Ở Việt Nam, Nghị định số 16/2001/NĐ-CP ngày 02/05/2001 của Chính phủ về “Tổ chức và hoạt động của công ty cho thuê tài chính” định nghĩa: “Cho thuê tài chính là một hoạt động tín dụng tr
Trang 1MỤC LỤC
Trang
LỜI CAM ĐOAN
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
LỜI MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined CHƯƠNG I: Lý lUẬN CHUNG VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CÔNG TY CHO THUÊ TÀI CHÍNH Error! Bookmark not defined 1.1 Tổng quan về hoạt động cho thuê tài chính của công ty cho thuê tài
chính Error! Bookmark not defined 1.1.1 Khái niệm cho thuê tài chính Error! Bookmark not defined 1.1.2 Đặc điểm của cho thuê tài chính Error! Bookmark not defined 1.1.3 Phân loại hoạt động cho thuê tài chính Error! Bookmark not defined 1.2 Rủi ro tín dụng trong hoạt động cho thuê tài chínhError! Bookmark
not defined
1.2.1 Khái niệm rủi ro tín dụng trong hoạt động cho thuê tài chính Error!
Bookmark not defined
1.2.2 Nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng Error! Bookmark not defined 1.2.3 Các chỉ tiêu phản ánh rủi ro tín dụng Error! Bookmark not defined 1.3 Quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động cho thuê tài chính Error!
Bookmark not defined
1.3.1 Khái niệm Error! Bookmark not defined 1.3.2 Sự cần thiết phải quản trị rủi ro tín dụng Error! Bookmark not defined 1.3.3 Các nguyên tắc quản trị rủi ro Error! Bookmark not defined 1.3.4 Chu trình quản trị rủi ro Error! Bookmark not defined 1.3.5 Nội dung quản trị rủi ro của Công ty cho thuê tài chínhError! Bookmark
not defined
1.3.6 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản trị rủi ro của công ty CTTC Error!
Bookmark not defined
Trang 2CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CÔNG
TY CHO THUÊ TÀI CHÍNH NHNTVN Error! Bookmark not defined 2.1 Giới thiệu khái quát về Công ty CTTC NHNTVNError! Bookmark
not defined
2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển Error! Bookmark not defined 2.1.2 Mô hình tổ chức và quản lý Error! Bookmark not defined 2.1.3 Kết quả hoạt động kinh doanh Error! Bookmark not defined 2.2 Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại Công ty CTTC NHNTVN
Error! Bookmark not defined 2.2.1 Thực trạng rủi ro tín dụng tại Công ty CTTC NHNTVNError! Bookmark
not defined
2.2.2 Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại Công ty CTTC NHNTVN: Error!
Bookmark not defined
2.2.3 Đánh giá thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại Công ty CTTC NH TMCP
NTVN Error! Bookmark not defined CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG CÓ HIỆU QUẢ TẠI CÔNG TY CHO THUÊ TÀI CHÍNH NHNTVNError! Bookmark not defined
3.1 Định hướng phát triển và kế hoạch kinh doanh của công ty trong thời
gian tới Error! Bookmark not defined 3.1.1 Định hướng phát triển công ty trong thời gian tớiError! Bookmark not
defined
3.1.2 Kế hoạch kinh doanh năm 2011 Error! Bookmark not defined 3.2 Các giải pháp nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng Error!
