Nâng cao kỹ năng thuyết trình cho sinh viên khối ngành sư phạm ở địa bàn thành phố hồ chí minh

Hy vọng rằng với sự hoàn thiện nhất định của bài nghiên cứu này sẽ giúp ích cho việc nâng cao kỹ năng thuyết trình cho sinh viên khối ngành sư phạm tại thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và

LỜI CÁM ƠN

Không có sự thành công nào mà không gắn liền với những sự hỗ trợ, giúp

đỡ dù ít hay nhiều, dù trực tiếp hay gián tiếp của người khác Trong suốt thời gian

từ khi bắt đầu nghiên cứu khoa học đến nay nhóm nghiên cứu đã găp không ít khó khăn vất vã nhưng thay vào đó nhóm đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ của quý Thầy Cô, gia đình và bạn bè Lần đầu tiên nhóm bước vào nghiên cứu khoa học nên còn bỡ ngỡ không tránh khỏi những sai sót rất mong được sự đóng góp ý kiến, giúp đỡ của quý Thầy Cô để bài nghiên cứu của nhóm được hoàn thiện hơn

Với lòng biết ơn sâu sắc nhất, em xin gửi đến cô TS Võ Thị Kim Loan đã cùng với tri thức và tâm huyết của mình để truyền đạt vốn kiến thức quý báu cho chúng em trong suốt thời gian nhóm nghiên cứu Và nhóm nghiên cứu cũng xin gửi lời tri ân sâu sắc đến các giảng viên Khoa Giáo dục Chính trị cũng đã tận tình

hỗ trợ cho nhóm

Nhóm nghiên cứu cũng chân thành cám ơn hơn 400 bạn sinh viên ngành sư phạm của các Trường Đại học Sài Gòn, Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh và Trường Cao đẳng Sư phạm Trung Ương TP Hồ Chí Minh đã nhiệt tình giúp đỡ nhóm hoàn thành phiếu khảo sát một cách hiệu quả và chính xác nhất để bài nghiên cứu của nhóm đạt được tính khách quan cao nhất

Hy vọng rằng với sự hoàn thiện nhất định của bài nghiên cứu này sẽ giúp ích cho việc nâng cao kỹ năng thuyết trình cho sinh viên khối ngành sư phạm tại thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và sinh viên khối ngành sư phạm nói chung để các bạn có thể hoàn thiện các kỹ năng cho bản thân, chuẩn bị hành trang vững vàng để bước vào tương lai

Chân thành cám ơn!

Trang phụ bìa

Lời cám ơn

Mục lục

Phụ lục

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG: 4

PHẦN MỞ ĐẦU 5

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 5

2 MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 6

2.1 Mục tiêu nghiên cứu 6

3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU: 6

4 Ý NGHĨA ĐỀ TÀI: 7

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THUYẾT TRÌNH 8

1.1 Một số bài nghiên cứu về kỹ năng thuyết trình 8

1.2 Cơ sở lý luận 9

1.2.1 Lịch sử thuyết trình 9

1.2.2 Khái niệm thuyết trình và kỹ năng thuyết trình 10

1.2.3 Đặc điểm của thuyết trình 11

1.2.4 Vai trò của thuyết trình 12

1.2.5 Một số loại bài thuyết trình 13

1.2.6 Quá trình thực hiện một bài thuyết trình 13

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 18

2.1 Phương pháp tiếp cận vấn đề nghiên cứu: 18

2.2 Các phương pháp nghiên cứu cụ thể 18

TÓM TẮT CHƯƠNG 2 22

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN VỀ KỸ NĂNG THUYẾT TRÌNH CỦA SINH VIÊN KHỐI NGÀNH SƯ PHẠM TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 23

3.1 THỰC TRẠNG VỀ KỸ NĂNG THUYÊT TRÌNH CHO SINH VIÊN KHỐI NGÀNH SƯ PHẠM TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 23

3.1.1 Kỹ năng cần thiết của người giáo viên 23

3.1.2 Tình hình hiểu biết của sinh viên về kỹ năng thuyết trình 24

3.1.3 Đánh giá các nhân tố để thực hiện bài thuyết trình hiệu quả 27

3.2 Nguyên nhân dẫn đến việc thuyết trình chưa tốt của sinh viên khối ngành sư phạm ở TP Hồ Chí Minh 36

TÓM TẮT CHƯƠNG 3 39

CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO KỸ NĂNG THUYẾT TRÌNH

TRONG SINH VIÊN KHỐI NGÀNH SƯ PHẠM 40

4.1 Giải pháp để thực hiện một bài thuyết trình: 40

4.1.1 Chuẩn bị bài thuyết trình 40

4.1.2 Xây dựng nội dung cho bài thuyết trình 42

4.1.3 Chuẩn bị thuyết trình và tiến hành thuyết trình 46

4.1.4 Kiểm tra đánh giá 56

4.2 Kiến nghị: 57

4.2.1 Đối với bản thân người thuyết trình: 57

4.2.2 Đối với các trường đại học đào tạo sư phạm: 57

4.3 Giới thiệu 59

4.3.1 Một số tài liệu tham khảo rèn luyện kỹ năng thuyết trình: 59

4.3.2 Một số lớp học kỹ năng: 60

TÓM TẮT CHƯƠNG 4 61

KẾT LUẬN 62

PHỤ LỤC 63

PHIẾU KHẢO SÁT 107

TÀI LIỆU THAM KHẢO 113

DANH MỤC CÁC BẢNG:

Bảng 3.1: Kỹ năng cần thiết cho người giáo viên

Bảng 3.2: Tình hình thuyết trình của Sinh viên

Bảng 3.3: Sự hiểu biết về thuyết trình

Bảng 3.4: Nhu cầu nâng cao kỹ năng thuyết trình ở sinh viên khối ngành sư phạm Bảng 3.5: Tổ chức nâng cao kỹ năng thuyết trình ở trường

Bảng 3.6: Đánh giá mục đích của việc thuyết trình hiệu quả

Bảng 3.7: Đánh giá yếu tố cần thiết nhất để thuyết trình hiệu quả

Bảng 3.8: Đánh giá về quá trình thực hiện thuyết trình hiệu quả

Bảng 3.9: Kết quả Cronbach's Alpha các thang đo

Bảng 3.10: Kết quả EFA các thang đo thành phần kỷ năng thuyết trình

Bảng 3.11: Chuẩn bị thuyết trình và tiến hành thuyết trình

Bảng 3.12: Kết hợp những kỹ năng khác khi thuyết trình

Bảng 3.13:Xây dựng nội dung cho bài thuyết trình

Bảng 3.14: Chuẩn bị bài thuyết trình

Bảng 3.15: Chuẩn bị về hình thức

Bảng 3.16: Kết quả EFA các thang đo mức độ hiệu quả

Bảng 3.17: Mức độ giải thích của mô hình

Bảng 3.18: Mức độ phù hợp của mô hình

Bảng 3.19: Kết quả hồi quy

Bảng 3.20: Nguyên nhân dẫn việc đến thuyết trình chưa tốt

Bảng 3.21: Tổ chức nâng cao kỹ năng thuyết trình ở các trường

Bảng 3.22: : Nhu cầu nâng cao kỹ năng thuyết trình ở sinh viên khối ngành sư phạm

Bảng 3.23: Tổ chức nâng cao kỹ năng thuyết trình ở các trường

PHẦN MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Abraham Lincoln, vị Tổng Thống thứ 16 của Hoa Kỳ , nổi tiếng với bài diễn văn Gettysburg chỉ dài 2 phút, không hề đọc bài phát biểu viết sẵn, thậm chí cũng không hề nhìn vào tờ giấy Ông tập trung vào khán giả và nói chuyện trực tiếp vói

họ như thể những lời nói đó được lấy ra từ trái tim mình Câu chuyện về Barack Obama, Tổng thống Mỹ,khi còn là Thuợng Nghị Sỹ của bang Illnois đã có một bài tuuyết trình hoàn hảo trong 16 phút 25 giây tại Hội Nghị Quốc Đảng Dân chủ năm

2004 khiến Tạp chí Time viết báo Tại sao Barack Obama nên trở thành Tổng thống Mỹ? Hay bài phát biểu của chủ tịch Hồ Chí Minh vào ngày 02/9/1945 tại

quảng trường Ba Đình là một bài phát biểu đi vào lịch sử nhân loại bởi không chỉ cái lí cái tình mà còn cả cái cách Người dùng lời để khai sinh ra một dân tộc thuyết phục cả nhân dân Việt Nam, nhân dân thế giới và toàn thể giới ngôn luận trên thế giới thừa nhận

Trong một lần diễn thuyết trước sinh viên ngành quản trị kinh doanh của ĐH Nebraska, hai nhà tỷ phú Mỹ Warren Buffett và Bill Gates nhận được một câu hỏi:

“Chúng tôi nên làm những gì để luôn thăng tiến trong công việc?”.Ông Buffett trả lời rằng khả năng diễn thuyết là một yếu tố cần thiết “Với một số người nó là tài sản quí giá, nhưng với những ai không có khả năng thì nó là một gánh nặng thực

sự Khả năng diễn thuyết tốt trước mọi người có thể giúp công việc của bạn phát triển tới 50 hoặc 60 năm” ông nói [14]

