Bài 54. Biến động số lượng cá thể của quẩn thể

Bài 54. Biến động số lượng cá thể của quẩn thể tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về t...

I.Khái niệm về biến động số lượng.

- Biến động số lượng là sự tăng hay giảm

số lượng của quần thể

- Biến động số lượng được coi là phản

ứng tổng hợp của quần thể trước sự biến

đổi của điều kiện sống

II Các dạng biến động số lượng

Phụ thuộc vào tác động của các nhân tố môi

trường, biến động số lượng của quần thể được

chia thành 2 dạng : Biến động không theo chu

kì Biến động theo chu kì

1.Biến động không theo chu kì.

-Là biến động mà số lượng cá thể của quần thể tăng hoặc giảm một cách đột ngột

- Do điều kiện bất thường của thời tiết hay do

hoạt động khai thác tài nguyên quá mức của con người gây nên

Đồ thị biến động số lượng cá thể thỏ không

theo chu kì ở Ôxtrâylia

2 Biến động theo chu kì

- Biến động số lượng cá thể của quần thể theo chu kì là biến động xảy ra do những thay đổi có chu kì của điều kiện môi

trường:chu kì ngày đêm , chu kì mùa ,chu

kì thủy triều ,…

a) Chu kì ngày đêm

Là hiện tượng phổ biến của các loài sinh vật

có kích thước nhỏ và tuổi thọ thấp

b) Chu kì tuần trăng và hoạt động thủy triều

Rươi đẻ rộ nhất vào các ngày

thuộc pha trăng khuyết,sau rằm

tháng 9 và trăng non đầu tháng10

âm lịch

Cá suốt chỉ đẻ trứng trên bãi cát đỉnh triều vào con nước cường trong tháng,trùg với đêm không trăng.

c) Chu kì mùa.

- Trong năm :

+ xuân hè là thời gian thuận lợi nhất cho sinh sản và phát triển của các loài động vật và thực vật, nhất là các loài vùng ôn đới;

+còn mùa đông do điều kiện sống

khó khăn mức tử vong cao

Kích thước quần thể biến đổi một cách tương ứng, tạo nên sự biến động theo mùa

Số lượng ếch ,nhái tăng mạnh vào mùa mưa

Sau đây là một số hình ảnh về biến động cá thể theo chu kì

Cảnh giao phối của hai con bướm xanh Plebejus argus vào mùa xuân

d) Chu kì nhiều năm

Chu kì biến động của cá cơm ở bờ biển peru là

10 – 12năm, liên quan với hoạt động của hiện tượng

El-Nino.

Mèo rừng săn bắt thỏ

Đồ thị biến động số lượng thỏ và mèo rừng

Canađa theo chu kỳ 9 – 10 năm

Ở đồng rêu phương Bắc, theo chu kì 3-4

năm/lần, số lượng cáo lại tăng lên gấp 100 lần

và sau đó lại giảm, đúng theo chu kì biến động của chuột lemmus (con mồi chủ yếu của

cáo )

III Nguyên nhân gây biến động Và sự điều

chỉnh số lượng cá thể của quần thể

1 Nguyên nhân gây biến động số lượng cá thể của quần thể

Do những thay đổi của :

+ nhân tố sthái vô sinh của môi trường (khí hậu, thổ

nhưỡng, )

+ nhân tố sinh thái hữu sinh trong quần thể (cạnh

tranh giữa các cá thể trong đàn, số lượng kẻ thù ăn thịt, )

Nguyên nhân Nhân tố vô sinh Nhân tố hữu sinh

- Sức sống của con non.

Thông qua trạng thái sinh lý của các cá thể.

- Sự phát tán.

- Sức sinh sản.

- Tỉ lệ tử vong.

QUẦN THỂ NGUYÊN NHÂN GÂY

BIẾN ĐỘNG QUẦN THỂ Nhóm NTST

Cáo ở đồng rêu phương Bắc Số lượng chuột lemmus.

Sâu hại mùa màng

Cá cơm ở vùng biển Peru

Cạnh tranh thức ăn

Kí sinh

Động vật ăn thịt Dịch bệnh

Sinh sản

Tử vong

quần thể

2 Sự điều chỉnh số lượng cá thể của quần thể

- Là xu hướng tự điều chỉnh số lượng cá thể

bằng cách làm giảm hoặc tăng số lượng cá thể

của quần thể

 3 Trạng thái cân bằng của quần thể.

* Khái niệm:

Quần thể có xu hướng tự điều chỉnh về trạng thái cân bằng do

có số lượng các cá thể ổn định và cân bằng với khả năng cung cấp nguồn sống của môi trường. 

* Cơ chế: điều hoà mật độ cá thể của quần thể

Khi mật độ cá thể giảm xuống quá mức hoặc tăng lên quá cao, các nhân tố sinh thái của môi trường có thể tác động làm giảm

số cá thể của quần thể hoặc tác động làm tăng số cá thể

của quần thể.Điều này liên quan tới mối tương quan mức sinh sản, tử vong, phát tán cá thể.

* Trong quần thể, mức sinh sản (b), mức độ tử vong (d), xuất

cư (e) và nhập cư (i): có quan hệ với nhau

        b + i  =  d + e

Sơ đồ điều chỉnh số lượng cá thể của

quần thể trở lại mức cân bằng

Bảo vệ tài nguyên sinh vật : Bảo vệ các loài quý hiếm, hạn chế sự phát triển quá mức của các loài sinh vật gây hại, gây mất cân bằng sinh thái !

Tê giác một sừng

Chuột đá Voi hoang dại

-Trần Tú Anh - Đỗ Nhật Linh -Nguyễn Thị Mỹ Linh - Lê Tiến Mạnh