Với đặc thù là môn học luôn cần có sự hỗ trợ các phương tiện công nghệ thông tin tôi luôn trăn trở làm thế nào để có một bài giảng sinh động và tạo được hứng thú học tập cho học sinh.. M
Trang 1I ĐẶT VẤN ĐỀ:
1 Lý do chọn đề tài:
Đổi mới phương pháp dạy và học là một trong những mục tiêu lớn mà ngành giáo dục và đào tạo đặt ra trong giai đoạn hiện nay Người giáo viên từ việc truyền đạt kiến thức thành người hướng dẫn học sinh tìm đến kiến thức, rèn luyện cho học sinh có thói quen tư duy sáng tạo Xu hướng dạy học “lấy người thầy làm trung tâm” giai đoạn hiện nay không còn phù hợp nữa và đang được chuyển đổi thành
“lấy người học làm trung tâm” Trong quá trình dạy từng bước áp dung các phương pháp, phương tiện tiên tiến vào quá trình dạy và học Khuyến khích và pháp triển khả năng tự học của học sinh
Việc đổi mới nâng cao hiệu quả phương pháp dạy – học bất kì giai đoạn nào đều cần sử dụng tới công nghệ thông tin Công nghệ thông tin phát triển đã mở ra những hướng đi mới cho ngành giáo dục trong việc đổi mới phương pháp và hình thức dạy để nâng cao chất lượng dạy học
Với đặc thù là môn học luôn cần có sự hỗ trợ các phương tiện công nghệ thông tin tôi luôn trăn trở làm thế nào để có một bài giảng sinh động và tạo được hứng thú học tập cho học sinh Một trong những biện pháp đó là áp dụng các phương pháp dạy học tích cực và sử dụng những phương tiện hiện đại Hiện nay một phương tiện kĩ thuật hiện đại có tên là “Hệ thống dạy học tương tác Activboard” đã và đang được một số trường sử dụng để đổi mới phương pháp dạy học Những năm gần đây trường THCS Tân Hiệp đã có điều kiện tiếp cận với hệ
thống dạy học hiện đại này Do đó tôi đã chọn nghiên cứu đề tài: “Sử dụng bảng tương tác để nâng cao hiệu quả giảng dạy môn tin học 6”.
2 Mục đích đề tài:
Sử dụng bảng tương kết hợp với phần mềm ActivInspire và các phần mềm khác để thiết kế bài dạy sinh động với âm thanh, hình ảnh và nhiều hoạt động học
Trang 2tập khác Với bảng tương tác, giáo viên và học sinh có thể chủ động tương tác vào nội dung bài học Học sinh sẽ phát triển tốt các năng lực tư duy, khả năng phát hiện
và giải quyết vấn đề, tạo được niềm vui và hứng thú cho học sinh…
3 Lịch sử đề tài:
Nâng cao chất lượng học tập của học sinh luôn là nhiệm vụ được đặt ra cho
các giáo viên trực tiếp đứng lớp Để thực hiện đề tài “Sử dụng bảng tương tác để nâng cao hiệu quả giảng dạy môn tin học 6”, trong năm học 2015 -2016 tôi đã
quan sát quá trình học tập môn tin học của học sinh lớp 6, đồng thời trao đổi kinh nghiệm với đồng nghiệp và lấy ý kiến học sinh qua các cuộc trò chuyện về những khó khăn mà các em gặp phải trong quá trình học tập Đầu năm học 2016 – 2017 tôi bắt đầu thực hiện đề tài
4 Phạm vi, đối tượng áp dụng:
Với đề tài “Sử dụng bảng tương tác để nâng cao hiệu quả giảng dạy môn tin học 6” tôi tập trung nghiên cứu học sinh khối 6 trường THCS Tân Hiệp năm
học 2016-2017
II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
1 Thực trạng đề tài:
1.1 Cơ sở lý luận:
Hiện nay, việc ứng dụng Công nghệ thông tin nhằm đổi mới phương pháp dạy học đang là vấn đề được ngành nói chung, giáo viên và nhà trường nói riêng đặc biệt quan tâm Trong xu thế đó, những năm gần đây rất nhiều giáo viên đã sử dụng máy tính và các phương tiện hiện đại để tiến hành soạn thảo và thiết kế bài giảng Trong các phương tiện hiện đại đó có “bảng tương tác (Activboard)” Bảng tương tác là một cái tên còn khá mới mẻ đối với giáo viên và học sinh Đây là một thiết bị thiên về tính tương tác, có nghĩa là không chỉ giáo viên mà còn học sinh đều có thể tác động vào bài giảng Nội dung bài học có thể thay đổi tùy ý theo từng
Trang 3không cần phải thông qua bảng phụ Ngoài ra, có những tiết học giáo viên không cần phải soạn bài giảng điện tử ở nhà mà chỉ cần dùng phần mềm sách giáo khoa và trực tiếp phân tích, ghi chú trên đó
* Có thể liệt kê một số tiện ích của bảng tương tác như sau:
o Tạo môi trường tương tác toàn diện
o Thu hút sự tập trung chú ý, tham gia của học sinh ngay cả những em thụ động, e ngại nhất Kích hoạt khả năng tư duy, sáng tạo của học sinh
o Tạo bài giảng phù hợp với nhu cầu của học sinh
o Giúp học sinh có thể dễ dàng hình dung và có khái niệm chính xác về các hình ảnh, sự vật, âm thanh, hiện tượng…
o Khuyến khích học sinh xây dựng các khái niệm thông qua thực hiện và thử nghiệm
o Tạo bài học vui nhộn
o Nâng cao năng lực của học sinh và chuyên môn của giáo viên
o Có thư viện tài nguyên phong phú và đầy đủ công cụ hỗ trợ giáo viên soạn giáo án một cách dễ dàng, nhanh chóng và hiệu quả
* Bảng tương tác có các chức năng như:
o Thay thế bảng thông thường, không dùng phấn, chỉ dùng bút điện tử tương tác trực tiếp lên bảng
o Tạo giáo án thông qua các trang trình bày, có thể sao lưu từ các tập tin đã có như word, excel, powerpoint…
o Có các giáo cụ điện tử hỗ trợ giáo viên soạn giáo án nhanh chóng, dễ dàng
o Các công cụ trình bày bài giảng sinh động như: tô sáng, tô màu tạo điểm nhấn, công cụ đèn chiếu điểm, màng khám phá, kính lúp…
o Có các công cụ ghi âm, ghi hình, ghi lại các thao tác thực hiện trên bảng
o Học sinh trực tiếp tương tác trên bảng cũng bằng bút điện tử
Trang 4o Giáo viên có thể kiểm tra, đánh giá năng lực học sinh sau mỗi phần bài học thông qua hệ thống trả lời bằng ActivVote, kết quả được thể hiện trên máy, có biểu
đồ đánh giá và có thể lưu và in ra để xem Qua đó, đánh giá được khả năng của học sinh và chuyên môn của giáo viên
o Cho phép kết nối trực tiếp đến các trang web, bạn có thể lấy tài nguyên ngay trên web đưa vào trang trình bày hoặc lưu vào thư viện, cho phép chèn tập tin âm thanh, hình ảnh, word, excel, powerpoint…
1.2 Thực trạng đề tài
a Thuận lợi:
Nhà trường được trang bị hai bảng tương tác cùng với máy tính xách tay đã được cài đặt sẵn các phần mềm hỗ trợ nên rất thuận tiện cho việc sử dụng
Giáo viên được tập huấn về cách sử dụng bảng tương tác nên hầu hết đều có thể tiếp cận và sử dụng được
