Bài 23. Hô hấp tế bào

Enzim là chất xúc tác sinh học, có bản chất là protein, xúc tác các phản ứng sinh hóa trong điều kiện bình thường của cơ thể sống1. VAI TRÒ CỦA ENZIM TRONG QUÁ TRÌNH CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤT-

KIỂM TRA BÀI CŨ

1 ENZIM LÀ GÌ?

2 VAI TRÒ CỦA ENZIM TRONG CHUYỂN HÓA VẬT

CHẤT?

1 Enzim là chất xúc tác sinh học, có bản chất là protein, xúc tác các phản ứng sinh hóa trong điều kiện bình thường của cơ thể sống Enzim chỉ làm tăng tốc

độ phản ứng mà không bị biến đổi sau phản ứng.

100 g tinh bột

năng lượng hoạt hóa

của các chất tham gia

phản ứng, do đó làm

tăng tốc độ phản ứng.

2 VAI TRÒ CỦA ENZIM TRONG QUÁ TRÌNH CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤT

- Khi sản phẩm của một số quá trình tổng hợp trở nên dư thừa chúng sẽ quay lại tác động như một chất ức chế làm bất hoạt enzim xúc tác cho phản ứng đầu của quá trình chuyển hoá và được gọi là quá trình ức chế ngược

Enzim a Enzim b Enzim c Enzim d

Ức chế ngược

s n phẩm không tạo thành,cơ chất của enzim ản phẩm không tạo thành,cơ chất của enzim

đó bị tích luỹ gây độc cho tế bào hoặc chuyển hoá theo con đ ờng phụ tạo chất độc gây nên triệu chứng bệnh lý -> bệnh rối loạn chuyển hoá

3.Thế nào là quá trình dị hóa?

KIỂM TRA BÀI CŨ

+ Dị hoá: Phân giải các chất hữu cơ phức tạp

thành chất đơn giản và giải phóng năng lượng

dự trữ , cung cấp năng lượng cho các hoạt động sống khác và cho quá trình đồng hoá

Có một số conđường dị hóa, nhưng con đường phổ biến nhất chính là hô hấp tế bào

Bài 23

(?) Phân biệt hô hấp ngoài

và hô hấp tế bào ?

Hô hấp ngoài chỉ sự trao đổi khí giữa cơ

thể với môi trường: hấp thu thường xuyên khí O2 và thải khí CO2 từ cơ thể ra môi

trường

Hô hấp ở mức tế bào là quá trình sử dụng O2 để oxi hóa các chất hữu cơ, đồng thời giải phóng năng lượng cần thiết cho các

hoạt động sống của tế bào

I Khái niệm:

HS đọc SGK, quan sát hình vẽ trả lời các câu hỏi: Thế nào là hô hấp tế bào? Nguyên liệu ban đầu là gì? Sản phẩm cuối cùng là gì? Năng lượng chuyển hoá từ dạng nào sang dạng nào?

Sơ đồ tóm tắt quá trình phân giải các chất hữu cơ trong tế bào

O2

ADP + P ATP

ATP

I Khái niệm:

Hô hấp tế bào là quá trình phân giải nguyên liệu hữu cơ (chủ yếu

là glucozơ) thành nhiều sản phẩm trung gian, rồi đến các chất đơn giản (CO 2 , H 2 O) và giải phóng năng lượng (ATP) cho các hoạt động sống

Bản chất của hô hấp tế bào là gì?

+ Là một chuỗi các phản ứng ôxi hoá khử.

+ Phân tử glucôzơ được phân giải từ từ, năng lượng được giải

phóng không ồ ạt.

+ Tốc độ quá trình hô hấp tuỳ thuộc nhu cầu năng lượng của

tế bào và được điều khiển thống nhất qua hệ enzim hô hấp.

