Bài 31. Virut gây bệnh, ứng dụng của virut trong thực tiễn

Bài 31. Virut gây bệnh, ứng dụng của virut trong thực tiễn tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài...

CHUYÊN ĐỀ VỀ VIRUT

GÂY BỆNH

Lớp : 10B10 Nhóm : 1

I Các virus kí sinh ở vi sinh vật, thực vật và côn trùng:

1 Virus kí sinh ở vi sinh vật (phage)

CÁCH THỨC XÂM

NHẬP

VÀ LÂY LAN

TÁC HẠI CÁCH PHÒNG

TRÁNH

VIRUS

KÍ SINH

Ở VI

SINH VẬT

- Phagơ hấp phụ lên tế bào vi sinh vật và tiết enzim → xâm nhập

- Lan truyền: Phá vỡ thành tế bào rồi ồ ạt chui

ra ngoài và gây nhiễm cho

tế bào khác.

- Gây hại cho nhiều ngành công nghiệp vi sinh vật: sản xuất thuốc kháng sinh, thuốc trừ sâu sinh học…

- Bảo đảm vô trùng trong quá trình sản xuất

- Giống vi sinh vật phải sạch virut, kháng virut

CƠ CHẾ KÝ SINH CỦA PHAGE TRÊN CƠ THỂ VI SINH VẬT

• Xâm nhập vào

tế bào vi sinh vật

• Phá hủy tế bào

vi sinh vật

Câu hỏi trang 121: Nguyên nhân gì khiến cho bình nuôi vi khuẩn đang đục (do chứa nhiều vi khuẩn) bỗng dưng trở nên trong?

Trả lời: Bình nuôi vi khuẩn đang

đục trở nên trong là do nhiễm phagơ

Phagơ nhân lên trong tế bào, phá vỡ tế bào Tế bào chết lắng xuống làm cho

môi trường trở nên trong.

2 Virus kí sinh ở thực vật:

CÁCH THỨC XÂM NHẬP

VÀ LÂY LAN TÁC HẠI

CÁCH PHÒNG TRÁNH

VIRUS

KÍ SINH

Ở VI

SINH VẬT

- Cơ chế xâm nhập: Virut không có khả năng tự xâm nhập, virut nhiễm nhờ côn trùng, nhờ gió, qua vết xây xát,…

- Lây lan trong cơ thể nhờ cầu sinh chất nối giữa các tế bào

Truyền bệnh cho thế hệ sau qua hạt, qua vết xây xát do nông cụ,

- Giảm năng suất, chất lượng của thực vật (nông sản)

-Vệ sinh đồng ruộng

-Tiêu diệt vật trung gian truyền bệnh

- Tạo giống sạch virut bằng cách nuôi cấy mô tế bào

3 Virut kí sinh ở côn trùng:

- Virut kí sinh và gây bệnh ở côn trùng thì côn trùng là vật chủ

- Virut tồn tại trong côn trùng trước và sau khi gây nhiễm vào cơ thể khác thì côn trùng là ổ chứa

- Virut có thể ở dạng trần hay nằm trong thể bọc.

CÁCH THỨC XÂM

NHẬP

VÀ LÂY LAN

TÁC HẠI CÁCH PHÒNG

TRÁNH

VIRUS KÍ SINH

Ở CÔN TRÙNG

- Qua đường lấy thức

ăn vào tế bào ruột, hệ bạch huyết

- Gây hại cho côn trùng, truyền nhiều bệnh nguy hiểm cho người

- Tiêu diệt vật trung gian truyền virut

4 Virus kí sinh ở động vật và người:

CÁCH THỨC XÂM NHẬP VÀ LÂY LAN TÁC HẠI

CÁCH PHÒNG TRÁNH

VIRUT KÍ

SINH

Ở ĐỘNG VẬT

VÀ NGƯỜI

- Lây lan qua nhiều con đường: hô hấp, tiêu hóa, qua đường tình dục…

- Ảnh hưởng đến sức khỏe, gây tử vong ở người và động vật

- Tiêm vaccine, vệ sinh nơi ở, cách ly mầm bệng, sống lành mạnh

CÁCH THỨC XÂM NHẬP

VÀ LÂY LAN TÁC HẠI CÁCH PHÒNG TRÁNH

VIRUS KÍ SINH

Ở VI SINH VẬT

- Phagơ hấp phụ lên tế bào vi sinh vật và tiết enzim phá vỡ thành →

xâm nhập

- Lan truyền: Phá vỡ thành tế bào rồi ồ ạt chui ra ngoài và gây nhiễm cho tế bào khác.

