Bài 54. Ô nhiễm môi trường

Bài 54. Ô nhiễm môi trường tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực k...

minh­cÇm

1 Lí do chọn đề tài

Vấn đề môi tr ờng đang là vấn đề

nóng bỏng trên phạm vi toàn cầu Vậy môi tr ờng là gì và giáo dục bảo vệ

môi môi tr ờng là gì Môi tr ờng bao

gồm tất cả những điều kiện bên

ngoài tác động trực tiếp hoặc gián

tiếp đến đời sống sinh vật Môi tr ờng của con ng ời bao gồm cả lĩnh vực tự nhiên, xã hội, công nghệ kinh tế –

chính trị, đạo đức, văn hoá, lịch sử

Môi tr ờng đang bị huỷ hoại nghiêm trọng, gây nên sự mất cân bằng sinh thái, cạn kiệt nguồn tài nguyên thiên

nhiên, chất l ợng môi tr ờng sống ngày càng thoái hoá, ô nhiễm Mà hậu quả của nó chính bản thân con ng ời phải gánh chịu là vô cùng to lớn. Đó là sự

xói mòn đất đai, thiên tai hạn

hán, lũ lụt th ờng xuyên Một

trong những nguyên nhân cơ

bản gây nên tình trạng trên đó

là sự thiếu ý thức, thiếu hiểu

biết của con ng ời

§åi träc bÞ xãi mßn

NgËp lôt

Ch¸y rõng H¹n

h¸n

Giáo dục bảo vệ môi tr ờng là vấn đề cấp bách có tính toàn cầu và là vấn đề có tính khoa học, tính xã hội sâu sắc Đối với học sinh THCS cần giáo dục cho

các em có ý thức quan tâm

đến môi tr ờng, trang bị cho các em những hiểu biết và kĩ năng cần thiết để các em có khả năng xử lí một số vấn đề

về môi tr ờng cụ thể

Môn Sinh học THCS là một môn học giúp học sinh có hiểu biết khoa học về thế giới sống, thực vật, động vật, kể cả con ng ời trong mối quan hệ với môi tr

ờng có tác động tích cực trong việc giáo dục thế giới quan,

nhân sinh quan nhằm nâng

cao chất l ợng cuộc sống

Vì vậy môn Sinh học trong tr ờng

phổ thông là một bộ môn có nhiều khả năng tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi tr ờng trong giảng dạy

Đặc biệt môn Sinh học 9 đề cập

rất cơ bản và mang tính hệ thống, cập nhật kiến thức về sinh vật và

môi tr ờng

Chúng ta đã biết suốt thời niên

thiếu các học sinh ngồi trên ghế

nhà tr ờng Vì vậy tr ờng học chính

là ngôi nhà của các em, nơi các em học tập, vui chơi, giải trí và lớn lên

Ngôi nhà đó phải do chính bàn

tay vun đắp của các em để trở

thành xanh - sạch - đẹp Nếu mỗi

HS không có ý thức giữ gìn vệ

sinh thì môi tr ờng sẽ bị ô nhiễm,

ảnh h ởng trực tiếp đến sức khoẻ, học tập của HS; nh ng nếu em HS nào cũng có ý thức và tham gia

xây dựng tr ờng học

xanh-sạch-đẹp thì góp phần xây dựng đất

n ớc ta ngày càng t ơi đẹp

Trái đất là ngôi nhà chung

của mọi sinh vật, xây dựng tr ờng học xanh- sạch - đẹp

cũng là góp phần bảo vệ môi

tr ờng Trái đất

Từ những lí do trên theo tôi

tích hợp, lồng ghép giáo dục bảo vệ môi tr ờng trong giảng dạy Sinh học là rất cần thiết

2 Mục đích nghiên cứu

Tích hợp giáo dục bảo vệ môi tr

ờng trong giảng dạy Sinh học 9

trường THCS nhằm phát triển ở ng ời học sinh sự hiểu biết và quan

tâm đến các vấn đề về môi tr

ờng bao gồm cả kiến thức về môi

tr ờng, thái độ, hành vi ứng xử với

môi tr ờng, trách nhiệm và kĩ năng giải quyết các vấn đề về môi tr

ờng và khả năng vận động những

ng ời khác cùng thực hiện

4 Thời gian và địa điểm

a, Thời gian

áp dụng trong quá trình

giảng dạy Sinh học 9 (năm học 2008-2009)

b, Địa điểm

Tr ờng THCS Đạp Thanh-Ba Chẽ-Quảng Ninh

c, Phạm vi đề tài

- Giới hạn đối t ợng nghiên cứu:

Tích hợp giáo dục bảo vệ Môi tr ờng trong giảng dạy Sinh học 9

- Giới hạn địa bàn nghiên

cứu:Tr ờng THCS Đạp Thanh-Ba

Chẽ - Quảng Ninh

- Giới hạn về khách thể: Học

sinh lớp 9

Giáo dục trong môi trường

Giáo dục v ì môi trường

Các kiểu tích hợp Quan niệm về tích hợp

Quan niệm về tích hợp

Khoa học môi trường

Sinh học Địa lí

Ho á học Văn học

…

Quan niệm về tích hợp

Tích hợp kiến thức

Tích hợp dạy học

Sinh học

Tích hợp kiến thức

GV

TÝch hîp toµn phÇn: Môc tiªu vµ néi

dung cña bµi häc phï hîp hoµn toµn víi môc tiªu vµ néi dung cña

GDBVMT

TÝch hîp bé phËn: ChØ cã mét

phÇn bµi häc cã môc tiªu vµ néi

dung GDBVMT

Liªn hÖ: Cã ®iÒu kiÖn liªn hÖ

kiÕn thøc bµi häc víi néi dung tÝch hîp

Các kiến thức GDMT trong môn Sinh học có thể phân biệt thành 2 nhóm:

−Hình thành kiến thức môi trường:

•Các nguyên lí sinh thái áp dụng cho môi trường: môi trường và các nhân tố sinh thái, ảnh hưởng của các nhân tố sinh thái lên cơ thể sinh vật, quần thể và đặc trưng của quần thể, quần xã và đặc trưng của quần

xã, hệ sinh thái và đặc trưng của các hệ sinh thái.

•Môi trường và con người

•Tài nguyên và môi trường

•Bảo vệ môi trường mà cốt lõi là bảo vệ cân bằng sinh thái.

−Hình thành thái độ, hành vi về môi trường

•Hình thành thái độ, hành vi bảo vệ môi trường

•Hình thành thái độ, hành vi sử dụng hợp lí tài nguyên, môi trường.

•Hình thành thái độ, hành vi chống ô nhiễm môi trường

Khi tích hợp kiến thức giáo dục bảo vệ môi

trường cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

•Đảm bảo tính đặc trưng và tính hệ thống của bộ môn, tránh mọi sự gượng ép, làm phương hại đến khả năng lĩnh hội của học sinh cả về kiến thức khoa học của bộ môn lẫn nội dung và

ý nghĩa GDBVMT.

•Tránh làm nặng nề thêm các kiến thức sẵn có Xem xét và

chọn lọc những nội dung có thể lồng ghép nội dung

GDBVMT một cách thuận lợi nhất và đem lại hiệu quả cao

nhất nhưng vẫn tự nhiên và nhẹ nhàng Tránh sự lồng ghép, liên hệ gượng ép làm mất tác dụng giáo dục.

.Phải đảm bào nguyên tắc vừa sức

Ch ơng 2: Nội dung vấn đề nghiên cứu

“ Tích hợp GDBVMT trong dạy học sinh học 9 trƯỜng

THCS Đạp Thanh”

1 Thực trạng

a, Cơ sở vật chất: Mặc dù đ ợc trang

bị t ơng đối về trang thiết bị dạy

học những hiệu quả sử dụng vẫn còn thấp, ch a cao Do kiến thức về môi tr ờng cần có nhiều tranh ảnh, ph ơng

tiện CNTT hỗ trợ.

