Bài 47. Môi trường và các nhân tố sinh thái

Bài 47. Môi trường và các nhân tố sinh thái tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất...

Trang 1

Chương I: CƠ THỂ và MÔI TRƯỜNG

Bài 47: MÔI TRƯỜNG và CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI

Trang 2

I Khái niệm môi trường

1 Định nghĩa

V.khuẩn

T.vật

Người

Ve bét

Sán

Đất

K.khí A.sáng Nhiệt

Thú

V.khuẩn

Sâu Chim

Môi trường là gì?

=> Môi trường là phần không gian bao quanh sinh vật

mà ở đó các yếu tố cấu tạo nên môi trường trực tiếp hay gián tiếp tác động lên sự tồn tại, sinh trưởng, phát triển và những hoạt động khác của sinh vật

Trang 3

2 Đặc điểm cơ bản

- Mỗi loài sinh vật sống trong một môi trường đặc trưng, thích nghi với các điều kiện cụ thể của môi trường mà

nó tồn tại Nếu môi trường bị hủy hoại thì sinh vật cũng bị hủy hoại theo

- Sự thích nghi của sinh vật với môi trường rất đa dạng, gồm:

+ Thích nghi về hình thái

+ Thích nghi về sinh lí

+ Thích nghi về tập tính sinh thái

Sinh vật có các dạng thích nghi nào đối với môi trường sống?

Trang 4

3 Các loại môi trường sống chủ yếu

Trong tự nhiên, sinh vật có những loại môi trường sống chủ yếu nào?

- Môi trường đất: các lớp đất có độ sâu khác nhau.

- Môi trường cạn: mặt đất và khí quyển.

- Môi trường nước: nước ngọt, nước lợ và nước mặn.

- Môi trường sinh vật: thực vật, động vật và côn người.

Trang 5

II Các nhân tố sinh thái

1 Khái niệm

V.khuẩn

T.vật

Người

Ve bét

Sán

Đất

K.khí A.sáng Nhiệt

Thú

V.khuẩn

Sâu Chim

Quan sát hình và cho biết:

Nhân tố sinh thái là gì?

Nhân tố sinh thái là tất cả những nhân tố môi trường có ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến đời sống sinh vật.

2 Các nhóm nhân tố sinh thái

Các nhân tố sinh thái trên được chia làm mấy nhóm? Đó là những nhóm nào?

- Nhóm nhân tố vô sinh: nhân tố vật lý, nhân

tố hóa học, nhân tố khí hậu.

- Nhóm nhân tố hữu sinh: các mối quan hệ với thế giới hữu cơ

Trang 6

III Những quy luật tác động của các nhân tố sinh thái và giới hạn sinh thái

1 Các quy luật tác động

Hãy nghiên cứu mục III.1 – SGK và cho biết: Có

những quy luật tác động sinh thái cơ bản nào?

- Có 2 quy luật tác động cơ bản:

+ Quy luật tác động tổng hợp: tất cả các nhân tố sinh thái của môi trường đều gắn bó chặt chẽ với nhau thành một tổ hợp sinh thái tác động lên sinh vật

+ Quy luật tác động không đồng đều: các nhân tố sinh thái tác động không đồng đều lên sinh vật Mỗi nhân

tố sinh thái tác động không đồng đều lên các loài khác nhau, lên các giai đoạn phát triển hay trạng thái sinh lý khác nhau của cơ thể

Trang 7

1 Các quy luật tác động

Tác động của các nhân tố sinh thái lên cơ thể sinh vật phụ thuộc vào những

yếu tố nào?

- Tác động của các nhân tố sinh thái lên cơ thể sinh vật phụ thuộc vào:

+ Bản chất của nhân tố: vật lý, hóa học, sinh học

+ Cường độ và liều lượng tác động + Phương thức tác động: liên tục hay gián đoạn, ổn định hay dao động,…

+ Thời gian tác động: dài hay ngắn

=> Các nhân tố sinh thái bao giờ cũng tác động đồng thời lên sinh vật, còn sinh vật bao giờ cũng phản ứng khác nhau với từng nhân tố, đồng thời phản ứng lại một cách tức khắc với tất cả các nhân tố tác động lên nó

Trang 8

2 Giới hạn sinh thái

Hãy nghiên cứu mục III.2 – SGK và cho biết: Giới

hạn sinh thái là gì?