Điều đó cho thấy một bài thuyết trình hoàn hảo có thể đem lại thành công vượt xa tất cả những gì chúng ta tưởng tượng

Cho dù họ là chính khách, nhà quân sự, diễn giả lừng danh hay nhà hoạt động xã hội thì không phải tất cả những cá nhân đó đã vĩ đại ngay từ lúc sinh ra

Họ đều là những người nghệ sĩ không ngừng mài giũa các kỹ năng thuyết trình để củng cố thông điệp Họ đều sở hữu những bí mật diễn thuyết tuyệt vời để thành công trong vai trò lãnh đạo, vượt qua nhiều rào cản chính trị và kêu gọi được sự ủng hộ đông đảo của công chúng

Như đã nêu ra rất nhiều những điển hình cho tầm quan trọng của vấn đề thuyết trình trước công chúng, những vị Tổng Thống hàng đầu, những nhà lãnh đạo quân sự chính trị xuất chúng, hay đấy chỉ là những người sinh viên trên khắp các nẻo đường đất nước, thì nhóm tác giả tin rằng Sẽ thật sự vô cùng thiếu sót nếu nghĩ rằng Thuyết trình có những đối tượng riêng mà không phải tất cả mọi người

Yếu tố bản năng là tất yếu song chúng tôi tin với những phương pháp được

đề ra cụ thể, chi tiết và thực sự gần gũi, thiết thực với cuộc sống trong bài nghiên cứu của nhóm, các bạn sinh viên đặc biệt là sinh viên khối ngành sư phạm có thể

nhìn thấy mình trong những ví dụ và tìm ra giải pháp tốt nhất để hoàn thiện kỹ năng thuyết trình của mình

Chính bởi vai trò và tính cấp thiết của kỹ năng thuyết trình đối với cuộc sống của chúng ta hiện tại mà không ít những bài nghiên cứu, luận văn, sách, báo, thậm chí là những lớp học kỹ năng được mở ra dành riêng sự đào tạo và rèn luyện

về kỹ năng ấy Song điều đáng quan tâm ở đây là những đối tượng được đề cập tới nhiều chỉ đơn thuần là sinh viên hoặc cụ thể nhất có thể thấy cho đến hiện tại là người lao động trong lĩnh vực kinh doanh, nhưng lại chưa từng thấy được nhắc đến hoặc đề cập đến những sinh viên trong khối ngành sư phạm- những nhà giáo tương lai Sẽ thật thiếu sót nếu nghĩ một người giáo viên chỉ cần kỹ năng đứng lớp với khả năng giải thích và chuyển hóa chữ trong sách thành kiến thức cho học sinh là

đủ Nên hiểu, nền tảng của một bài giảng thuyết phục phải chính là sự xuất phát từ khả năng thuyết giảng tốt của người giáo viên Vì vậy, nhóm tác giả quyết định

nghiên cứu đề tài “Nâng cao kỹ năng thuyết trình cho sinh viên khối ngành sư phạm tại thành phố Hồ Chí Minh”

2 MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

2.1 Mục tiêu nghiên cứu

- Tìm ra nguyên nhân và thực trạng của kỹ năng thuyết trình của sinh viên khối ngành sư phạm ở địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

- Xác định những yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng thuyết trình của sinh viên khối ngành sư phạm ở địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

- Đề ra một số giải pháp và kiến nghị nhằm góp phần nâng cao thực kĩ năng thuyết trình cho sinh viên sư phạm ở địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về kỹ năng thuyết trình

- Khảo sát và phân tích thực trạng kỹ năng thuyết trình của sinh viên khối ngành sư phạm trên địa bàn Thành phố HCM

+ Về thời gian, từ năm 2010 trở lại đây

- Đối tƣợng nghiên cứu: nâng cao kỹ năng thuyết trình cho sinh viên khối ngành sƣ phạm tại thành phố Hồ Chí Minh

- Khách thể nghiên cứu: nâng cao kỹ năng thuyết trình của sinh viên khối ngành sƣ phạm tại thành phố Hồ Chí Minh

4 Ý NGHĨA ĐỀ TÀI:

- Giúp sinh viên có cái nhìn toàn diện hơn về kỹ năng thuyết trình

- Giúp cho các bạn sinh viên cải thiện kỹ năng thuyết trình cho bản thân

- Làm tài liệu tham khảo cho sinh viên đặc biệt sinh viên khối ngành sƣ phạm

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THUYẾT TRÌNH 1.1 Một số bài nghiên cứu về kỹ năng thuyết trình

Nghiên cứu về Thuyết trình, có rất nhiều những quyển sách hay những bài báo thậm chí là các lớp học kỹ năng đề cập, nghiên cứu và đưa ra những quan điểm chủ quan cũng như khách quan về chủ đề này:

Bài viết “ 20 cách để cải thiện kỹ năng thuyết trình và nói chuyện trước đám đông”

trên http://kenhtuyensinh.vn/ [4] đã đưa ra được 20 cách giúp cải thiện kỹ năng thuyết trình đó là :thực hành; biến đổi năng lượng thần kinh Into Enthusiasm; tham dự thuyết trình khác; đến sớm; hãy điều chỉnh tầm mắt củabạn đến toàn bộ khán phòng; trao đổi với khán giả; sủ dụng tư duy tích cực; hãy tạo sự đồng cảm với khán giả; hãy hít thở sâu; nụ cười; tập thể dục; biết cách tạo điểm dừng thông minh; chuẩn bị nội dung thuyết trình một cách có chọn lọc; chủ động thu hút và tương tác với người nghe; dành ít phút thư giãn; đừng cố gắng cho mọi ngời thấy bạn có thể trả lời hết các câu hỏi; sử dụng ngôn ngữ cơ thể; uống nước; tham gia các chương trình huấn luyện kỹ năng thuyết trình và nói trước công chúng; đừng đấu tranh với nỗi sợ

Bài viết “Kỹ năng thuyết trình trước đám đông” của Khánh Quỳnh- careerLink.vn

trên trang http://www.career.vn/ [5] đã đưa ra 3 cách để thuyết trình thành công : tạo cảm xúc khi thuyết trình; rèn luyện sự tự tin trước đám đông; đặt ra giá trị tác động đến người nghe

Theo timviecnhanh.com có 4 cách để nâng cao kỹ năng thuyết trình : tìm hiểu về khán giả; cấu trúc bài nói của bạn; sử dụng ngôn ngữ cơ thể phù hợp, điều hòa cảm xúc bản thân

Trong quyển “Giáo trình kỹ năng thuyết trình” [3] có đề cập: “Thuyết trình là một

hình thức giao tiếp, đây là hình thức giao tiếp ở mức độ khá phức tạp, đòi hỏi có sự chuẩn bị kỹ càng trước khi thực hiện nếu muốn có buổi thuyết trình thành công Trong một số doanh nghiệp, năng lực của một cá nhân có thể được đánh giá qua các dịp thuyết trình trước đám đông” Với 4 chương nghiên cứu, người đọc sẽ có được cái nhìn tổng quan về thuyết trình; tìm hiểu và biết được các bước quan trọng

để chuẩn bị cho một bài thuyết trình khác với các bước để tiến hành thuyết trình; Tìm hiểu thêm về các kỹ năng trong thuyết trình như: 1 Kiểm soát sự lo lắng; 2

Sử dụng ngôn ngữ; 3 Sử dụng ngôn ngữ không lời ngôn ngữ cơ thể; 4 trao đổi với thính giả; 5 Sử dụng hiệu quả phương tiện hỗ trợ nghe nhìn; 6 Sử dụng các kỹ năng thuyết phục

Bài viết “Kỹ năng thuyết trình” (Trương Quang Dũng, Phan Ngọc Tú, Sơn Thanh

Tùng ) sẽ hướng dẫn cho bạn từng công đoạn của việc thuyết trình: chuẩn bị buổi thuyết trình, trình bày hiệu quả bài thuyết trình, Ngoài ra tài liệu còn hướng dẫn những cách thức đối mặt với sự sợ hãi hiểu được thính giả và thu hút họ, nhằm giúp bạn tự đánh giá và hoàn thiện kỹ năng thuyết trình của mình

Trong quyển “Đừng chỉ thuyết trình giỏi- Hãy thuyết trình xuất chúng” [6] đã chỉ

ra bí quyết để thuyết trình lôi cuốn, tự tin và hiệu quả chính là: nỗ lực làm việc, luyện tập chăm chỉ và sử dụng vũ khí chiến lược- thuyết trình Bao quát toàn diện

các khía cạnh của thuyết trình từ phương pháp đối phó với căng thẳng, nghệ thuật truyền đạt hấp dẫn, những công cụ hỗ trợ hữu ích, và những câu chuyện của các diễn giả tài năng

Còn quyển “Kỹ năng thuyết trình hiệu quả” [2] nhấn mạnh tầm quan trọng của

thuyết trình trong việc kinh doanh Đặc biệt tác giả quyển sách còn nhấn mạnh đối tượng hướng đến của mình là các bạn sinh viên đang theo học chuyên ngành về kinh tế hoặc nuôi dưỡng hoài bảo kinh doanh, các bạn trẻ, sinh viên, đội ngũ bán hàng chuyên nghiệp, ngân hàng, các quản lý cấp trung, trưởng phòng, giám đốc kinh doanh Trong quyển sách, tác giả chia sẻ kinh nghiệm cùng những gợi ý thiết thực về những vấn đề cơ bản liên quan đến kỹ năng thuyết trình, đặc biệt là thuyết trình với những vấn đề có liên quan đến kinh doanh

Với quyển “Nghệ Thuật Thuyết Trình” [7] Thuyết trình không chỉ cần những kỹ

năng hoặc là một kỹ năng mà nó còn là cả một nghệ thuật – Nghệ Thuật Thuyết Trình Với tính nghệ thuật trong thuyết trình, tác giả cho biết cần tập trung nhiều hơn mọi sự quan tâm vào các chi tiết Bằng công thức giúp tập trung trí nhớ vào luận cứ chủ yếu của đề tài thuyết trình như sau: D (delivery): nói một cách hiệu quả; E (expectations): những điều được trông đợi; T (topic): chủ đề hoặc luận cứ chính yếu; A (audience): sự tìm hiểu khán giả; I (individual): làm cho bài diễn văn mang tính cách riêng của mình; L (language): ngôn ngữ → DETAIL (chi tiết)

Và quyển sách “Đắc Nhân Tâm- Nghệ Thuật Diễn Thuyết” [8] đã nêu rõ những

yếu tố của một bài diễn thuyết, cơ sở để diễn thuyết thành công: cách vượt qua nỗi

sợ hãi, cách chuẩn bị bài diễn thuyết theo từng mục đích, cách luyện tập để thành công và đặc biệt là còn hướng dẫn cách diễn thuyết một cách cuốn hút nhất như cách mở đầu ấn tượng,bí quyết thu hút sự chú ý của khán giả, cách sử dụng các phương tiện nghe nhìn hỗ trợ diễn thuyết, cách làm chủ giọng nói, cách sử dụng ngôn ngữ cơ thể một cách lôi cuốn

Điều đó cho thấy một bài thuyết trình hoàn hảo có thể đem lại thành công vượt xa tất cả những gì chúng ta tưởng tượng

Chính bởi vai trò và tính cấp thiết của kỹ năng thuyết trình đối với cuộc sống của chúng ta hiện tại mà không ít những bài nghiên cứu, luận văn, sách, báo, thậm chí

là những lớp học kỹ năng được mở ra dành riêng sự đào tạo và rèn luyện về kỹ năng ấy Song điều đáng quan tâm ở đây là những đối tượng được đề cập tới nhiều chỉ đơn thuần là sinh viên hoặc cụ thể nhất có thể thấy cho đến hiện tại là người lao động trong lĩnh vực kinh doanh, nhưng lại chưa từng thấy được nhắc đến hoặc

đề cập đến những sinh viên trong khối ngành sư phạm- những nhà giáo tương lai

Sẽ thật thiếu sót nếu nghĩ một người giáo viên chỉ cần kỹ năng đứng lớp với khả năng giải thích và chuyển hóa chữ trong sách thành kiến thức cho học sinh là đủ Nên hiểu, nền tảng của một bài giảng thuyết phục phải chính là sự xuất phát từ khả năng thuyết giảng tốt của người giáo viên Vì vậy, nhóm tác giả quyết định nghiên

cứu đề tài “Nâng cao kỹ năng thuyết trình cho sinh viên khối ngành sư phạm tại thành phố Hồ Chí Minh”.

1.2 Cơ sở lý luận

1.2.1 Lịch sử thuyết trình

Trong lịch sử loài người, nghệ thuật thuyêt trình đã trở thành một công cụ giao tiếp hết sức hiệu quả

Quyển sách cổ nhất viết về diễn thuyết hiệu quả được viết trên giấy cói ở Ai Cập cách đây khoảng 4500 năm

Quyển sách “Thuật hùng biện” của Aristotle viết vào thế kỷ thứ 3 trước công nguyên vẫn được coi là quyển sách “gối đầu giường” đối với nghệ thuật này Trong cuốn “Thuật hùng biện”, Aristotle đã mô tả chi tiết về cách nói và thuyết phục có hiệu quả Ông đã xác định sự chuẩn xác (ethos), truyền cảm (pathos) và hợp lý (logos) là ba thủ pháp mà nhà thuyết trình có thể sử dụng Cụ thể hơn:

- “ethos” liên quan đến những yếu tố tạo nên sự tin tưởng của người nghe với người nói

- “pathos” tập trung những yếu tố cảm xúc mà người nói truyền tải tới người nghe

- “logos” quan tâm tính mạch lạc và logic trong lời nói

Thực tế, thuyết trình thường xoay quanh các vấn đề chính trị Hầu hết các bài phát biểu được ghi nhận trong lịch sử loài người nói về vấn đề chính trị Không thể không kể đến những nhà thuyết trình nổi tiếng trong lĩnh vực chính trị như các Tổng thống Mỹ, Phiden Castro, Hitler, Luther King,…

Sự tiến triển của thuyết trình trước đám đông thay đổi theo sự biến thiên của văn hóa và sự dịch chuyển của xã hội Đến nay, hầu hết các bài thuyết trình đều được cập nhật và lưu trữ khá cẩn thận Với sự phá triển của công nghệ thông tin, việc truyền bá và phổ biến các bài thuyết trình nổi tiếng diễn ra nhanh và hiệu quả hơn Các lĩnh vực thuyết trình cũng ngày một phong phú và đa dạng hơn, các thuyết trình gia cũng bao gồm đủ các thành phần nghề nghiệp , giới tính, lứa tuổi

và đến từ các dân tộc khác nhau Có thể khẳng định rằng, thuyết trình góp phần nâng cao hiệu quả giao tiếp và là công cụ hiệu quả trong giữ gìn và củng cố tri thức nhân loại [3]

1.2.2 Khái niệm thuyết trình và kỹ năng thuyết trình

Thuyết trình là quá trình truyền đạt thông tin nhằm đạt được các mục tiêu cụ thể, hiểu, tạo dựng quan hệ và thực hiện [1]

Trong từ điển cụm từ “thuyết trình” có rất nhiều nghĩa nhưng chúng ta hiểu

từ “thuyết trình” theo nghĩa xuất phát từ “trình bày” có nghĩa là “đưa cho ai đó cái

gì đó – nói điều gì đó với ai đó” hoặc giao tiếp với ai đó “thuyết trình” là một hình thức của giao tiếp và có thể được nhận thấy ở dưới nhiều hình thức khác nhau [1]

Khái niệm về thuyết trình (Presentations): Là cách truyền đạt các ý tưởng và các thông tin Thuyết trình là trình bày bằng lời đến một nhóm người trước nhiều người về một vấn đề nào đó nhằm cung cấp thông tin hoặc thuyết phục, gây ảnh hưởng đến người nghe [3]

Thuyết trình là trình bày một vấn đề một cách bài bản, hệ thống trước một nhóm người hay nhiều người để nhằm cung cấp thông tin, tri thức cần thiết cho đối tượng nghe.[16]

Kĩ năng thuyết trình là một trong nhiều kĩ năng giao tiếp cơ bản Do đó, kĩ năng thuyết trình bên cạnh đặc điểm riêng vẫn mang những đặc điểm chung của kĩ năng giao tiếp Đó là khả năng nhận biết nhanh chóng những biểu hiện bên ngoài

và đoán biết diễn biến tâm lý bên trong.Đồng thời biết sử dụng phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ, biết cách định hướng để điều chỉnh và điều khiển quá trình giao tiếp đạt được mục đích đã định [16]

Khái niệm kỹ năng thuyết trình còn hiểu là quá trình truyền đạt thông tin nhằm đạt được các mục tiêu cụ thể: hiểu được nội dung thuyết trình, ý tưởng truyền đạt, tạo dựng quan hệ, đáp ứng nhu cầu của người nghe, thông qua những hoạt động kỹ thuật bổ trợ và nghệ thuật thu hút của người diễn thuyết [1]

1.2.3 Đặc điểm của thuyết trình

Thuyết trình có 5 yếu tố cơ bản thường được biểu thị như sau: “ai đang nói điều gì với ai và đang sử dụng phương tiện nào để tạo ra kết quả gì?” [3]

Còn theo “Đắc nhân tâm - Nghệ Thuật Diễn Thuyết” [8], Thuyết trình có 6

 Micrô: nó sẽ giúp khuếch đại, biến đổi giọng nói-trợ thủ đắc lực

 Ngôn ngữ cơ thể: nên dùng động tác tay chân, nét mặt, Thích hợp để nhấn mạnh một điểm nào đó

 Phải biết khiêm ngường

 Nắm vững điều mình nói

 Hãy là chính bạn

 Chú ý về dáng vẻ của mình: ăn mặc chỉnh tề, sạch sẽ,đúng mực và phù hợp với hoàn cảnh thuyết trình

+ Những nhận xét phản hồi: Những nhận xét phản hồi nghiêm túc từ khán giả sẽ giúp chúng ta tự cải thiện chính mình

1.2.4 Vai trò của thuyết trình

Thuyết trình là một công cụ giao tiếp hiệu quả và đóng vai trò to lớn trong

thành công của mỗi cá nhân:

- Như Lee Iacocca, cựu chủ tịch của Chrysler giải thích “Bạn có thể có những ý tưởng vĩ đại, nhưng nếu bạn không thể diễn đạt được nó, bộ não của bạn sẽ trở nên vô dụng” Hoặc theo chuyên gia kinh tế hàng đầu Midge Costanza, bạn phải “đứng trên đôi chân của mình, dù là làm việc đọc lập hay theo nhóm, và hoàn thành bài trình bày một cách thuyết phục và chân thực”.[13]

- Tầm quan trọng của giao tiếp, đặc biệt trong đó là kỹ năng thuyết trình thuyết phục được đề cao trong rất nhiều lĩnh vực, kể cả nhũng ngành mang tính kỹ thuật chuyên sâu như kĩ sư dân dụng hay chế tạo máy, các nhà quan lí vẫn đặt kỹ năng giao tiếp cao hơn kiến thức chuyên môn khi tuyển dụng hay cất nhắc một ai đó

- Đôi khi điều giúp chúng ta tồn tại (theo cả nghĩa đen hay nghĩa bóng của hoàn cảnh) chính là kỹ năng thuyết phục người nghe bằng lời nói thể hiện quan điểm của bản thân

+ Hãy tưởng tượng, bạn và một nhóm bạn bị lạc trong rừng Mọi người quyết định sẽ cố gắng trụ lại ở nơi bắt đầu nhận ra cả nhóm bị lạc và tìm cách gây chú ý bằng việc đốt lửa, đồng thanh hét to,… Nhưng bạn, với hiểu biết và kinh nghiệm về vấn đề tìm đường và sinh tồn cá nhân trong rừng, bạn lại nghĩ cả nhóm nên đi theo lối mòn và tìm đường để ra được một dòng sông, con suối (chẳng hạn),… Dù là bằng cách nào thì bản thân bạn tin vào khả năng của chính mình và việc mà bạn cần làm lúc này là thuyết phục một đám đông (nhóm bạn) nghe theo bạn

+ Vấn đề thứ hai, “tồn tại” trong một môi trường làm việc cạnh tranh trí tuệ cao Bên cạnh những kỹ năng chuyên môn luôn được yêu cầu đòi hỏi, vấn đề quan trọng tiếp theo nằm ở văn hóa và trình độ giao tiếp của bạn trong đời sống công việc hằng ngày và đặc biệt là trong những buổi họp đề xuất ý tưởng mới và khát khao thể hiện, được được hiện thực hóa ý tưởng của mình

sẽ đòi hỏi ở bạn một khả năng thuyết phục người khác bằng lời nói, thái độ của bạn

- Lịch sử và hiện tại cho thấy, kỹ năng thuyết trình quyết định sự thành công của mỗi cá nhân Một nhà lãnh đạo hay quản lý cần phải thành thục trong kỹ năng nói chuyện trước đám đông, đôi khi chính điều này giúp che bớt một số khuyết điểm khác Người thuyết trình một cách tự tin, dõng dạc,

chân thực chắc chắn luôn tạo dựng được hình ảnh , phong thái và tố chất hơn người thu hút sự quan tâm, chú ý của người đối diện

1.2.5 Một số loại bài thuyết trình

Dựa vào mục đích mà người ta chia ra thành 4 loại bài thuyết trình đó

là thuyết trình cung cấp thông tin, thuyết trình với mục đích thuyết phục, thuyết trình trong các dịp đặc biệt, thuyết trình nhóm

+ Thuyết trình cung cấp thông tin gồm có: thuyết trình về sự vật, thuyết trình về quy trình, thuyết trình về các sự việc, thuyết trình về khái niệm Loại bài thuyết trình này thường ngắn gọn, súc tích, Cuối bài thuyết trình nên tóm lại nêu lên ý chính Lưu ý không nên đánh giá quá cao về những gì thính giả biết, không nên sử dụng các biệt ngữ, tránh trừu tượng hóa vấn đề, cá nhân hóa ý tưởng của bạn và nên truyền đạt chủ đề một cách trực tiếp

+ Thuyết trình với mục đích thuyết phục: là việc thuyết trình được phác họa bằng việc giúp thay đổi, hoặc gia tăng sự tin tưởng của người nghe Gồm các bài như sau: bài thuyết phục các vấn đề thực tế, bài thuyết phục các vấn đề về giá trị, bài thuyết phục các vấn đề về biện pháp

+ Bài thuyết trình trong các dịp đặc biệt gồm có: thuyết trình giới thiệu, thuyết trình trao thưởng, thuyết trình nhận thưởng, thuyết trình kỷ niệm, tưởng niệm Loại bài này thường ngắn gọn, súc tích và có yếu tố cảm xúc Vì vậy khi thuyết trình cần chú ý đến cách bộc lộ cảm xúc, cách dùng

từ của mình

+ Thuyết trình nhóm: Thường thì nhóm sẽ có từ 3-12 người Loại thuyết trình nay đòi hỏi những kỹ năng tương tự như thuyết trình trước công chúng, khác nhau lớn nhất đó là các thành viên trong nhóm tác động lẫn nhau thông qua giao tiếp [3]

1.2.6 Quá trình thực hiện một bài thuyết trình

1.2.6.1 Chuẩn bị nội dung thuyết trình

 Chọn chủ đề và xác định mục đích

 Chọn chủ đề

- Bước đầu tiên của một buổi thuyết trình là chọn đề tài Thong thường, chủ đề bài nói chuyệnđược xác định bằng những sự kiện, thính giả, trình độ của người trình bày Có 2 loại chủ đề khả thi cho bài thuyết trình tại lớp: các chủ đề họ biết nhiều và các chủ đề họ muốn tìm hiểm thêm[3]

- Trước khi bắt đầu chuẩn bị cần nắm bắt, hiểu rõ nội dung về chủ đề cần thuyết

trình, những thông tin cần truyền đạt Sau đó phân tích, liệt kê các nội dung cơ bản và sắp xếp chúng theo một trình tự nhất định khi thuyết trình.Chủ đề của bai thuyết trình có thể được xác đỉnh rõ theo hướng phân tích lý do các đối tượng

thuyết trình nghe bai thuyết trình Những lý do cụ thể đó được tổng hợp thành những nội dung cơ bản để xây dựng bài thuyết trình[1]

 Xác định mục đích chung:

- Mục đích mang tính định hình; mục tiêu mang tính định lượng, mục tiêu của thuyết trình là cụ thể hóa mục đích thuyết trình cần hướng đến, cần đạt đến, là

kỳ vọng mà đối tượng người nghe đặt ra cho thuyết trình [1]

- Đừng đưa mục tiêu mơ hồ, quá đỗi lớn lao [2]

- Trước khi xác định mục tiêu, cần biết mục đích chung của bài thuyết trình: mục

đích chung thường là để giải trí hoặc thông tin, thuyết phục [3]

 Xác định mục tiêu cụ thể

- Xác định mục tiêu cụ thể nên tập trung vào một khía cạnh của chủ đề Chúng ta

có thể nói mục tiêu cụ thể của mình trong một câu đơn (để thông tin đến thính giả về ; để thuyết phục người nghe về ) chỉ rõ chính xác những gì chúng ta

hy vọng thu được sau bài nói chuyện [3]

 Thiết lập ý trọng tâm

- Ý tưởng trung tâm là một lời trình bày ngắn gọn mà người nói muốn diễn đạt

Ý trọng tâm thường được diễn đạt bằng một câu đơn mà trong đó bày tỏ ý định của người viết, nó cô đọng và làm sắc nét hơn cho lời trình bày có chủ đích cụ thể [3]

 Tìm hiểu thính giả

- Phải xác định đối tượng thuyết trình là ai? Nắm bắt các cơ cấu thành phần về: tuổi tác, giới tinh, nghề nghiệp, vị trí xã hội, vị trí công tác, sở thích, nhu cầu của đối tượng thuyết trình [1]

- Càng nắm rõ khán giả của mình, bạn càng dễ chuẩn bị tốt bài nói chuyện của bạn Không có thông tin nào về người nghe là vô bổ cả Sự hiểu rõ trước về khán giả giúp cho người thuyết trình quyết định không chỉ chiều dài bài thuyết trình, ngôn ngữ, phương tiện truyền đạt mà quan trọng hơn là sự nhạy cảm về văn hóa đối với người nghe khác nhau [8]

- Có một thế giới về thái độ tâm lí mà bạn có thể dễ dàng đọc được qua tiểu sử và

vị trí của họ trong cơ cấu xã hội Những gì cần biết về Khán giả của mình: + Bạn được yêu cầu nói về đề tài gì?

+ Quy mô khán giả như thế nào?

+ Nói chuyện nhân dịp và địa điểm nào?

