Bài 29. Điện thế hoạt động và sự lan truyền xung thần kinh

Bài 29. Điện thế hoạt động và sự lan truyền xung thần kinh tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài...

1 Đồ thị điện thế hoạt động:

Điện thế hoạt động gồm những giai đoạn nào?

Điện thế nghỉ

Kích thích

Giai đoạn mất phân cực

Giai đoạn đảo cực

Giai đoạn tái phân cực

- 70mV

* Điện thế hoạt động gồm 3 giai đoạn:

- Giai đoạn mất phân cực

- Giai đoạn đảo cực

- Giai đoạn tái phân cực

Điện thế nghỉ

Kích thích

Giai đoạn mất phân cực

Giai đoạn đảo cực

Giai đoạn tái phân cực

- 70mV

Điện thế hoạt động: là sự biến đổi điện thế nghỉ, từ phân cực sang mất phân cực, đảo cực và tái phân cực.

Thời gian kéo dài khoảng 3 - 4% giây.

1 Đồ thị điện thế hoạt động:

2 Cơ chế hình thành điện thế hoạt động:

a Khi bị kích thích:

Cổng Na + mở

rộng, cổng K + mở

hé Mặt khác Na +

(ngoài TB) lớn

hơn Na + (trong

TB) Na + khuếch

tán qua màng vào

trong tế bào trung

hòa điện tích âm

gây ra mất phân

cực.

 Na + tiếp tục khuếch tán qua màng vào trong làm cho mặt trong mang tích điện dương so với mặt ngoài màng tế bào tích điện âm gây ra đảo cực.

2 Cơ chế hình thành điện thế hoạt động:

a Khi bị kích thích:

b Ở giai đoạn tái

phân cực:

Cổng K + mở rộng,

cổng Na + đóng

K + (trong TB) lớn

hơn K + (ngoài TB)

 K + khuếch tán qua màng ra ngoài màng làm cho mặt ngoài màng TB tích điện dương so với mặt trong màng tích điện âm gây

ra tái phân cực

- - - -

+ + + + + + + + + + + + + + + + + +

2K +

BƠM Na-K

NGOÀI TB

TRONG TB

2K +

MÀNG TB

2K +

2K + 2K +

2K +

2K +

2K +

Bơm Na-K: vận chuyển Na + từ trong ra ngoài TB và K + từ ngoài vào trong TB theo tỉ lệ 3 Na + : 2 K + để lập lại trật tự như ban đầu.

1 Đồ thị điện thế hoạt động:

2 Cơ chế hình thành điện thế hoạt động:

Giai đoạn Nguyên nhân Hiện tượng Kết quả

Mất phân

cực

Khi bị kích thích cổng Na + mở rộng, cổng K + mở hé.

Na + đi từ ngoài màng → trong màng TB

Trung hòa điện tích âm ở mặt trong TB gây mất phân cực

Đảo cực

Do sự chênh lệch nồng độ Na + (ngoài màng) lớn hơn Na +

(trong màng)

Na + tiếp tục đi từ ngoài màng → trong màng TB

DƯ THỪA

Làm cho mặt trong của màng TB tích điện (+) so với mặt ngoài màng TB tích điện (-) gây đảo cực

Tái phân

cực

Cổng K + mở rộng, cổng Na + đóng

Do sự chênh lệch nồng độ K + (ngoài màng) < K + (trong màng)

K + đi từ trong màng → ngoài màng TB

Làm cho mặt ngoài của màng TB tích điện (+) so với mặt ngoài trong TB tích điện (-) gây tái phân cực

2 Cơ chế hình thành điện thế hoạt động:

II SỰ LAN TRUYỀN XUNG THẦN KINH TRÊN SỢI THẦN KINH:

Xung thần kinh xuất hiện ở nơi bị kích thích sẽ lan truyền dọc theo sợi thần kinh.

1 Lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh không có bao mielin:

Nơi điện thế hoạt động vừa sinh ra, màng đang vào giai đoạn trơ tuyệt đối nên không tiếp nhận kích thích nên xung thần kinh chỉ lan truyền theo 1 chiều nhất định (tốc độ khoảng ≤ 1m/s).

Lan truyền liên tục

từ vùng này sang

vùng khác kề bên

(do mất phân cực,

đảo cực và tái phân

cực liên tiếp hết

vùng này sang vùng

khác trên sợi thần

kinh)

1 Lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh không có bao mielin:

2 Lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh có bao mielin:

Cấu tạo: sợi thần kinh được bao bọc bởi các bao miêlin (có bản chất là phôtpholipit, màu trắng, cách điện) nhưng không liên tục mà ngắt quãng tạo thành các eo Ranvie.

II SỰ LAN TRUYỀN XUNG THẦN KINH TRÊN SỢI THẦN KINH:

1 Lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh không có bao mielin:

2 Lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh có bao mielin:

Sự lan truyền xung thần kinh: Theo cách nhảy cóc từ eo Ranvie này sang eo Ranvie khác (do mất phân cực, đảo cực và tái phân cực liên tiếp từ eo Ranvie này sang eo Ranvie khác) Tốc độ lan truyền nhanh ≥ 100m/s.

1 Lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh không có bao mielin:

2 Lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh có bao mielin:

Xung thần kinh lan truyền theo các bó sợi thần kinh có bao mielin từ vỏ não xuống đến các cơ ngón chân làm ngón chân co lại Hãy tính thời gian xung thần kinh lan truyền từ vỏ não xuống ngón chân (biết chiều cao người đó là 1,6m, tốc độ lan truyền là 100m/s).

Thời gian lan truyền xung thần kinh từ vỏ não xuống ngón

chân = 1,6/100 = 0,016 (s)

CỦNG CỐ BÀI HỌC Câu 1: Xung thần kinh là:

A sự xuất hiện điện thế hoạt động

B thời điểm sắp xuất hiện điện thế hoạt động

C thời điểm chuyển giao giữa điện thế nghỉ sang điện thế hoạt động

D thời điểm sau khi xuất hiện điện thế hoạt động

Câu 2: Điện thế hoạt động là:

A sự biến đổi điện thế nghỉ ở màng tế bào từ phân cực sang đảo cực, mất phân cực và tái phân cực.

B sự biến đổi điện thế nghỉ ở màng tế bào từ phân cực sang mất phân cực, đảo cực và tái phân cực.

C sự biến đổi điện thế nghỉ ở màng tế bào từ phân cực sang đảo cực, mất phân cực.

D sự biến đổi điện thế nghỉ ở màng tế bào từ phân cực sang đảo cực, và tái phân cực.

Câu 3: Vì sao sự lan truyền xung thần kinh trên sợi trục có bao miêlin lại “nhảy cóc” ?

A Vì giữa các eo Ranvie, sợi trục bị bao bằng bao miêlin cách điện.

B Vì tạo cho tốc độ truyền xung nhanh.

C Vì sự thay đổi tính thấm của màng chỉ xảy ra tại các eo Ranvie.

D Vì đảm bảo cho sự tiết kiệm năng lượng.

Câu 4: Vì sao trong ĐTHĐ xảy ra giai đoạn mất phân cực?

A Do Na + đi vào làm trung hoà điện tích âm trong màng TB.

B Do Na + đi vào làm trung hoà điện tích trong và ngoài màng TB.

C Do K + đi vào làm trung hoà điện tích âm trong màng TB.

D Do K + đi vào làm trung hoà điện tích trong và ngoài màng TB.

BÀI TẬP VỀ NHÀ

- Trả lời câu hỏi trong sách giáo khoa.

- Đọc trước bài 30 “Truyền tin qua xinap”.