Bài 1. Một số khái niệm cơ bản

Khái niệm cơ sở dữ liệu và hệ quản trị cơ sở dữ liệu Cơ sở dữ liệu Database là một tập hợp các dữ liệu có liên quan với nhau chứa thông tin của một tổ chức nào đó trườngư học,ư côngư

T3- MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

3 Hệ cơ sở dữ

liệu

a Khái niệm cơ sở dữ liệu và hệ quản trị cơ sở dữ

liệu

Cơ sở dữ liệu (Database) là một tập hợp các dữ liệu có

liên quan với nhau chứa thông tin của một tổ chức nào

đó (trườngư học,ư côngư ti,ư …), đ ợc l u trữ trên các thiết bị

nhớ để đáp ứng nhu cầu khai thác thông tin của nhiều

ng ời dùng với nhiều mục đích khác nhau

Víưdụ:

• Hồ sơ quản lí sách của th viện.

• Hồ sơ quản lí tiền l ơng của một công ti, tổ

chức…

• Hồ sơ quản lí điểm thi đ ợc l u trữ ở bộ nhớ ngoài

của máy tínhưlà mộtư cơưsởưdữưliệu

Hệ quản trị cơ sở dữ liệu (hệưQTCSDL) là phần mềm cung cấp một môi tr ờng thuận lợi và hiệu quả để tạo lập, l u trữ và khai thác thông tin của CSDL.

Víưdụ: Hệ QTCSDL Visual Fox, Microsoft

Access, oracle, SQL…

- Các thành phần của hệ cơ sở dữ liệu:

3 Hệ cơ sở dữ

liệu

3 HÖ c¬ së d÷

liÖu

1 hệ QTCSDL Hệ cơ sở dữ liệu

1 CSDL +

Ngoài ra, còn có các phần mềm ứng

dụng để khai thác CSDL hiệu quả hơn

Để l u trữ và khai thác thông tin bằng máy tính cần có:

 Cơ sở dữ liệu

 Các thiết bị vật lí (máyư

tính,ưđĩaưcứng…)

- Các thành phần của hệ cơ sở dữ liệu:

3 Hệ cơ sở dữ

liệu

b Các mức thể hiện của CSDL

Có 3 mức hiểu về cơ sở dữ liệu:

+ Mức vật lí

+ Mức khái niệm

Víư dụ: CSDL nh một bảng gồm các cột

mô tả các thuộcưtính ưvà các hàng

mô tả thôngưtinưvềưđốiưtượng.

+ Mức khung nhìn

là mức hiểu biết chi tiết việc l u

trữ các tệp dữ liệu trên các thiết bị

nhớ (địaư chỉư vùngư nhớư lưuư trữư tệp,ư

dungưlượngưnhớưđểưlưuưtrữưthôngưtinưvềư mộtưđốiưtượng…)

l u trữ và mối quan hệ giữa các dữ liệu.

hiểu về cấu trúc của hồ sơ

CSDL cho mỗi ng ời dùng thông qua khung nhìn (giao diện).

là thể hiện phù hợp của

3 Hệ cơ sở dữ

liệu

Mức hiểu CSDL của ng ời dùng thông qua khung nhìn

đ ợc gọi là mức khung nhìn hay mức ngoài của CSDL.

Giữa các mức mô tả CSDL phải có một sự t ơng ứng đúng đắn để đảm bảo cho hệ CSDL đ ợc xây dựng và khai thác tốt.

Cácưmứcưthểưhiệnưcủaưcơưsởưdữưliệuư

3 Hệ cơ sở dữ

liệu

c Các yêu cầu cơ bản của

hệ CSDL

+ Tính cấu trúc:

Víư

dụ:

CSDL điểm thi có cấu trúc bảng gồm 10 hàng và 10 cột

Dữ liệu đ ợc l u trữ trong CSDL theo một cấu trúc xác định.

3 Hệ cơ sở dữ

liệu

Các giá trị dữ liệu đ ợc l u trữ trong CSDL phải thoả mãn một số ràng buộc, tuỳ thuộc vào tổ chức mà dữ liệu phản ánh.

+ Tính toàn vẹn:

Víư

dụ:

CSDL điểm thi phải phù hợp với quy định cho

điểm của các môn thi

3 Hệ cơ sở dữ

liệu

Sau các thao tác cập nhật dữ liệu và ngay cả khi có sự cố xảy ra trong quá trình cập nhật, dữ liệu trong CSDL phải đ ợc đảm bảo đúng đắn.

+ Tính nhất quán:

Víư

dụ:

Hệ CSDL không đ ợc để xảy ra các tình huống vi phạm tính nhất quán của dữ liệu nh : 2 đại lí bán vé máy bay cùng bán 1 chiếc vé còn lại duy nhất cho 2 khách hàng tại cùng một thời điểm

3 Hệ cơ sở dữ

liệu

+ TÝnh an toµn vµ b¶o mËt th«ng tin

VÝ­

dô:

CSDL § iÓm thi kh«ng thÓ cho phÐp bÊt cø ai còng ® îc truy cËp vµ söa ®iÓm

CSDL cÇn ® îc b¶o vÖ an toµn.

Ph¶i ng¨n chÆn ® îc nh÷ng truy xuÊt kh«ng ® îc phÐp.

 Ph¶i kh«i phôc ® îc CSDL khi cã sù cè ë phÇn cøng hay phÇn mÒm.

 CÇn cã nh÷ng nguyªn t¾c vµ c¬ chÕ b¶o mËt khi trao quyÒn truy xuÊt d÷ liÖu cho ng êi dïng.

3 HÖ c¬ së d÷

liÖu

Dữ liệu cần phải độc lập với các ứng dụng, không phụ thuộc vào một vài bài toán cụ thể, ph ơng tiện

l u trữ và xử lí.

+ Tính độc lập:

Víư

dụ:

Thay l u trữ dữ liệu từ đĩa mềm sang đĩa CD hoặc dữ liệu l u trữ dạng nén mà các ch

ơng trình ứng dụng không phải viết lại.

Có hai mức độc lập dữ liệu:

Độc lập mức vật lí là những thay đổi ở mức vật lí không dẫn đến các ch ơng trình ứng dụng phải viết lại hoặc thay đổi các t ơng tác vốn có giữa ng ời dùng với CSDL.

Độc lập mức khái niệm là khi có những thay đổi CSDL

ở mức khái niệm nh ng các ch ơng trình ứng dụng đang dùng về cơ bản không phải viết lại.

Víư

dụ:

Thêm cột Thẻ

BH vào bảng mô tả ở

mức khái niệm mà

các ch ơng trình ứng

dụng về cơ bản

không phải viết lại.

CSDL th ờng không l u trữ những dữ liệu trùng lặp hoặc những thông tin có thể dễ dàng suy diễn hay tính toán đ ợc từ những dữ liệu đã có.

+ Tính không d thừa:

Víư

dụ: CSDL điểm thi không cần chứa thông tin về

Tuổi của thí sinh vì thông tin này có thể đ ợc tính toán từ thông tin Ngày sinh và hiển thị trên khung nhìn cần thiết

Hãy nêu ứng

dụng của tin

học vào các

lĩnh vực quản

lí ?

 Cơ sở giáo dục cần quản lí thông tin của học sinh, môn học, kết quả học tập

 Cơ sở kinh doanh cần quản lí thông tin khách hàng, hàng hoá, tiền

 Ngân hàng cần quản lí các tài khoản, khoản vay, giao dịch hàng ngày

 Hãng hàng không cần quản lí các chuyến bay, bán vé, lịch bay

 Tổ chức tài chính cần quản lí thông tin về cổ phần, tình hình kinh doanh cổ phiếu, trái phiếu

 Tổ chức viễn thông cần quản lí thông tin các cuộc gọi, hoá đơn hàng tháng, tính số d cho các thẻ gọi trả tr ớc…

d Một số ứng

dụng

 Công tác quản lí chiếm phần lớn các ứng dụng của tin học

 Các vấn đề th ờng phải giải quyết trong một bài toán quản lí gồm: tạo lập, cập nhật và khai thác

hồ sơ.

1 hệ QTCSDL

Hệ cơ sở dữ liệu

1 CSDL +



 Ba mức thể hiện của CSDL: vật lí, khái niệm, khung nhìn

 Các yêu cầu cơ bản của hệ CSDL:

Tínhưcấuưtrúc Tínhưtoànư

vẹn

Tínhưanưtoànưvàư

bảoưmật Tínhưđộcưlập

1 Nêu một ứng dụng CSDL của một tổ chức mà em biết?

Một số ứng dụng CSDL vào công việc quản lý, đó là:

* Quản lý siêu thị cần có CSDL để lưu trữ việc

nhập – xuất hàng, các hoá đơn mua hàng, thống kê hàng tồn kho, hàng bán chạy và doanh thu theo từng chu kì…

* Bệnh viện cần có CSDL để lưu trữ thông tin của

bệnh nhân như: Các bệnh tiền sử của bệnh nhân, quá trình điều trị trước đó… để có thể đưa ra phương pháp chữa bệnh thích hợp Ngoài ra còn có thể xuất hoá

1 Phân biệt CSDL và hệ QTCSDL?