+ Khán giả biết gì về chủ đề bạn nói? Quan điểm của họ là gì? [7]

- Thuyết trình viên tốt phải coi thính giả là trung tâm Vì thế, trước hết ta phải thu nhập thông tin về thính giả như: độ tuổi, giới tính, chủng tộc, dân tộc, tôn giáo,tâm lý,số lượng, sự quan tâm, hiểu biết, thái độ, để chúng ta bố trí không gian, thời gian, hướng chủ đề, hợp lí Khi thuyết trình hãy đặt 3 câu hỏi trong

đầu: tôi sẽ nói chuyện với ai? tôi muốn họ biết gì,tin vào điều gì, hoặc họ sẽ làm gì sau bài thuyết trình của tôi? Cách hiệu quả nhất để xây dựng để trình bày bài thuyết trình của tôi để hoàn thành được mục đích đề ra là gì?[3]

 Thu nhập thông tin, tư liệu cho bài thuyết trình

- Có 3 loại thông tin và tư liệu cần tìm: thông tin phải biết, thông tin cần biết, thông tin nên biết

- Thuyết trình viên nên chuẩn bị thêm tài liệu hỗ trợ (tranh ảnh, bảng só liệu,

sơ đồ minh họa, ) giúp cho thính giả dễ hiểu hơn Đồng thời phải tìm hiểu thông tin về điều kiện và hoàn cảnh trình bày để có thể chủ động chuẩn bị cho phù hợp,

đề xuất khắc phục những gì bất lợi

- Có rất nhiều nguồn thông tin như: kiến thức và kinh nghiệm của người thuyết trình, nghiên cứu tại thư viện, tìm kiếm internet, các công cụ tìm kiếm, phỏng vấn, [3]

1.2.6.2 Chuẩn bị thuyết trình

 Tổ chức bài thuyết trình

Tổ chức bài là vô cùng quan trọng, cần sắp xếp để xây dựng chủ đề nội dung của văn bản, thông điệp sao cho lôi cuốn Phác thảo được công việc cần làm cho công tác tổ chức một bài thuyết trình bắt đầu bằng việc chọn một số điểm chính trong bài mà mình sẽ trình bày, liệt kê ra giấy và sắp xếp chúng, xem bạn cần chuẩn bị hình ảnh, nội dung hay có nảy sinh một vài ý tưởng gì

 Xây dựng nội dung bài thuyết trình

Gồm các bước sau: (1)Phác thảo đề cương, (2) Cấu trúc 3 phần của bài thuyết trình, (3) Xây dựng phần mở đầu,(4) Phần thân gồm những ý chính của bài thuyết trình, (5) Phần kết

 Các phương tiện hỗ trợ và công tác hậu cần

Hãy quan tâm thêm đến những vấn đề sau:

- Các tài liệu có liên quan

- Hệ thống máy chiếu đa phương tiện

- Các phương tiện hỗ trợ khác: máy chiếu video hệ thốnng âm thanh,

Công tác hậu cần cần được chuẩn bị chu đáohoàn chỉnh nhất có thể:

-Phương tiện nghe nhìn:

+ Chuẩn bị và kiểm tra độ rõ nét của phương tiện nghe nhìn

 Luyện tập để thành công

Tập luyện là cơ hội để bạn nắm vững nội dung, điều chỉnh thời gian và sửa chữa,bổ sung những chổ chưa chính xác trong bài thuyết trình.Rèn luyện cả kỹ năng sử dụng các phương tiện hỗ trợ nghe nhìn

1.2.6.3 Tiến hành thuyết trình

Các bước tiến hành thuyết trình:

 Kế hoạch bài thuyết trình: là bản tóm tắt những ý chính,những

luận cứ lớn trong bài thuyết trình Bản tóm tắt gồm có:

-Lứa chọn phương pháp phù hợp

- Lựa chọn phong cách trình bày phù hợp

- Phân bổ thời gian thuyết trình

 Tạo mối quan hệ, ấn tượng đối với khán giả

Đảm bảo vẻ ngoài luôn chỉnh chu, trang phục gọn gàng,nghiêm túc, tư thế ngay ngắn không rụt rè

- Sắc mặt tươi tỉnh, hồng hào

- Không vội vàng nói ngay khi bước ra bục, thong dong, từ tốn

- Giới thiệu bản thân một cách thân thiện, không khoe khoang

- Có đầy đủ độ tự tin

- Đưa ra những vấn đề chính ngay từ đầu bài thuyết trình

- Nhớ tên thính giả càng nhanh càng tốt

- Hình thành phong cách

- Lưu lại ấn tượng

 Trình bày nội dung bài thuyết trình

Các tác giả Dương Thị Liễu [5], tác giả Lại Thế Luyện [6], Thomas Paul [8], đều cho rằng nội dung thuyết trình luôn phải tuôn thủ theo cấu trúc cơ bản 3 phần

Trình bày tuần tự cấu trúc và nội dung thuyết trình:

- Mở đầu: Mở đầu ấn tượng bằng một thông điệp, giới thiệu đề tài và các phần mà bạn sẽ trình bày trong buổi thuyết trình

- Trình bày phần thân bài: trình bày tất cả nội dung đã chuẩn bị, lần lượt và đúng trình tự

-Trình bày phần kết luận Kết luận thường phải nêu ra được thông điệp đúc kết vấn

đề, kết thúc đúng lúc, ấn tượng

 Đặt và trả lời câu hỏi đối với khán giả

- Trả lời câu hỏi của thính giả

- Chuẩn bị phần hỏi – đáp với thính giả

- Ứng phó với những câu hỏi không trả lời được

1.2.6.4 Đánh giá kết quả thuyết trình

- Đối với diễn giả:

+ Có tạo lập được mối quan hệ tốt với thính giả?

+ Có kiểm soát được mọi thứ?

+ Có nhất quán và theo tiêu chí đã đặt ra

+ Hài lòng với thồn điệp mở đầu và kết thúc?

+ Hài lòng về kết quả?

- Đối với thính giả:

+ Tránh được sai lầm ngớ ngẩn nào không?

+ Kỳ vọng của thính giả được đáp ứng?

+ Có nhận được phản hồi tốt từ thính giả?

+ Chắc chắn thính giả hiểu được thông điệp của bạn?

- Đối với thông điệp:

+ Nói rõ ràng nhất quán về thông điệp?

+ Lập luận có liên kết tốt?

+ Cập nhật thông tin mới không?

+ Thông điệp có thể ngắn hơn không?

Trên đây là một vài nghiên cứu đi trước về kỹ năng thuyết trình của nhiều tác giả đưa ra những lý thuyết nhằm rèn luyện và cải thiện kỹ năng thuyết trình cho mọi người Với đề tài nghiên cứu của nhóm thuyết trình nhằm vào đối tượng là sinh viên khối ngành sư phạm, sẽ có những khác biệt nhất định

từ phương pháp nghiên cứu đến cách thức thực hiện Vấn đề đầu tiên cần quan tâm chính là thực trạng về kỹ năng thuyết trình của sinh viên khối ngành sư phạm trong hiện tại

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 Phương pháp tiếp cận vấn đề nghiên cứu:

+ Phương pháp biện chứng duy vật: Căn cứ vào đối tượng nghiên cứu

của đề tài, tác giả sử dụng phương pháp này để làm rõ những yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng thuyết trình của sinh viên khối ngành sư phạm tại thành phố Hồ Chí Minh

+ Phương pháp nghiên cứu tài liệu: được sử dụng để thu thập thông tin

về các cơ sở lý luận, các công trình nghiên cứu trước đây liên quan đến đề tài, lựa chọn những tài liệu phù hợp với vấn đề nghiên cứu, kế thừa những công trình nghiên cứu phù hợp với đề tài, tìm hiểu những vấn đề mà trước đây các công trình nghiên cứu chưa đề cập đến

+ Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết: được sử dụng trong

toàn bộ quá trình thực hiện đề tài, tổng hợp tất cả những dữ liệu thu thập, tiến hành phân tích, đánh giá về những yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng thuyết trình của sinh viên khối ngành sư phạm tại thành phố Hồ Chí Minh

+ Phương pháp so sánh sử dụng các dữ liệu khảo sát thu thập được trong

các điều kiện khảo sát khác nhau (các trường khác nhau, các ngành khác nhau, điều kiện học tập khác nhau, ) để đưa ra kết luận về thực trạng, các yếu tố ảnh hưởng và đưa ra các giải pháp về kĩ năng thuyết trình của sinh viên khối ngành sư phạm tại thành phố Hồ Chí Minh

2.2 Các phương pháp nghiên cứu cụ thể

- Phương pháp nghiên cứu định tính:

+ Phỏng vấn thử các sinh viên khối ngành sư phạm trường Đại học Sài Gòn với những câu hỏi như sau:

- Bạn gặp khó khăn gì khi chuẩn bị một bài thuyết trình?

- Thuyết trình hiệu quả giúp ít được gì cho công việc và việc học tập?

- Phương pháp nghiên cứu định lượng:

+ Phương pháp chọn mẫu và cỡ mẫu:

Chọn quần thể nghiên cứu: chủ định chọn là sinh viên khổi ngành sư phạm tại các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh (Trường Đại học Sài Gòn, Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh và Trường Cao đẳng Sư phạm Trung Ương TP Hồ Chí Minh )

Phương pháp chọn mẫu: chọn mẫu theo kiểu thuận tiện

Chọn cỡ mẫu nghiên cứu: cỡ mẫu quan sát dựa trên công thức đơn giản của Taro Yamane (2012) Do số lượng sinh viên khối ngành sư phạm ở TP.HCM lớn hơn 5.000 người nên nhóm sử dụng công thức tính kích cỡ mẫu tối thiểu là lớn nhất với p = q = 0.5

= 0.25x = 384

Trong đó:

n: Số lượng quan sát mẫu cần xác định cho nghiên cứu điều tra

Z : giá trị phân phối tương ứng với độ tin cậy lựa chọn (nếu độ tin cậy 95% thì giá trị z là 1,96…)

2.3 Thông tin khảo sát

2.3.1 Tình hình khảo sát

 Yêu cầu của phiếu khảo sát hợp lệ

- Sinh viên của các trường Đại học Sài Gòn, Đại học Sư phạm TP.Hồ Chí Minh, Cao đẳng Sư phạm Trung Ương TP Hồ Chí Minh

- Sinh viên ngành sư phạm

- Thực hiện đầy đủ các câu hỏi bắt buộc của phiếu khảo sát

PHIẾU KHẢO SÁT

Nhóm đã đưa ra 420 phiếu khảo sát và thu lại 420 phiếu Trong đó, 403 phiếu hợp lệ chiếm 95,95% và 17% phiếu không hợp lệ chiếm 4,05%

2.3.2 Thành phần các Trường

Nhóm nghiên cứu đã khảo sát 403 sinh viên, trong đó có 203 sinh viên trường Đại học Sài Gòn chiếm 50,4%, 116 sinh viên trường Đại học Sư phạm TP.Hồ Chí Minh chiếm 28,8% và 84 sinh viên trường Cao đẳng Sư phạm Trung Ương TP Hồ Chí Minh chiếm 20,8%

2.3.3 Thống kê nhóm ngành

Nhóm ngành

Frequency Percent

Valid Percent

Cumulative Percent

Nhóm đã thống kê được tỉ lệ giữa các nhóm ngành không chênh lệch nhiều cụ thể

là có 88 sinh viên thuộc nhóm ngành Khoa học Xã hội chiếm 21,8%, 75 sinh viên thuộc nhóm ngành Khoa học Tự nhiên chiếm 18,6% , 76 sinh viên thuộc nhóm ngành Giáo dục Chính trị chiếm 18,9%, 28 sinh viên thuộc nhóm ngành Ngoại ngữ chiếm 6,9% và 136 sinh viên thuộc nhóm ngành Tiểu học và mầm non chiếm 33,7%

Trường

Frequency Percent

Valid Percent

2.3.4 Thống kê thành phần sinh viên

Sinh viên

Frequency Percent

Valid Percent

Cumulative Percent Valid Sinh viên năm nhất 213 52,9 52,9 52,9

Cumulative Percent

TÓM TẮT CHƯƠNG 2

Trên đây là các phương pháp nhóm nghiên cứu đã chọn để tiến hành nghiên cứu nhằm đem lại kết quả ngiên cứu khách quan và hiệu quả nhất

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN VỀ KỸ NĂNG THUYẾT TRÌNH CỦA SINH VIÊN KHỐI NGÀNH SƯ PHẠM TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

3.1 THỰC TRẠNG VỀ KỸ NĂNG THUYÊT TRÌNH CHO SINH

VIÊN KHỐI NGÀNH SƯ PHẠM TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

3.1.1 Kỹ năng cần thiết của người giáo viên

Bảng 3.1: Kỹ năng cần thiết cho người giáo viên

Nguồn: Nhóm tác giả khảo sát và phân tích Nhìn chung qua khảo sát 403 sinh viên khối ngành sư phạm về các kỹ năng cần thiết cho người giáo viên thì các bạn điều cho rằng các kỹ năng trên là cần thiết Các kỹ năng được đánh giá là cần thiết nhất đó là kỹ năng soạn giáo án, kỹ năng

xử lí tình huống, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng đứng lớp và kỹ năng thuyết trình Các

kỹ năng này đều chiếm tỉ lệ trên 60%, trong đó kỹ năng soạn giáo án chiếm tỉ lệ cao nhất chiếm 76,6%

3.1.2 Tình hình hiểu biết của sinh viên về kỹ năng thuyết trình Bảng 3.2: Tình hình thuyết trình của Sinh viên

Frequenc

Valid Percent (%)

Cumulative Percent

Total 403 100,0 100,0 Nguồn: Nhóm tác giả khảo sát và phân tích

Khi khảo sát về tình hình thuyết trình ở sinh viên khối ngành sư phạm thì hầu hết các bạn đã thuyết trình rồi chiếm 98%, chỉ có 2% sinh viên chưa thuyết trình

Bảng 3.3: Sự hiểu biết về thuyết trình

Nguồn: Nhóm tác giả khảo sát và phân tích

Khi quan sát bảng sự hiểu biết về thuyết trình ta thấy được, có 219/403 sinh viên cho rằng “Thuyết trình là cách truyền đạt các ý tưởng và các thông tin, là trình bày bằng lời đến một nhóm người trước nhiều người về một vấn đề nào đó nhằm cung cấp thông tin hoặc thuyết phục người nghe” định nghĩa này chiếm tới 62,2% Yếu

tố chiếm tỷ lệ cao thứ 2 là “Trình chiếu slide và đọc slide” đây là định nghĩa mà

169 sinh viên đồng ý với tỷ lệ chiếm 48,0% Đứng vị trí thứ 3 là “nói chuyện trước

đám đông” chiếm tỷ lệ 35,2% Và cuối cùng là “ trình bày những gì mình đã chuẩn

bị trước mọi người” chiếm tỷ lệ 10,5%

Nhìn chung, sau khi thông qua kết quả phân tích cho thấy được việc các bạn sinh viên biết được định nghĩa thuyết trình nhưng các bạn không hiểu nó một cách chính xác nên dẫn đến việc lựa chọn đáp án chính xác nhất không đúng

Bảng 3.4: Nhu cầu nâng cao kỹ năng thuyết trình ở sinh viên khối ngành sư phạm

Số lượng

Tỉ lệ (%)

không 12 3,0 Total 403 100,0 Nguồn: Nhóm tác giả khảo sát và phân tích

Khi được hỏi về việc có muốn nâng cao khả năng thuyết trình của bản thân không thì 97,0 % các bạn sinh viên muốn nâng cao, tuy nhiên lại còn một số ít sinh viên không muốn Điều đó cho thấy khả năng thuyết trình của các bạn chưa thật sự tốt nên cần được nâng cao, nhóm đánh giá cao ý thức muốn hoàn thiện kỹ năng cho bản thân của các bạn này, tuy nhiên vẫn còn 3% các bạn không có ý thức nâng cao

kỹ năng thuyết trình cho thấy các bạn chưa nhận thức được tầm quan trọng của kỹ năng thuyết trình đối với việc học tập cũng như là công việc sau này của mình, vấn đề đặt ra ở đây phải nâng cao ý thức cho các bạn này

Bảng 3.5: Tổ chức nâng cao kỹ năng thuyết trình ở trường.các

Frequenc

Valid Percent

Cumulative Percent Valid chưa 200 49,6 49,6 49,6

Total 403 100,0 100,0

Nguồn: Nhóm tác giả khảo sát và phân tích

Nhóm nghiên cứu đã khảo sát ở 3 trường Đại học Sài Gòn, Đại học Sư phạm TP

Hồ Chí Minh, Cao đẳng Sư phạm Trung Ương TP Hồ Chí Minh thì các trường này đều có mở các lớp, chương trình để đào tạo nâng cao kỹ năng thuyết trình ở sinh viên nhưng chỉ có 50,4% sinh viên biết đều đó, còn 49,6% sinh viên không biết cho thấy các bạn sinh viên vẫn chưa thật sự quan tâm việc nâng cao kỹ năng thuyết trình cũng như các kỹ năng khác cho bản thân

Mục đích của việc thuyết trình hiệu quả của sinh viên

Bảng 3.6: Đánh giá mục đích của việc thuyết trình hiệu quả

(Maximum – Minimum)/n = (5 – 1)/5 = 0,8

1,00 – 1,80: Hoàn toàn không đồng ý

1,81 – 2,60: Tương đối không đồng ý

Độ lệch chuẩn

4.31 811 Hoàn toàn đồng

ý Được mọi người chú ý

3.54 1.131 Tương đối đồng

ý Nguồn: Nhóm tác giả khảo sát và phân tích

Nhìn chung qua bảng đánh giá mục đích của việc thuyết trình gồm có 5 tiêu chí, thì có 3 tiêu chí hoàn toàn đồng ý Trong đó có các tiêu chí như Có tính ứng dụng cao trong công việc sau này chiếm phần trăm giá trị trung bình cao nhất là 4,55%,

kế tiếp là tiêu chí truyền đạt thông tin hiệu quả chiếm 4,42% và tiếp đó là tiêu chí thuyết phục người khác chiếm 4,31% Qua đó cho thấy rằng mục đích của việc muốn thuyết trình hiệu quả phần lớn nghiêng về những tiêu chí như: Có tính ứng dụng cao trong công việc sau này; Truyền đạt thông tin hiệu quả; Thuyết phục được người khác Các tiêu chí còn lại là: tiêu chí được điểm cao và tiêu chí được mọi người chú ý được đánh giá là tương đối đồng ý Nghĩa là 2 tiêu chí này cũng

là mục đích của việc thuyết trình hiệu quả nhưng đó không phải là mục đích chủ yếu

