Bài 21. Phong trào yêu nước chống Pháp của nhân dân Việt Nam trong những năm cuối thế kỉ XIX

Cuộc phản công quân Pháp của phái chủ chiến tại Kinh thành Huế và sự bùng nổ phong trào Cần vương 2.. PHONG TRÀO YÊU NƯỚC CHỐNG PHÁP CỦA NHÂN DÂN VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM CUỐI THẾ KỈ XI

Trang 1

Bài 21 PHONG TRÀO YÊU NƯỚC CHỐNG PHÁP CỦA NHÂN

DÂN VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM CUỐI THẾ KỈ XIX

Trang 2

NỘI DUNG

I Phong trào Cần vương bùng nổ

1 Cuộc phản công quân Pháp của phái chủ

chiến tại Kinh thành Huế và sự bùng nổ phong trào Cần vương

2 Các giai đoạn phát triển của phong trào Cần

vương

II Một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong phong trào Cần vương và phong trào đấu tranh tự vệ cuối thế kỉ XIX.

Trang 3

Bài 21 PHONG TRÀO YÊU NƯỚC CHỐNG PHÁP CỦA NHÂN DÂN VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM CUỐI

THẾ KỈ XIX

I- Phong trào Cần vương bùng nổ

1 Cuộc phản công quân Pháp của phái chủ chiến tại kinh thành Huế và sự bùng nổ phong trào Cần vương

a Nguyên nhân:

Phong trào Cần vương bùng nổ trong hoàn cảnh

nào?

Phong trào Cần vương bùng nổ trong hoàn cảnh

nào?

Trang 4

Vua Hàm Nghi (1872-1943)

Vua Hàm Nghi (1884-1885)

Năm sanh, năm mất:

1872-1943

Giai đoạn trị vì:

1884-1885 Niên hiệu: Hàm Nghi

Tên Húy: Nguyễn Phúc Minh, Nguyễn Phúc Ưng Lịch

Vua Hàm Nghi (1884-1885)

Năm sanh, năm mất:

1872-1943

Giai đoạn trị vì:

1884-1885 Niên hiệu: Hàm Nghi

Tên Húy: Nguyễn Phúc Minh, Nguyễn Phúc Ưng Lịch

Trang 5

THẾ KỈ XIX

b Diễn biến:

Trang 6

ng H

ư ơ ng

Trang 9

TÂN SỞ QUẢNG TRỊ

Trang 10

-Hình ảnh: Chiếu Cần Vương (ngày 13/7/1885)

Thế nào là Cần Vương, mục đích của việc xuống chiếu Cần

Vương là gì?

Chiếu Cần vương đã có tác dụng gì với phong trào đấu tranh

của nhân dân ta lúc đó?

Trang 11

b Diễn biến:

- Đêm ngày 4 rạng sáng ngày 5/7/1885, Tôn Thất

Thuyết hạ lệnh tấn công Pháp tại đồn Mang Cá và Tòa Khâm Sứ.

- Sáng 6/7/1885, Tôn Thất Thuyết đưa vua Hàm Nghi chạy ra Tân Sở

- 13/7/1885, Tôn Thất Thuyết thừa lệnh vua Hàm Nghi xuống chiếu Cần vương kêu gọi văn thân, sĩ phu

đứng lên vì vua mà chống Pháp

→ Phong trào Cần vương bùng nổ kéo dài đến cuối thế kỉ XIX.

Trang 12

Phan Thiết

Nha Trang

Tuy Hũa

Bỡnh Định

Sụng Cẩu

Quảng Ngói Bỡnh Sơn

Đồng Văn

Quảng Trạch

Đồng Hới

6 - 1

88 5

L ợc đồ những địa điểm diễn ra các

Cuộc khởi nghĩa trong phong trào

Cần V ơng (1885-1888)

Em cú nhận xột về phong trào đấu tranh của nhõn dõn

ta sau khi Chiếu Cần vương ban bố

Trang 13

2 Các gia đoạn phát triển của phong trào Cần vương

Trang 14

Nội dung Giai đoạn 1

(7-1885 đến 11-1888)