BÀI 23 – HÔ HẤP TẾ BÀO

Phương trình tổng quát:

C6H12O6 + 6O2  6CO2 + H2O + năng lượng

(ATP + nhiệt năng)

H« hÊp tÕ bµo

Lên men

BÀI 23 – HÔ HẤP TẾ BÀO

I Khái niệm:

II CÁC GIAI ĐOẠN CHÍNH CỦA HÔ HẤP TẾ BÀO

Ba giai đoạn hô hấp tế bào từ glucôzơ:

Đặc điểm

phân biệt Đường phân Chu trình Crep Chuỗi vận chuyển điện tử

1 Vị trí Tế bào chất Chất nền ti thể Màng trong của ti

NADH, FADH2, O2

3 Sản phẩm Axit Piruvic,

NADH, ADP, ATP

CO2, NADH, FADH2, các chất hữu cơ trung gian

H2O, ATP, NAD+, FAD +

4 Năng

lượng 4ATP – 2ATP = 2ATP 2 ATP 34ATP

P-

C-C-C-C-C-C -P

ATP ADP

C-C-C P

C-C-C

C

2 ATP

Axit piruvic

Axit piruvic

Sơ đồ quá trình đường phân :

Hợp chất 6C

(Glucozơ) ATP  ADP

6-P ATP  ADP

Glucozơ-Fructozơ -1,6-di-P

Glixerandehit-3P

a và b : giai đoạn hoạt hoá Glu thành hợp chất 6C khác mang 2 P dễ phân cắt.

Dihidroxiaxeton-P

2ATP  2ADP NADH NAD +

2ATP  2ADP NADH NAD +

3 4 3

 1NADH+1CONADH+1NADH+1COCO2+ Axªtyl- CoA

a Axªtyl- CoA+«xal«axªticaxit xitric(6C)

b axit xitric(6C) CO2+1NADH+1CO NADH + cïng víi axit

xªt«glutaric 5C

c axit xªt«glutaric 5C lo¹i 1NADH+1CO

CO2 t¹o ra 1NADH+1CONADH axit 4 C

d Tõ axit 4 C Qua ph¶n øng t¹o 1NADH+1CO ATP vµ 1NADH+1CO FADH2

e Cuèi cïng qua 2 ph¶n øng t¹o 1NADH+1CO NADH vµ gi¶i phãng

«xal«axªtic(4C)

C-C-Axit piruvic

2 CO 2 2

NADH

2 CoenzimA

Axêtyl-2 FADH 2

CHU TRÌNH CREP

2 axit piruvic 2 axetyl-CoA + 2CO 2 + 2NADH

2 axetyl-CoA 4CO 2 + 2ATP + 6NADH + 2FADH 2

í nghĩa của chu trỡnh Crep:

Gi i phóng nản phẩm không tạo thành,cơ chất của enzim ăng l ợng, một phần tích luỹ trong ATP

NADH, FADH2 dự tr n ng l ợng trong tế bào ữ năng lượng trong tế bào ăng lượng trong tế bào

T o ngu n cacbon cho ạo nguồn cacbon cho ồn cacbon cho cỏc quỏ trỡnh t ng h p.ổng hợp ợp

 Có nhiều hợp chất h u cơ là s n phẩm chất trung gian ữ năng lượng trong tế bào ản phẩm không tạo thành,cơ chất của enzim

cho các quá trỡnh chuyển hoá

II.CÁC GIAI ĐOẠN CHÍNH CỦA HÔ HẤP TẾ BÀO

Giai đoạn

Nội dung

Đường phân

Chu trình Crep

Chuỗi truyền điện tử Nơi thực hiện

2 axit piruvic ->

2 Axetyl - CoA + 2 CO2

năng lượng giải phóng tổng hợp nên ATP

GLUCÔZ Ơ

Đường phân

C

C-C-C-C- C oA

Chu trình Crep

Chuỗi chuyề

n e

2 ATP

2 ATP

34 ATP

2 FADH

Bào tương

Chất nền

ti thể

Màng trong

ATP được tạo thành trong quá trình hô hấp tế bào

ặc điểm phân

Đặc điểm phân

biệt Đặc điểm phân ờng phân Chu trỡnh Crep

2 Nguyên liệu Glucôzơ, ATP, ADP,

NAD Axit pyruvic(C 3 H 4 O 3),

Axêtyl-CoA, ADP, NAD, FAD

3.Sản phẩm 2 phân tử axit

pyruvic(C3H4O3) -2 phân tử ATP

- 2 phân tủ NADH(Nicôtinamit ađênin

đinuclêôtit)ADP

4 CO2

2 ATP

2 FADH2

6 NADHCác chất hữu cơ trung gian

Chu trình Krebs NADH

FADH

Ty thể

NADH

CỦNG CỐ

Củng cố:

 Hô hấp tế bào là quá trình chuyển năng lượng của các nguyên liệu hữu cơ (Glucose,…) thành năng lượng của ATP.