Gây hại cho nhiều ngành công nghiệp vi sinh vật: sản xuất thuốc kháng sinh, mì chính, thuốc trừ sâu sinh học…

- Bảo đảm vô trùng trong quá trình sản xuất

- Giống vi sinh vật phải sạch virut , kháng virut

VIRUT KÍ SINH

Ở THỰC VẬT

- Cơ chế xâm nhập: Virut không có khả năng tự xâm nhập, virut nhiễm nhờ côn trùng, qua vết xây xát,…

- Lây lan trong cơ thể nhờ cầu sinh chất nối giữa các tế bào Truyền bệnh cho thế hệ sau qua hạt, qua vết xây xát do nông cụ,

Giảm năng suất, chất lượng của thực vật (nông sản)

- Vệ sinh đồng ruộng

- Tiêu diệt vật trung gian truyền bệnh.

- Tạo giống sạch virut bằng cách nuôi cấy mô tế bào.

VIRUS KÍ SINH

Ở CÔN TRÙNG

Qua đường lấy thức ăn vào tế bào ruột, hệ bạch huyết

Gây hại cho côn trùng, truyền nhiều bệnh nguy hiểm cho người

Tiêu diệt vật trung gian truyền virut

VIRUT KÍ SINH

Ở ĐỘNG VẬT

VÀ NGƯỜI

Lây lan qua nhiều con đường: hô hấp, tiêu hóa, qua đường tình dục…

Ảnh hưởng đến sức khỏe, gây tử vong ở người và động vật

Tiêm vaccine, vệ sinh nơi ở, cách ly mầm bệng, sống lành mạnh

BẢNG CỦNG CỐ KIẾN THỨC

Bệnh vàng lá lúa Bệnh khảm bí

Bệnh khảm dưa chuột Bệnh quăn lá

Một số bệnh ở thực vật do virut gây nên

Rầy gây vàng lá Bệnh đốm thuốc lá

Bệnh đốm khoai tây Bọ trĩ hại chanh

Virut viêm não nhật bản Virut đậu mùa

Virut bại liệt Virut bệnh than

Hình ảnh một số loại virut

Virut viêm gan B Virut lỡ mồm long móng

II Ứng dụng của virus trong thực tiễn:

1 Trong sản xuất các chế phẩm sinh học:

- Ví dụ: sản xuất Interferaon (IFN)

+ Interferon là protein đặc biệt do nhiều loại tế bào tiết ra, có khả năng chống virut, chống tế bào ung thư và tăng cường khả năng miễn dịch

+ Ngày nay bằng kỹ thuật di truyền có thể sản xuất với số lượng lớn, nên giá thành hạ VD: sản xuất insulin…

Quy trình sản xuất intefêron

Các bước của kĩ thuật di

truyền

o Bước 1: Tách gen mong muốn

bằng các enzim cắt (restrictaza).

o Bước 2: Gắn gen đã cắt vào

ADN của phagơ nhờ enzim gắn

(ligaza).

o Bước 3: Đưa phagơ đã gắn gen

vào vi khuẩn

o Bước 4: Nuôi vi khuẩn đã mang

gen mà ta mong muốn trong các

thiết bị lên men, tách, chiết, tinh

chế, tạo sản phẩm

Chế phẩm Interferon

Insulin

2 Trong nông nghiệp: thuốc trừ sâu

từ virus

* Tác hại của thuốc trừ sâu hóa học

- Gây ô nhiễm môi trường

- Gây thiệt hại tới sức khỏe con người

- Gây mất cân bằng sinh thái

* Ưu điểm của thuốc trừ sâu sinh học

- Có tính đặc hiệu cao, không gây độc cho người, động vật

và côn trùng có ích

- Tránh được yếu tố môi trường bất lợi

- Dễ sản xuất, hiệu quả cao, giá thành hạ

Ba bệnh sốt rất phổ biến ở VN do muỗi là vật trung gian truyền bệnh gồm sốt rét, sốt xuất huyết và viêm não Nhật Bản

 Ba bệnh sốt:

ở Việt Nam Vi rút Dengue xâm nhập vào cơ thể muỗi muỗi Aedes khi muỗi hút máu người đang có sẵn vi rút Dengue trong máu và sẽ ẩn trong muỗi một thời gian (12-14 ngày) Trong

thời gian này, vi rút nhân lên trong ống tiêu hóa và lan ra tuyến nước bọt của muỗi Sau thời

gian đó, khi hút máu người lành, muỗi có thể truyền vi rút cho người đó Vi rút Dengue không

thể lan truyền trực tiếp từ người sang người

thần kinh trung ương, gây tỉ lệ tử vong cao Do muỗi Culex hút máu lợn hoặc chim (ổ chứa virut) sau đó sang đốt người và gây bệnh cho người Người không phải là ổ chứa nên nếu muỗi Culex có đốt người bị bệnh sau đó sang đốt người không bị bệnh thì cũng không có khả năng truyền bệnh

Biện pháp phòng chống

- Ngủ phải có màn, phun thuốc diệt muỗi, kiểm soát những nơi có thể là muỗi đẻ trứng (chum, vại, ống bơ đựng nước,…)…

XIN CÁM ƠN 