Bài 24. Tình hình văn hóa ở các thế kỷ XVI-XVIII

Bài 24 Tình hình văn hóa ở các thế kỉ XVI - XVIII I – Về tư tưởng, tôn giáo NỘI DUNG III –Nghệ thuật và khoa học kĩ thuật II – Phát triểnvăn học, giáo dục... -Nho giáo - Phật giáo - Đạo

Bài 24 TÌNH HÌNH VĂN HÓA

Ở CÁC TK XVI-XVIII

Bài 24 Tình hình văn hóa ở các

thế kỉ XVI - XVIII

I – Về tư tưởng, tôn giáo

NỘI DUNG

III –Nghệ thuật và khoa học kĩ thuật

II – Phát triểnvăn học, giáo dục

I – Về tư tưởng, tôn giáo.

1.Tôn giáo

có những tôn giáo nào ?

-Nho giáo

- Phật giáo

- Đạo giáo

- Thiên chúa giáo

Nêu tình hình phát triển của từng tôn giáo?

Bài 24 TÌNH HÌNH VĂN HOÁ Ở CÁC THẾ KỈ XVI - XVIII

I – Về tư tưởng, tôn giáo.

1.Tôn giáo

Nho giáo từng bước bị suy thoái

+ Trật tự phong kiến bị đảo lộn.

+ Thi cử không còn nghiêm túc như trước

+ Tôn ti trật tự phong kiến không còn được như thời Lê Sơ

Phật giáo và Đạo giáo có điều kiện khôi phục lại.

+ Nhiều chùa quán được trùng tu, xây dựng.

+ Nhân dân, quan chức góp tiền của sửa sang chùa chiền, đúc

chuông, tô tượng

Vì sao Nho giáo bị suy thoái, Phật giáo được khôi phục lại ?

mất vị trí độc tôn

nhưng không được như thời Lý, Trần

Bài 24 TÌNH HÌNH VĂN HOÁ Ở CÁC THẾ KỈ XVI - XVIII

Nhà thờ Chánh toà - Hà Nội Nhà thờ Đức Bà- Tp HCM

I – Tư tưởng, tôn giáo.

1.Tôn giáo

Nho giáo từng bước bị suy thoái  mất địa vị độc tôn

Phật giáo và Đạo giáo có điều kiện khôi phục lại, nhưng không

được như thời Lý, Trần.

Thiên chúa giáo du nhập vào nước

ta và trở thành một tôn giáo lan

truyền trong cả nước

Giám mục Alexandre de Rhodes

(1591-1660)

Thiên chúa giáo được truyền bá vào nước ta theo con đường nào?

Nhà thờ Thiên chúa giáo mọc lên ở nhiều nơi

Chữ Quốc ngữ theo mẫu tự La tinh ra đời (XVII), chủ yếu dùng cho hoạt động truyền giáo

Bài 24 TÌNH HÌNH VĂN HOÁ Ở CÁC THẾ KỈ XVI - XVIII

I – Về tư tưởng, tôn giáo.

1.Tôn giáo

sống tín ngưỡng dân gian

Việt Nam là gì?

- Tín ngưỡng truyền thống được phát huy: thờ cúng tổ

tiên, thần linh, những người có công với làng với nước…

Đền thờ An Dương Vương

Lễ hội Thánh Gióng

Bài 24 TÌNH HÌNH VĂN HOÁ Ở CÁC THẾ KỈ XVI - XVIII

Lễ hội Đền Hùng

Giỗ Tổ Hùng Vương Rước bàn thờ Tổ trong lễ

Giỗ Tổ

I – Về tư tưởng, tôn giáo.

1.Tôn giáo

2.Tín ngưỡng

- Tín ngưỡng truyền thống được phát huy: thờ cúng tổ

tiên, thần linh, những người có công với làng với nước…

- Có sự hoà nhập giữa nền văn hoá cổ truyền với việc

tiếp nhận các tư tưởng và tôn giáo

Đời sống tín ngưỡng ngày càng phong phú

Bài 24 TÌNH HÌNH VĂN HOÁ Ở CÁC THẾ KỈ XVI - XVIII

II – Phát triển giáo dục, văn học

Nhóm 1: Tình hình phát triển giáo dục nước ta thời kì này

và nhận xét?

Nhóm 2: Đặc điểm của văn học nước ta thời kì này và

nhận xét?

HOẠT ĐỘNG NHÓM Bài 24 TÌNH HÌNH VĂN HOÁ Ở CÁC THẾ KỈ XVI - XVIII

II – Phát triển giáo dục, văn học.

