Bài 55. Khái niệm và các đặc trưng cơ bản của quần xã

Bài 55. Khái niệm và các đặc trưng cơ bản của quần xã tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập l...

Xin chµo c¸c b¹n

Kiểm tra bài cũ

- Nêu khái niệm biến động số l ợng cá thể của quần thể? có mấy dạng biến động số l ợng của quần thể? Nguyên nhân

• + Biến động theo chu kì: Xảy ra do các yếu tố hoạt động

có chu kì nh chu kì ngày đêm, chu kì mùa hay chu kì thuỷ triều

ư Bài 56:

Kháiưniệmưvàưcácưđặcưtrưngư

cơưbảnưcủaưquầnưxã

Em h·y cho biÕt trong mét c¸nh

Trong mét vïng biÓn cã c¸c

quÇn thÓ nµo ?

Vïng biÓn

+ QuÇn thÓ dong+ QuÇn thÓ h¶i quú+ QuÇn thÓ t«m

+ QuÇn thÓ cua+ QuÇn thÓ c¸

+ QuÇn thÓ chim h¶i ©u

C¸c quÇn thÓ trong mét c¸nh rõng hay trong mét ao c¸ lµ cïng loµi hay kh¸c loµi? chóng cã mèi quan hÖ víi nhau kh«ng?

2.NhËn xÐt:

- Gåm c¸c quÇn thÓ cña c¸c loµi

- Cã mèi quan hÖ víi nhau vÒ dinh d ìng chç

ë

- Cïng chung sèng trong mét m«i tr êng

Một cánh rừng hay một ao cá chính là

một quần xã.Vậy em hãy cho biết quần xã

là gì?

3.Khái niệm.

Quần xã là môt tập hợp quần thể của các loài

sống trong một vùng xác định (gọi là sinh

cảnh), ở đó chúng có quan hệ chặt chẽ với

nhau và với môi tr ờng để tồn tại và phát triển

ổn định theo thời gian.

Em h·y nªu thªm mét sè vÝ dô

Các quần xã khác nhau thì số l ợng loài trong quần xã có giống nhau không? Quần xã sinh vật ở rừng m

a nhiệt đới và quần xã ở sa mạc thì quần xã nào có số

l ợng loài nhiều hơn ? vì sao ?

Quần xã sinh vật ở rừng m a nhiệt đới có mức đa dạng hơn quần xã sinh vật ở sa

mạc.Vậy mức đa dạng của quần xã là gì?

a.Khái niệm mức đa dạng.

Mức đa dạng là mức độ phong phú

về thành phần loài trong quần xã

Mức đa dạng của quần xã phụ thuộc vào các nhân tố sinh thái nào?

b.Các yếu tố sinh thái ảnh h ởng đến

mức đa dạng

- Cạnh tranh giữa các loài

- Mối quan hệ con mồi và vật ăn thịt

- Mức độ thay đổi của các nhân tố môi tr ờng vô

sinh

Trong quần xã mỗi nhóm loài có một vai trò nhất định Dựa vào vai trò của chúng ng ời ta chia quần xã ra làm mấy nhóm loài? Vai trò

của mỗi nhóm loài?

Quần xã gồm 3 nhóm loài:

- Nhóm loài u thế: có tần xuất, xuất hiện và độ

phong phú cao, sinh khối lớn quyết định chiều

h ớng phát triển của quần xã.

- Nhóm loài thứ yếu: Đóng vai trò thay thế nhóm loài u thế khi nhóm này suy vong vì một

nguyên nhân nào đấy.

