Bài 11. Sự tác động của nhiều gen và tính đa hiệu của gen

TØ lÖ kiÓu gen AaBbDDff lµ:C¬ thÓ cã kiÓu gen AaBbDdFf cã thÓ cho bao nhiªu lo¹i giao tö ,tØ lÖ giao tö ABDF lµ bao nhiªu?. Khi kÕt hîp víi kiÓu gen cïng lo¹i th× t¹o ra bao nhiªu kiÓu g

Sè l îng c¸c lo¹i giao tö cña F1

TØ lÖ kiÓu gen AaBbDDff lµ:

C¬ thÓ cã kiÓu gen AaBbDdFf cã thÓ cho bao nhiªu lo¹i giao tö ,tØ lÖ giao

tö ABDF lµ bao nhiªu? Khi kÕt hîp

víi kiÓu gen cïng lo¹i th× t¹o ra bao nhiªu kiÓu gen vµ kiÓu gen

AaBbDDff chiÕm tØ lÖ bao nhiªu ?

A T ¬ng t¸c

gen.

- Lµ c¸c gen thuéc c¸c locus kh¸c nhau.

I Kh¸i niÖm gen

kh«ng alen.

- C¸c d¹ng t ¬ng t¸c cña c¸c

gen kh«ng alen: + Bæ sung

+ Céng

gép

+ ¸t chÕ

II Tác động của nhiều gen lên một

tính trạng : 1 T ơng tác bổ sung giữa các gen

không alen (bổ trợ) :

a) Thí nghiệm :

VD1: Lai đậu thơm hoa trắng x đậu thơm đỏ

VD3: Gà mào hạt đậu x gà mào hoa hồng

PT/C : Hạt đậu x hoa hồng  F1 :100% hạt đào

F1 x F1  F2 : 9 hạt đào : 3 hoa hồng : 3 hạt đậu : 1 hình lá VD4: Chuột lông đen x chuột lông trắng

PT/C : đen x trắng  F1 : 100% xám

F1 x F1  F2 : 9 xám : 3 đen : 4 trắng

Khác với kết quả phép lai một cặp tính trạng của Menden

* Giải thích: cơ sở tế bào học.

- F2 = 9 + 6 + 1 = 16 tổ hợp = 4 giao tử ♂ F1 x 4 giao tử

♀ F1

 F1 dị hợp tử 2 cặp gen (vd: AaBb)

 F1= 100% AaBb (Bí dẹt)  2 cặp gen không alen qui định 1 tính trạng

Có hiện tượng tương tác gen.

- F 1 : 100% AaBb  Pt/c : AAbb x aaBB

(Bí dẹt) (Bí tròn) (Bí tròn)

- Sơ đồ lai từ P  F 1 , F 2 :

F 2 : Lập bảng tổ hợp:

Tỉ lệ kiểu gen

1aaBB

2 aaBb

6/16 (aaB –) Bí tròn

1/16 aabb Bí dài

Tỉ lệ kiểu hình

(A – bb)

Enzyme B

ChÊt A

Sự di truyền hình dạng mào gà.

P TC : 

F 1 :

F 2 :

6/1 6

1/1

6

4/1 6

1/1 6

Số l ợng gen trội tăng => làm tăng mức độ biểu hiện của tính trạng và ng ơc lại.

Quan sát KG và KH t ơng ứng

ở F2 ở hình 13.2 SGK và rót

ra nhận xét?

Quy ớc: Theo số l ợng gen trội trong

kiểu gen: -4 gen trội : Đỏ đậm

-3 gen trội: Đỏ -2 gen trội: Đỏ hồng

-1 gen trội: Hồng

-0 gen trội: Trắng

Sơ đồ lai: Các em tự hoàn thiện sơ đồ lai vào vở.

c) Định

nghĩa :

“Hiện t ợng một tính trạng bị chi phối bởi 2

hay nhiều cặp gen,trong đó mỗi gen góp một phần nh nhau vào sự biểu hiện của tính trạng gọi là tác động cộng gộp của các gen không

alen.”

* Chó ý: các tính trạng số l ợng th

ờng bị chi phối bởi sự tác động cộng

gộp của các gen không alen.

3 Tác động át

chế :

a) Thí nghiệm :

TN5:Ngựa lông xám x ngựa lông hung

Menden

16 kiểu tổ hợp, F1 dị hợp 2 cặp gen, nh ng kết quả lai khác với t

ơng tác bổ trợ

c C¸c tØ lÖ

c¬ b¶n:

12 : 3 : 1

13 : 3

d) Định nghĩa :

“át chế là tr ờng hợp 1 gen này kìm hãm

hoạt động của 1 gen khác không cùng lôcus”

gen

T ơng tác gen là sự tác động qua lại giữa các gen trong quá

trình hình thành

tính trạng.

B Gen ®a

hiÖu.

¥ C©y ®Ëu Hµ Lan hoa tÝm th× h¹t mµu n©u,

trong n¸ch l¸ cã 1 chÊm ®en

Hoa mµu tr¾ng th× h¹t mµu nh¹t, trong n¸ch l¸

kh«ng cã chÊm

®en Sù trïng hîp ngÉu nhiªn ch¨ng?

1 VÝ dô:

định

Ge n

TÝnh

tr¹ng

Prote in

Qu¸

tr×nh C

Qu¸ tr×nh B

Qu¸ tr×nh A

2 Gi¶i

thÝch:

¶nh h ëng

3 Khái niệm:

Một gen có thể tác động đến

sự biểu hiện của nhiều tính trạng khác nhau đ ợc

gọi là gen đa hiệu.

Khi một gen biến đổi thì kéo theo sự biến đổi của nhiều tính trạng mà nó chi phối.

Giữa các gen có mối quan hệ phức tạp tác động qua lại với nhau và với môi tr ờng xung quanh

3 Kết luận

1.Nêu mối quan hệ giữa gen và

T ơng tác của các gen alen

1 Gen quy định nhiều tính trạng

Nhiều Gen quy

định 1 tính trạng

2 C¸c kiÓu t ¬ng t¸c

gen?

T ¬ng t¸c gen

T ¬ng t¸c ¸t chÕ

Gen alen

Gen kh«ng

alen

Tréi kh«ng hoµn toµn

Tréi hoµn toµn

T ¬ng t¸c céng gép

T ¬ng t¸c bæ sung

3 TØ lÖ kiÓu h×nh khi lai 1 cÆp tÝnh tr¹ng vµ cã hiÖn t îng t ¬ng t¸c gen: