Bài 16. Di truyền ngoài nhiễm sắc thể

Sự di truyền tính trạng chỉ do gen trên NST X quy định nh thế nào?. Con châu chấu trên khi phát sinh giao tử nó sẽ tạo ra những loại giao tử nào: gtính O A, B.. Vậy trở lại Thí nghiệm la

Gi¸o viªn thùc hiÖn: Ng« ThÕ Anh – THPT

§ång §¨ng

Kiểm tra bài cũ

Câu 1 Sự di truyền tính trạng chỉ do gen trên NST X quy định nh thế nào?

A chỉ di truyền ở giới đồng giao B chỉ di truyền ở giới đực

C chỉ di truyền ở giới cái D chỉ di truyền ở giới dị giao Câu 2 Các bệnh, tật nào sau đây DT theo quy luật DT chéo?

A Tật dính ngón tay số 2 và số 3 B Nam giới có túm lông ở tai

C Bệnh mù màu và máu khó đông D Bệnh máu khó đông và tật dính ngón tay

Câu 3 ở châu chấu bộ NST 2n = 24, trong giờ thực hành, một học sinh

đếm đ ợc

trong tế bào xôma của 1 con châu chấu chứa 23 NST

1 Con châu chấu này thuộc giới tính nào:

A Giới cái B Giới đực C Giới đồng giao

2 Con châu chấu trên khi phát sinh giao tử nó sẽ tạo ra những loại giao tử nào:

gtính O

A, B.

D 2 loại giao tử nh đáp án B, C E Không cho giao tử nào nh trên

Gi¸o viªn thùc hiÖn: Ng« ThÕ Anh – THPT

§ång §¨ng

I Di truyÒn theo dßng mÑ

1 ThÝ nghiÖm

Khi lai 2 thø §¹i m¹ch xanh lôc b×nh th êng vµ

lôc nh¹t víi nhau th× thu ® îc kÕt qu¶ nh sau:

Lai thuËn: P ♀ Xanh lôc x ♂ Lôc nh¹t

F1: 100% Xanh lôc

Lai nghÞch:P ♀ Lôc nh¹t x ♂ Xanh lôc

F1: ? Cho nhËn xÐt, con lai F100% Lôc nh¹t

1 ë c¶ 2 phÐp lai trªn cã KH nh thÕ nµo so

víi P ?

? ?

2 Thớ nghiệm của Moocgan về hiện tượng LKG và HVG

P t/c :

F 1 :

(100% xỏm / dài )

X Xỏm, dài Đen, cụt

1 Trong thớ nghiệm của Menden

P t/c : Hạt Vàng, vỏ trơn x Hạt Xanh, vỏ

nhăn

100% Hạt Vàng, vỏ trơn

F 1 :

•Vật chất di truyền của các tính trạng này đã đ ợc

chứng minh là Gen nằm trên NST ở trong nhân quy

định và DT theo quy luật.

? Vậy trở lại Thí nghiệm lai ở Đại mạch, vật chất di

truyền các tính trạng trên là gì ? Và nằm ở

đâu trong tế bào?

1.ThÝ nghiÖm

Khi lai 2 thø §¹i m¹ch xanh lôc b×nh th

êng vµ lôc nh¹t víi nhau th× thu ® îc

kÕt qu¶ nh sau:

F1: 100% Lôc nh¹t.

- Ta thÊy c©y lai cïng loµi cã bé NST gièng

nhau nh ng kÕt qu¶ phÐp lai kh¸c nhau VËy sù

DT c¸c tÝnh tr¹ng trªn lµ do ®©u?

? Quan s¸t H 16.1 cho biÕt nh©n vµ tÕ bµo

chÊt ( TBC ) cña 2 hîp tö ® îc t¹o ra trong 2

phÐp lai gièng vµ kh¸c nhau nh thÕ nµo?

? V× sao con lai mang tÝnh tr¹ng cña mÑ?