Để đánh giávai trò số l ợng của các loài trong quần xã,

các nhà sinh thái học đ a ra một số khái niệm sau :

- Tần suất xuất hiện( hay độ th ờng gặp) là tỉ số(%) của một loài gặp

trong các điểm khảo sát so với tổng số các điểm đ ợc khảo sát

VD: Trong 80 điểm khảo sát, cỏ lồng vực có mặt ở 60 điểm Vậy tần suất xuất hiện là 60\80 hay 75%

- Độ phong phúcủa loài ( hay mức giàu có): là tỉ số (%) về số cá thể của một loài nào Đó so với số cá thế của tất cả các loài trong quần xã

ni

D= - 100

N

D: Độ phong phú của loài trong quần xã (%)

ni: số cá thể của loài trong quần xã

N: số cá thế của tất cả các loài trong quần xã

Độ phong phú còn đ ợc đánh giá bằng các chỉ số định tính khác: Hiếm hay ít gặp(+), hay gặp(++), gặp nhiều(+++), gặp rất nhiều(++++)

Các em hãy suy nghĩ trả lời câu hỏi ở phần lệnh

trang 128 SGK Hãy cho biết , những nhóm sinh vật sau: Các loài thực vật ven hồ, các loài động vật trong

ao và những loài sinh vật sống trên núi đá vôi có

phải là những quần xã sinh vật hay không? Chúng

có những điểm gì khác nhau?

Các loài thực vật ven hồ, các loài động vật

trong ao và những loài sinh vật sống trên núi

đá vôi là những quần xã sinh vật

Chúng khác nhau về thành phần và số l ợng loài

Theo hoạt động chức năng thì quần xã đ ợc chia làm mấy nhóm? Chức năng của mỗi

nhóm?

Theo hoạt động chức năngquần xã gồm có 2 nhóm:

- Sinh vật tự d ỡng: cây xanh và một số vsv có khả năng tiếp nhận

năng l ợng mặt trời, tổng hợp chất hữu cơ từ chất vô cơ thông qua quá trình quang hợp để nuôi chính mình và các loài sinh vật khác

là sinh vật dị d ỡng

- Sinh vật dị d ỡng: động vật và phần lớn vsv là sinh vật dị d ỡng sông nhờ vào nguồn thức ăn có sẵn, trong đó, động vật th ờng đ ợc gọi là sinh vật tiêu thụ, còn vsv là những sinh vật phân huỷ Động vật lại gồm nhóm ăn thực vật, nhóm ăn mùn bã hữu cơ, nhóm ăn thịt và nhóm ăn tạp (ăn cả thực vật và động vật)

Tất cả các nhóm sv hoạt động theo chức năng của mình, t ơng tác với nhau và với môi tr ờng để hình thành một đơn vị thống nhất có cấu truc chặt chẽ, ở đó các loài có cơ hội để phân hoá và tiến hoá

Em h·y nghiªn cøu SGK vµ cho biÕt cã

mÊy kiÓu ph©n bè c¸c loµi trong kh«ng

gian? Do nguyªn nh©n nµo mµ c¸c loµi l¹i ph©n bè nh vËy?

4 Sù ph©n bè cña c¸c loµi trong kh«ng gian.

Do nhu cÇu sèng kh¸c nhau, c¸c loµi th êng

ph©n bè kh¸c nhau trong kh«ng gian, t¹o nªn kiÓu ph©n tÇng hoÆc nh÷ng khu vùc tËp trung theo mÆt ph¼ng ngang.

Quần xã thực vật rừng m a nhiệt đới có mấy tầng? là nh ng tầng nào?

Ao nuôi cá th ờng phân thành mấy tầng? Dựa vào

sự phân tầng của ao cá mà ng ời ta có thể ứng dụng

nuôi ghép các loại cá nh thế nào?

Quần xã ao nuôi cá có

3 tầng:

- Tầng trên gồm: TV phù du, ĐV phù du, cá mè

- Tầng giữa gôm: cá chép, cá trôi, cá rô, cá quả

- Tầng đáy gồm: tôm,

Sù ph©n tÇng cña quÇn x· sinh vËt biÓn

Theo mÆt ph¼ng ngang, c¸c loµi th êng tËp trung ë nh÷ng n¬i cã ®iÒu kiÖn

sèng thuËn lîi Em h·y lÊy vÝ dô?

Học thuộc phần ghi nhớ đóng khung trong sách giáo khoa.

Cho bài tập về nhà.

Học sinh học bài và trả lời câu hỏi sách giáo khoa.

Đọc tr ớc bài 57 mối quan hệ gi ã các loài trong quần xã.