Bài 32. Bệnh truyền nhiễm và miễn dịch

• Tác nhân gây bệnh rất đa dạng: vi khuẩn, vi nấm, động vật nguyên sinh, vi rút… • Điều kiện gây bệnh: độc lực khả năng gây bệnh, số lượng nhiễm đủ lớn, con đường xâm nhập thích hợp..

Một số loại bệnh truyền nhiễm

Bệnh Sởi

Bệnh Bạch Hầu

Bệnh Đậu Mùa Bệnh Than Bệnh Chân-Tay-Miệng

Bệnh Zona

Bạn đã bị bệnh truyền nhiễm bao giờ chưa?

Bạn biết gì về bệnh đó?

I Bệnh Truyền Nhiễm

• Là bệnh lây lan từ cá thể này sang cá thể khác.

• Tác nhân gây bệnh rất đa dạng: vi khuẩn, vi nấm,

động vật nguyên sinh, vi rút…

• Điều kiện gây bệnh: độc lực (khả năng gây bệnh), số

lượng nhiễm đủ lớn, con đường xâm nhập thích hợp.

 Kể tên một số loại vi

khuẩn, vi rút mà bạn biết.

1 Bệnh truyền nhiễm

 Tiến trình gây bệnh truyền nhiễm gồm những giai đoạn nào?

Các giai đoạn của tiến trình gây bệnh truyền nhiễm

Giai đoạn 1: Cơ thể tiếp xúc với tác nhân gây bệnh, còn gọi là

phơi nhiễm.

Giai đoạn 2: Tác nhân gây bệnh xâm nhập và phát triển trong cơ

thể, đó là thời gian ủ bệnh.

Giai đoạn 3: Biểu hiện các triệu chứng, khi chức năng bình

thường của cơ thể bị mất hoặc suy giảm, đó là giai đoạn ốm.

Giai đoạn 4: Triệu chứng giảm dần và cơ thể bình phục.

2 Phương thức lây truyền

 Qua sol khí bắn ra khi ho

hoặc hắt hơi.

 Qua đường tiêu hóa: vi sinh

vật từ phân vào cơ thể qua

thức ăn, nước uống bị nhiễm.

 Qua tiếp xúc trực tiếp, qua

vết thương, qua quan hệ tình

dục, hôn nhau hay qua đồ

dùng hàng ngày…

 Qua động vật cắn hoặc côn

trùng đốt.

a) Truyền ngang

2 Phương thức lây truyền

 Truyền từ mẹ sang con

qua nhau thai

 Nhiễm khi sinh nở hoặc

3.Các bệnh truyền nhiễm thường gặp do virut

a) Bệnh đường hô hấp

Nguyên nhân: do vi rút gây nên

Ví dụ: viêm phổi, viêm phế quản, cảm lạnh, viêm họng,

SARS, H5N1,…

Cách truyền bệnh: virut từ sol khí đi qua niêm mạc vào mạch máu rồi tới các nơi khác nhau của đường hô hấp

b) Bệnh đường tiêu hóa

- Phương thức nhiễm bệnh: Virus xâm nhập qua miệng, lúc đầu nhân lên trong mô bạch huyết, sau đó một mặt vào máu rồi tới các cơ quan khác nhau của hệ tiêu hóa, một mặt vào xoang ruột rồi ra ngoài theo phân.

- Cách phòng bệnh: Thực hiện các quy định về sinh an toàn thực phẩm

- Các bệnh tiêu hóa thường gặp:

Bệnh tiêu chảy Bệnh quai bị

c) Bệnh hệ thần kinh

 Bệnh hệ thần kinh tác động đến hệ thần kinh trung ương, có thể

dẫn đến tử vong hoặc gây di chứng về sau (đần độn, bại liệt).

 Thường hay xảy ra với trẻ em và phát triển vào mùa xuân, hè.

 Virut vào cơ thể theo nhiều đường: hô hấp, tiêu hóa, niệu, sau

đó vào máu rồi tới hệ thần kinh trung ương (như viêm não, viêm màng não, bại liệt).

 Một số virut (bệnh dại) tới thần kinh trung ương theo dây thần

kinh ngoại vi

Tại sao bệnh hệ thần kinh thường hay phát triển vào

mùa xuân hè?

d) Bệnh lây qua đường sinh dục

- Nguyên nhân:

+ Ghẻ ngứa, chấy rận, giun đũa

+ Nấm, kí sinh trùng (bệnh giáp xác)

+ Vi trùng (bệnh lậu, mụn nhọt), vi khuẩn (giang mai, bệnh do

Spirochetoza nhiệt đới), Chlamydia,…

+ Virut gây nên các bệnh truyền nhiễm như mụn ruồi nhọn, ghẻ

(Herpes Simplex), viêm gan (siêu vi B - còn có A, C, D, E), HIV/AIDS.

- Những bệnh truyền nhiễm đường sinh dục nghiêm trọng:

+ Chlamydia

+ Bệnh lậu

+ Bệnh giang mai

 Một số bệnh da thường gặp: đậu mùa, mụn cơm, sởi,…

Virut vào cơ thể qua đường

hô hấp, vào máu, rồi đến da

Vậy máu có bị ảnh hưởng gì không?

- Miễn dịch là khả năng của cơ thể chống lại các tác nhân

gây bệnh.

- Kháng nguyên là chất lạ, thường là prôtêin, có khả năng

kích thích cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch.

- Kháng thể là prôtêin được sản xuất ra để đáp lại sự xâm

nhập của kháng nguyên lạ.

II) Miễn dịch

Có vai trò quan trọng khi cơ chế miễn dịch đặc hiệu chưa kịp phát huy tác dụng

Có vai trò quan trọng khi cơ chế miễn dịch đặc hiệu chưa kịp phát huy tác dụng

MD tế bào MD thể dịchMIỄN DỊCH

Là miễn dịch tự nhiên mang tính bẩm sinh.

Bao gồm: hàng rào ngăn chặn của da; hệ thống lympho; các TBTV; các chất protit đặc biệt trong mồ hôi, nước mắt, nước bọt, dịch nhày…

Bao gồm: hàng rào ngăn chặn của da; hệ thống lympho; các TBTV; các chất protit đặc biệt trong mồ hôi, nước mắt, nước bọt, dịch nhày…

Là miễn dịch xảy ra khi

Là miễn dịch sản xuất ra kháng thể

Là miễn dịch có sự tham gia của các tế bào T độc (có nguồn gốc

từ tuyến ức)

Là miễn dịch có sự tham gia của các tế bào T độc (có nguồn gốc

từ tuyến ức)

III) Cách phòng tránh bệnh truyền nhiễm

Cần phải làm gì để phòng tránh các bệnh truyền nhiễm?

• Rửa tay thường xuyên

• Không dùng chung vật dụng cá nhân

• Che miệng khi ho hoặc hắt hơi

• Tiêm vắc xin

• Thực hành nấu ăn an toàn

• Đeo khẩu trang y tế

• Tình dục an toàn

• Không ngoáy mũi (cho tay vào miệng hoặc dụi mắt)

• Tránh xa động vật lạ

Bài tập 1: Điền vào chỗ trống thuật ngữ (tập hợp từ) phù hợp nhất trong các câu sau:

- Bệnh viêm gan B là do một loại virus được truyền qua

đường

- So với các loại sữa bột hay sữa đặc có đường thì sữa mẹ

là tốt nhất Vì trong sữa mẹ có nhiều loại và

các _ nên giúp trẻ chống lại nhiễm trùng

- Trẻ nhỏ và người cao tuổi dễ mẫn cảm với các bệnh

nhiễm trùng vì hệ thống miễn dịch của họ hoặc _ hay

hoặc

máu

kháng thể Lizôzim

yếu

ít không hoạt động

Các bạn ơi! Chúng mình cùng làm bài tập nhé!

Các bạn ơi! Chúng mình cùng làm bài tập nhé!

CỦNG CỐ

Bài tập 2 : Chọn đáp án đúng:

Câu 1: Bệnh truyền nhiễm là:

A.Lây từ thế hệ trước sang thế hệ sau do môi trường sống bất lợi

B.Bệnh do gen quy định được truyền từ cá thể này sang cá thể khác

C.Bệnh truyền từ cá thể này sang cá thể khác do tác nhân vi sinh vật gây ra.D.Bệnh bẩm sinh, sinh ra đã có, đôi khi liên quan đến vi sinh vật

Câu 2: Trong các bệnh sau, bệnh nào không phải là bệnh truyền nhiễm:

A.Bệnh lao

B.Bệnh bạch tạng

C Bệnh viêm gan A

D Bệnh zona thần kinh

Câu 3: Để gây bệnh truyền nhiễm cần ba điều kiện gì?

A.Độc lực đủ mạnh, không có kháng thể, hệ hô hấp suy yếu

B.Đường xâm nhiễm phù hợp, độc lực đủ mạnh, số lượng đủ lớn

C.Số lượng nhiễm đủ lớn, hệ miễn dịch yếu, hệ tiêu hóa yếu

D.Có virut gây bệnh, môi trường sống, con đường xâm nhiễm phù hợp

Câu 4: Miễn dịch thể dịch là miễn dịch:

A.Mang tính bẩm sinh

B.Có sự tham gia của tế bào T độc

C.Sản xuất ra kháng thể

D.Sản xuất ra kháng nguyên

Câu 5: Miễn dịch tự nhiên còn được gọi là gì? Có tính chất?

A.Miễn dịch không đặc hiệu và đáp ứng đặc hiệu với kháng nguyên.B.Miễn dịch không đặc hiệu, không đáp ứng đặc hiệu kháng nguyên.C.Miễn dịch đặc hiệu, tiết kháng thể vào dịch thể

D.Miễn dịch đặc hiệu, không đáp ứng kháng nguyên

Câu 6: Miễn dịch tế bào là miễn dịch:

BYE BYE

THE END!

SEE YOU AGAIN!