Học sinh chưa được tiếp xúc nhiều với công nghệ mới từ bảng tương tác nên các em tỏ ra hứng thú, thích học hỏi và khám phá trên thiết bị mới này
Nhà trường đã lắp đặt hệ thống wifi phủ khắp phạm vi trường nên trong quá trình giảng dạy giáo viên có thể tận dụng được nguồn tư liệu trực tuyến phong phú
b Khó khăn:
Học sinh đã quen phương pháp đọc chép và ghi tất cả những gì giáo viên nói nên khi tiếp xúc với các bài giảng tương tác thì các em theo không kịp bài
Qua quá trình khảo sát, tôi nhận thấy rằng học sinh chưa có thái độ nghiêm túc trong quá trình học tập, các em thờ ơ, thiếu tập trung trong tiết học Một số học sinh cho rằng kiến thức môn Tin học không quan trọng Nguyên nhân là đa số học sinh chưa có ý thức việc học môn Tin học, xem môn tin là môn phụ Vì thế, học sinh thiếu sự đầu tư thời gian và công sức vào việc học mà chỉ mang tính chất đối phó với các giờ kiểm tra
Trang 5Học tin học thường gồm hai phần: lý thuyết và thực hành, cả hai được kết hợp song song với nhau trong quá trình dạy học Đối với học sinh lớp 6 phần lý thuyết tin học là rất mới, các em chỉ thích thực hành trên máy tính Vì vậy trong tiết học lý thuyết thường rất khô khan, có thể nói, sự cung cấp kiến thức thường diễn ra một chiều Do đó tiết lý thuyết rất dễ bị nhàm chán, học sinh không có hứng thú học, dẫn đến kĩ năng thực hành của học sinh cũng ít hiệu quả
Qua điều tra những tiết học đầu tiên về cả lí thuyết và thực hành tôi đã thu được kết quả như sau:
học Sĩ số
Loại giỏi Loại khá Loại TB Loại yếu
2 Nội dung công việc cần giải quyết:
- Tạo hứng thú học tập thông qua các trò chơi tương tác
- Sử dụng bảng tương tác để trực quan hóa thông tin dạy học
- Thiết kế nội dung bài giảng kích thích năng lực tư duy, kĩ năng làm việc nhóm của học sinh
3 Giải pháp thực hiện:
3.1 Tạo hứng thú học tập cho học sinh thông qua các trò chơi tương tác:
Hứng thú học tập giữ một vai trò đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả của các quá trình học tập Nhờ hứng thú mà trong quá trình học tập, học sinh có thể giảm mệt mỏi, căng thẳng, tăng sự chú ý, thúc đẩy tính tích cực tìm tòi, sáng tạo Việc hình thành hứng thú học tập cho học sinh góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy giáo dục, tăng thêm lòng yêu nghề cho các thầy cô giáo
Trang 6Học sinh THCS bao giờ cũng thích vừa học vừa chơi, chơi để lĩnh hội tri thức mới, chơi để làm cho không khí lớp học trở nên vui vẻ, tạo được sự đoàn kết giữa các em, giảm căng thẳng trong các giờ học
Trong các tiết học tôi thường lòng ghép các trò chơi tương tác vào các hoạt động học tập như: kiểm tra bài cũ, giới thiệu nội dung mới, cũng cố… để tạo hứng thú học tập cho các em
Ví dụ:
Trò chơi trúc xanh trong phần gợi mở bài mới (Bài 4: Máy tính
và phần mềm máy tính)
Trang 7Trò chơi kéo thả hình ảnh trong phần cũng cố
Kiểm tra bài cũ bằng trò chơi kéo thả
Trang 8Thông qua trò chơi ô chữ để kiểm tra bài cũ
Với các trò chơi này thì quá trình kiểm tra bài cũ hoặc củng cố bài học sẽ giảm đi tính căng thẳng cho học sinh hơn
