Bài 29. Dẫn truyền xung thần kinh trong cung phản xạ

Sơ đồ cấu trúc và con đường dẫn truyền xung thần kinh trong cung phản xạI.Dẫn truyền xung thần kinh trong một cung phản xạ Trong một cung phản xạ, xung thần kinh xuất hiện từ cơ quan thụ

Bài 29

Sơ đồ cấu trúc và con đường dẫn truyền xung thần kinh trong cung phản xạ

I.Dẫn truyền xung thần kinh trong một cung phản xạ

Trong một cung phản xạ,

xung thần kinh xuất hiện

từ cơ quan thụ cảm bị

kích thích →nơron cảm

giác → Trung ương

thần kinh →nơron trung

gian → nơron vận động

→ cơ quan đáp ứng qua

xináp theo 1 chiều nhất

định

Xináp thần kinh – thần kinh

Xináp thần kinh - cơ Xináp thần kinh - cơ

Xináp thần kinh – tuyến

Xináp thần kinh – tuyến

xinap

Tế bào sau xinap

A

Tế bào trước xinap

1 Khái niệm xináp

Xináp là gì?

I.Dẫn truyền xung thần kinh trong một cung phản xạ

1 Khái niệm xináp

- Xináp là diện tiếp xúc giữa tế bào thần kinh với tế

bào thần kinh, giữa tế bào thần kinh với các tế bào

khác như tế bào cơ, tế bào tuyến

- Các loại xináp: Xináp hoá học (phổ biến ở động vật), xináp điện

Ti thể

Màng sau xináp

Thụ quan tiếp nhận chất trung gian hóa học

Khe xináp

Túi chứa chất trung gian hóa học

Chùy

xináp

Màng trước xináp

Sơ đồ cấu tạo xinap hóa học

2 Cấu tạo của xináp hoá học

- Chuỳ xináp: Chứa ti thể, bóng chứa chất trung gian hoá học

Mỗi xináp chứa 1 loại chất trung gian

- Khe xináp: là khoảng giữa màng trước và màng sau xináp Trong khe xináp chứa dịch ngoại bào

- Màng sau xináp: Là thành phần của thân, màng của

sợi nhánh hay sợi trục của TBTK (có thể là màng thụ

quan, màng tế bào cơ hay tế bào tuyến), có các thụ

quan tiếp nhận có cấu trúc đặc hiệu với chất trung gian.

Gồm:

2 Cấu tạo của xináp hoá học

3 Quá trình truyền tin qua xináp

- Xung thần kinh lan truyền đến chuỳ xináp

=> kênh Ca++ mở => Ca++ vào chuỳ xináp

- Ca++ kích thích bọng chứa chất trung gian hoá học vận chuyển đến màng trước xináp và vỡ ra, giải

phóng chất trung gian hoá học vào khe xináp

- Chất trung gian hoá học gắn vào thụ thể màng sau xináp làm kênh Na+ ở màng sau mở => ion Na+ từ khe xináp ồ ạt qua kênh Na+ vào trong tế bào

⇒Xuất hiện điện thế hoạt động ở màng sau

=> lan truyền tiếp trên tế bào tiếp theo

Khi màng trước xináp vỡ ra giải phóng rất nhiều chất trung gian hóa học thì tại sao chất trung gian

hóa học không bị ứ đọng ở màng sau?

Axetincolin bị enzim axeticolinesteaza phân hủy thành axetat và colin, quay trở

về màng trước rồi vào chùy xinap và tái tổng hợp thành axetincolin chứa trong túi

Hình 6 Quá trình tổng hợp Axêtincôlin

Với hàng loạt xung thần kinh đi tới,

vậy tại sao xináp có thể đáp ứng đầy đủ

các chất trung gian hóa học?

Sự tái tổng hợp chất trung gian hóa học

Sau khi điện thế hoạt động hình thành ở màng sau

và lan truyền đi tiếp, chất trung gian hóa học

sẽ được tái tạo.

-Tốc độ dẫn truyền xung qua xynap chậm hơn trên sợi thần kinh

Vì : quá trình lan truyền này phải trải qua nhiều giai đoạn.

-Xung TK chỉ truyền 1 chiều từ màng trước

Xung thần kinh được phân biệt như thế nào

để trung ương thần kinh nhận biết một cách chính xác kích thích mạnh, yếu được gửi về

từ các thụ quan khác nhau ?

II Mã thông tin thần kinh

1 Đối với thông tin có tính định tính

2 Đối với thông tin có tính định lượng

Thông tin thần kinh chuyển về TWTK với tần

số và cường độ khác nhau (mã thông tin thần

kinh) TWTK sẽ giải mã để nhận biết thông tin một cách chính xác

1 Đối với thông tin có tính định tính

- Được mã hóa bằng các nơron riêng biệt.

- Ví dụ: Thông tin ánh sáng, âm thanh (sgk)

2 Đối với thông tin có tính định lượng

Mã hóa theo 2 cách

+ Cách : Phụ thuộc vào ngưỡng kích thích của các

nơron

+ Cách 2: Phụ thuộc vào tần số xung thần kinh.

Ví dụ : Đối với âm có tần số cao, thấp khác

nhau thì sẽ kích thích vào các tế bào thụ cảm

thính giác khác nhau trong cùng 1 dãy và nhận biết được kích thích khác nhau

Hãy điền những từ hoặc cụm từ thích hợp vào các dấu (…) ở các câu sau đây:

…(5)… Trong 1 xynap xung thần kinh chỉ được dẫn

các chất trung gian hoá học

Câu 2.

Các thông tin kích thích từ các…… (1)… gửi

về trung ương thần kinh được mà hoá bằng…….(2)…….,

vị trí và số lượng… (3)… bị hưng phấn và đã được

………… (4) giải mã mà nhận biết, phân biệt được các thông tin đó

thụ quan

tần số xung nơron

trung ương thần kinh (não/ tuỷ sống)

Câu 1 Xináp là

A diện tiếp xúc giữa các tế bào thần kinh với nhau

B diện tiếp xúc giữa các tế bào thần kinh với các tế bào

vận động (tế bào cơ, tế bào tuyến )

C diện tiếp xúc giữa các tế bào thần kinh với nhau hay

với các tế bào khác (tế bào cơ, tế bào tuyến )

D diện tiếp xúc giữa các tế bào tế bào cơ, tế bào tuyến

với nhau

Hãy chọn phương án câu trả lời đúng nhất

Câu 2 Khi chất trung gian hoá học gắn vào các thụ thể nằm

trên màng sau xinap sẽ làm cho màng sau:

Câu 3 Cation làm thay đổi điện thế màng sau xinap là:

1 Trả lời các câu hỏi trong SGK trang 115.

2 Đọc mục “Em có biết”,

3 Đọc trước bài 30

Bài tập về nhà