Bài 24. Tạo giống bằng công nghệ tế bào

Bài 24. Tạo giống bằng công nghệ tế bào tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả c...

SINH HỌC 12 NÂNG CAO

Lớp: 12T2 GV: Nguyễn Ngọc Liên Trường: THPT NGUYỄN HUỆ - YÊN BÁI

Câu hỏi: trình bày quy trình tạo giống mới bằng phương pháp gây đột biến, nêu một số thành tựu tạo giống mới bằng phương pháp gây đột biến?

KIỂM TRA BÀI CŨ:

Quy trình ( 3 bước)

B1: Xử lí mẫu vật bằng tác nhân gây đột biến

B2: Chọn lọc cá thể có kiểu hình mong muốn

B3: Tạo dòng thuần chủng

B À I 2 4

T Ạ O G I Ố N G B Ằ N G C Ô N G N G H Ệ T Ế B À O

Cây pomato

Cừu DollyTạo ra do kĩ thuật nhân bản vô tính

Hoa ly nuôi cấy mô

Bài 24: TẠO GIỐNG BẰNG CÔNG NGHỆ TẾ BÀO

MÔ SẸO (CALLUS)

B1:Nuôi cấy hạt phấn hoặc noãn (n) trong môi trường đặc biệt để phát triển thành

các dòng đơn bội (n)

B2:Chọn lọc và lưỡng bội hóa các dòng

đơn bội tạo cây lưỡng bội (2n)

lưỡng bội hóa tế

bào (n) thành (2n)

> mọc thành cây

2n

cho mọc thành cây (n) > gây

ĐB lưỡng bội tạo cây 2n

2 phương pháp lưỡng bội hóa

1 NUÔI CẤY HẠT PHẤN HOẶC NOÃN

Quy trình:

NUÔI CẤY HẠT PHẤN ĐƯỢC TIẾN HÀNH NHƯ THẾ NÀO?

* Ứng dụng

-Tạo giống có kiểu gen đồng

hợp

-Tạo các giống cây có các đặc

tính như kháng thuốc diệt cỏ,

sẽ mọc

Dòng nào không chịu lạnh, không mọc

Giống lúa chiêm chịu lạnh

Lúa chịu lạnh Cà chua chịu hạn

Hãy nêu những ứng dụng của phương pháp tạo giống bằng nuôi cấy

hạt phấn ?

+ Cơ sở khoa học: Tính toàn năng của tế bào thực vật

Giả sử bạn có 1 cây phong lan rất đẹp ( không tìm đâu ra cây thứ 2) Một doanh nhân nước ngoài muốn trong 1 thời gian ngắn bạn bán cho ông ta 100.000 cây phong lan giống hệt cây phong lan của bạn

Bạn sẽ làm thế nào ?

2 NUÔI CẤY TẾ BÀO THỰC VẬT IN VITRO TẠO MÔ SẸO ( CALLUS)

Quan sát tranh nêu quy trình tạo giống bằng phương pháp nuôi cấy

mô ?

* Quy trình:

B1: Lấy 1 phần cơ thể thực vật ( rễ, thân, lá, )

B2: Nuôi cấy trên môi trường dinh dưỡng

tạo mô sẹo (callus)

B3: Mô sẹo biệt hóa thành rễ, thân, lá

tạo cây trưởng thành

B4: Trồng trong nhà kính

B5: Trồng đại trà

* Ứng dụng?

THÀNH TỰU CỦA NUÔI CẤY TẾ BÀO

3 CHỌN DÒNG TẾ BÀO XÔMA CÓ BIẾN DỊ

* Quy trình: B1: Nuôi cấy TB xôma (2n) trên môi trường nhân tạo

=> nhiều dòng biến dị có số lượng NST thay đổi và biểu hiện cao hơn mức bình thường ( biến dị dòng xôma) B2: Chọn lọc và phát triển các dòng TB có biến dị thành

cơ thể mới

Ví dụ: Giống lúa CR203 có

nhiều gen quý như tính chống

chịu rầy nâu, tính thích ứng

Cây pomato

Hỏi: Theo bạn nếu trồng 1 hàng cà chua và 1 hàng khoai tây cạnh nhau có tạo ra được cây Pomato này

không?

*Quy

trình:

B 1: Loại bỏ thành xenlulôzơ tạo tế bào trần

Vì sao phải tách thành xenlulôzơ?Tách bằng cách nào?

Tách thành xenlulôzơ : + Dùng enzim xenlulaza

+ vi phẫu

4.DUNG HỢP TẾ BÀO TRẦN

Sự dung hợp 2 tế bào trần bằng xung điện cao áp B2: Dung hợp 2 tế bào trần của 2 loài khác nhau

B3: Chọn lọc và nuôi trong môi trường nhân tạo có hoocmôn sinh trưởng kích thích tế bào lai phát triển thành cây lai.

Ví dụ:

Cây cà chua có

củ khoai tây

Bạn An muốn tạo ra loài cây mới “cà chua thuốc lá”, bạn sẽ tư vấn cho An nên sử dụng phương pháp nào sau đây?

II TẠO GIỐNG ĐỘNG VẬT

1.CẤY TRUYỀN PHÔI

Năm 1951, con bê đầu tiên sinh ra đầu tiên từ công nghệ cấy truyền phôi

- Trên thế giới đã có 75 - 95% bò đực giống

có năng suất sản lượng sữa cao đang sử dụng được tạo ra từ công nghệ cấy truyền phôi.

-Ở Việt Nam, năm 1978 tại TTKH và Công nghệ Quốc gia đã bắt đầu nghiên cứu công nghệ cấy truyền phôi.

-1986 thì con bê đầu tiên ở Việt Nam ra đời

11.Đàn con mang tiềm năng tốt của bò cho phôi

5.Bò nhận phôi động dục

8.Cấy phôi cho bò nhận

10.Bò nhận phôi có chửa 3.Gây động dục hàng loạt

7.Thu hoạch phôi

4.Gây rụng trứng nhiều ở bò cho phôi

1.Chọn bò cho phôi

bò Honsten –Hà lan

X

9.Bò cho phôi trở lại bình thường

chờ chu kỳ tiếp theo

2 NHÂN BẢN VÔ TÍNH BẰNG KĨ THUẬT CHUYỂN NHÂN

Cừu Dolly (1997) là động vật có vú đầu tiên được nhân bản vô tính trên thế giới

Cái tên Dolly bắt nguồn từ việc nó được tạo ra từ tuyến vú của một con cừu cái, do đó nó được đặt theo tên của Dolly Parton , nữ ca sĩ nhạc đồng quê nổi tiếng có bộ ngực đồ sộ

Bạn có một con chó mang kiểu gen quý hiếm, làm thế nào bạn

có thể tạo ra nhiều con chó có kiểu gen y hệt như con chó của bạn ? BẠN CÓ NÊN MANG

NÓ ĐI NUÔI CẤY MÔ

KHÔNG?

Cõu §«ly

- Nhân nhanh giống vật nuôi quý hiếm sắp tuyệt chủng.

- Bảo tồn đa dạng sinh học.

- Sản xuất tế bào gốc phục vụ điều trị các bệnh hiểm

nghèo bằng kỹ thuật thay thế tế bào.

Mang lại những hi vọng trong điều trị các bệnh đang có rất đông người mắc phải như tiểu

đường, parkinson, khiếm khuyết chức năng miễn dịch di truyền, ung thư máu, bạch cầu, tổn

thương hệ thần kinh, tổn thương tủy sống

Kĩ thuật nhân giống

vô tính có ý nghĩa gì không?

* Ứng dụng?

Các nhà khoa học tại Dubai (UAE) nhân bản vô tính một con lạc đà cái và đặt tên cho nó là Injaz

Nghiên cứu nhân bản vô tính tại Việt

Nam đã được thực hiện trên các loài

chuột, trâu, bò nhà, bò tót, gấu, lợn, khỉ

và sao la

Một số thành tựu nhân giống vô tính

Sau Dolly, Chó ( 2/1998 tại Nhật Bản,

12/1999 tại Hàn Quốc, 3/2000 tại Thái

Lan), chuột, bò, lợn

Heo nhân bản thế hệ thứ tư

Vào tháng 8-2004 tại Ý Con ngựa nhân bản đầu tiên bản

sao của một con ngựa cái giống Haflinger (trái) đang

dạo chơi trên bãi cỏ

Chia cắt một phôi động vật thành nhiều phôi, rồi cấy vào tử cung của các con cái khác nhau từ đó nhanh chóng tạo ra hàng loạt con có kiểu gen giống nhau được gọi là phương pháp:

A Nuôi cấy hợp tử.

B Nhân bản vô tính

C Cấy truyền phôi

D Nhân giống đột biến

CỦNG CỐ:

TẠO GIỐNG BẰNG CÔNG NGHỆ TẾ BÀO

G

DH

CỦNG CỐ BÀI

1.Nhân nhanh các giống cây quý hiếm từ một cây có kiểu gen quý -> quần thể cây trồng đồng nhất về kiểu gen

2.Tạo cây lai khác loài (mang bộ NST của 2 loài khác nhau)

3 Tạo cây lưỡng bội có kiểu gen đồng nhất về tất cả các gen

Phát triển nhanh số lượng và chất lượng đàn vật nuôi giống, rút ngắn thời gian tuyển chọn giống

-Nhân nhanh giống vật nuôi quý hiếm -Bảo tồn đa dạng sinh học

-Sản xuất tế bào gốc phục vụ điều trị một số loại bệnh.

4.Tạo giống mới nhanh, nhất là giống có tính chống chịu, tính kháng bệnh

DẶN DÒ

1.HỌC BÀI THEO 5 CÂU HỎI SGK

2.XEM LẠI BÀI SINH HỌC 9 (Ứng dụng công nghệ gen)

3.CHUẩN Bị PHIếU HọC TậP CHO BÀI 25( theo mẫu)