Bookmark not defined
3.2.1 Hoàn thiện cơ cấu bộ máy, tổ chức Error! Bookmark not defined 3.2.2 Xây dựng chiến lược, chính sách cho thuê phù hợpError! Bookmark not
defined
Trang 33.2.3 Hoàn thiện quy trình, quy chế Error! Bookmark not defined
3.2.4 Nâng cao chất lượng các công tác đo lường và đánh giá rủi ro tín dụng
Error! Bookmark not defined 3.2.5 Hoàn thiện hệ thống thông tin quản lý Error! Bookmark not defined 3.2.6 Nâng cao vai trò của công tác kiểm tra kiếm soát nội bộError! Bookmark
not defined
3.2.7 Tăng cường hiệu quả công tác quản trị nhân sự, đào tạoError! Bookmark
not defined
3.2.8 Xây dựng văn hóa quản trị rủi ro Error! Bookmark not defined 3.3 Kiến nghị Error! Bookmark not defined 3.3.1 Kiến nghị với Hiệp hội cho thuê tài chính Việt NamError! Bookmark not
defined
3.3.2 Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước Error! Bookmark not defined 3.3.3 Kiến nghị với Ngân hàng Ngoại thương Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined
Trang 4CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG
TẠI CÔNG TY CHO THUÊ TÀI CHÍNH
1.1 Tổng quan về hoạt động cho thuê tài chính của công ty cho thuê tài chính
Lịch sử hình thành
Công ty Cho thê tài chính đầu tiên ra đời tại Mỹ do do Henry Shoeld sáng lập vào năm 1952 Châu Âu cũng nhanh chóng xuất hiện những công ty cho thuê của mình vào cuối những năm 1950 và đầu 1960 Cho thuê tài chính cũng có những bước phát triển mạnh mẽ ở Châu Á, Nam Mỹ, và Châu Phi từ đầu thập niên 70 Thập niên
80 đã đánh dấu việc cho thuê tài chính được chấp nhận rộng rãi trên toàn thế giới
Ở Việt Nam, năm 1995, nghiệp vụ cho thuê tài chính mới bắt đầu được thực hiện dưới hình thức tín dụng thuê mua, đến năm 1996 công ty cho thuê tài chính đầu tiên mới được thành lập.Tuy nhiên, phải đến khi Chính phủ ban hành Nghị định 16/2001/NĐ-CP ngày 02/05/2001, hoạt động cho thuê tài chính ở Việt nam mới thực
sự hình thành Đến nay, tại Việt Nam, đã có 12 công ty cho thuê tài chính được thành lập, hoạt động
Khái niệm cho thuê tài chính
Định nghĩa về cho thuê tài chính của Ủy ban Chuẩn mực Kế toán Quốc tế đưa ra như sau: “Cho thuê tài chính là loại hình cho thuê tài sản có khả năng chuyển dịch về căn bản tất cả những rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu tài sản đó Quyền sở hữu có thể chuyển giao vào cuối thời hạn thuê”
Ở Việt Nam, Nghị định số 16/2001/NĐ-CP ngày 02/05/2001 của Chính phủ về “Tổ chức và hoạt động của công ty cho thuê tài chính” định nghĩa: “Cho thuê tài chính là một hoạt động tín dụng trung và dài hạn thông qua việc cho thuê máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển và các động sản khác trên cơ sở hợp đồng giữa bên thuê và bên cho thuê Bên cho thuê cam kết mua máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển và các động sản khác theo yêu cầu của bên thuê và nắm giữ quyền sở hữu đối với tài sản cho thuê Bên thuê sử
Trang 5dụng tài sản thuê và thanh toán tiền thuê trong suốt thời hạn thuê đã thỏa thuận Khi kết thúc thời hạn thuê, bên thuê được quyền lựa chọn mua lại tài sản hoặc tiếp tục thuê”;
Phân loại hoạt động cho thuê tài chính
Cho thuê tài chính có thể chia ra làm: (i) cho thuê tài chính ba bên, (ii) cho thuê tài chính hai bên; mua và cho thuê lại cho thuê giáp lưng
1.2 Rủi ro tín dụng trong hoạt động cho thuê tài chính
Khái niệm về rủi ro tín dụng trong hoạt động cho thuê tài chính
Rủi ro trong hoạt động cho thuê tài chính là sự xuất hiện của một hay một số biến
