Bài 29. Điện thế hoạt động và sự lan truyền xung thần kinh

Bài 29. Điện thế hoạt động và sự lan truyền xung thần kinh tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài...

KIỂM TRA BÀI CŨ Câu hỏi:

Em hãy nêu khái niệm điện thế nghỉ, điện tích và ion trong

và ngoài màng khi chưa có kích thích khác nhau như thế nào?

ĐIỆN THẾ HOẠT ĐỘNG VÀ

SỰ LAN TRUYỀN XUNG THẦN KINH BÀI 29 - TIẾT 32.

I ĐIỆN THẾ HOẠT ĐỘNG

? Điện thế hoạt động gồm những giai đoạn nào? Điền tên các giai đoạn vào chỗ dấu hỏi chấm.

Đảo cực

Tái phân cực

Dựa vào quá trình biến đổi điện thế em

hãy giải thích tại sao chia thành: mất

phân cực, đảo cực, tái phân cực?

Điện thế hoạt động gồm 3 giai đoạn:

- Giai đoạn mất phân cực:

Điện thế giữa hai bên màng đang chênh lệch (-70 mV) trở nên cân bằng (0 mV)

- Giai đoạn đảo cực:

Bên trong màng trở nên tích điện +, bên ngoài tích điện -.

- Giai đoạn tái phân cực:

Khôi phục lại sự chênh lệch điện thế (-70mV)

I ĐIỆN THẾ HOẠT ĐỘNG :

1 Đồ thị điện thế hoạt động:

Điện thế hoạt động: là sự biến đổi điện thế nghỉ, từ phân cực sang mất phân cực, đảo cực và tái phân cực.

Vậy điện thế hoạt động là gì?

? Ba giai đoạn của điện thế hoạt động diễn ra trong thời gian bao lâu?

I ĐIỆN THẾ HOẠT ĐỘNG :

1 Đồ thị điện thế hoạt động:

2 Cơ chế hình thành điện thế hoạt động:

a Ở giai đoạn mất phân cực và đảo cực

- Ở giai đoạn mất phân cực

Kích thích  cổng Na + mở rộng ( cổng K + mở hé) Na + ồ

ạt vào trong  trung hòa điện tích âm  mất phân cực.

- Ở giai đoạn đảo cực

Na + vào quá nhiều  bên trong tích điện +  đảo cực

Vì sao khi cổng Na+

mở Na+ ồ ạt từ ngoài vào trong tế bào

( Na + ồ ạt vào trong do nồng độ

Na + ở bên ngoài nhiều hơn so với bên trong tế bào).

I ĐIỆN THẾ HOẠT ĐỘNG :

1 Đồ thị điện thế hoạt động:

2 Cơ chế hình thành điện thế hoạt động:

a Ở giai đoạn mất phân cực và đảo cực

b Ở giai đoạn tái phân cực

Cơ chế gây tái phân cực

Em hãy quan sát quá trình và cho biết nguyên nhân gây ra tái phân cực?

Cổng K + mở rộng, cổng Na +

đóng  K + khuếch tán ra ngoài màng  ngoài màng

TB tích điện dương trong màng tích điện âm  tái phân cực

Sau ba giai đoạn: Na + bên trong nhiều, K + bên ngoài nhiều.

Vậy để lập lại trật tự như ban đầu thì phải nhờ quá trình nào?

Sau ba giai đoạn chênh lệch điện tích đã trở lại – 70mV nhưng ion trong và ngoài màng thay đổi như thế nào so với trước?

Sau ba giai đoạn bơm Na-K vận chuyển Na + từ trong ra ngoài TB

và K + từ ngoài vào trong TB theo tỉ lệ 3 Na + : 2 K + để lập lại trật tự như ban đầu, quá trình này tiêu tốn năng lượng.

Na + Na +

II Lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh

 Điện thế hoạt động khi xuất hiện được gọi là

xung TK hay xung điện.

Xung thần kinh là gì?

Dựa vào cấu tạo, sợi thần kinh chia thành

mấy loại?

I ĐIỆN THẾ HOẠT ĐỘNG :

II SỰ LAN TRUYỀN XUNG THẦN KINH TRÊN SỢI THẦN KINH

Sợi thần kinh không có bao miêlin

Sợi thần kinh có bao miêlin Bao miêlin

Eo Ranvie

Hai loại sợi thần kinh cấu tạo khác nhau ở điểm nào?

Có hai loại sợi thần kinh.

- Sợi không có bao miêlin: sợi không được bao bọc bởi miêlin

- Sợi có bao miêlin: có các bao miêlin (bản chất là photpho lipit cách điện) bao bọc không liên tục, ở giữa các bao miêlin là eo Ranvie.

I ĐIỆN THẾ HOẠT ĐỘNG :

II SỰ LAN TRUYỀN XUNG THẦN KINH TRÊN SỢI THẦN KINH

 Nghiên cứu SGK và quan sát sơ đồ sau để hoàn phiếu học tập sau (thời gian 5 phút)

Trên sợi không có bao miêlin

Trên sợi có bao miêlin

II SỰ LAN TRUYỀN XUNG THẦN KINH TRÊN SỢI THẦN KINH:

Sự lan truyền xung trên sợi thần kinh

Chiều lan truyền của xung thần kinh

Xung thần kinh lan truyền trên sợi thần kinh không có

bao miêlin

Quan sát hình 29.3 cho biết cách thức và cơ chế lan truyền xung TK trên sợi TK không có bao miêlin.

lại không kích thích trở lại A?

Do điểm A sau khi tái phân cực bị trơ không nhận kích

thích nên xung không truyền trở lại.

Kết luận:

- Xung thần kinh chỉ lan truyền một chiều, không quay trở lại.

- Nếu kích thích vào giữa sợi thần kinh thì xung lan truyền về hai phía.

Xung sẽ lan truyền như thế nào nếu có kích thích vào giữa

sợi thần kinh?

Kích thích

Chiều lan truyền xung thần kinh

II LAN TRUYỀN XUNG THẦN KINH TRÊN SỢI

THẦN KINH:

Tại sao điện thế hoạt động lan truyền trên sợi TK có bao

miêlin theo lối “nhảy cóc”?

Vì miêlin có tính chất cách

điện, nên không khử cực và

đảo cực ở vùng có bao miêlin.

Tại sao xung TK lan truyền trên sợi TK có bao miêlin theo cách nhảy cóc?

So sánh tốc độ lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh có và không có bao miêlin ?

Xung thần kinh lan truyền theo

các bó sợi thần kinh có bao miêlin từ vỏ não xuống đến các cơ

ngón chân làm ngón chân co lại

Hãy tính thời gian xung thần kinh lan truyền từ vỏ não xuống ngón

chân (biết chiều cao của người

nào đó là 1,6 m, tốc độ lan truyền là 100 m/ giây) Thời gian xung thần kinh lan

truyền từ vỏ não xuống ngón

0,016 giây

Bài tập

Trên sợi khơng cĩ bao miêlin Trên sợi cĩ bao miêlin

Do mất phân cực, đảo cực và tái phân cực liên tiếp vùng này sang vùng khác

Lan truyền theo cách “nhảy cóc” từ eo Ranvie này sang eo Ranvie

khác Do mất phân cực, đảo cực và tái phân cực xảy ra từ

eo này sang

eo khác

Chậm(3 – 5 m/s)

Nhanh (100m/s) Tốn nhiều

năng lượng

Tốn ít năng lượng

I ĐIỆN THẾ HOẠT ĐỘNG

II SỰ LAN TRUYỀN XUNG THẦN KINH TRÊN SỢI THẦN KINH:

Cá

Đuối

Điện phát ra là 60V

Cá

Chình

Điện phát ra là 600V

Cá

Nheo

Điện phát ra là 400V

Sau 1 thời gian dài lao động trí óc căng thẳng thì khả

năng nhận và trả lời kích

thích của tế bào thần kinh

giảm xuống, dẫn đến khả

năng tiếp thu bài giảm, cần phải nghỉ ngơi để khôi phục trở về như cũ.

căng thẳng cần có 5 – 10

phút giải lao?

 Tốc độ dẫn truyền hưng

phấn trên sợi thần kinh có

giống sự lan truyền điện

trên dây kim loại không?

Điện trên dây kim loại có thể chạy tới

300000 km/giây

Điện thần kinh ở động vật có vú

chạy nhanh nhất 150m/giây.

Trong y học:

Chỉ cần lấy chỉ thắt ngang sợi thần kinh hoặc đặt lên đó một mảnh bông tẩm chất gây mê

(hoặc gây tê) thì điện sinh học

sẽ bị chặn lại ngay.

+ Xung TK lan truyền trên sợi TK được là nhờ các cổng Na+ cạnh nhau mở nối tiếp nhau, dẫn

đến khử cực và đảo cực liên

tiếp dọc theo sợi TK Các chất

ngăn chặn không cho cổng Na+

mở, không gây khử cực và

đảo cực nên xung TK không thể lan truyền đi được.

+ Vì nó có tác dụng ngăn

không cho cổng Na+ mở ra

ngăn chặn xung TK lan truyền

trên sợi TK?

CỦNG CỐ BÀI HỌC Câu 1: Xung thần kinh là:

A sự xuất hiện điện thế hoạt động

B thời điểm sắp xuất hiện điện thế hoạt động

C thời điểm chuyển giao giữa điện thế nghỉ sang điện thế hoạt động

D thời điểm sau khi xuất hiện điện thế hoạt động

Câu 2: Vì sao trong ĐTHĐ xảy ra giai đoạn mất phân cực?

A Do Na + đi vào làm trung hoà điện tích dương trong màng TB.

B Do Na + đi vào làm cân bằng điện tích trong và ngoài màng TB.

C Do K + đi vào làm trung hoà điện tích âm trong màng TB.

D Do K + đi vào làm trung hoà điện tích trong và ngoài màng TB.

B Vì tạo cho tốc độ truyền xung nhanh.

C Vì không thay đổi tính thấm của màng chỉ xảy ra tại các eo Ranvie.

D Vì đảm bảo cho sự tiết kiệm năng lượng.

Giai đoạn Nguyên nhân Kết quả

Na + vào trong màng quá nhiều

Cổng Na + đóng, cổng K +

mở K + từ trong đi ra ngoài

Bên ngoài lại mang điện tích + bên trong lại

mang điện -.

Bên trong mang điện tích + bên ngoài mang điện tích -.

BÀI TẬP VỀ NHÀ

- Trả lời câu hỏi trong sách giáo khoa.

- Đọc trước bài 30 “Truyền tin qua xinap”.