Giai đoạn 2 (cuối 1888 đến đầu 1896) Lãnh đạo

Trang 16

Phan Thiết

Nha Trang

Tuy Hũa

Bỡnh Định

Sụng Cẩu

Quảng Ngói Bỡnh Sơn

Đồng Văn

Quảng Trạch

Đồng Hới

6 - 1

88 5

L ợc đồ những địa điểm diễn ra các

Cuộc khởi nghĩa trong phong trào

Cần V ơng (1885-1888) Nguyờ̃n Thiện Thuật

Khởi nghĩa Bói Sậy

Phạm Bành, Đinh Cụng Trỏng Khởi nghĩa Ba Đỡnh

Phan Đỡnh Phựng, Cao Thắng Khởi nghĩa Hương Khờ

Đờ̀ Kiờ̀u,

Đốc Ngữ…

Mai Xuõn Thưởng

Trang 17

Rộng khắp, nhưng chủ yếu

Giai đoạn 2 (1888-1896)

Đông đảo các tầng lớp nhân dân.

Thu hẹp, trọng tâm chuyển về vùng núi, trung du.

Khởi nghĩa Hương Khê, Hùng Lĩnh

Đầu 1896 k/n Hương Khê bị dập tắt, phong trào Cần Vương cũng chấm dứt.

Trang 18

II- Một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong phong trào Cần vương và phong trào đấu tranh tự vệ cuối thế kỉ XIX

THẾ KỈ XIX

Trang 19

Khái quát về các cuộc khởi nghĩa trong phong trào Cần V ơng

STT Tên khởi nghĩa Thời gian Ng ời lãnh đạo

Trang 20

1 Khởi nghĩa Bãi Sậy (1883-1892)

Trang 21

Lược đồ địa bàn hoạt động của nghĩa quân Bãi Sậy

Vùng căn cứ cuộc khởi nghĩa Nơi HĐ của nghĩa quân

Trang 22

- Từ 1885-1887 Nghĩa quân tổ chức lực lượng, xây dựng căn cứ và đẩy lùi nhiều cuộc càn quét của địch

-Từ 1888-1892 Nghĩa quân bước vào giai đoạn chiến đấu quyết liệt và anh dũng

NguyÔn thiÖn thuËt (1844-1926)

- Nguyễn Thiện Thuật sinh năm

1844, quê ở làng Xuân Dục, Mĩ Hào,

Hưng Yên Ông thi đỗ cử nhân năm

1876, sau đó được phong chức Tán

tương quân vụ tỉnh Hải Dương.

-Tháng 8/1883, Pháp chiếm Hải

Dương, Nguyễn Thiện Thuật đã mộ

quân mưu chiếm lại tỉnh lị

-Tháng 7/1885, được tin Hàm Nghi

xuống chiếu Cần Vương, ông trở về

tổ chức phong trào kháng chiến ở

Hưng Yên

Từ năm 1889 Pháp bao vây căn cứ Bãi sậy và Hai Sông Nguyễn Thiện Thuật sang Trung Quốc, Đốc Tít đầu hàng  1892 cuộc khởi nghĩa kết

thúc

Trang 23

2 Khởi nghĩa Ba Đình(1886-1887)

3 Khởi nghĩa Hương Khê (1885-1896)

Trang 24

Phan Đình Phùng (1847-1895)

Quê ở Đức Thọ -Hà Tĩnh Năm

1787 ông đỗ tiến sĩ được bổ làm

tri huyện Yên Khánh – Ninh

Bình Sau đó về kinh thành Huế

làm Ngự Sử Với tính tình

cương trực thẳng thắn ông đã

phản đối việc Tôn Thất Thuyết

phế vua Dục Đức lập vua Hiệp

Hòa vì thế ông bị cách chức

đuổi về quê Sau đó trong trào

Cần Vương ông được giao

nhiệm vụ tổ chức phong trào

kháng chiến ở Hà Tĩnh Suốt 10

năm cuối thế kỷ XIX, ông đã

lãnh đạo phong trào đấu tranh ở

đây và trở thành thủ lĩnh của

phong trào.