- Giới hạn sinh thái là khoảng gía trị xác định của một nhân tố sinh thái, ở đó cơ thể sinh vật có thể tồn tại

và phát triển ổn định theo thời gian

- Trong giới hạn sinh thái có:

+ Khoảng thuận lợi: thuận lợi nhất cho các chức năng sống của sinh vật

+ Khoảng chống chịu: hoạt động sống của sinh vật giảm dần, có thể bị ức chế

Trang 9

Điểm cực thuận Khoảng

chống chịu

Khoảng chống chịu

Mức thuận lợi (sinh trưởng, phát triển)

0 C

20 0 C 35 0 C 42 0 C 5,6 0 C

Giới hạn dưới

Giới hạn trên

Khoảng thuận lợi

Điểm gây chết

Giới hạn sinh thái

Ngoài

giới hạn

chịu

đựng

Ngoài

giới hạn

chịu

đựng

Ngoài giới hạn chịu đựng

Nhiệt độ tác động đến sinh trưởng và phát triển của cá rô phi Việt Nam

30 0 C

Trang 10

20 0 C 35 0 C 42 0 C 5,6 0 C

30 0 C

17 0 C 37 0 C 44 0 C

2 0 C

28 0 C

Cá rô phi

Cá chép

Loài có giới hạn sinh thái rộng với nhiều nhân tố sinh thái sẽ có vùng phân bố rộng và ngược lại.

Trang 11

IV Nơi ở và ổ sinh thái

Hãy nghiên cứu mục IV – SGK, quan sát hình, thảo luận và cho biết: Nơi ở là

gì? Ổ sinh thái là gì?

- Nơi ở: là địa điểm cư trú của các loài.

- Ổ sinh thái: là một không gian sinh thái, ở đó tất cả các nhân tố sinh thái quy định sự tồn tại và phát triển ổn định lâu dài của loài.

Trang 12

Sâu đục

thân

Chim ăn

kiến

Chim ăn trái

Chim ăn

hạt

Chim ăn sâu

Sâu cuốn

lá

Ổ sinh thái và nơi ở khác nhau như thế nào?

Các loài trên đều có

chung nơi cư trú là cây to

Mỗi loài trên cây to đều

có cách sống riêng

Trang 13

IV Nơi ở và ổ sinh thái

Loài A

Loài B

Loài C Loài D

Trang 14

Mùn đáy VSV

Ổ sinh thái chung

Trang 15

Các loài có kích thước

mỏ khác nhau thì kích thước thức ăn cũng khác nhau, tạo nên các ổ sinh

Hút mật

Ăn hạt

Trang 17

Câu 1: Trước đây, đàn voi ở rừng Tánh Linh ban đêm

hay xuống làng bản phá hoại hoa màu, có khi quật chết cả người Nguyên nhân của hiện tượng trên là do:

A Voi ưa hoạt động, thích lang thang đây đó

B Tính khí voi dữ dằn, hay tìm đến làng bản quậy phá

C Tìm thức ăn là ngô bắp và nước uống trên nương rẫy, làng bản

D Rừng, nơi sinh sống của voi bị thu hẹp quá mức

Trang 18

Câu 2: Trong tự nhiên, nhân tố sinh thái tác động đến

sinh vật:

A Một cách độc lập với tác động của các nhân tố sinh thái khác

B Trong mối quan hệ với tác động của các nhân tố sinh thái khác

C Trong mối quan hệ với tác động của các nhân tố vô sinh

D Trong mối quan hệ với tác động của các nhân tố hữu sinh

Trang 19

Các nhân tố

sinh thái

Nhân tố sinh thái vô sinh

Nhân tố sinh thái hữu sinh

Mức độ

ngập nước Kiến

Độ dốc

của đất

Nhiệt độ

không khí

Cây

cỏ Độ tơi xốp

của đất

Sâu ăn lá

cây

Gỗ mục

nhĩm sinh thái cụ thể:

Trang 20

Hướng dẫn về nhà:

- Học bài và trả lời các câu hỏi cuối bài.

- Xem và soạn trước bài mới, tìm hiểu về sự ảnh hưởng của các nhân tố sinh thái lên đời sống sinh vật.

- Sưu tầm và tìm thêm các thông tin trên mạng internet

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	2,22 MB