Bài 28. Chu kì tế bào và các hình thức phân bào

Học thuyết tế bào • 1839Theodor Schwann & Matthias Schleiden “ Tất cả các cơ thể sống được cấu tạo từ tế bào” • 50 năm sau Rudolf Virchow “Tất cả các tế bào tạo ra từ tế bào”... Các nguy

CẤU TRÚC VÀ CHỨC NĂNG

CỦA TẾ BÀO

Người biên dich : TS Võ Văn Toàn

Đại học Quy Nhơn

Email : vovantoanqn06@yahoo.com.vn

Tế bào

• Là đơn vị sống nhỏ nhất

• Chỉ nhìn thấy dưới KHV

Sự phát hiện tế bào

• Robert Hooke (giữa TK 17)

– Quan sát mãnh nút bần – Thấy một dãy các hộp trống – Ông gọi là tế bào (cell)

Học thuyết tế bào

• (1839)Theodor Schwann & Matthias Schleiden

“ Tất cả các cơ thể sống được cấu tạo từ tế bào”

• (50 năm sau) Rudolf Virchow

“Tất cả các tế bào tạo ra từ tế bào”

Các nguyên lý của thuyết tế bào

• Tất cả các cơ thể sống đều được

cấu tạo từ tế bào

• Tế bào là đơn vị cấu trúc và chức

năng nhỏ nhất của tất cả các cơ thể sống

• Tất cả các tế bào được sinh ra từ tế bào mẹ

Kích thước tế bào

Tế bào có tỷ lệ giữa diện tích bề

mặt trên thể tích lớn

Đặc điểm của tất cả tế bào

• Có màng bao bên ngoài

• Chất nguyên sinh – ở dạng nửa lỏng

• Các bào quan – có chức năng riêng biệt

• Kiểm soát chung bởi ADN

Phân loại tế bào

• Tế bào có nhân sơ

(Prokaryotic)

• Tế bào có nhân thực

(Eukaryotic)

Tế bào có nhân sơ (tiền nhân)

• Là tế bào đầu tiên trên quả đất

• Dạng tế bào của vi khuẩn và Archaea

Tế bào có nhân sơ (tiền nhân)

• Không có màng nhân

• Có Nucleoid là vùng chứa ADN

• Các cơ quan tử không có màng

Tế bào động vật điển hình

Tế bào có nhân thật

• Có màng nhân

• Bao gồm nấm, động vật nguyên sinh, thực vật và động vật

• Có nhiều bào quan

Protozoa

Tế bào thực vật điển hình

Các bào quan

• Là bộ phận của tế bào

• Có hai loại :

– Có nguồn gốc từ màng– Vi khuẩn là một bào quan

Vi khuẩn giống như bào quan

• Nguồn gốc từ VK cộng sinh

• Kết hợp từ thời kỳ nguyên thủy

• Lý thuyết nội cộng sinh

– Tiến hóa của tế bào hiện nay từ

tế bào và sự cộng sinh với vi khuẩn

Màng sinh chất

• Bao bọc tế bào

• Gồm lớp photpholipit kép và protein

Chuyển động qua màng sinh chất

• Một vài phân tử có thể chuyển động tự do

– Nước, CO2 , NH3, Oxygen

• Chất mang protein vận chuyển một số

phân tử

– Các Protein gắn vào lớp lipit kép

– Mô hình khảm lỏng mô tả tính lỏng của lớp lipit kép với các protein

Protein màng

1 Tạo kênh hoặc chất vận chuyển

– Vận chuyển các phân tử theo một chiều

2 Là các cơ quan thụ cảm

– Nhận biết các chất hóa học, hoocmon

Thành tế bào

• Có ở thực vật, nấm và protist

• Bên ngoài màng sinh chất

Các loại thành tế bào khác nhau

• Thực vật – Đa số là cellulose

• Nấm – gồm chitin

A = actin, IF = intermediate filament, MT = microtubule

Lông mao và roi

• Giúp cho sự chuyển động

Cấu trúc của Cilia và Flagella

• Là những bó vi sợi

• Liên kết với màng sinh chất

Trung thể

• Gồm nhiều cấu trúc vi sợi

• Có vai trò trong phân cha tế bào