Tự do hóa thương mại ảnh hưởng đến công ty Công ty Cổ phần Đầu tư và Thương mại CTM

Trong những năm qua, thế giới đã chứng kiến cuộc khủng hoảng trên phạm vi toàn cầu giai đoạn 2008 đến đầu năm 2009. Nó đã ảnh hưởng đến hầu hết các nền kinh tế trên thế giới. Sau đó là sự hồi phục trở lại của nhiều quốc gia vào giai đoạn nửa sau của năm 2009.

LỜI NÓI ĐẦU

Trong những năm qua, thế giới đã chứng kiến cuộc khủng hoảng trênphạm vi toàn cầu giai đoạn 2008 đến đầu năm 2009 Nó đã ảnh hưởng đếnhầu hết các nền kinh tế trên thế giới Sau đó là sự hồi phục trở lại của nhiềuquốc gia vào giai đoạn nửa sau của năm 2009 Tuy nhiên, tình trạng thấtnghiệp trên toàn cầu vẫn còn tràn lan tạo ra sức ép mạnh mẽ về lao động vàviệc làm, do đó di cư lao động quốc tế tiếp tục trở thành thành tố quan trọngtrong thời gian tới Nắm bắt được đặc điểm vận động của thị trường lao độngquốc tế nhiều công ty hoạt động trong lĩnh vực xuất khẩu lao động ( dịch vụxuất khẩu lao động ) đã có hướng đi đúng đắn trong việc lựa chọn thì trường,nguồn lao động … Trong những năm qua hoạt động kinh doanh dịch vụ xuấtkhẩu lao động đã gia tăng mạnh và đã góp phần tích cực vào việc đưa laođộng đi làm việc ở nước ngoài, giải quyết việc làm, tăng thu nhập, tạo sự ổnđịnh và phát triển đất nước Tuy nhiên, yêu cầu về xuất khẩu lao động ngàycàng khắt khe về trình độ lao động, kỹ năng tay nghề, về kỹ luật lao động vàngoại ngữ, nhất là đối với công việc trong các công xưởng, nhà máy Hiệnlao động của nước ta ra nước ngoài cơ bản đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệpnước sở tại tuy nhiên tay nghề, trình độ còn hạn chế, gây khó khăn khi thâmnhập vào thị trường lao động của các nước có nền kinh tế phát triển Vậy cácdoanh nghiệp xuất khẩu lao động cần phải làm gì để có để đưa được nhiều laođộng ra nước ngoài làm việc đồng thời đáp ứng được yêu cầu của người nhậnlao động và cả thu nhập cho người lao động Để giải quyết tốt vấn đề trênkhông hề dễ dàng Các doanh nghiệp cần tìm hiểu kỹ về thị trường của mình,đầu tư cho chiều sâu nguồn lao động và liên kết với nhau để tạo được sứcmạnh cạnh tranh Bên cạnh đó nhà nước cần có nhiều cơ chế chính sách hỗtrợ giúp các doanh nghiệp thuận lợi trong việc kinh doanh của mình Trên cơ

sở đó tôi đi xây dựng đề tài:

“Tự do hóa thương mại ảnh hưởng đến công ty Công ty Cổ phần Đầu

tư và Thương mại CTM ”.

Đề tài được hình thành dựa trên nhiều tài liệu tham khảo cùng với sự tưvấn hướng dẫn trực tiếp của PGS - TS Nguyễn Thị Hường Đề tài đưa ra cácnhân tố ảnh hưởng đến doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu lao động, thựctrạng và biện pháp của doanh nghiệp trong quá trình tự do hóa thương mại.Với mục tiêu trên đề tài được xây dựng với các nội dung chính như sau:

Chương 1: Khung lý thuyết ảnh hưởng của tự do hóa thương mại đến doanh

nghiệp xuất khẩu lao động

Chương 2: Phân tích thực trạng của Công ty Cổ phần Đầu tư và Thương mại

CTM trong giai đoạn 2006 – 2009

Chương 3: Giải pháp cho doanh nghiệp trong thời gian tới.

Chương 1: Ảnh hưởng của tự do hóa thương mại

đến doanh nghiệp xuất khẩu lao động

1.1 Hướng phân tích.

Doanh nghiệp xuất khẩu lao động là doanh nghiệp cung cấp dịch vụ đểngười lao động trong nước nước ngoài làm việc Khách hàng của họ là nhữngngười lao động trong nước có nhu cầu đi làm việc nước ngoài và các cá nhân,

tổ chức nước ngoài có nhu cầu tuyển dụng lao động Do đặc thù kinh doanhliên quan trực tiếp đến cả khách hàng là người trong nước và người nướcngoài nên hoạt động của doanh nghiệp chịu ảnh hưởng trực tiếp của khôngchỉ các yếu tố thuộc môi trường trong nước mà còn chịu ảnh hưởng của cácyếu tố thuộc môi trường quốc tế Để tiện cho quá trình phân tích và tìm hiểutrong khuôn khổ đề tài này tôi đi phân tích ba yếu tố ảnh hưởng: Kinh tế,chính trị - pháp luật, văn hóa

1.2 Tác động của yếu tố kinh tế đến các doanh nghiệp xuất khẩu lao động.

1.2.1 Tác động của các kinh thế giới và nền kinh tế của các nước nhập khẩu lao động đến các doanh nghiệp xuất khẩu lao động.

Khi nền kinh tế thế giới biến động nó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sốlượng lao động mà nền kinh tế đó cần Nếu nền kinh tế tăng trưởng thì nhucầu về lao động sẽ tăng lên do các ngành các, các doanh nghiệp tăng cườngsản xuất mở rộng thị trường, khi nền kinh tế đi vào suy thoái các ngành cácdoanh nghiệp buộc phải cắt giảm số lượng lao động do thị trường bị thu hẹp,người dân tiết kiệm chi tiêu Tạo nên chênh lệch về cung cầu lao động trênthị trường, chính nó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của các doanhnghiệp xuất khẩu lao động Vì doanh nghiệp xuất khẩu lao động không chỉ làđưa được đưa được bao nhiêu lao động đi làm việc mà còn là đảm bảo ngườilao động của mình có công việc và thu nhập ổn định trong thời hạn hợp đồng

Các thị trường nhận nhiều lao động nước ngoài, trong đó có lao độngViệt Nam thời gian qua đã giảm nhu cầu do ảnh hưởng của khủng hoảng tàichính toàn cầu Sẽ có một số lượng lao động mất việc làm và phải kết thúchợp đồng lao động trước hạn để về nước.

Tại Nhật Bản, tuy chưa có thống kê về số lao động Việt Nam bị ảnhhưởng bởi suy thoái kinh tế tại thị trường này, nhưng theo phản ảnh của một

số lãnh đạo doanh nghiệp xuất khẩu lao động qua các chuyến khảo sát để nắmbắt nhu cấu cung ứng lao động trong năm 2009, có thể thấy các công ty củaNhật Bản đều dè dặt hơn trong việc nêu số lượng lao động định tiếp nhận

Tại Đài Loan, tỷ lệ thất nghiệp đã tăng lên mức 4,27% vào tháng9/2008, mức cao nhất trong cùng kỳ 4 năm gần đây Khoảng nửa triệu ngườikhông có việc làm, trong đó 145 nghìn người mất việc do các công ty thu hẹpquy mô sản xuất Do khủng hoảng kinh tế lao động nước ngoài đã bị ảnhhưởng nghiêm trọng

Thị trường lao động ở nước ngoài gặp nhiều khó khăn chính là lý dochính khiến các đơn vị xuất khẩu lao động của Việt Nam chịu nhiều áp lực

khi đưa lao động Việt Nam ra nước ngoài để làm việc Thị trường Malaysia

vốn là thị trường XKLĐ lớn nhất của VN, mỗi năm đưa được từ 20.000 đến30.000 lao động nhưng năm 2009 giảm chỉ còn 2.792 người

Trong năm 2009 các doanh nghiệp xuất khẩu tỉnh Lâm Đồng phấn đấuđạt chỉ tiêu đưa 500 lao động ra nước ngoài làm việc So với con số xuất khẩulao động các năm trước, con số này không cao hơn là bao Tuy nhiên đến đầutháng 11.2009, việc tìm người đủ tiêu chuẩn để đưa đi xuất khẩu lao độngxem ra vẫn thật khó Qua hơn 10 tháng, các đơn vị tham gia xuất khẩu laođộng ở Lâm Đồng chỉ mới tuyển chọn không đến 100 người để đưa đi xuấtkhẩu lao động

1.2.2 Tác động của kinh tế Việt Nam đến các doanh nghiệp xuất khẩu lao động.

Tác động của nền kinh tế trong nước đối với các doanh nghiệp xuấtkhẩu lao động có phần khác so với tác động của nền kinh tế thế giới hay nềnkinh tế nước nhập khẩu lao động Vì các nền kinh tế tác động trực tiếp đếncầu về lao động nhập khẩu, còn nền kinh tế trong nước lại tác động trực tiếplên nguồn cung lao động cho xuất khẩu Khi nền kinh tế Việt Nam đi vào suythoái, tỉ lệ thất nghiệp trong nước gia tăng dẫn đến nhu cầu về việc làm giatăng Do đó các doanh nghiệp xuất khẩu lao động sẽ dễ dàng tìm được laođộng phù hợp để đáp ứng nhu cầu thị trường lao động nước nhập khẩu

Tuy nhiên tình hình kinh tế trong nước luôn chịu ảnh hưởng của nềnkinh tế thế giới cũng như các nền kinh tế khác Mặt khác đối với Việt Nam tỉ

lệ thất nghiệp vẫn còn cao ( 4,6% khoảng 4 triệu lao động ), do đó nguồncung về lao động trong nước không phải là vấn đề lớn của các doanh nghiệpxuất khẩu Việt Nam mà vấn đề ở đây đó là doanh nghiệp tìm được thị trườnghay nhu cầu về lao động phù hợp

1.3 Tác động của yếu tố pháp luật chính trị đến các doanh nghiệp xuất khẩu lao động.

1.3.1 Tác động của chính trị - pháp luật của các nước nhập khẩu lao động đến doanh nghiệp xuất khẩu lao động.

Hệ thống chính trị được coi là người tạo lập ra các “ sân chơi “ cho cáchoạt đọng kinh tế, với công cụ là hệ thống pháp luật phù hợp Do đó tác độngcủa hệ thống chính trị, luật pháp của các nước nhập khẩu lao động đến hoạtđộng của các doanh nghiệp xuất khẩu lao động là rất lớn Nó đảm bảo cho cácdoanh nghiệp có các quyền bình đẳng cùng hoạt động Tuy nhiên khi hệ thốngchính trị bất ổn, gây ảnh hưởng đến nền kinh tế quốc gia đó, gây ra tình trạngthất nghiệp, mất việc làm và cắt giảm lao động ở các doanh nghiệp Ngoài ra

hệ thống chính trị luật pháp đưa ra những điều luật qui định đối với doanhnghiệp xuất khẩu lao động nước ngoài, chỉ cần một sự thay đổi nhỏ hay một

qui định mới cũng có thể gây ra tác động lớn đối với một doanh nghiệp xuấtkhẩu lao động Ví dụ như Ngày 2/3/2009, làm việc với đoàn công tác của BộLao động thương binh và xã hội (LĐ-TB&XH), đại diện Bộ Nguồn nhân lựcMalaysia cho biết nước này quyết định tạm dừng tiếp nhận lao động nướcngoài, kể cả lao động Việt Nam, nhằm đảm bảo việc làm cho lao động trongnước trước tình hình suy thoái kinh tế Quy định này chỉ áp dụng đối với cáctrường hợp đưa lao động mới sang Malaysia làm việc Hiện Việt Nam có trên100.000 lao động làm việc tại Malaysia Số này sẽ không được gia hạn khi hếthạn hợp đồng.

