Bài 16. Sự suy sụp của nhà Trần cuối thế kỉ XIV

Nguyễn Phi Khanh đỗ Thái học sinh thời Trần, đã mô tả tình cảnh của dân chúng lúc bấy giờ nh sau : Ruộng lúa ngàn rặm đỏ nh cháy Đồng quê than vãn trông vào đâu?. Tướng quốc triều Trần

ĐÀ NẴNG

HẢI PHÒNG

VINH

HÀ NỘI

TP HCM

NHA TRANG

CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ VỀ

DỰ GIỜ

KIỂM TRA BÀI CŨ

Em hãy trình bày những nét cơ

bản đời sống văn hóa và văn

học thời Trần?

Vào nửa sau thế kỉ XIV, có 9 lần vỡ đê, lụt lớn Nhiều năm vừa bị hạn vừa bị lụt, có hơn 10 nạn

đói lớn.

Nguyễn Phi Khanh đỗ Thái học sinh thời Trần, đã mô tả tình cảnh của dân chúng lúc bấy giờ nh sau :

Ruộng lúa ngàn rặm đỏ nh cháy

Đồng quê than vãn trông vào đâu ?

… L ới chài quan lại còn vơ vét

Máu thịt nhân dân cạn nửa rồi…

Tướng quốc triều Trần là Trần Nguyên Đán mới ngày nào còn vui mừng thốt lên “ Trăm

họ mừng ca cảnh thịnh giàu “ thì nay đã

buồn rầu viết lên mấy câu thơ:

Mạ thối nước khô hại biết bao Đọc sách triệu trang mà bất lực,

Bạc đầu xin phụ nỗi thương dân ”

Qua đoạn thông tin trên, em thấy đời sống của vua quan, quý tộc nhà Trần cuối thế kỷ XIV nh thế nào?

“ Vua buông tuồng ăn chơi vô độ … nghiện r ợu, mê đàn hát, xa xỉ làm cung điện nguy nga … , lãng phí tiền của, hoang dâm chơi bời : món gì Dụ Tông cũng mắc! Cơ nghiệp nhà trần sao khỏi suy đ ợc?

(Khâm định việt sử thông giám c ơng mục)

Trần Khánh D nói: T ớng là chim ng, dân là vịt, lấy vịt nuôi chim ng có gì là lạ.

Hội hè, ăn chơi

Xây dựng cung điện đền đài

Quan lại ăn chơi sa đọa

Quan lại cậy quyền thế ức hiếp, vơ vét của nhân dân

Hình ảnh tượng và đền thờ

Chu Văn An

Là học sinh chúng ta có trách nhiệm gì trong việc bảo vệ,

tôn trọng, giữ gìn các di tích lịch sử văn hóa ?

Chu Văn An (1292 - 1370) người làng Văn Thôn, huyện Thanh Đàm (nay là huyện Thanh Trì-Hà Nội)

Trần Dụ Tông không có con trai, Nhật Lễ là con nuôi của một đại vương nhà Trần

được Hoàng thái hậu đưa lên ngôi.Nhật lễ vốn là con kép hát họ Dương, nên khi làm vua đã rắp tâm xóa bỏ họ Trần thay bằng

họ Dương, bằng cách tìm giết các quý tộc lớp trên của nhà Trần Một số quý tộc Trần mưu giết Nhật Lễ không thành nên 18 quan lại quý tộc, kể cả tướng quốc nhà Trần, đã

bị Nhật Lễ sát hại.Hằng ngày, Nhật Lễ chỉ vui chơi, hoang dâm và rượu chè.

Hạn hán mất mùa

Cảnh lụt lội , đê vỡ mất hết

Cảnh lụt lội , đê vỡ mất hết

Nông dân bị đi phu xây dựng cung điện

Nhân dân phải phiêu tán khắp nơi

Cảnh lụt lội , đê vỡ mất hết

Cảnh lụt lội , đê vỡ mất hết

L ợc đồ khởi nghĩa nông dân nửa cuối thế kỉ XIV

1344-1360 Khởi nghĩa của Ngô Bệ

1379 Khởi nghĩa của nguyễn Thanh, Nguyễn Kỵ

1390

Khởi nghĩa của

Phạm s ôn

1399-1340 Khởi nghĩa của Nguyễn NH cái Ữ cái

v

Sơn tõy

Hoạt động theo bàn

Thời gian Ng ời

lãnh đạo Địa bàn hoạt

1399-Qua lược đồ hoàn thành từng cuộc khởi nghĩa nụng dõn

nửa cuối thế kỉ XIV theo mẫu sau:

Nhúm

4

Nhúm

BÞ thÊt b¹i

B¶ng thèng kª c¸c cuéc khëi nghÜa n«ng d©n nöa cuèi thÕ kØ XIV

L ợc đồ khởi nghĩa nông dân nửa cuối thế kỉ XIV

1344-1360 Khởi nghĩa của Ngô Bệ

1379 Khởi nghĩa của nguyễn Thanh, Nguyễn Kỵ

1390 Khởi nghĩa của

Phạm s ôn

1399-1340 Khởi nghĩa của Nguyễn NH cái Ữ cái

v

Sơn tõy

Theo dõi l ợc đồ và bảng thống kê trên em có nhận xét gì về địa bàn hoạt động,

lực l ợng tham gia, thời gian, kết quả của các cuộc khởi nghĩa trên?

• *Nhận xét:

• +Thời gian: nửa cuối thế kỉ XIV.

• +Địa bàn : hoạt động: diễn ra rộng khắp, ở những khu vực trung tâm ở đồng bằng Bắc Bộ.

• +Thành phần chủ yếu: là nông dân, nông nô và nô tì Mang tính tự phát, nổ ra lẻ tẻ, chưa có sự liên kết, thống nhất,

• + Kết quả: Các cuộc khởi nghĩa đều bị đàn áp và thất bại.

• => Đã chứng tỏ nhà Trần đang lâm vào tình trạng mất ổn định, nguy cơ sụp đổ là không thể tránh khỏi.

• Liên hệ ngày nay

• - Quán triệt quan điểm, tư tưởng của Đảng và Nhà nước ta: Lấy “ dân” là gốc ; “ Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”.

• - Bảo vệ đê điều, chăm lo công tác thuỷ lợi, khuyến nông Xoá bỏ, miễn giảm thuế Nông nghiệp, quan tâm đến vùng

miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn Làm tốt công tác xóa đói giảm nghèo.

• - Vận dụng tư tưởng củaTrần Quốc Tuấn : Khoan thư sức

dân, để làm kế sâu rễ bền gốc , đó là thượng sách giữ nước; của Nguyễn Trãi: Nơi thâm sâu, cùng cốc không có tiếng oán hờn.

• - Ở trường: phát động phong trào thi đua hai tốt: Thực hiện tốt quy chế dân chủ, xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực , quan tâm chăm lo đến điều kiện dạy và học

B Nông dân bị bóc lột nặng nề

C V ơng hầu, quý tộc, nhà chùa …chiếm nhiều ruộng đất chiếm nhiều ruộng đất

Hoan hụ …! Đỳng rồi …!

Tiếc quỏ …! Bạn chọn sai rồi …!

A Nhà n ớc không quan tâm đến sản xuất nông nghiệp,

không chăm lo bảo vệ đê điều.

B Trần Quang Khải

Hoan hụ …! Đỳng rồi …!

Tiếc quỏ …! Bạn chọn sai rồi …!

Câu 2

Tr ớc cảnh quan lại, v ơng hàu quý tộc ngày càng ă n chơi

sa đọa; trong triều nhiều kẻ tham lam, xu nịnh, làm rối loạn

kỉ c ơng phép n ớc V ậ y ai là ng ời dâng sớ lên vua đòi chém 7 tên nịnh thần ?

Hãy chọn câu trả lời đúng:

B Do tranh giµnh quyÒn lîi gi ÷ a c¸c phe trong triÒu ® ì nh.

C Do m©u thuÉn s©u s¾c gi ữ a n«ng d©n, n« t ì víi giai cÊp thèng

trÞ.

Hoan hô …! Đúng rồi …!

Tiếc quá …! Bạn chọn sai rồi …!

- Học bài, nắm vững nội dung bài học

- Làm bài tập 2, 3 trong vở bài tập

- Đọc, s u tầm t liệu và tìm hiểu phần II của bài:

Nhà Hồ và cải cách của Hồ Quý Ly

Hướngưdẫnưưhọcưvàưchuẩnưbịưbài