1 Giáo dục.

- Thời Mạc, tiếp tục phát triển giáo dục, tổ chức đều đặn

các kì thi để tuyển chọn nhân tài

(Tổ chức được 22 kì thi Hội, lấy 485 tiến sĩ)

Bài 24 TÌNH HÌNH VĂN HOÁ Ở CÁC THẾ KỈ XVI - XVIII

II – Phát triển giáo dục, văn học.

1 Giáo dục.

- Thời Mạc, tiếp tục phát triển giáo dục, tổ chức đều đặn

các kì thi để tuyển chọn nhân tài

- Thời Lê – Trịnh, nền giáo dục Nho học tiếp tục được

duy trì, nhưng số người đi thi và đỗ đạt không nhiều

Bài 24 TÌNH HÌNH VĂN HOÁ Ở CÁC THẾ KỈ XVI - XVIII

II – Phát triển giáo dục, văn học.

1 Giáo dục.

- Thời Mạc, tiếp tục phát triển giáo dục, tổ chức đều đặn

các kì thi để tuyển chọn nhân tài

- Thời Lê – Trịnh, nền giáo dục Nho học tiếp tục được

duy trì, nhưng số người đi thi và đỗ đạt không nhiều

- Thời Quang Trung, giáo dục được chấn chỉnh, chữ Nôm trở thành chữ viết chính thống

Chương trình giáo dục Nho học chưa góp phần thúc đẩy được sự phát triển kinh tế của nước ta

Bài 24 TÌNH HÌNH VĂN HOÁ Ở CÁC THẾ KỈ XVI - XVIII

II – Phát triển giáo dục, văn học.

*)Văn học chính thống

*)Văn học dân gian

- Vh chữ Hán mất dần vị thế cùng với sự suy thoái của Nho giáo

- Vh chữ Nôm phát triển mạnh và chiếm vị trí trọng yếu

Các nhà thơ Nôm tiêu biểu:

1 Giáo dục.

2 Văn học.

Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491-1585)

Đào Duy Từ (1572-1634)

Phùng khắc Khoan

(1528-1613)

Bài 24 TÌNH HÌNH VĂN HOÁ Ở CÁC THẾ KỈ XVI - XVIII

II – Phát triển giáo dục, văn học.

*)Văn học chính thống

- Vh chữ Hán mất dần vị thế cùng với sự suy thoái của Nho giáo

- Vh chữ Nôm phát triển mạnh và chiếm vị trí trọng yếu

II – Phát triển giáo dục, văn học.

+ Tác giả: Nguyễn Bỉnh Khiêm, Đào Duy Từ, Phùng Khắc

Khoan…

+ Tác phẩm: Chinh phụ ngâm, Cung oán ngâm khúc…

*)Văn học chính thống

- Vh chữ Hán mất dần vị thế cùng với sự suy thoái của Nho giáo

- Vh chữ Nôm phát triển mạnh và chiếm vị trí trọng yếu

1 Giáo dục.

2 Văn học.

*)Văn học dân gian:phát triển rầm rộ, phong phú

- Thể loại:

- Nội dung: Thể hiện ước mơ về cuộc sống tự do và thanh bình

của người dân lao động

Bài 24 TÌNH HÌNH VĂN HOÁ Ở CÁC THẾ KỈ XVI - XVIII

II – Phát triển giáo dục, văn học.

*)Văn học chính thống

- Vh chữ Hán mất dần vị thế cùng với sự suy thoái của Nho giáo

- Vh chữ Nôm phát triển mạnh và chiếm vị trí trọng yếu

sự suy thoái của

Nho giáo -> Nho

giáo ngày càng

mất uy tín

Vh dân gian rất phát triển -> Đời sống tinh thần của nhân dân được đề cao, góp phần làm cho vh VN thêm phong phú, đa dạng

Bài 24 TÌNH HÌNH VĂN HOÁ Ở CÁC THẾ KỈ XVI - XVIII

III – Nghệ thuật và khoa học – kĩ thuật

1 Nghệ thuật.

*) Kiến trúc, điêu khắc:

Bài 24 TÌNH HÌNH VĂN HOÁ Ở CÁC THẾ KỈ XVI - XVIII

Chùa Thiên mụ (Huế)

Chùa Tây Phương ( Hà Tây) Tượng Phật Bà Quan Âm (chùa Bút Tháp – Bắc Ninh)

Tượng

La Hán chùa Tây

Phương

III – Nghệ thuật và khoa học – kĩ thuật

1 Nghệ thuật.

*) Kiến trúc, điêu khắc:

Tiếp tục phát triển với các công trình có giá trị: chùa Thiên

mụ ( Huế), tượng Phật Bà Quan Âm nghìn mắt nghìn tay ở

chùa Bút Tháp( Bắc Ninh) , các tượng La Hán ở chùa Tây

Điêu khắc dân gian

III – Nghệ thuật và khoa học – kĩ thuật

1 Nghệ thuật.

*) Kiến trúc, điêu khắc:

Tiếp tục phát triển với các công trình có giá trị: chùa Thiên

mụ ( Huế), tượng Phật Bà Quan Âm nghìn mắt nghìn tay ở

chùa Bút Tháp( Bắc Ninh) , các tượng La Hán ở chùa Tây

- Nhiều làng có phường tuồng, phường chèo

- Phổ biến các làn điệu dân ca mang tính địa phương

Bài 24 TÌNH HÌNH VĂN HOÁ Ở CÁC THẾ KỈ XVI - XVIII

-Hình thành khá lâu đời, do cộng

đồng người Việt ở 49 làng quan

họ và các làng lân cận ở Bắc Ninh và Bắc Giang sáng tạo nên.

- Là lối hát đối đáp nam- nữ,

thường biểu diễn trong các lễ hội vào mùa xuân, mùa thu hoặc khi có bạn bè.

- Mỗi làng quan họ có lễ hội

riêng, quan họ tồn tại song hành cùng lễ hội làng ( Hội Lim là lễ hội lớn nhất)

- 30.9.2009, Dân ca Quan họ

Bắc Ninh đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại

Dân ca Quan họ Bắc Ninh

Hát xoan Phú Thọ

- Là loại hình dân ca lễ nghi

phong tục hát thờ thần, thành

hoàng với hình thức nghệ thuật

đa yếu tố (nhạc, hát, múa), còn

có tên gọi khác là Hát cửa đình.

- Bắt nguồn từ nghi lễ hát thờ các vua Hùng, thường được biểu diễn vào dịp đàu xuân Đến nay, hát xoan đã trở thành một trong

những nét sinh hoạt độc đáo của người dân ở tỉnh Phú Thọ.

- 24.11.2011, hát xoan- Phú Thọ được UNESCO công nhận là Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại.

Hát Then

-Là một thể loại ca nhạc tín

ngưỡng của người Tày, Nùng, mang màu sắc tín ngưỡng thuật lại cuộc hành trình lên thiên giới

để cầu xin Ngọc hoàng giải

quyết một vấn đề gì đó cho gia chủ.

- Lối hát theo hình thức diễn

xướng tổng hợp ca nhạc (đàn Tính, múa, diễn) với nhiều tình huống khác nhau Âm nhạc đàn Tính là yếu tố xuyên suốt cuộc hát.

- Phổ biến chủ yếu ở các tỉnh

miền núi phía Bắc: Tuyên

Quang,Cao Bằng, Bắc Cạn, Hà Giang, Lạng Sơn và ở một số nơi người Tày, Nùng di cư đến

Hát Then ở Binh Liêu - QN

- Người Tày QN sống chủ yếu ở

huyện Bình Liêu ( hơn 50%)

-Hát Then ở Bình Liêu (QN) gọi là

“xướng Then”, có từ xa xưa trong

đời sống tinh thần của người Tày,

tồn tại theo hình thức truyền

miệng trong dân gian .

- Gồm Then cổ ( Then nghi lễ) và

Then mới ( Then văn nghệ)

- Có vai trò nhất định trong đời

sống tinh thần của người dân, góp

phần lưu giữ và tôn vinh bản sắc

văn hoá dân tộc của người Tày ở

QN Cụ Vũ Thị Mè, 90 tuổi, thôn Nà Khau, xã Đồng

Tâm, Bình Liêu- Người còn giữ được nhiều làn điệu Then cổ.

III – Nghệ thuật và khoa học – kĩ thuật

1 Nghệ thuật.

2 Khoa học – kĩ thuật

khoa học- kĩ thuật trong thời kì này?

- Ưu điểm: Số công

trình nghiên cứu khoa học tăng, xuất hiện nhiều nhà khoa học

- Hạn chế: Khoa học

tự nhiên và kĩ thuật không có điều kiện phát triển

Bài 24 TÌNH HÌNH VĂN HOÁ Ở CÁC THẾ KỈ XVI - XVIII

CỦNG CỐ, DẶN DÒ

1 Củng cố

• Thế kỉ XVI-XVIII, ở nước ta hệ tư tưởng và

tôn giáo có nhiều thay đổi Trong lúc văn

học chữ Hán suy thoái thì hình thành và

phát triển một trào lưu văn học dân gian

phong phú đa dạng Nghệ thuật và khoa

học-kĩ thuật có bước phát triển mới.

2 Bài tập về nhà

• Lập bảng thống kê các thành tựu tiêu

biểu về nghệ thuật, khoa học- kĩ thuật thế kỉ XVI-XVIII.

• Sưu tầm tranh ảnh, tư liệu về một số

công trình văn hóa tiêu biểu ở nước ta.