1.3.2 Tác động của chính trị - pháp luật trong nước đến doanh nghiệp xuất khẩu lao động.

Một doanh nghiệp xuất khẩu lao động cũng như mọi loại hình doanhnghiệp khác luôn chịu sự chi phối điều hành trực tiếp của thể chế chính trị và

hệ thống pháp luật trong nước Ngoài ra đây là một lĩnh vực kinh doanh rấtnhạy cảm vì nó kinh doanh dịch vụ hàng hóa sức lao động và được Đảng vànhà nước rất quan tâm

Hệ thống pháp luật tạo ra một sân chơi bình đẳng cho các doanh nghiệpkinh doanh Ngoài ra việc đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài làmột chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta nhằm tạo việc làm, tăng thunhập, nâng cao trình độ tay nghề, tiếp cận công nghệ tiên tiến cho người laođộng Theo đó, Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi để công dân Việt Nam có đủđiều kiện đi làm việc ở nước ngoài; bảo hộ quyền, lợi ích hợp pháp của ngườilao động đi làm việc ở nước ngoài; hỗ trợ đầu tư mở thị trường lao động mới,thị trường có thu nhập cao, thị trường tiếp nhận nhiều người lao động; hỗ trợđào tạo cán bộ quản lý, dạy nghề, ngoại ngữ cho người lao động … Do đo cácdoanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu lao động cũng được nhà nước quan tâm

và hỗ trợ trong việc giúp các doanh nghiệp trong việc gặp gỡ hợp,hợp tác vớiđối tác nước ngoài, hoặc giải quyết các tranh chấp thông qua cơ quan quán lý

vế xuất khẩu lao động và đại sứ quán của Việt Nam ở các nước

Tuy nhiên các doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu vẫn còn gặp khókhăn trong việc giả quyết các thủ tục hành chính như các thủ tục liên quanđến vấn đưa người ra nước ngoài đặc biệt vấn đề thủ tục xin cấp visa.

1.4 Tác động của yếu tố văn hóa đến các doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu lao động.

Người lao động Việt Nam khi đi lao động nước ngoài sẽ làm việc trựctiếp với người bản địa, luôn có sự tiếp xúc và trao đổi với họ Nếu có sự khácnhau về văn hóa như tập quán sinh hoạt, quan niệm về trách nhiệm công việc,quan niệm về giá trị đạo đức sẽ ảnh hưởng xấu đến mối quan hệ giữa ngườilao động và người thuê lao động Nếu mâu thuẫn không thể dung hòa rất cóthể người lao động sẽ bỏ trốn ra ngoài hoặc bị người thuê lao động chấm dứthợp đồng Gây ra ảnh hưởng không tốt cho doanh nghiệp xuất khẩu lao động,

vì họ phải giải quyết mọi vấn đề liên quan đến lao động trong thời hạn hợpđồng

Yếu tố văn hóa là một phần nguyên nhân mà thị trường xuất khẩu laođộng của Việt Nam hiện nay vẫn chủ yếu là các nước trong khu vực ĐôngNam Á và Châu Á Ví dụ như 9 tháng đầu năm 2007, cả nước đưa được

62760 lao động sang nước ngoài Trong đó đông nhất là Malaysia với 21313người (chiếm 33,96%) thứ hai là thị trường Đài Loan với 16554 người(chiếm 26,38%) tiếp đó là Hàn Quốc với 8536 người (chiếm 13,60%)

Do đó vấn đề đặt ra cho các doanh nghiệp xuất khẩu lao động là tìmhiểu kĩ nền văn hóa của các nước nhập khẩu lao động trước khi đưa lao độngsang làm việc, vì chi phí cho việc giải quyêt các vấn đề liên quan đến các laođộng bỏ việc hay đền bù cho lao động là rất lớn, không những thế nó còn ảnhhưởng đến uy tín của doanh nghiệp

Chương 2: Phân tích thực trạng của Công ty Cổ phần Đầu tư và Thương mại CTM trong giai đoạn

2006 – 2009.