Trang 25

Cao Thắng sinh 1864 là

trợ thủ đắc lực của Phan

Đình Phùng xuất thân

trong một gia đình nghèo ở

Hàm Lại (Sơn Lễ, Hương

Sơn) ông đã tham gia cuộc

khởi nghĩa bị bắt và giam ở

Hà Tĩnh Sau đó ông thoát

tù về mộ quân dưới ngọn

cờ của Phan Đình Phùng

Ông là người có công rất

lớn khi chế tạo thành công

súng trường giống súng

Trang 26

3 Cuộc khởi nghĩa Hương Khê

Vụ Quang

Quảng Bình Nghệ An

Thanh Hóa

Hà Tĩnh

Trang 27

Súng hỏa mai đốt bằng dây cháy chậm- bảo tàng vũ khí- Hà Nội

Hỏa mai đánh bằng rơm con cúi

Trang 28

Súng trường kiểu 1874 của Pháp ở đây hẳn là khẩu

Gras Mle 1874

Trang 29

Súng trường của nghĩa quân

Hương Khê

đại úy Sáclơ Gốtsơlanhthừa nhận “súng của

Cao Thắng đúc thật nhiều mà máy

Nhân dân thì ca ngợi.

“ Khen thay Cao Thắng tài to

Lấy ngay súng giặc về cho lò rèn

Đêm ngày tỉ mỉ mở xem

Lại thêm có cả Đội Quyên cũng tài

Xưởng trong cho trí trại ngoài

Thợ rèn các tỉnh đều mời hội công.

Súng ta chế được vừa xong

Đem ra mà bắn nức lòng lắm thay.

Bắn cho tiệt giống quân Tây.

Cậy nhiều súng ống phen này hết

khoe”

Nhân dân thì ca ngợi.

“ Khen thay Cao Thắng tài to

Lấy ngay súng giặc về cho lò rèn

Đêm ngày tỉ mỉ mở xem

Lại thêm có cả Đội Quyên cũng tài

Xưởng trong cho trí trại ngoài

Thợ rèn các tỉnh đều mời hội công.

Súng ta chế được vừa xong

Đem ra mà bắn nức lòng lắm thay.

Bắn cho tiệt giống quân Tây.

Cậy nhiều súng ống phen này hết

khoe”

Trang 30

Căn cứ

Hương

Khê

Tháng 8/1892 tập kích thị xã Hà Tĩnh giải

phóng 700 tù chính trị

Cao Thắng hi sinh

Ngày17/10/1894 ở

núi Vụ Quang tiêu

diệt được nhiều tên

giặc

Sau trận đánh núi Vụ Quang, Phan Đình Phùng

bị thương nặng và hi sinh 28/12/1895

Trang 31

- 1888-1896:nghĩa quân chiến

đấu quyết liệt đẩy lùi nhiều cuộc

càn quét của địch,làm nên nhiều

trận thắng nổi tiếng như tập kích

thị xã Hà Tĩnh (8/1892), thắng lớn

ở Vụ Quang (17/10/1894)

* Kết quả:

-Từ cuối 1893 lực lượng nghĩa

quân hao mòn Cao Thắng, Phan

Đình Phùng hi sinh  khởi nghĩa

Trang 32

Rộng khắp 4 tỉnh có nhiều căn cứ linh hoạt

nối liền giữa các vùng.

Chặt chẽ hơn các cuộc khởi nghĩa khác (nghĩa quân chia thành 15 quân thứ).

Tự trang bị và chế tạo được súng trường theo kiểu súng của pháp.

Chiến tranh du kích phong phú linh hoạt chủ động tấn công địch.

Trang 33

2 Khởi nghĩa Ba Đình(1886-1887)

3 Khởi nghĩa Hương Khê (1885-1896)

4 Khởi nghĩa Yên Thế(1884-1813)

Trang 34

4-Khởi nghĩa Yên Thế ( 1884 – 1913 )

Nguyên nhân bùng nổ cuộc khởi nghĩa Yên

Thế ?

Nguyên nhân bùng nổ cuộc khởi nghĩa Yên

Thế ?