 Hô hấp tế bào được chia thành 3 giai đoạn chính:

- Đường phân: 2 ATP ( xảy ra ở Bào tương).

- Chu trình Crep: 2 ATP ( Xảy ra ở chất nền của trong

ty thể).

- Chuỗi chuyền e - hô hấp: 34 ATP ( xảy ra ở màng

trong của ty thể).

Tổng kết: Phân giải 1 phân tử Glucose: 38 ATP

Câu 1: Hoàn thành câu sau: Hô hấp tế bào là quá trình

………….các chất hữu cơ trong tế bào thành các chất

………….và giải phóng năng lượng dưới dạng……….

CÂU HỎI:

Câu 2: Ghép các giai đoạn chính của hô hấp tế bào với nơi xảy ra của từng giai đoạn:

- Đường phân (1), Chu trình Crep (2), chuỗi hô hấp (3).

- Chất nền ti thể (A), tế bào chất (B), trên màng trong của

CỦNG CỐ, LUYỆN TẬP

CỦNG CỐ, LUYỆN TẬP

Khi tập luyện quá sức, quá trình hô hấp ngoài (hít thở) không cung cấp đủ ôxi cho quá trình hô hấp tế bào, các tế bào cơ phải sử dụng quá trình lên men kị khí để tạo ra năng lượng ATP Một sản phẩm của quá trình lên men kị khí này là axit lactic, chất này tích lũy trong tế bào dẫn đến hiện tượng đau mỏi cơ

CÂU 2 Tại sao tế bào không sử dụng luôn

năng lượng của các phân tử glucozơ mà phải đi vòng qua hoạt động sản xuất ATP của ti thể?

Năng lượng của các phân tử hữu cơ là dạng năng lượng tiềm ẩn chứa trong các liên kết hóa học  Dạng năng

lượng này tế bào không sử dụng được

 trong tế bào :chuyển hóa dạng năng lượng tiềm ẩn đó

thành dạng năng lượng dễ sử dụng (ATP) cung cấp cho các hoạt động sống của tế bào.

với nhu cầu năng lượng của các phản ứng đơn lẻ trong tế

và thông qua quá trình tiến hóa, các enzim đã thích nghi với việc dùng năng lượng ATP cung cấp cho các hoạt

động cần năng lượng của tế bào.

Cõu 4: Ngoài tạo ra năng lượng, hụ hấp tế bào

cũn cú ý nghĩa gỡ?

CÂU 3 Năng lượng tạo ra khi phõn giải hoàn toàn

1 mol Glucozơ trong hụ hấp bằng năng lượng tạo ra khi đốt chỏy hoàn toàn 1 mol glucozơ,

nhưng hụ hấp khỏc quỏ trỡnh đốt chỏy ở điểm nào?

- iều bí mật là Đặc điểm phân : N ng l ợng trong chất h u cơ đ ợc gi i phóng ăng lượng trong tế bào ữ năng lượng trong tế bào ản phẩm không tạo thành,cơ chất của enzim dần dần qua nhiều ph n ứng hoá sinh mà không ph i là sựản phẩm không tạo thành,cơ chất của enzim ản phẩm không tạo thành,cơ chất của enzim ‘‘đốt cháy’’ để gi i phóng n ng l ợng ồ ạt tức thản phẩm không tạo thành,cơ chất của enzim ăng lượng trong tế bào ỡ

BÀI 23 – HÔ HẤP TẾ BÀO

BÀI HỌC ĐẾN ĐÂY KẾT THÚC CHÀO THÂN ÁI!