Việc phân cấptrách nhiệm cũng tương tự như trên nhưng khác hơn là Ban QLDA tỉnhđược phân cấp cho các Ban QLDA huyện thực hiện một số hoạt độngtrong dự án

Trong trường hợp phân cấp tới cấp xã: có hai trường hợp phổbiến hiện nay là (i) Trường hợp thứ nhất là dự án được thiết kế có đủ 4cấp quản lý là TW-Tỉnh-Huyện-Xã (ii) Trường hợp thứ hai là có thể coi

là mô hình đã được sữa đổi của trường hợp một, với việc không có BanQLDA huyện mà thay vào đó chỉ có một nhóm Hỗ trợ kỹ thụât huyện.Nhóm hỗ trợ kỹ thuật huyện không làm chức năng quản lý dự án mà chỉlàm chức năng hỗ trợ kỹ thuật đơn thuần cho Ban QLDA cấp xã Thôngthường Nhóm Hỗ trợ kỹ thuật huyện là biên chế thuộc Ban QLDA tỉnh

nhưng được bố trí làm việc tại địa bàn huyện và các xã dự án Một số dự

án hiên nay có mô hình tổ chức này là: Dự án giảm nghèo các tỉnh

miền núi phía bắc (WB/DFID) có đầy đủ 4 cấp quản lý từ TW, tỉnh,huyện và xã ; Dự án giảm nghèo Miền Trung (ADB/ DFID) chỉ có 3 cấp

quản lý là TW- Tỉnh- Xã và có nhóm kỹ thuật huyện ; Dự án cơ sỡ Hạtầng dựa vào cộng đồng (WB) chỉ có 3 cấp quản lý là TW- Tỉnh- Xã và

có thêm nhóm kỹ thuật huyện

Với việc phân cấp như vậy sẽ tạo nên tính đồng bộ và nhất quántrong quá trình quản lý, các mục tiêu được thực hiện tự trên xuống dễdàng thống nhất được với nhau tạo nên tính hiệu quả trong phương thứcquản lý

Một số chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng vốn ODA.

Hiệu quả sử dụng vốn ODA là một khái niêm trừu tượng được xácđịnh theo quá trình thực hiện các mục tiêu kinh tế- xã hội khác nhau Vìthế việc xác định các chỉ tiêu để đánh gía hiệu quả sử dụng vốn ODA làrất khó xác định Thường thì phải xác định thông qua một số chỉ tiêuliên quan để đánh giá như: Giải ngân vốn ODA hàng năm, % vốn thanhtoán so với tổng đầu tư, % gía trị đã thực hiện so với tổng đầu tư Nếu làcác dự án xoá đói giảm nghèo thì phải căn cứ vào tỷ lệ hộ đói nghèo saukhi đã thực hiện các chương trình, dự án này để so sánh đánh giá với cácnăm trước đó Còn đối với dự án như phát triển Y tế, giáo dục thì phảicăn cứ vào nhiều tiêu chuẩn khác để đánh gía như dịch vụ y tế, sự pháttriển giáo dục, kết quả thực hiện dự án vv

Chuong II- Th?c tr?ng v? hi?u qu? s? d?ng v?n ODA trờn d?a bàn t?nh Hà tinh

I Thực trạng về nguồn vốn ODA và việc sử dụng nguồn vốn ODA trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh trong mấy năm qua:

1.Đánh giá tình hình chung:

Năm năm qua, dưới sự lãnh đạo của cấp Uỷ, Đảng, sự phấn đấu nỗlực của cán bộ, Nhân dân tỉnh nhà, sự quan tâm giúp đỡ của chính phủ,các bộ, ngành, trung ương chúng ta đã huy động được một nguồn lực khálớn để đầu tư phát triển kinh tế - xã hội Cùng với nguồn lực trong nước,nhờ thực hiện tốt công tác đối ngoại, các ngành, các địa phương trongtỉnh đã thu hút được các đa dạng lĩnh vực và đối tượng hưởng thụ, đã gópphần tích cực vào phát triển KT-XH của tỉnh nhà một cách khá toàn diệntrên các lĩnh vực và các vùng, miền, bổ sung nhiều cơ sở vật chất, tạonăng lực mới trên tất cả các lĩnh vực góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh

tế theo hướng sản xuất hàng hoá, xoá đói giảm nghèo, giải quyết việclàm, tăng thu ngân sách và nâng cao mức sống, mức hưởng thụ của cácvùng, các tầng lớp nhân dân, tạo tiền đề thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tếphát triển văn hoá xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh, góp phần thúcđẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá của tỉnh nhà, đặc biệt làtrong lĩnh vực xây dựng và phát triển nông nghiệp nông thôn

Từ năm 2001 đến cuối năm 2005, nguồn vốn của nước ngoài baogồm nguồn vốn phát triển chính thức (ODA) và nguồn vốn phi chính phủ(NGOS) đầu tư vào địa bàn tỉnh đạt: 1.345 tỷ đồng chiếm 23% tổng mứcđầu tư trên địa bàn toàn tỉnh Trong đó ODA đạt 1.225 tỷ đồng, gồm cácchương trình, dự án: Dự án phát triển nông thôn Hà Tĩnh (HRDP), Dự án

hạ tầng cơ sở nông thôn dựa vào cộng đồng (CBRIP), Dự án xoá đóigiảm nghèo đa mục tiêu huyện Vũ Quang và vùng phụ cận (MPRP), Dự

án ngành cơ sở hạ tầng nông thôn, Dự án JBIC, Dự án bảo tồn đa dạngsinh học dãy núi Bắc Trường Sơn Hà Tĩnh, Dự án cấp nước và vệ sinhnông thôn, Dự án đầu tư xây dựng trường DNKT Việt Đức, Dự án trồngrừng Việt - Đức vv chỉ trong vòng 12 năm theo kế hoạch thì toàn tỉnhphải thực hiện đạt 60% trong tổng số vốn do nguồn vốn ODA viện trợ ,trong tổng số vốn đó thì phải thanh toán đạt 53% cho đên năm 2010 trong tất cả các dự án được nguồn vốn ODA tài trợ thì có 3 dự án đượcđặc biệt quan tâm : Thứ nhất là dự án "Năng lượng nông thôn 2" doChính Phủ Việt Nam kí hiệp định với ngân hàng thê giới WB tài trợ vớitổng sổ tiền lớn nhất trong tất cả các dự án với 298.000 triệu đồng , nộidung của dự án này là đầu tư về vấn đề cung cấp điện sinh họat chấtlượng tốt giá rẽ cho các vùng nông thôn nghèo Thứ 2 là dự án " Hạ tầng

cơ sở nông thôn dựa vào cộng đồng (CBRIP) , đây là dự án có nội dungkhá rộng nhưng thực hiện chủ yếu là trên lĩnh vực phát triển cơ sỡ hạtầng cho các vùng nông thôn Thứ 3 la dự án " Cãi thiện môi trường đôthị ở miền trung" Qua 3 dự án trên chứng tỏ rằng Chính Phủ đang ra sứcđầu tư phục vụ cho ưu tiên sản xuất Với dự án cung cấp năng lượng chonông thôn với giá rẽ góp phần thúc đẩy sản xuất phát triển ở vùng nôngthôn và cũng chứng tỏ một điều rằng điều kiện sản xuất ở vùng nôngthôn là rât thuận lợi và nhanh chóng phát triển

Nguồn vốn NGOs đạt mức 120 tỷ đồng, gồm các chương trình, Dựán: Dự án Oxfam Anh, quỹ nhi đồng Anh, Oxfam Hồng Kông, Anesvad(Tây Ban Nha), Oxfam Bỉ, AAV Anh, GRET Pháp, Hội chữ thập đỏ Mỹ,Hội chữ thập đỏ Nhật