-Do chính sách cướp bóc

và bình định quân sự của thực dân Pháp mở rộng phạm vi chiếm đóng Bắc KìĐe dọa đến cuộc sống những người nông dân và nhân dân các tộc miền núi

ở vùng Yên Thế

=> Khởi nghĩa bùng nổ

-Do chính sách cướp bóc

và bình định quân sự của thực dân Pháp mở rộng phạm vi chiếm đóng Bắc KìĐe dọa đến cuộc sống những người nông dân và nhân dân các tộc miền núi

ở vùng Yên Thế

=> Khởi nghĩa bùng nổ

Đề Thám tức là Hoàng Hoa Thám tên thật là Trương Văn Thám sinh năm (1858 – 1913) Quê

ở Tiên Lữ (Hưng Yên), lên Sơn Tây kiếm

sống, sau lại lên Yên Thế Lớn lên ông tham gia toán quân của Đề Nắm và nổi tiếng là người trung thực, kiên nghị.

Đề Thám tức là Hoàng Hoa Thám tên thật là Trương Văn Thám sinh năm (1858 – 1913) Quê

ở Tiên Lữ (Hưng Yên), lên Sơn Tây kiếm

sống, sau lại lên Yên Thế Lớn lên ông tham gia toán quân của Đề Nắm và nổi tiếng là người trung thực, kiên nghị.

HOÀNG HOA THÁM

(1858 – 1913)

Trang 35

KHỞI NGHĨA YÊN THẾ (1884 - 1913)

Yên Thế (1884-1913)

•

QĐ

Hoàn

g Sa

•

QĐ

Trường Sa

KHỞI NGHĨA YÊN THẾ

Trang 36

Diễn biến các giai đoạn của khởi nghĩa Yên Thế

4 giai đoạn : 1-GĐ 1884-1892 2-GĐ 1893-1897 3-GĐ 1898-1908 4-GĐ 1909-1913

C¨n cø Yªn ThÕ

C-Khởi nghĩa Yên Thế (1884 – 1913)

Trang 37

Nghĩa quân Yên Thế

Trang 38

C n ăn cứ chính

Nơi diễn ra trận đánh Đồn bốt của giặc

Trang 39

Ðường hào của quân đội Pháp để chống lại Ðề-Thám

Trang 42

Nghĩa quân Yên Thế bị thực dân Pháp bắt và xử tử

Trang 43

Tượng đài cụ Hoàng Hoa Thám tại khu di tích Yên Thế

Trang 44

Giai đoạn Hoạt động chính

-Đề Thám hai lần giảng hoà với Pháp để củng cố lực lượng: + Năm 1894 giảng hòa lần I: Pháp rút khỏi Yên Thế, Đề Thám được cai quản 4 tổng ở Bắc Giang

+ Tháng 12/1897 giảng hòa lần II chịu những điều khoản nặng nề

- Tranh thủ thời gian hoà hoãn xây dựng lực lượng , tích trữ lương thực huấn luyện quân đội

-Pháp mở nhiều cuộc tấn công, nghĩa quân trãi qua những ngày tháng gian khổ

-Tháng 2/1913 Đề Thám bị sát hại, phong trào tan rã

Trang 45

Khởi nghĩa Yên Thế có điểm gì khác so với các cuộc khởi nghĩa trong phong trào Cần Vương?

Những khác

biệt Khởi nghĩa Yên Thế

Các cuộc khởi nghĩa

Bảo vệ cuộc sống, quê

hương Đất nước Phong trào yêu nước

tự phát

Trang 46

Yªn ThÕ ngµy nay

Trang 47

NHỮNG ĐIỂM GIỐNG NHAU

Trang 48

? Khởi nghĩa Yên Thế có những điểm nào giống và khác so với các

cuộc khởi nghĩa của phong trào Cần Vương?

Khác nhau Khởi nghĩa Yên Thế Các cuộc khởi nghĩa Cần Vương

Trang 49

Bắc Giang, Lạng Sơn nổi dậy chống Pháp ?

Có 8 ch ữ cái, tên phong trào yêu n ớc chống Pháp của nhân dân

Việt Nam cuối thế kỉ XIX ?

buôn bán khi Pháp giúp đánh quân Tây Sơn ?

Có 7 ch ữ cái, là nơi thực dân Pháp đày ải vua Hàm Nghi ?