3.1.3 Đánh giá các nhân tố để thực hiện bài thuyết trình hiệu quả Bảng 3.7: Đánh giá yếu tố cần thiết nhất để thuyết trình hiệu quả

ncy Percent

Valid Percent

Cumulative Percent

Nguồn: Nhóm tác giả khảo sát và phân tích

Qua thống kê cho thấy yếu tố cần thiết nhất để thuyết trình hiệu quả đó là “chuẩn

bị tốt” chiếm 28,8% Ngoại ra, yếu tố “tự tin” và “giao lưu tương tác với người nghe” cũng chiếm vị trí quan trọng không kém quyết định sự hiệu quả của thuyết trình Còn yếu tố “ngoại hình bắt mắt” được đánh giá là không cần thiết nhất chỉ chiếm 2,2%

Bảng 3.8: Đánh giá về quá trình thực hiện thuyết trình hiệu quả

Nguồn: Nhóm tác giả khảo sát và phân tích

Qua khảo sát cho thấy các bạn sinh viên điều cho rằng các giai đoạn trên điều rất cần thiết cho thuyết trình hiệu quả Một bài thuyết trình hiệu quả cần có 4 giai

bình

Độ lệch chuẩn

Đánh giá

Chuẩn bị nội dung thuyết trình 4.63 0.730 Rất cần thiết

đoạn là chuẩn bị nội dung thuyết trình, chuẩn bị thuyết trình, tiến hành thuyết trình, kiểm tra đánh giá

 Đánh giá khả năng thực tiễn bài thuyết trình của sinh viên

Bảng 3.9: Kết quả Cronbach's Alpha các thang đo

hiệu

Số biến quan sát

Cronbach's Alpha

Hệ số tương quan biến- tổng nhỏ nhất

1 Chuẩn bị bài thuyết trình CBB 9 0,856 0,468

Nguồn: Nhóm tác giả khảo sát và phân tích

Qua phân tích ta thấy được các bạn sinh viên đều cho rằng các nhân tố trên đều rất cần thiết cho một bài thuyết trình hoàn chỉnh

Bảng 3.10: Kết quả EFA các thang đo thành phần kỷ năng thuyết trình Biến quan sát Hệ số tải nhân tố

Phương sai trích bằng 63.94% (>50%) cho thấy 63.94% biến thiên của dữ liệu được giải thích bởi 5 nhân tố Mức ý nghĩa của kiểm định Bartlett = 0.000 (<0.05) nên các biến quan sát có tương quan với nhau xét trên phạm vi tổng thể

Hệ số KMO = 0.931 (> 0.5) nên phân phân tích nhân tố là phù hợp.)

Kết quả phân tích cho thấy các nhân tố cho bài thuyết trình hoàn chỉnh bao gồm các yếu tố sau:

Bảng 3.11: Chuẩn bị thuyết trình và tiến hành thuyết trình

TH3 Tư thế thoải mái tự tin không gò bó

CBTT2 Chuẩn bị tâm lý thoải mái tự tin

TH1 Trình bày câu từ lưu loát

TH4 Sắc mặt vui vẻ thân thiện, ánh mắt bao quát khán giả

TH2 Giao lưu với khán giả và giải đáp thắc mắc cho khán giả

CBTT8 Sử dụng ngôn ngữ hình thể tốt

TH6 Giọng nói lớn và rõ chữ chứ không đều đều

CBTT7 Xử lí tình huống phát sinh tốt

CBTT5 Giọng nói thu hút, hấp dẫn

CBTT1 Lựa chọn phương pháp trình bày thích hợp khán giả và bài thuyết trình

KT1 Bài thuyết rình thuyết phục người nghe và họ đã thấy được những lợi ích mà

bài thuyết trình mang lại

Nguồn: Nhóm tác giả khảo sát và phân tích

Bảng 3.12: Kết hợp những kỹ năng khác khi thuyết trình

KH3 Kỹ năng giao tiếp

KH1 Kỹ năng kiểm soát nổi sợ hãi

KH5 Kỹ năng sử dụng phương tiện hỗ trợ

KH4 Kỹ năng xử lí tình huống

KH2 Kỹ năng sử dụng ngôn ngữ hình thể

TH5 Đưa ra những vấn đề chính ngay từ đầu bài thuyết trình

Nguồn: Nhóm tác giả khảo sát và phân tích

Bảng 3.13:Xây dựng nội dung cho bài thuyết trình

CBB7 Xây dựng phần mở đầu thu hút

CBB5 Minh họa, dẫn chứng sinh động

CBB6 Ngắn gọn, xúc tích

CBB8 Xây dựng phần kết thúc ấn tượng tốt

CBB4 Thông tin đầy đủ, chính xác

Nguồn: Nhóm tác giả khảo sát và phân tích

Bảng 3.14: Chuẩn bị bài thuyết trình

CBB3 Thu thập thông tin tƣ liệu cho bài thuyết trình

Bảng 3.16 Kết quả EFA các thang đo mức độ hiệu quả Biến quan sát Hệ số tải nhân

Phân tích tương quan các yếu tố

Correlations

Chuan bi thuyet trinh va tien hanh thuyet trinh

Ket hop nhung

ky nang khac

Xay dung noi dung cho bai thuyet trinh

Chuan bi bai

thuyet trinh

Chuan

bi ve hinh thuc

Muc do hieu qua Chuan bi

thuyet trinh

va tien hanh

thuyet trinh

Pearson Correlation 1 .000 .000 .000 .000 .457

**

Sig

Xay dung noi

dung cho bai

thuyet trinh

Pearson Correlation .000 .000 1 .000 .000 .172

**

.472** 172** 178** 160** 1 Sig (2-

tailed) .000 .000 .001 .000 .001

Correlations

Chuan bi thuyet trinh va tien hanh thuyet trinh

Ket hop nhung

ky nang khac

Xay dung noi dung cho bai thuyet trinh

Chuan bi bai

thuyet trinh

Chuan

bi ve hinh thuc

Muc do hieu qua Chuan bi

thuyet trinh

va tien hanh

thuyet trinh

Pearson Correlation 1 .000 .000 .000 .000 .457

**

Sig

Xay dung noi

dung cho bai

thuyet trinh

Pearson Correlation .000 .000 1 .000 .000 .172

**

.472** 172** 178** 160** 1 Sig (2-

tailed) .000 .000 .001 .000 .001

** Correlation is significant at the

0.01 level (2-tailed)

Phân tích hồi quy tuyến tính

Bảng 3.18 Mức độ phù hợp của mô hình

Mô hình

Sum of Squares df Mean Square F Sig

Standardize

d Coefficients

B Std Error Beta

Chuan bi thuyet trinh

va tien hanh thuyet

trinh

Ket hop nhung ky nang

Xay dung noi dung cho

bai thuyet trinh .172 .035 .172 4.930 .000 Chuan bi bai thuyet

Y: Muc do hieu qua

Bảng 3.17 Mức độ giải thích của mô hình

Mô hình R R2 R2 hiệu chỉnh Sai số ƣớc lƣợng Hệ số

Durbin-Watson

X1: Chuan bi thuyet trinh va tien hanh thuyet trinh

X2: Ket hop nhung ky nang khac

X3: Xay dung noi dung cho bai thuyet trinh

X4: Chuan bi bai thuyet trinh

X5: Chuan bi ve hinh thuc

Từ nguồn khảo sát và phân tích kết quả của nhóm cho thấy, mức độ hiệu quả của một bài thuyết trình bị chi phối bởi 5 yếu tố (bảng 3.19) Các bước thực hiện đều

có tầm quan trọng tương đối như nhau nhưng các yếu tố có tác động mạnh mẽ đến kết quả của bài thuyết trình được phân tích là dựa trên 5 yếu tố: Chuẩn bị thuyết trình và tiến hành thuyết trình; kết hợp những kỹ năng khác; xây dựng nội dung cho bài thuyết trình; chuẩn bị bài thuyết trình; chuẩn bị về hình thức Rút ra được

từ trong phương trình hồi quy Y = 2.337E-16 + 0.457 X1 + 0.472 X2 + 0.172 X3 + 0.178 X4 + 0.160 X5, ta thấy yếu tố X1 - Chuẩn bị thuyết trình và tiến hành thuyết trình – sẽ có ảnh hưởng đến 45,7% mức độ hiệu quả của bài thuyết trình, tương tự với các yếu tố còn lại đều chiếm những tỉ lệ khá cao chứng tỏ: Bất kỳ yếu tố nào từ một trong năm yếu tố trên có sự thay đổi đều dẫn đến mức độ hiệu quả của bài thuyết trình

3.2 Nguyên nhân dẫn đến việc thuyết trình chưa tốt của sinh viên khối

ngành sư phạm ở TP Hồ Chí Minh

Bảng 3.20: Nguyên nhân dẫn việc đến thuyết trình chưa tốt

Responses

Percent of Cases

Nguồn: Nhóm tác giả khảo sát và phân tích

Khi được khảo sát về nguyên nhân dẫn đến việc thuyết trình chưa tốt thì các bạn sinh viên cho rằng lý do chủ yếu là không tự tin chiếm 82,3% chiếm tỉ lệ cao nhất , không biết nói gì chiếm 15,4%, sợ hãi chiếm 11,2%, và thiếu kỹ năng chiếm 11,4% đều là những nguyên nhân hàng đấu khiến các bạn sinh viên thuyết trình chưa tốt, ngoài ra còn do chuẩn bị nội dung chưa tốt, giọng nói chưa thu hút, phụ thuộc vào slide, không chú ý đến người nghe

