Bài 32. Bằng chứng giải phẫu học so sánh và phôi sinh học so sánh

Phân loại bằng chứng tiến hóa:Bằng chứng tiến hóa Bằng chứng gián tiếp Bằng chứng trực tiếp Giải phẫu so sánh Phôi sinh học so sánh Địa lý sinh học Sinh học tế bào và phân tử Hóa thạch.

Phần VI

Chương I: Bằng chứng tiến hóa.

Chương II: Nguyên nhân và cơ chế tiến hóa.

Chương III: Sự phát sinh và phát triển sự sống

trên trái đất

CHƯƠNG I: BẰNG CHỨNG

TIẾN HOÁ

Phân loại bằng chứng tiến hóa:

Bằng chứng

tiến hóa

Bằng chứng gián tiếp

Bằng chứng trực tiếp

Giải phẫu so sánh

Phôi sinh học so sánh Địa lý sinh học Sinh học tế bào và phân tử

Hóa thạch

Tiết 33, Bài 32:

Tiến hoá là sự biến đổi có kế thừa theo thời gian, dẫn tới sự hoàn thiện trạng thái ban đầu và sự nảy sinh “cái mới”

I Bằng chứng giải phẫu học so sánh:

Giống: về tổng thể đều

gồm các xương cánh, xương cổ, xương bàn

và xương ngón( phân

bố theo thứ tự từ trong

ra ngoài)

Khác: về chi tiết cấu tạo.

So sánh cấu tạo xương chi

trước của các loài ?

1 cơ quan tương đồng

Chi trước Chi trước trướcChi

Cầm, nắm linh hoạt

Đi, chạy…

Đi, đào bới… Bay lượn

Lá dạng vảy ở cây phi lao Lá biến thành gai ở xương rồng

Gai xương rồng

(biến dạng từ lá)

Gai hoa hồng ( biến dạng từ thân)

Thế nào là cơ quan

tương đồng ?

Là các cơ quan nằm ở những vị trí

tương ứng trên cơ thể ,c ó thể cùng nguồn gốc trong quá trình phát triển phôi nên có kiểu cấu tạo giống nhau

• Ý nghĩa :cơ quan tương

đồng phản ảnh sự tiến

hoá phân ly

2 Cơ quan tương tự:

Giúp cho sinh vật bay lượn

Giúp cho sinh vật đào bới Bảo vệ

cơ quan tương tự:

Là những cơ quan khác nhau về nguồn gốc nhưng đảm

nhau nên có hình thái tương tự nhau

* Ý nghĩa: phản ánh sự

tiến hoá đồng quy

Phân biệt cơ quan tương đồng và cơ

quan tương tự về nguồn gốc, chức năng?

Khác nguồn gốc

•Quan sát các ví dụ về

cơ quan thoái hoá

•Thế nào là cơ quan thoái hoá?

- Đó là những cơ quan phát triển không đầy đủ ở cơ thể trưởng thành.Do điều kiện sống của loài này đã thay đổi các cơ quan này mất dần chức

năng ban đầu, tiêu giảm dần chỉ

thể hiện 1 vài vết tích xưa kia của chúng

Thế nào là cơ quan thoái

*Ý nghĩa :cơ quan

thoái hoá cho biết

nguồn gốc phát sinh của nó

Ví dụ:

• Trăn: có hai mấu xương hình vuốt nối với xương chậu -> bò sát không chân đã xuất phát từ bò sát có chân.

• Hoa đực của cây đu đủ có 10 nhị, ở giữa vẫn còn di tích nhuỵ; hoa ngô có một số trường hợp xuất hiện các hạt ngô trên

bông cờ => thực vật đơn tính có nguồn

gốc từ động vật lưỡng tính.

- Cá voi: các chi sau bị tiêu giảm, hiện chỉ còn di tích

của xương đai hông, xương đùi và xương chày hoàn toàn không dính với cột sống => cá voi là động vật có vú.