3.2 Sử dụng bảng tương tác để trực quan hóa thông tin dạy học.
Đối với học sinh lớp 6 khi học bộ môn tin học thì các em chiếm lĩnh và thình thành kiến thức, kĩ năng thực hành thông qua quan sát trực quan là chủ yếu Ở các tiết dạy lý thuyết nếu chỉ cho các em quan sát các thao tác thực hiện trên máy thông qua chuột và bàn phím hoặc nghe các khái niệm khô khan thì các em khó có thể tiếp thu được
Khi dạy học tin học sử dụng bảng tương tác thì giáo viên không còn quá phụ thuộc vào bàn phím, chuột máy tính Giáo viên và học sinh có thể sử dụng ActivPen (bút sử dụng riêng cho bảng tương tác) để có thể thực hiện thao tác trực tiếp trên bảng tương tác Khi đó học sinh không chỉ nghe mà còn được nhìn và thực hành Còn giáo viên thì tiết kiệm được thời gian trình bày trên bảng và có nhiều thời gian mở rộng kiến thức hơn
Trang 9Khi hướng dẫn học sinh thực hiện thao tác mới, giáo viên có thể sử dụng chức năng ghi chú màn hình để thực hiện trực tiếp trên bảng tương tác từ đó học sinh nắm chắc được kiến thức hơn
Ở một số tiết giáo viên không cần phải soạn giáo án điện tử, không cần phải chuẩn bị tranh ảnh, video minh họa, giáo viên chỉ cần thực hiện hoặc ghi chú trực tiếp lên bảng tương tác Học sinh sẽ được trực quan hơn, nắm bắt kiến thức nhanh hơn Và một điều quan trọng của việc ghi chú trực tiếp trên bảng tương tác là rèn luyện cho học sinh kĩ năng nhận biết tính năng của các biểu tượng Điều mà học sinh khối 6 còn rất yếu khi học môn tin học
Trang 10Giáo viên có thể kết hợp với sách giáo khoa điện tử để hướng dẫn hoặc chú những nội dung quan trọng trong sách giáo khoa
Ngày nay, công nghệ thông tin phát triển rất nhanh, một số nội dung trong sách giáo trở nên lạc hậu Do đó khi dạy học với bảng tương tác, giáo viên có thể
sử dụng các tài nguyên trực tuyến để cập nhật những kiến thức mới cho các em
Trang 11
3.3 Thiết kế nội dung bài giảng kích thích năng lực tư duy, kĩ năng làm việc nhóm của học sinh:
Bằng cách sử dụng phần mềm ActivInspire với nguồn tài nguyên phong phú (có cả tài nguyên trực tuyến) và đầy đủ các công cụ hữu ích giáo viên có thể làm cho nội dung bài giảng thêm phần sinh động, hấp dẫn và phong phú hơn
Với mục đích tạo sự tương tác giữa học sinh với nội dung bài giảng, trong quá trình thiết kế, giáo viên có thể tạo được những tình huống có vấn đề khi học sinh lên bảng tương tác vào từng đối tượng Từ đó kích thích năng lực tư duy, sáng tạo của học sinh Học sinh tự hình thành kiến thức mới thông qua sự tương tác trực tiếp với nội dung bài
Ví dụ: Sử dụng công cụ mực thần kì để xem các thành phần bên trong của thùng máy tính
Giáo viên cũng có thể tạo phiếu học tập để yêu cầu học sinh lên bảng trình bày Học sinh sử dụng ActivPen để viết phần trình bày của mình trực tiếp lên phiếu học tập hiển thị trên bảng tương tác Thu hút sự tập trung chú ý, tham gia của tất cả
Trang 12học sinh Việc này giúp hoạt động nhóm của học sinh đạt được hiệu quả cao, nâng cao kĩ năng làm việc nhóm cho học sinh
Một số hình ảnh học sinh lên thực hiện các bài tập tương tác:
Trang 134 Kết quả chuyển biến của đối tượng:
Qua thời gian thực hiện đề tài trong quá trình giảng dạy tôi nhận thấy:
Việc ứng dụng giúp truyền thụ kiến thức cho học sinh một cách tích cực và trực quan Giáo viên và học sinh tương tác một cách nhanh nhất, tận dụng và phát huy tối đa thời gian cho phép trên lớp từ đó học sinh hiểu bài và nhớ bài lâu hơn
Học sinh học tập tích cực hơn, hào hứng hơn, chú ý hơn, tham gia xây dựng bài sôi nổi hơn. Đặc biệt các em ghi nhớ kiến thức lâu hơn, chất lượng đi lên rõ rệt
Kĩ năng thực hành của các em cũng tốt hơn
Cụ thể chất lượng môn tin học 6 sau khi thực hiện đề tài:
STT Lớp học Sĩ số Loại giỏi SL % Loại khá SL % SL Loại TB % SL Loại yếu %
Trang 14Qua kết quả trên thể hiện rõ việc sử cải tiến phương pháp dạy học trong các bài giảng tin học đã có hiệu quả, cụ thể là:
+ Số em đạt loại giỏi đạt: 45.9 % + Số em đạt loại khá: 30.6%
+ Số em đạt loại trung bình: 23.5%
So sánh với khảo sát đầu năm
+ Số em đạt loại giỏi tăng 15.3%
+ Số em đạt loại khá tăng 6.1%
+ Không còn học sinh đạt loại yếu
III KẾT LUẬN:
1 Tóm lược giải pháp:
Trong giáo dục hiện nay cần phải tăng tính chủ động sáng tạo cho học sinh, rèn luyện các kỹ năng làm việc nhóm, hợp tác trong các hoạt động học tập, giáo viên đóng vai trò hướng dẫn học sinh tiếp thu các kiến thức mới một cách tích cực Diễn giảng của giáo viên cần tăng cường sử dụng các phương thức giảng dạy hiện đại như sử dụng bảng tương tác, thiết kế bài giảng đa phương tiện để diễn đạt nội dung mới sinh động hơn, trực quan hơn giúp các em có phương pháp phù hợp chủ động tiếp thu kiến thức Từ việc nghiên cứu lý luận, điều tra tình hình thực tiễn về
cơ sở vật chất, trường lớp nơi mình đang công tác và khả năng của học sinh trường
mình đang giảng dạy, tôi đã đưa ra sáng kiến “Sử dụng bảng tương tác để nâng cao
hiệu quả giảng dạy môn tin học 6”
Theo tôi việc sử dụng bảng tương tác giúp cho giáo viên chuyển tải nội dung bài học một cách sinh động, thu hút học sinh Với sự hỗ trợ của máy vi tính và các phần mềm kèm theo, giáo viên có thể khai thác sâu nội dung của bài trong một tiết học Cho phép giáo viên tiết kiệm thời gian xóa bảng, viết bảng, treo tranh Như vậy giáo viên giới thiệu bài học bằng cách hạn chế tối đa sự hiện diện của mình
Trang 15Điều này rất quan trọng trong cách dạy mới với tiêu chí lấy học sinh làm trung tâm của quá trình dạy học
2 Phạm vị đối tượng áp dụng:
Đề tài được áp dụng giảng dạy môn tin học lớp 6 cho học sinh trung học cơ
sở Ngoài ra, đề tài này còn được phổ biến qua tổ chuyên môn để các anh chị đồng nghiệp đóng góp và xây dựng phương pháp bộ môn hoàn thiện hơn phục vụ tốt cho công tác giảng dạy môn tin học ở trường trung học cơ sở
3 Đề xuất, kiến nghị:
Bảng tương tác là một thiết bị còn rất mới mẻ đối với giáo viên nên việc sử dụng bảng tương tác còn nhiều hạn chế Trong khâu giảng bài cũng đòi hỏi người giáo viên có trình độ kỹ thuật tối thiểu để xử lý các tình huống liên quan đến các thiết bị có thể xảy ra Do đó tôi đề xuất phòng giáo dục cần tổ chức thêm các buổi tập huấn về cách sử dụng bảng tương tác cho giáo viên; Phát động các phong trào thi đua, khen thưởng trong việc sử dụng bảng tương tác để giảng dạy tạo động lực cho giáo viên đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học
Trên đây là một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng môn tin học khối 6 trong nhà trường Trung Học Cơ Sở Tôi rất mong được sự đóng góp bổ sung ý kiến của hội đồng khoa học và các đồng nghiệp giàu kinh nghiệm để tôi có thể tiến bộ, góp vào việc nâng cao hiệu quả của việc đào tạo thế hệ tương lai cho đất nước
Tôi xin chân thành cảm ơn!