– V× con lai nhËn chñ yÕu TBC cña mÑ

2 NhËn xÐt:

Sù kh¸c nhau vÒ tÝnh tr¹ng cña hai lo¹i c©y lai ë §¹i m¹ch chØ cã thÓ lµ do tÕ bµo

chÊt cña c©y mÑ chi phèi

3 KÕt luËn

TÝnh di truyÒn cña con lai kh«ng chØ phô thuéc vµo bé NST cña hîp tö mµ cßn chÞu ¶nh

h ëng cña tÕ bµo chÊt, con lai mang tÝnh tr¹ng cña mÑ Đã lµ di truyÒn theo dßng mÑ hay di truyÒn qua tÕ bµo chÊt, sù di truyÒn nµy

kh«ng tu©n theo c¸c quy luËt di truyÒn NST

VÝ dô sù DT qua TBC:

VÝ dô sù DT qua TBC:

X

Lõa ♂

La

Ngùa ♀

? Các bào quan nào trong TBC có mang gen,

AND ?

II Sự DT của các gen trong ti thể và

lục lạp.

• Gen ngoài nhân ( ngoài NST).

K/N: Gen ngoài NST là những gen (AND) tồn tại trong TBC và đ ợc

chứa trong các bào quan nh : ty thể, lạp thể hay Plasmit ở VK.

• Đặc điểm gen ngoài NST

- Bản chất là ADN dạng vòng.

- Số l ợng ít hơn so với gen trong nhân

- Có thể bị đột biến và di truyền đ ợc.

Tế bào vi khuẩn

ADN dạng vũng (Plasmid)

Nhõn

1.Sù DT Ti thÓ:

- Bé gen ti thÓ ( mtADN ) cã

cÊu t¹o xo¾n kÐp, trÇn,

m¹ch vßng

- Cã 2 chøc n¨ng chñ yÕu:

+ M· ho¸ nhiÒu thµnh phÇn

cña ti thÓ

+ M· ho¸ cho 1 sè Pr«tªin tham

gia chuçi truyÒn elªctron

? Bé gen cña Ti ThÓ cã cÊu tróc

nh thÕ nµo?

? Chøc n¨ng DT

bé gen Ti thÓ ?

? ?

2 Sù DT L¹p thÓ:

- Bé gen Lôc l¹p (cpADN )

cÊu tróc xo¾n kÐp, trÇn,

m¹ch vßng

- Chøc n¨ng m· ho¸ cho

rARN vµ nhiÒu tARN lôc

l¹p

- M· ho¸ 1 sè Pr cña mµng

lôc l¹p cÇn cho viÖc truyÒn

elªctron trong qu¸ tr×nh

Quang hîp

? Bé gen cña Lôc

l¹p cã cÊu tróc nh

thÕ nµo?

? Chøc n¨ng DT bé

gen Lôc l¹p?

?

III Đặc điểm di truyền ngoài

nhiễm sắc thể.

Hãy đọc SGK và cho

biết:

? Sự DT qua Tế bào chất (DT ngoài nhân) có

đặc điểm gì?

Có 3 đặc điểm: SGK

trang 67

? ?

? ?

* Tóm lại: Trong di truyền, nhân có vai trò

chính nh ng TBC cũng có vai trò nhất định

Trong tế bào có 2 hệ thống DT: DT qua NST và

DT ngoài NST

? Dựa vào đặc điển nào để phán đoán chính xác sự DT ngoài NST ? Vì sao?

? Hãy tìm đáp án thích hợp về đặc điểm của

2 loại NST trong bảng d ới đây

Đặc điểm

Gen trên NST

- Bản chất của gen

- Số lượng gen

- Đặc điểm di truyền

- Khả năng đột biến

I: Theo dũng mẹ II: Ít III: Cú thể IV: ADN vũng

C

IV

A

II

B

I

D

III

C¶m ¬n c¸c thÇy c« gi¸o

C¶m ¬n c¸c em

häc sinh

Trả lời

- Vỡ gen quy định tớnh trạng nằm trong tế bào chất và

TBC của hợp tử ở con lai nhận chủ yếu từ TBC của cõy mẹ.

- Dựa vào hiện tượng di truyền theo dũng mẹ ở phộp lai

thuận nghịch.

- Vớ dụ phộp lai thuận nghịch ở đại mạch: