Bài 25. Tạo giống bằng công nghệ gen

-Là quy trình tạo ra những tế bào hoặc sinh vật có gen bị biến đổi,có thêm gen mới,từ đó tạo ra cơ thể với những đặc điểm mới.. -Là quy trình tạo ra những tế bào hoặc sinh vật có gen bị

M«n: Sinh häc 12 n©ng cao Bµi 25 : t¹o gièng b»ng c«ng nghÖ gen

1.Tr×nh bµy tãm t¾t c¸c ph ¬ng ph¸p t¹o gièng b»ng c«ng nghÖ tÕ bµo?

2.Thµnh tùu næi bËt cña chän gièng b»ng c«ng nghÖ tÕ bµo?

Đột biến chuyển đọan đã

ứng dụng chuyển những

nhóm gen mong muốn

từ NSTcủa loài này sang

NST cña loài khác

C©y khoai-Cµ

Ph ¬ng ph¸p lai tÕ bµo t¹o c©y khoai-cµ pomato

Bông chuyển gen Bt kháng sâu bệnh (phải) và bông không chuyển gen mẫn cảm với sâu bệnh

(trái)

• Cây đu đủ (Carica papaya L.) đ ợc

chuyển gen kháng bệnh virút (trái) và

cây đối chứng (phải)

– Có khả năng kháng virút CMV

• Đ ợc đánh giá là góp phần vào việc phục hồi nền công nghiệp sản xuất đu đủ ở Hawaii.

• Làm chậm quá trình chín nhũn quả

• Tăng c ờng chất l ợng quả và kéo dài thời gian bảo quản sau thu hoạch

– Gen kháng bệnh virút

• Kháng với virút CMV

• Góp phần giảm l ợng thuốc trừ sâu sử dụng trong quá trình trồng trọt

Cây cà chua chuyển gen kháng virút (bên trái) trong khi cây không đ ợc chuyển gen kháng mẫn cảm với virút CMV - Cucumber mosaic Virus - khi trồng trọt trên đồng ruộng (bên phải)

Giống lúa đ ợc chuyển gen

tổng hợp β -carotene (giống

lúa vàng) Sau quá trình

tiêu hoá, β -carotene đ ợc

chuyển hoá thành vitamin

A

Khoảng 120 triệu trẻ em

trên thế giới bị các rối loạn

do thiếu vitamin A Giống

lúa vàng mang lại “niềm

hy vọng” trong việc bảo

vệ khoảng 1 đến 2 triệu

bệnh nhân bị các rối loạn

do thiếu vitamin A

Gạo bình

th ờng

Gạo hạt vàng

-Là quy trình tạo ra những tế

bào hoặc sinh vật có gen bị

biến đổi,có thêm gen mới,từ đó

tạo ra cơ thể với những đặc

điểm mới

-Kĩ thuật chuyển gen là chuyển

một đoạn ADN từ tế bào cho

Enzim cắt

ADN tái tổ hợp

Tách ADN nst

tb cho

Tách plasmit

Chuyển ADN tth vào

tb nhận

Enzim cắt

-Là quy trình tạo ra những tế

bào hoặc sinh vật có gen bị

biến đổi,có thêm gen mới,từ đó

tạo ra cơ thể với những đặc

điểm mới

II.Quy trình chuyển gen

1.Tạo ADN tái tổ hợp Đầu

Trụ đuụi Bao đuụi

Lụng đuụi

ADN

Đĩa gốc

KỸ THUẬT CẤY GEN DÙNG PLASMIT LÀM THỂ TRUYỀN

Enzim cắt

Enzim cắt

Restrictaza

Gắn đoạn bị cắt vào plasmit nhờ enzim nối Ligaza

ADN tái tổ hợp

ADN

plasmit

ADN tÕ bµo cho

-Là quy trình tạo ra những tế

bào hoặc sinh vật có gen bị

biến đổi,có thêm gen mới,từ đó

tạo ra cơ thể với những đặc

điểm mới

II.Quy trình chuyển gen

1.Tạo ADN tái tổ hợp

-Tách ADN tế bào cho,ADN

*Vectơ(thể truyền) chuyển

gen có thể là :ADN plasmit

hoặc thể thực khuẩn.

KỸ THUẬT CẤY GEN DÙNG PLASMIT LÀM THỂ TRUYỀN

ADN tái tổ hợp

ADN cña tÕ bµo nhËn

-Là quy trình tạo ra những tế

bào hoặc sinh vật có gen bị

biến đổi,có thêm gen mới,từ đó

tạo ra cơ thể với những đặc

điểm mới

II.Quy trình chuyển gen

1.Tạo ADN tái tổ hợp

-Tách ADN tế bào cho,ADN

Chu trình nhân lên của virút

-Là quy trình tạo ra những tế

bào hoặc sinh vật có gen bị

biến đổi,có thêm gen mới,từ đó

tạo ra cơ thể với những đặc

điểm mới

II.Quy trình chuyển gen

1.Tạo ADN tái tổ hợp

-Tách ADN tế bào cho,ADN

Tiết 26: Tạo giống bằng công nghệ gen

I.Khái niệm về công nghệ gen

-Là quy trình tạo ra những tế

bào hoặc sinh vật có gen bị

biến đổi,có thêm gen mới,từ đó

tạo ra cơ thể với những đặc

điểm mới

II.Quy trình chuyển gen

1.Tạo ADN tái tổ hợp

-Tách ADN tế bào cho,ADN

§éng

øng dông

Phương pháp tạo

động vật biến đổi

gen

-Lấy trứng ra khỏi

con vật nào đó

-Cho thụ tinh trong

ống nghiệm

-Tiêm gen cần

chuyển vào hợp

tử và hợp tử

phát triển thành

phôi

-Cấy phôi đã được

chuyển gen vào

tử cung con vật

khác để mang

thai và sinh đẻ

bình thường

Sinh ra một con

vật chuyển gen

Sö dông gen chØ thÞ GFP (green

fluorescene protein)

GFP lµ mét lo¹i pr«tªin ph¸t ra ¸nh s¸ng ë b íc sãng 509 nm (mµu xanh lôcs¸ng).

Lµ gen ® îc ph¸t hiÖn vµ t¸ch ra tõ loµi søa

Aequorea victoria.

Chuét ph¸t

s¸ng

ChuyÓn gen hoocm«n t¨ng tr ëng cña

chuét cèng vµo chuét nh¾t

• S¶n xuÊt c¸c chÊt bét

® êng víi n¨ng suÊt

cao, s¶n xuÊt c¸c lo¹i

• C©y ng« chuyÓn gen

– Kh¸ng bÖnh

• Kh¸ng s©u bÖnh (Bt)

• Kh¸ng mät sau thu ho¹ch (CMx, serpin)

– ChÝn sím

• Rót ng¾n thêi gian trång trät

– Kh¸ng thuèc diÖt cá

. Insulin là hoocmôn tuyến tuỵ, có chức năng điều hoà glucôzơ trong máu Tr ờng hợp insulin do cơ

thể sản xuất ra không đủ hoặc mất chức năng sẽ

bị bệnh đái tháo đ ờng, glucôzơ bị thải ra qua n

ớc tiểu.

• Gen tổng hợp insulin đ ợc tách ra từ cơ thể ng ời và

chuyển vào vi khuẩn E.coli bằng vectơ là plasmit

• Sản xuất ở quy mô công nghiệp, tổng hợp ra insulin giống nh trong cơ thể ng ời với số l ợng lớn hơn rất nhiều, đáp ứng đ ợc nhu cầu thuốc chữa bệnh của con ng ời.

A.§ét biÕn nh©n

t¹o

B.C¸c ph ¬ng ph¸p

lai C.Chän läc c¸ thÓ D.KÜ thuËt di

truyÒn

Người ta phải dùng thể truyền để chuyển một gen từ tế

bào này sang tế bào khác là vì:

A nếu không có thể truyền thì gen cần chuyển sẽ không chui vào được

tế bào nhận.

B nếu không có thể truyền thì gen có vào được tế bào nhận cũng

không thể nhân lên và phân li đồng đều về các tế bào con khi tế bào phân chia.

C nếu không có thể truyền thì khó có thể thu được nhiều sản phẩm của

gen trong tế bào nhận.

D nếu không có thể truyền thì gen sẽ không tạo ra sản phẩm trong tế

bào nhận.

vật có gen bị biến đổi

B.quy trình công nghệ dùng để tạo ra các sinh vật có gen bị biến đổi hoặc có thêm gen mới C.kĩ thuật gắn gen cần chuyển vào thể truyền D.kĩ thuật đưa ADN tái tổ hợp vào tế bào nhận