2.1 Giới thiệu về Công ty Cổ phần Đầu tư và Thương mại CTM.

Công ty Cổ phần Đầu tư và Thương mại CTM được cổ phần hoá từ bộphận doanh nghiệp nhà nước, thuộc Công ty Đầu tư Xây dựng và Xuất nhậpkhẩu Việt Nam - Constrexim Holdings (nay là Tổng Công ty cổ phần Đầu tưXây dựng và Thương mại Việt Nam - Constrexim Holdings) theo Quyết địnhsố: 1364/QĐ- BXD của Bộ trưởng Bộ xây dựng ngày 25 tháng 8 năm 2004.Địa chỉ đăng ký: 39 Nguyễn Đình Chiểu, Hai Bà Trưng, Hà Nội

Địa chỉ giao dịch: 116 đường Cầu Diễn, Từ Liêm, Hà Nội

Lĩnh vực kinh doanh chính

1 Đầu tư

2 Kinh doanh thương mại và xuất nhập khẩu

3 Đào tạo và giáo dục định hướng

4 Xuất khẩu lao động

2.2 Thực trạng xuất khẩu lao động của Công ty Cổ phần Đầu tư và Thương mại CTM giai đoạn 2006 – 2009.

Xuất khẩu lao động trong những năm gần đây là một lĩnh vực kinhdoanh mới được chú trọng nên đã gặp không ít khó khăn Tuy vậy, quakết quả đạt được thì xuất khẩu lao động đã mang lại một mức lợi nhuận rấtlớn, lớn hơn rất nhiều lần so với các hoạt động khác dù doanh thu là nhỏhơn Có được như vậy là do hoạt động xuất khẩu lao động không nhữnggiải quyết công ăn việc làm cho người lao động mà còn giúp người lao độngmang lại một nguồn thu nhập lớn từ các nước phát triển hơn Ngày càng cónhiều người lao động đi xuất khẩu lao động ra nước ngoài, vì vậy Contrexim-

TM đã có được một kết quả đáng kể Điều này được thể hiện qua bảng số liệusau:

Bảng 5: Kết quả hoạt động xuất khẩu lao động của công ty Contrexim- TM

Nguồn: Phòng Hành chính tổng hợp Công ty Contrexim-TM

Qua bảng số liệu trên cho thấy:

Về doanh thu: Năm 2 0 0 6 Công ty đạt 510 triệu đồng đến năm

2007 tăng so với năm 2006 là 69,60%, tương ứng với số tiền là 355 triệuđồng Đây là mức tăng đáng kể so với năm trước do Công ty đã nhận thấytầm chiến lược và đẩy mạnh hoạt động này Năm 2008, có xu hướng giảm vềdoanh thu so với năm 2007 là 18,25%, tương ứng với số tiền là 158 triệuđồng Có sự giảm sút này là do cuộc khủng hoảng về kinh tế thế đã ảnhhưởng trực tiếp đến các nước tiếp nhận lao động ở nước ngoài Nhu cầu tiếpnhận lao động nước ngoài ở một số nước giảm xuống do nhiều doanh nghiệp

bị phá sản, thu hẹp sản xuất Còn tại các thị trường trọng điểm như ĐàiLoan, Nhật Bản, Hàn Quốc, nhiều ngành nghề đã bị lao động các nước khácchiếm lĩnh

Sau biến động kinh tế của năm 2008 thì năm 2009 doanh thu lại tăng.Doanh thu 2009 tăng so với 2008 là 17,39% tương ứng với số tiền là 123 triệuđồng

Về lợi nhuận: Song song với sự gia tăng của doanh thu thì lợi

nhuận cũng tăng qua các năm, chỉ có năm 2008 có giảm so với năm 2007 dodoanh thu giảm, đến năm 2009 lại có sự tăng trở lại

Về chi phí: Cùng với sự tăng, giảm của doanh thu và lợi nhuận qua các

năm, chi phí cũng có sự thay đổi tương ứng Năm 2006 chi phí là 3 0 9triệu đồng; năm 2007 là 479 triệu đồng; đến năm 2008 giảm xuống 368 triệu

đồng; năm 2009 tăng lên 426 triệu đồng.

