Bài 26. Tạo giống bằng công nghệ gen (tiếp theo)

- Công nghệ gen là quy trình tạo ra những tế bào hoặc sinh vật có gen bị biến đổi, có thêm gen mới, từ đó tạo ra cơ thể với những đặc điểmmới - ADN tái tổ hợp là một phân tử ADN nhỏ đượ

Gi¸o ¸n ®iÖn tö

Tiết 27

Bài 26: T¹o gièng b»ng c«ng nghÖ gen

A Kiểm tra bài cũ

A Kiểm tra bài cũ : Công nghệ gen là gì?

ADN tái tổ hợp là gì?

- Công nghệ gen là quy trình tạo ra những tế bào hoặc sinh vật có gen bị biến đổi, có thêm gen mới, từ đó tạo ra cơ thể với những đặc điểmmới

- ADN tái tổ hợp là một phân tử ADN nhỏ được lắp ráp từ các đoạn ADN lấy từ các nguồn khác nhau ( gồm thể truyền và gen cần chuyển)

Tiết 27

Bài 26: T ¹o giống bằng công nghệ gen

IV T¹o giống vi sinh vật

1 T¹o chủng vi khuẩn E.Coli sản xuất

insulin của người:

Hình 25.1 (SGK): sơ đồ chuyển gen bằng plasmit

Quan sát hình 25.1 SGK

hãy cho biết quy trình tạo

chủng vi khuẩn E.Coli sản

xuất insulin của người

gồm mấy bước chủ yếu?

T¹o chủng vi khuẩn E.Coli sản xuất insulin của người gồm 3

bước:

Bước1 T¸ch gen tæng hîp Insulin tõ c¬

thÓ ng êi, t¹o ADN t¸i tæ hîp

Bước2 Chuyển ADN tái tổ hợp vào vi khuẩn E.Coli

Bước 3 Sản xuất vi khuẩn này với qui

mô công nghiệp

2 T ¹o chủng vi khuẩn E.Coli sản xuất

somatostatin

Gồm 3 bước:

-Gen mã hóa somatostatin được tổng hợp invitro.

- Gắn gen này vào plasmit tạo ADN tái

tổ hợp.

- Chuyển vào vi khuẩn để thu

sản phẩm

V T¹o giống thực vật

• 1.Cây cà chua

chuyển gen

– Gen kéo dài thời gian

chín

• Làm chậm quá trình chín nhũn quả

• Tăng c ờng chất l ợng quả và kéo dài thời gian bảo quản sau thu hoạch

– Gen kháng bệnh virút

• Kháng với virút CMV

• Góp phần giảm l ợng thuốc trừ sâu sử dụng trong quá trình trồng trọt

Cây cà chua chuyển gen kháng virút (bên trái) trong khi cây không đ ợc chuyển gen kháng mẫn cảm với virút CMV - Cucumber mosaic Virus - khi trồng trọt trên đồng ruộng (bên phải)

Giống lúa đ ợc chuyển gen

tổng hợp β-carotene (giống

lúa vàng) Sau quá trình

tiêu hoá, β-carotene đ ợc

chuyển hoá thành vitamin

A

Khoảng 120 triệu trẻ em

trên thế giới bị các rối loạn

do thiếu vitamin A Giống

lúa vàng mang lại “niềm

hy vọng” trong việc bảo

vệ khoảng 1 đến 2 triệu

bệnh nhân bị các rối loạn

do thiếu vitamin A

Gạo bình

th ờng

Gạo hạt vàng

2 Lúa chuyển gen tổng hợp

• 3 Cây đậu t ơng chuyển gen

– Kháng sâu (Bt)

•Kháng sâu bệnh (insect resistance)

•Góp phần làm giảm l ợng thuốc trừ sâu cần sử

dụng (bảo vệ môi tr ờng

và giảm chi phí sản xuất)

– Thay đổi thành phần axít béo

•Làm thay đổi thành phần và giá trị dinh d ỡng

• 4 C©y ng« chuyÓn

gen

– Kh¸ng bÖnh

• Kh¸ng s©u bÖnh (Bt)

• Kh¸ng mät sau thu ho¹ch (CMx, serpin)

– ChÝn sím

• Rót ng¾n thêi gian trång trät

– Kh¸ng thuèc diÖt cá

– …

• 5 C©y b«ng chuyÓn gen kh¸ng s©u Bt

• Mang gen kh¸ng s©u Bt

• Gãp phÇn h¹n chÕ sö dông thuèc trõ s©u

B«ng chuyÓn gen Bt kh¸ng s©u bÖnh (ph¶i) vµ b«ng kh«ng chuyÓn gen mÉn

c¶m víi s©u bÖnh (tr¸i)

• Cây đu đủ (Carica papaya L.) đ ợc

chuyển gen kháng bệnh virút (trái) và

cây đối chứng (phải)

– Có khả năng khang virút CMV

– Đ ợc đánh giá là góp phần vào việc phục hồi nền công nghiệp sản xuất đu đủ ở Hawaii

VI T¹o giống động vật

1.T¹o giống cừu sản xuất prôtêin của người

- Tổng hợp prôtêin huyết thanh người

- Sản xuất sữa chứa sản phẩm trªn → sản xuất thuốc chống uxơ và một số bệnh về đường h« hấp

2 Tạo giống bũ chuyển gen

B PP chuyển gen đã cải biến

A PP vi tiêm

H 26.4 Quy trình tạo bò chuyển gen

Quan sát hình 26.4 sgk và hoàn

thành phiếu học tập trong 5 phút

Phân biệt hai phương pháp tạo giống bò chuyển gen

Phương pháp vi tiêm Phương pháp cấy

nhân có gen đã cải biến

Các bước chủ yếu -………

- ………

- ………

-………

- ………

- ………

Đặc điểm ph©n

biệt cơ bản

Sử dụng vi tiêm cấy gen cần thiết vào phôi ( thêm gen)

- Đưa gen cần thiết vào phôi bằng cải biến gen dựa trên sự tái bản theo nguyên tắc bổ sung ADN (sửa chữa gen) →

thay khối nhân này cho nhân tế bào trứng

Ph ¬ng ph¸p Néi dung

Bài tập

1 Sản phẩm của vi sinh vật chuyển gen chủ yếu là:

A các prôtêin mới hoàn toàn

B các dược liệu để sản xuất thuốc chữa bệnh cho người

C các sản phẩm mong muốn không có trong tự nhiên

D các prôtêin, hooc môn hoặc một số enzim thông dụng

Bài tập

2 Kĩ thuật chuyển gen áp dụng ở thực vật nhằm:

A tạo ra các giống cây thuần chủng

B tạo ra các dòng sinh sản vô tính của các cây thụ phấn chéo

C tạo ra các cây trồng không có hạt

D tạo ra cây trồng cho năng suất cao về đường bột,

prôtêin trị liệu, kháng thể, chất béo…