Có 6 ch Cú 13 chữ cỏi tờn của 1 người đứng đầu phỏi chủ chiến ở ữ cái, nơi phái chủ chiến phản công Pháp ở kinh thành Huế ?

Kinh thành Huế ?

Có 7 ch cái, tên thật của Một ng ời lãnh đạo phong Ữ cái, tên thật của Một người lãnh đạo phong

trào cần V ơng ?

Trang 50

Câu 1: Phe có tư tưởng chống Pháp?

Câu 2: Tên vị vua trẻ tuổi yêu nước, có tinh thần chống Pháp? Câu 3: Người đứng đầu phe chủ chiến? Câu 4: Thành phần lãnh đạo phong trào Cần Vương?

Câu 5: Tên thật của Vua Hàm Nghi ?Câu 6: Tên dãy núi mà Tôn Thất Thuyết đưa Vua Hàm Nghi từ Tân Sở vượt qua đểCâu 7: Nơi Vua Hàm Nghi ban chiếu Cần Vương?Câu 8: Nơi vua Hàm Nghi bị Pháp lưu đày?đến Phú Gia?

Tên gọi phong trào kháng Pháp từ 1885-1896?

Trang 51

Tôn Thất Thuyết đưa vua Hàm Nghi cùng Tam cung rời Hoàng thành ra Tân Sở

Trang 52

Phan Đình Phùng và Cao Thắng bàn kế hoạch đánh giặc.

Trang 53

- Khê thứ ở huyện Hương Khê (Hà Tỉnh), chỉ huy là Nguyễn Thoại.

- Can thứ ở huyện Can Lộc (Hà Tĩnh), chỉ huy là Nguyễn Chanh và Nguyễn Trạch.

- Lai thứ ở tổng Lai Thạch thuộc Can Lộc (Hà Tĩnh), chỉ huy là Phan Đình Nghinh.

- Hương thứ ở huyện Hương Sơn (Hà Tĩnh), chỉ huy là Nguyễn Huy Giao.

- Nghi thứ ở huyện Nghi Xuân (Hà Tĩnh), chỉ huy là Ngô Quảng và Hà Văn Mỹ.

- Cẩm thứ ở huyện Cẩm Xuyên (Hà Tĩnh), chỉ huy là Hoàng Bá Xuyên.

- Kỳ thứ ở huyện Kỳ Anh (Hà Tĩnh), chỉ huy là Võ Phát.

- Anh thứ ở huyện Anh Sơn (Nghệ An), chỉ huy là Nguyễn Mậu.

- Diễn thứ ở huyện Diễn Châu (Nghệ An), chỉ huy là Lê Trọng Vinh.

- Thanh thứ ở Thanh Hóa, chỉ huy là Cầm Bá Thước.

- Bình thứ ở Quảng Bình, chỉ huy là Nguyễn Thụ.

- Lệ thứ ở huyện Lệ Thủy (Quảng Bình), chỉ huy là Nguyễn Bí

Trang 54

ngôi, không lúc nào không nghĩ tới tự cường tự trị Kẻ phái của Tây ngang bức; hiện tình mỗi ngày một quá thêm… …Trẫm đức mỏng, gặp biến cố này không thể hết sức giữ được, để đô thành bị hãm, xe giá phải rời xa, tội ở mình trẫm cả, thật xấu hổ vô cùng

… trăm quan khanh sĩ không kể lớn nhỏ, tất không bỏ trẫm, kẻ trí hiến mưu, người dũng hiến sức, kẻ giàu bỏ của ra giúp quân nhu, đồng bào đồng trạch chẳng từ gian hiểm, như thế mới phải chứ? Cứu nguy chống đỡ, mở chỗ nguy khốn, chuyển loạn thành trị, chuyển nguy thành yên, thu lại được bờ cõi chính là cơ hội này, phúc của tôn xã tức là phúc của thần dân…”

TRÍCH CHIẾU CẦN VƯƠNG

Trang 55

Hỏa mai đánh bằng rơm con cúi, cũng đốt xong nhà dạy đạo kia;

Gươm đeo dùng một ngọn dao phay, cũng chém đặng đầu quan hai nọ

Định dạng
Số trang	55
Dung lượng	5,23 MB