Hiện tượng lại tổ ở người

Người có lông

Người mọc đuôi

HI ỆN TƯỢNG LẠI TỔ Ở NGƯỜI

II Bằng chứng phôi sinh học so sánh:

1 Sự giống nhau trong phát triển phôi:

-Hệ cơ xương.

-Mô liên kết

-Ống tiêu hóa -Nội tạng

Hợp tử Phôi dâu Phôi nang

Hợp tử Phôi dâu Phôi nang

Hợp tử Phôi dâu Phôi nang

Hợp tử Phôi dâu Phôi nang

Phôi vị ba lá

Lá phôi ngoài

Lá phôi giữa

Lá phôi trong

CÁ KỲ GIÔNG RÙA GÀ L N BÒ TH NG ỢN BÒ THỎ NGƯỜI Ỏ NGƯỜI ƯỜI I

So sánh sự phát triển phôi của một số động vật có xương sống

Giai đoạn đầu đều giống nhau

về hình dạng chung cũng như quá trình phát sinh các cơ

quan.

=> Chúng có quan hệ họ hàng với nhau.

III II

I

Người Khỉ

Gà Rùa

Cá

Giai đoạn

? Trong giai đoạn 3 so sánh sự phát triển phôi

người với phôi khỉ và phôi cá?

Trong giai đoạn này đã có sự phân hóa dần các

cơ quan theo sự tiến hóa của từng loài

giai đoạn có dây sống biến thành cột sống sụn rồi thành cột sống xương.

Khác nhau: +Ở phôi cá: các khe mang biến

thành mang, xuất hiện vây bơi.

+Ở phôi người và phôi khỉ: khe

mang tiêu biến, xuất hiện chi năm ngón.

+Riêng ở phôi người: hộp sọ chứa não bộ rất phát triển, còn đuôi thì tiêu biến.

-Những đặc điểm giông nhau đó càng nhiều

và càng kéo dài trong giai đoạn phát triển muộn của phôi chứng tỏ quan hệ họ hàng càng gần

Cá Rùa Chim Người

Cá Người

Phôi 18  20 ngày: có khe mang ở cổ

Phôi 1 tháng: - Não chia làm 5 phần giống não cá

- Tim phôi có 2 ngăn

Phôi 2 tháng có đuôi dài

Phôi 6 tháng: cơ thể phủ đầy lông mịn,(trừ môi, gan bàn tay, bàn chân)

2 Định luật phát sinh sinh vật:

III Củng cố:

1 Để xác định quan hệ họ hàng giữa các loài sinh vật người ta không dựa vào:

a Bằng chứng phôi sinh học.

b Cơ quan tương đồng.

c Cơ quan thoái hóa.

d Cơ quan tương tự.

Những cơ quan nào dưới đây là cơ

quan tương đồng?

A Cánh sâu bọ và cánh dơi.

B Gai hoa hồng và gai xương rồng.

C.Chân của chuột chũi và chân của dế dũi.

D.Gai xương rồng và tua cuốn đậu Hà Lan.

2 Ở ngô hoa đực mọc ở ngọn, hoa cái

mọc ở nách lá, hiện tượng trên bông cờ của cây ngô có xuất hiện hạt ngô là do:

a cây ngô bị đột biến nhiễm sắc thể

b một số cây ngô có hiện tượng mọc ngược lại: hoa đực ở nách lá, hoa cái ở trên ngọn

c di tích nhụy của hoa đực phát triển nên xảy ra thụ phấn và thụ tinh tạo hạt

d di tích nhị của hoa cái phát triển nên xảy ra

thụ phấn và thụ tinh tạo hạt

• Bài tập về nhà:

1 Tại sao các cơ quan thoái hoá không

còn chức năng gì vẫn được di truyền từ đời này sang đời sau mà không bị chọn lọc tự nhiên loại bỏ?

2 Hoàn thành câu hỏi và bài tập cuối bài

(trang 132 – sgk)

3 Sưu tầm những bằng chứng địa lý sinh

vật học về mối quan hệ nguồn gốc giữa các loài.

*Dặn dò

-Học bài cũ

-Trả lời câu hỏi SGK

-Đọc phần “EM CÓ BIẾT”