Về nộp ngân sách Nhà nước: xuất khẩu lao động là hoạt động đã đóng

góp cho Ngân sách Nhà nước một mức khá cao trong các năm 2007, 2009.Năm 2006 chỉ đạt 46 triệu đồng, năm 2007 là 138 triệu đồng Đến năm 2008

có giảm xuống do doanh thu của hoạt động này giảm, còn 98 triệu đồng.Năm 2009 do doanh thu tăng nên mức nộp ngân sách Nhà nước cũng tănglên tới 124 triệu đồng

Mặc dù năm 2008 có sự biên động kinh tế làm doanh thu, lợi nhuận

và nộp ngân sách Nhà nước từ hoạt động này đều giảm đáng kể, Nhưng quanăm 2009 thì lại có sự tăng trưởng Điều đó cho thấy có sự cố gắng rất lớncủa cán bộ công nhân viên có trình độ, kinh nghiệm và việc tổ chức các khâu

từ nghiên cứu thị trường đến hoạt động xuất khẩu lao động có khoa học, hiệuquả, không những khắc phục được điểm yếu mà còn vượt qua mọi khó khăn

để đạt được thành quả như vậy

2 Về số lượng, cơ cấu và thị trường xuất khẩu lao động:

Thị trường xuất khẩu lao động của nước ta đã mở rộng ra với gần 50quốc gia và vùng lãnh thổ khác nhau Nhà nước đã xây dựng được một hệthống các cơ chế, chính sách tương đối đồng bộ, ổn định và duy trì thị trường

đã có, mở thêm một số thị trường mới và tăng cường quy mô đưa lao động đilàm việc ở nước ngoài

Cùng với sự phát triển chung của toàn ngành, xuất khẩu lao động ởContrexim- TM đã khai thác hiệu qủa bốn thị trường chính, đó là: Cộng hoàPalau, Nhật Bản, Đài Loan và Malaixia Kết quả cụ thể của từng thị trườngđược thể hiện qua bảng số liệu sau:

Bảng 6: Kết qủa hoạt động xuất khẩu lao động phân theo thị trường:

STT Thị

trường

Sốngườiđi

Doanhthu(tr.đ)

Sốngườiđi

Doanhthu(tr.đ)

Sốngườiđi

Doanhthu(tr.đ)

Sốngườiđi

Doanhthu(tr.đ)

Nguồn: Phòng Hành chính tổng hợp Công ty Contrexim-TM

Thị trường Palau: Cộng hoà Palau là quần đảo nằm ở bắc Thái

Bình Dương, vĩ tuyến 7,30 bắc, kinh tuyến 134,39 đông, đông nam Phillipin.Trước đây Palau là lãnh thổ thuộc Mỹ quản lý, nhưng từ năm 1994 là quốcgia có liên kết tự do với Hoa Kỳ Palau chưa có luật lao động nhưng có nhiềulao động nước ngoài Chính quyền Palau tôn trọng các hợp đồng ký kết giữachủ sử dụng lao động với người lao động cũng như bên cung ứng lao động vàlấy hợp đồng làm cơ sở để giải quyết nếu tranh chấp xảy ra

Từ năm 1999 đến nay, thị trường Palau đã trở thành thị trường truyềnthống của Contrexim - TM Số người đi qua các năm có sự khác nhau, do đódoanh thu thay đổi theo số lượng người đi Tuy nhiên tính doanh thu trên mộtngười đi là khá ổn định Riêng năm 2006, doanh thu trên một người là 8,857triệu đồng có cao hơn so với các năm sau: năm 2007 là 5,757 triệu đồng/người; năm 2008 là 5,54 triệu đồng/người; năm 2009 là 4,85 triệu đồng/người Doanh thu từ thị trường Palau là khá cao và rất ổn định qua các năm

Vì vậy đây là thị trường mà Contrexim - TM tiếp tục khai thác mạnh trong