cố không mong đợi gây thất thoát thiệt hại về tài sản, về thu nhập, uy tín của công ty cho thuê tài chính trong quá trình tiến hành hoạt động kinh doanh cho thuê tài chính Rủi ro tín dụng là rủi ro về mất khả năng trả nợ của đối tác - Bên thuê tài chính
Các nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng trong hoạt động cho thuê tài chính
Nguyên nhân dẫn tới rủi ro tín dụng trong hoạt động cho thuê tài chính có thể chia làm 2 loại: (i) nguyên nhân khách quan thuộc về Bên thuê (Bên thuê quản lý yếu kém, đầu tư nóng sau cho thuê, gặp rủi ro pháp lý…) hoặc môi trường kinh tế vĩ mô (thay đổi chính sách, suy thoái kinh tế…) (ii) nguyên nhân chủ quan thuộc về phía các Công ty cho thuê tài chính như do chính sách cho thuê của công ty cho thuê tài chính chưa hợp lý, hoặc thiếu nguồn lực cần thiết để phát huy hiệu quả công tác quản
trị rủi ro mà công ty cho thuê tài chính đã đề ra; Các chỉ tiêu phản ánh rủi ro tín dụng
Mức độ rủi ro tín dụng có thể được đo lường qua 3 chỉ tiêu chủ yếu như sau:
Nợ xấu/Dư nợ cho thuê tài chính Quỹ dự phòng/Nợ xấu
Tổn thất cho thuê/dư nợ cho thuê tài chính
1.3 Quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động cho thuê tài chính
Khái niệm quản trị rủi ro
Quản trị rủi ro có thể hiểu là quá trình tác động có tổ chức, có hướng đích của các nhà quản trị doanh nghiệp lên đối tượng quản trị và khách thể kinh doanh nhằm
Trang 6mục tiêu phòng ngừa, hạn chế và giảm thiểu rủi ro trong kinh doanh từ đó nâng cao mức độ an toàn, khả năng sinh lời và đạt được các mục tiêu tăng trưởng trong ngắn hạn và dài hạn ở mỗi doanh nghiệp Quản trị rủi ro trong hoạt động cho thuê tài chính
là quá trình phân loại, đánh giá rủi ro để từ đó đưa ra các chính sách, biện pháp, quy chế, nghiệp vụ nhằm ngăn chặn, phòng ngừa giảm thiểu rủi ro xảy ra trong hoạt động cho thuê tài chính cũng như giải quyết rủi ro đã xảy ra sao cho hiệu quả tác động đến hoạt động cho thuê tài chính xuống mức thấp nhất có thể
Sự cần thiết phải quản trị rủi ro tín dụng
Đảm bảo tính thống nhất giữa dự báo phát hiện rủi ro tiềm ẩn và giải quyết hậu quả; cách thống nhất quan điểm và hành động giữa các bộ phận; đề ra những mục tiêu
cụ thể giúp Công ty đi đúng hướng
Các nguyên tắc quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động cho thuê tài chính
Xây dựng môi trường tín dụng thích hợp; thực hiện cấp tín dụng lành mạnh; Duy trì một quá trình quản lý, đo lường và theo dõi tín dụng phù hợp
Chu trình quản trị rủi ro
Quản trị rủi bao gồm 4 khâu chính là: Xác định hạn mức rủi ro; đánh giá rủi ro; theo dõi rủi ro và kiểm soát rủi ro
Sơ đồ: Chu trình quản trị rủi ro
Nội dung Quản trị rủi ro của công ty Cho thuê tài chính
Xây dựng chiến lược và chính sách
Chiến lược và chính sách quản trị rủi ro luôn đóng vai trò quan trọng bậc nhất trong tổng thể các loại hoạt động quản trị rủi ro của một công ty cho thuê tài chính Nội dung của chiến lược và chính sách quản trị rủi ro bao gồm các quy định về: (i) Giới hạn cho thuê tài chính đối với một khách hàng và nhóm khách hàng có liên quan và giới hạn cho thuê tài chính theo lĩnh vực/ngành nghề kinh doanh, (ii) Thẩm quyền ra
Xác định hạn mức rủi
Hạn chế rủi ro
Đánh giá rủi ro
Theo dõi rủi ro
Trang 7quyết định cho thuê tài chính, (iii) Phân vùng cho thuê tài chính, (iv) Quy định về lập
kế hoạch dư nợ
Cách thức điều hành và bộ máy tổ chức
Bộ máy tổ chức luôn là công cụ quan trọng nhất để các nhà lãnh đạo đưa các chiến lược, chính sách đề ra vào thực tế Một bộ máy tổ chức hiệu quả phải được xây dựng trên các nguyên tắc đảm bảo sự minh bạch, công khai, có xác định rõ vai trò và trách nhiệm của từng vị trí và phân tách nhiệm vụ trong triển khai hoạt động:
Hệ thống thông tin quản lý và Công cụ đo lường rủi ro
Hệ thống thông tin quản lý đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động, năng lực cạnh tranh của công ty cho thuê tài chính, đảm bảo HĐQT, BĐH phải được báo cáo đầy đủ, chính xác, kịp thời về diến biến các hoạt động kinh doanh cũng như mọi vấn đề phát sinh có khả năng gây ra rủi ro Trên cơ sở đó, HĐQT, BĐH có những biện pháp ứng phó với rủi ro kịp thời, hiệu quả
Bộ máy, cơ chế giám sát thực hiện
Không có một chiến lược chính sách nào đúng đắn trong mọi thời điểm, cũng như không có một cơ chế vận hành nào không gặp sai sót Chính vì vậy, các công ty cho thuê tài chính rất cần có một bộ máy và cơ chế giám sát nghiêm túc và đủ mạnh nhằm phát hiện kịp thời những hạn chế trong nội dung trong chiến lược và chính sách quản trị rủi ro, phát hiện các trường hợp không tuân thủ pháp luật, quy trình, quy định nội
bộ làm ảnh hưởng đến chất lượng quản trị rủi ro…Bộ máy, cơ chế giám sát tại các công
ty cho thuê tài chính chính là hệ thống kiểm tra, kiểm soát nội bộ
Các nhân tố ảnh hưởng đến quản trị rủi ro của công ty CTTC
Con người là nhân tố cơ bản ảnh hưởng quản trị rủi ro; môi trường pháp lý; môi trường kinh tế vĩ mô
Trang 8CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA CÔNG TY
CHO THUÊ TÀI CHÍNH NHNTVN
2.1 Giới thiệu khái quát về công ty cho thuê tài chính NHNTVN
Quá trình hình thành và phát triển
Công ty Cho thuê Tài chính NHNTVN có tiền thân là Công ty Thuê mua và Đầu
tư của NHNTVN được thành lập năm 1994 Sau khi Nghị định 64/NĐ-CP về tổ chức hoạt động của công ty cho thuê tài chính ra đời, NHNTVN đã giải thể Công ty Thuê mua và Đầu tư và chính thức thành lập Công ty Cho thuê Tài chính NHNTVN theo quyết định số 108/QĐ-NHNN ngày 25/03/1998 Công ty chính thức khai trương hoạt động vào ngày 23/7/1998 Năm 2004 Công ty đã thành lập chi nhánh tại thành phố Hồ Chí Minh Công ty có vốn điều lệ là 300 tỷ đồng
Về thị phần: Công ty đang đứng ở vị trí thứ 6 trong số 13 Công ty cho thuê tài chính hiện đang hoạt động tại thị trường Việt Nam, với dư nợ cho thuê cuối năm 2010 là 1.190 tỉ đồng
Mô hình tổ chức và quản lý
Mô hình tổ chức của Công ty được thiết lập tuân thủ theo các quy định của NHNN gồm Hội đồng Quản trị, Ban Kiểm soát, BĐH và các phòng ban chuyên môn
Kết quả hoạt động kinh doanh
Nguồn vốn
Nguồn vốn hoạt động chính của Công ty vẫn là từ vốn chủ sở hữu và vốn vay của NHNTVN Tỷ trọng vốn vay trong tổng nguồn vốn của Công ty là 73.39% tại thời điểm 31/12/2010
Cơ cấu sử dụng vốn
Phần lớn nguồn vốn được Công ty dùng để cho thuê tài chính với tỉ trọng thường xuyên duy trì trên 90% tổng nguồn vốn
Kết quả kinh doanh
Thu nhập từ hoạt động cho thuê tài chính trong nhiều năm luôn chiếm đến 99%
Trang 9tổng thu nhập Chi phí huy động vốn chiếm tỉ trọng chủ yếu Năm 2010, Công ty đã xử
lý một số tài sản cho thuê tài chính đối với một số khoản nợ xấu và đã thu lãi ngoại bảng 5.6 tỷ đồng dẫn tới tỉ trọng thu từ hoạt động khác tăng lên gần 10% Tuy nhiên
về bản chất, số lãi ngoại bảng thu được cũng là thu lãi cho thuê tài chính
Năm 2007 Công ty bị thua lỗ tới 13.8 tỉ đồng tuy nhiên đến năm 2010 lợi nhuận sau thuế là 26.1 tỷ đồng, ROE năm 2010 là 8.6%
2.2 Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng của Công ty CTTC NHNTVN
