Bài 26. Tình hình xã hội ở nửa đầu thế kỷ XIX và phong trào đấu tranh của nhân dân

Bài 26. Tình hình xã hội ở nửa đầu thế kỷ XIX và phong trào đấu tranh của nhân dân tài liệu, giáo án, bài giảng , luận v...

Tiết 33: Bài 26

* Nội dung chính:

1 Tình hình xã hội và đời sống nhân dân

2 Phong trào đấu tranh của nhân dân và binh lính

3 Đấu tranh của các dân tộc ít người

* Câu hỏi nhận thức:

1 Nhận xét cuộc sống của nhân dân ta đầu thời

Nguyễn? So sánh với thời kỳ trước?

2 Đặc điểm của phong trào đấu tranh chống

phong kiến ở nửa đầu thế kỉ XIX So sánh với các triều đại trước và phân tích ý nghĩa của nó?

1.Tình hình xã hội và đời sống nhân dân

a Tình hình xã hội

- Khủng hoảng→nhà Nguyễn gia tăng tính chuyên chế.

Thống trị

Vua, quan lại, địa chủ, cường hào

Q/ lại

tham

ô

c/hào

ức hiếp n/dân

tô thuế, lao dịch nặng nề

không lo p/triển nn:

thiên tai mất mùa, bảo lụt

Khổ cực

Nhân dân lao động (nông dân)

><

?

—

Em có nhận xét gì về đời

sống nhân dân

ta dưới thời nhà Nguyễn?

“Bắt dân đào kênh

Đo đất đếm người

Một suất đinh hai thước

Bắt đào cho được

Hạn trong mười ngày

…Dân tình ngao ngán

Có kẻ trốn không đi

Vợ con thêm nheo nhóc

Chồng lại phải phu phen

Muốn vạch cả lên trời

Kêu gào cho hả dạ”.

“Cơm thì chẳng có

Rau cháo cũng không…

Quạ kêu vang bốn phía

Xác đầy nghĩa địa

Thây thối bên cầu

Trời ảm đạm u sầu

Cảnh hoang tàn đói rét ”.

So sánh với thời kỳ trước?

“ Đời vua Thái Tổ Thái Tông Thóc lúa đầy đồng trâu chẳng buồn ăn” ( thời Lê sơ )

“Đứng mãi nào hay ngày đã tận Khắp đồng lúa tốt tựa mây xanh”

( Bùi Tông Quán, bản dịch )

2 Phong trào đấu

tranh của nhõn dõn

và binh lớnh:

L ợc đồ những nơi bùng nổ cuộc nổi dậy của nhân dân chống v ơng triều

Nguyễn nửa đầu TK XIX

-Nửa đầu thế kỉ

XIX những

cuộc khởi nghĩa

của nụng dõn

nổ ra rầm rộ ở

khắp nơi

- Cả nước cú tới

400 cuộc khởi

nghĩa.

a, Khởi nghĩa Phan Bá

Vành

( 1821 – 1827 ) Em hãy trình bày hiểu

biết của em về Phan Bá

Vành ?

- Phan Bá Vành : Ng ời làng

Minh Giám ( Thái Bình )

Xuất thân trong một gia

đình nghèo

-Năm 1827, quân triều

đình bao vây Khởi

nghĩa bị đàn áp

-Năm 1821, ông kêu gọi

nông dân nổi dậy

- Căn cứ : Trà Lũ ( Nam

Định )

Nam

Định

Tuy khởi nghĩa thất bại, song

trong lòng nhân dân hình

ảnh ông sống mãi :

Trên trời có ông sao Tua

ở làng Minh Giám có vua Ba

Vành

b Khởi nghĩa Lê Văn Khôi ( 1833 –

1835 ) :

Gia Định

Tương truyền khi vào Gia

Định, có lần Lê Văn Khôi dùng

tay không chống lại cọp dữ

cho sứ thần nước Xiêm xem

- Lê Văn Khôi là Thổ hào

ở Cao Bằng, sau vào

Nam ( Con nuôi Tổng

trấn Lê Văn Duyệt)

-Tháng 6-1833, ông khởi

nghĩa chiếm thành

Phiên An ( Gia Định ) Tự

x ng Bình Nam Đại

nguyên soái…

- Năm 1834, Lê Văn Khôi

qua đời, con trai ông

lên thay

- Năm 1835, khởi nghĩa

bị dập tắt

Em hãy giới thiệu đôi

nét về Lê Văn khôi ?

c Khëi nghÜa Cao B¸ Qu¸t ( 1854 –

1855 )

S¬n T©y

Em h·y nªu mét vµi

nÐt vÒ Cao B¸ Qu¸t ?

-Mét nhµ th¬ lçi l¹c, mét

nhµ nho yªu n íc

- §©y lµ cuéc khëi

nghÜa n«ng d©n cã

sù tham gia tÝch cùc

cña nhiÒu nho sü

-N¨m 1855, Cao B¸ Qu¸t

hy sinh

- N¨m 1856, khëi nghÜa

bÞ dËp t¾t

Cao B¸ Qu¸t

3 Đấu tranh của các dân tộc ít người.

- Kn Nông Văn Vân - người Tày ở Cao Bằng (1833-1835)

- Kn do tù trưởng họ Quách - người Mường ở Hòa Bình-

tây Thanh Hóa (1832-1838)

- Kn người Khơme ở Tây Nam Kì (1840-1848)

* Đặc điểm:

- Phong trào bùng nổ

rầm rộ từ đầu triều đại

- Quy mô rộng lớn

- Thành phần lãnh đạo:

trí thức nho học, địa chủ,

dân nghèo, và có thêm

yếu tố mới là quan lại

nhà Nguyễn

- Thành phần tham gia:

chủ yếu nông dân nghèo,

binh lính và dân tộc ít người

Đặc điểm phong trào đấu tranh chống phong kiến nửa đầu thế kỉ XIX? So sánh với các triều đại trước? Ý nghĩa của phong trào?

Dưới thời Nguyễn có hơn 400 cuộc khởi nghĩa lớn nhỏ.

-Gia Long: 90 cuộc

- Minh Mạng: 250

cuộc

- Thiệu Trị: 50 cuộc.

* Ý nghĩa:

- Thể hiện tinh thần đấu tranh anh dũng của các tầng lớp nhân dân chống lại nhà Nguyễn.

- Báo trước sự sụp đổ của triều đình phong kiến nhà Nguyễn.

Cuộc khởi

nghĩa Thời gian người lãnh đạo-lực Xuất thân của

lượng tham gia

Địa bàn hoạt động

Kết quả

Phan Bá

Vành

Họ Quách

Lê Văn

Khôi

Nông Văn

Vân

Người Khơ

me

Cao Bá

Quát

1821-1827 Nông dân

Nam Định, Thái Bình, Hải Dương,

An Quảng

Thất bại

1854-1855

Nhà nho Nông dân Hà tây, Hà Nội

Thất bại

1833-1835

Quan lại Binh lính Gia Định Thất bại

1833-1835 Người TàyTù trưởng Cao Bằng Thất bại

1832-1838 Người MườngTù trưởng Thanh Hoá, Hòa Bình

Thất bại

1840-1848

Do đó có một học giả phương Tây nhận định về xã hội Việt Nam nửa đầu thế kỉ XIX thời nhà Nguyễn : “Xã hội Việt Nam đang

lên cơn sốt trầm trọng”

* Nhận xét chung về tình hình Việt Nam thời

Nguyễn:

+ Kinh tế : khủng hoảng

+ Chính trị: hà khắc + Xã hội: không ổn định