Bảng 3.21: Tổ chức nâng cao kỹ năng thuyết

trình ở các trường

Frequenc

Valid Percent

Cumulative Percent Valid chưa 200 49,6 49,6 49,6

Total 403 100,0 100,0

Nguồn: Nhóm tác giả khảo sát và phân tích

Nhóm nghiên cứu đã khảo sát ở 3 trường Đại học Sài Gòn, Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh, Cao đẳng Sư phạm Trung Ương TP Hồ Chí Minh thì các trường này đều có mở các lớp để đào tạo nâng cao kỹ năng thuyết trình ở sinh viên như lớp “6 kỹ năng mềm” của trường Đại học Sài Gòn, Lớp “kỹ năng thuyết trình” của Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh,…và trong chương trình giảng dạy

có tiêu chí để sinh viên hoạt động nhiều hơn nên giảng viên tạo điều kiện cho sinh viên thuyết trình nhiều hơn Ngoài ra thì Đoàn Thanh niên và Hội sinh viên cũng

đã phối hợp với nhau để tổ chức các hoạt động, chương trình giao lưu, học thuật,

kể chuyện về Bác Hồ,… để các sinh viên giao lưu học hỏi, tự tin hơn giúp nâng cao kỹ năng thuyết trình, nói chuyện trước đám đông cho sinh viên Tuy nhiên chỉ

có 50,4% sinh viên là biết điều đó và 49,6% sinh viên còn lại chưa nắm bắt được thông tin đều cho rằng trường mình không có tổ chức việc này Điều này chứng tỏ việc tuyên truyền về các lớp, chương trình về việc nâng cao kỹ năng thuyết trình cho sinh viên của các trường chưa hiệu quả, không lan rộng trong sinh viên khiến cho sinh viên không thể tiếp cận cũng như có điều kiện để nâng cao kỹ năng cho bản thân Đó cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến việc sinh viên thuyết trình chưa tốt

Bảng 3.22: Nhu cầu nâng cao kỹ năng thuyết trình ở sinh viên khối ngành sư phạm

Số lượng

Tỉ lệ (%)

Khi được hỏi về việc có muốn nâng cao khả năng thuyết trình của bản thân không thì 97,0 % các bạn sinh viên muốn nâng cao, tuy nhiên lại còn một số ít sinh viên không muốn Điều đó cho thấy khả năng thuyết trình của các bạn chưa thật sự tốt nên cần được nâng cao, nhóm đánh giá cao ý thức muốn hoàn thiện kỹ năng cho bản thân của các bạn này, tuy nhiên vẫn còn 3% các bạn không có ý thức nâng cao kỹ năng thuyết trình cho thấy các bạn chưa nhận thức được tầm quan trọng của

kỹ năng thuyết trình đối với việc học tập cũng như là công việc sau này của mình, vấn đề đặt ra ở đây phải nâng cao ý thức cho các bạn này

Bảng 3.23: Đánh giá sự hiểu biết về thuyết trình

Nguồn: Nhóm tác giả khảo sát và phân tích

Khi quan sát bảng sự hiểu biết về thuyết trình ta thấy được, có 219/403 sinh viên cho rằng “Thuyết trình là cách truyền đạt các ý tưởng và các thông tin, là trình bày bằng lời đến một nhóm người trước nhiều người về một vấn đề nào đó nhằm cung cấp thông tin hoặc thuyết phục người nghe” (định nghĩa chính xác nhất) chiếm tới

tỉ lệ cao nhất là 62,2% Nhưng các bạn chưa thật sự hiểu về thuyết trình vì định nghĩa “Trình chiếu slide và đọc slide” và “nói chuyện trước đám đông” cũng chiếm tỉ lệ rất cao là 48% và 35,2% Có thể thấy rằng các bạn sinh viên hiểu về thuyết trình còn sơ sài Vì thế các sinh viên thuyết trình chưa thật sự tốt, các bạn sinh viên ấy cũng chỉ thuyết trình sơ sài như những gì các bạn đó hiểu

là một nút thắt mà rất nhiều bạn sinh viên vướng phải, các bạn không thật sự hiểu

về thuyết trình và các bạn cũng không tìm hiểu về thuyết trình một cách nghiêm túc, dẫn đến việc giảng dạy việc truyền tải kiến thức thông điệp rất khó khăn, không cuốn hút người nghe, dẫn đến nhàm chán và cuối cùng là dẫn đến một bài thuyết trình thất bại đồng thời các bạn sinh viên chưa biết được cách để nâng cao

kỹ năng thuyết trình cho mình Tìm được một lớp học hay một khóa học vừa túi tiền sinh viên lại đáp ứng được về chất lượng giảng dạy là một điều không hề đơn giản Đặc biệt, trong thời buổi thông tin hiện đại, các bạn sinh viên có thể chủ động tìm được tài liệu nghiên cứu trên mạng xã hội, nhưng độ tin cậy lại rất hạn chế Vì vậy có thể nói, việc tìm hiểu để nâng cao kỹ năng thuyết trình toàn diện là rất khó khăn

Quá trình học tập của sinh viên ngày nay đa số là tự tìm hiểu nghiên cứu và sau đó là trình bày kết quả của mình, tranh luận để bảo vệ kết quả của mình Tuy nhiên qua sự thông kê cho thấy vẫn có sinh viên chưa có thuyết trình dù chỉ một lần, cũng chính vì vậy mà chúng ta biết được rằng việc tổ chức quản lí lớp học về

kỹ năng của nhà trường chưa được hiệu quả, kiến thức có thể đảm bảo cho sinh viên nhưng về thực hành thì còn lỏng lẻo chưa trải đều hết sinh viên chính vì thế

mà vẫn còn có trường hợp sinh viên năm 2 năm 3 vẫn chưa thuyết trình Nhà trường có mở các lớp bồi dưỡng kỹ năng nhưng công tác tuyên truyền chưa tốt, lại chưa tạo được độ tin cậy cho sinh viên về chất lượng nên gần 50% sinh viên chưa biết Vấn đề đặt ra ở đây đòi hỏi nhà trường cần đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền

về các lớp bồi dưỡng kỹ năng đồng thời phải nâng cao chất lượng các lớp học đó

CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO KỸ NĂNG THUYẾT TRÌNH TRONG SINH VIÊN KHỐI NGÀNH SƯ PHẠM

4.1 Giải pháp để thực hiện một bài thuyết trình:

4.1.1 Chuẩn bị bài thuyết trình

 Chọn chủ đề Chủ đề là “sợi chỉ đỏ”, là “đầu dây mối nhợ” để người thực hiện luôn bám sát và dựa vào đó để đề ra những nội dung cần quan tâm tới trong bài thuyết trình của

Nhưng chủ đề đôi khi không đơn giản chỉ là một vài từ hoặc cụm từ nêu trực tiếp chủ đề mà bản thân người thực hiện phải nhận ra chủ đề từ trong những gợi ý về từ ngữ, hình ảnh,…

Đê nhận ra được chủ đề và tránh những sai lầm do đọc đề không cẩn thận, hiểu sai đề,…người thuyết trình cần xác định những điều sau:

Một là TỪ KHÓA của chủ đề

Hai là xác định MỤC TIÊU TRỌNG TÂM

Từ khóa của chủ đề chính là những từ ngữ có sức gợi tả lớn nhất về đề tài

Từ khóa thường sẽ mô phỏng lại sự vật, hiện tượng, hoặc vấn đề được quan tâm bằng những từ ngữ then chốt Từ khóa có thể là một từ, vài từ hoặc cũng có thể là một cụm từ, nhưng không bao giờ xuất hiện ở dạng câu

Có hai dạng từ khóa cần tìm đuợc trong một câu đề:

Một là: Từ khóa nêu lên cái tên của sự vật, hiện tượng, sự việc,…: gọi là từ khóa tạo nên chủ đề

Hai là: Từ khóa nêu lên khía cạnh cần khai thác của sự vật, hiện tượng, sự

việc,…này: gọi là từ khóa khía cạnh của chủ đề

Lưu ý:

- Luôn luôn tồn tại Từ khóa tạo nên chủ đề trong câu đề

- Từ khóa khía cạnh của chủ đề có thể có hoặc không (phụ thuộc vào độ rộng hay hẹp của đề tài)

Ví dụ:

1.Đề tài: Đạo đức của người kinh doanh trong thời đại kinh tế thị trường tại Việt Nam

Từ khóa tạo nên chủ đề: “Đạo đức người kinh doanh”

- Từ khóa khía cạnh của chủ đề: “Thời đại kinh tế thị trường”, “tại Việt Nam”

- Đề tài này là một dạng đề tài trực tiếp Không khó để nhận ra vấn đề cần khai thác chính là “Đạo đức kinh doanh” và khía cạnh cần làm rõ chính là “Đạo đức kinh