Thực trạng rủi ro tín dụng tại Công ty CTTC NHNTVN
Tình hình nợ xấu của Công ty đang ở mức cao với tỉ lệ nợ xấu/tổng dư nợ lên tới 16.18% năm 2008, sang năm 2010 tỷ lệ này đã giảm xuống còn 8.03% tuy nhiên tỷ lệ
nợ xấu theo dõi ngoại bảng cao Công ty có đứng thứ 5 về tỷ lệ nợ xấu cao trong các công ty cho thuê tài chính Tỷ lệ quỹ dự phòng rủi ro/nợ xấu đều cho thấy hoạt động kinh doanh đang rất mất an toàn, quỹ dự phòng chưa đủ để bù đắp toàn bộ nợ xấu Dư nợ tập trung chủ yếu vào ngành công nghiệp chế biến
Nguyên nhân dẫn tới rủi ro tín dụng của Công ty CTTC NHNTVN
Nguyên nhân khách quan
Một số khách hàng của Công ty đã gặp rủi ro về pháp lý; Một số khách hàng gặp khó khăn về tài chính do thị trường; Một số khách hàng thực hiện đầu tư quá nóng sau thuê tài chính dẫn tới thiếu hụt dòng tiền; Một số khách hàng không có thiện chí trả nợ, hoặc cố ý lừa đảo là những nguyên nhân dẫn tới nợ xấu của Công ty
Sự biến động bất thường của nền kinh tế trong thời gian vừa qua, như lạm phát, suy thoái kinh tế, chủ trương thực hiện chính sách thắt chặt tiền tệ … dẫn tới khả năng tiêu thụ hàng hóa, thu hồi công nợ, khả năng tiếp cận các nguồn vốn duy trì sản xuất kinh doanh, của nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn
Nguyên nhân chủ quan
Công ty chưa xây dựng được các tiêu chí, chính sách cho thuê tài chính đối với từng dự án/khách hàng/ngành nghề kinh doanh theo mức độ rủi ro Vấn đề chịu trách nhiệm cá nhân trong từng khâu chưa được thực hiện Năng lực thẩm định yếu kém của
Trang 10cán bộ thẩm định và cán bộ xét duyệt cũng là một nguyên nhân dẫn tới rủi ro tín dụng cho Công ty
Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng của Công ty CTTC NHNTVN
Mô hình tổ chức điều hành
HĐQT: HĐQT Công ty chịu trách nhiệm phê duyệt trên cơ sở đề nghị, hoặc dự thảo của BĐH (i) kế hoạch kinh doanh hàng năm của Công ty trong đó có các chỉ tiêu
về tăng trưởng dư nợ, tỉ lệ nợ xấu, lợi nhuận trước và sau thuế, (ii) ban hành các chính sách về cho thuê tài chính với khách hàng trong từng thời kỳ
BĐH: BĐH chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện các kế hoạch kinh doanh, chính sách cho thuê đối với khách hàng đã được Hội đồng quản trị phê duyệt; phê duyệt/ra quyết định cho thuê trên cơ sở đảm bảo tuân thủ các quy định của pháp luật, và các quy định có liên quan của Công ty
Hội đồng xử lý rủi ro:Hội đồng xử lý rủi ro do HĐQT ra quyết định thành lập, chịu trách nhiệm (i) xem xét việc phân loại nợ, trích lập dự phòng rủi ro trong từng thời kỳ; (ii) quyết định xử lý các khoản nợ xấu từ quỹ dự phòng rủi ro và phương án thu hồi nợ đối với các khoản nợ đã được xử lý rủi ro tín dụng trong từng thời kỳ; (iii) xem xét báo cáo tình hình theo dõi, sao kê và thực hiện thu hồi nợ đối với các khoản nợ đã được xử lý rủi
ro tín dụng
HĐTD: HĐTD được tổ chức và hoạt động theo quy chế do Giám đốc Công ty ban hành, chịu trách nhiệm xem xét và ra quyết định cho thuê tài chính đối với các dự án/khách hàng thuê tài chính có trị giá vượt thẩm quyền phán quyết của Giám đốc Công
ty
Hội đồng miễn giảm lãi: Hội đồng miễn giảm lãi được tổ chức và hoạt động theo quyết định của HĐQT, chịu trách nhiệm xem xét và quyết định việc giảm một phần hoặc miễn toàn bộ lãi phát sinh theo quy định tại Hợp đồng cho thuê tài chính mà Công ty đã
ký kết với khách hàng nhằm giúp đỡ khách hàng vượt qua khó khăn và tích cực trả nợ cho Công ty
Các phòng ban tại Trụ sở chính và chi nhánh: Phòng QHKH tại Trụ sở chính và chi