Do địa bàn tr ờng học những vấn đề

về môi tr ờng vẫn còn tồn tại nh vấn

đề vệ sinh môi tr ờng, n ớc sạch trong sinh hoạt của GV và HS

b, Về phía GV: Vì tích hợp GDBVMT trong dạy học yêu cầu ng ời GV phải nắm vững kiến thức về môi tr ờng trong SGK, đồng thời phải hiểu biết rộng vấn đề này trên cơ sở đọc sách báo, ti vi, thông tin đại chúng, thực tế cuộc sống nên có số ít GV giảng dạy vấn đề này còn đại khái Do MT

và các vấn đề về môi tr ờng có tính chất

đa dạng và phức tạp chúng liên quan đến mọi lĩnh vực của cuộc sống nên việc dạy

và học tập sẽ gặp khó khăn Mặc khác một số ít GV ch a nắm đ ợc tầm quan

trọng của môi tr ờng và việc tích hợp

GDBVMT trong dạy học.

c, Về phía HS: địa bàn tr ờng là một xã vùng cao miền rừng núi nên các

em rất gần gũi với thiên nhiên, dễ nắm bắt điều kiện thực tế địa ph

ơng song vấn đề về môi tr ờng là vấn đề phức tạp; lứa tuổi các em còn nhỏ ch a ý thức đ ợc vấn đề vệ sinh môi tr ờng và vai trò của BVMT

2 đánh giá thực trạng.

Nhin chung các tiết dạy sinh học nói chung và các tiết dạy có tích hợp nội dung GD BVMT ch a thật sự hoàn chỉnh do nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan.

Song có lẽ nguyên nhân lớn ở đây là

ta ch a nắm rõ thế nào là tích hợp GDBVMT trong gi ả ng dạy sinh học V ì

thế ta ch a có đ ợc ph ơng pháp giảng tối u trong quá trình tích hợp kiến thức về môi tr ờng trong giảng dạy đạt hiệu quả cao.

Do đó với đề tài này bản thân tôi cần giải quyết tốt vấn đề lí luận trên và khắc phục tình trạng hiện tại.

Ch ¬ng 3: “TÝch hîp GDBVMT trong d¹y häc Sinh häc 9 “

- Tôi suy nghĩ xem môn mình phụ

Về tình cảm - thái độ

- Tôi nghiên cứu ch ơng trình Sinh

học lớp 9 và xác định các bài dạy có khả năng tích hợp GDBVMT nh : Bài

21, 22, 23, 24, 29, 30, 33, 41- 46, 48 – 62.

Trong quá trình giảng dạy, sau khi đã

xác định địa chỉ cần tích hợp

GDBVMT trong Sinh học 9 tôi cần

tuân thủ đúng nguyên tắc khi tích hợp, hình thức tích hợp cho từng bài, xác định kiến thức trọng tâm của bài

học và nội dung GDBV

MT cần tích hợp.

Môi tr ờng là lĩnh vực liên ngành, nên khi tích hợp GDBVMT tôi sử dụng phối hợp nhiều ph ơng pháp nh thảo luận nhóm, PP trò chơi, kể chuyện, ph ơng pháp học tập thực nghiệm, điều tra khảo sát môi tr ờng thực tế, nghiên cứu

học tập ngoài thiên nhiên, PP thực

hành

Biện pháp 2: Thiết kế bài học có

nội dung tích hợp GDBVMT

B ớc 1: GV nghiên cứu kĩ bài học

để xác định kiến thức, kĩ năng, hành vi-thái độ cơ bản của bài

B ớc 2: GV xác định mục tiêu, nội

dung GDBVMT đ ợc tích hợp trong bài học

B ớc 3: GV xác định ph ơng pháp

và ph ơng thức GDBVMT trong

từng bài

Ví dụ 1: Mức độ tích hợp toàn

phần

Bài 41: Môi tr ờng và các nhân tố

sinh thái

Bài 53: Tác động của con ng ời đối

với môi tr ờng

Bài 54: Ô nhiễm môi tr ờng

Bài 61: Luật Bảo vệ môi tr ờng

Bài 56-57:Thực hành

Bài 62: Thực hành

Ví dụ 2: Mức độ tích hợp một phần

Bài 30: Di truyền học với con ng ời

I/ Mục tiêu bài:

1 Kiến thức: - HS hiểu rõ đ ợc Di truyền học t vấn

là gì và nội dung của lĩnh vực khoa học này.

- Nêu đ ợc cơ sơ di tuyền học của vấn đề hôn

nhân 1 vợ 1 chồng , cấm kết hôn giữa những ng

ời có quan hệ huyết thống trong vòng 4 đời.

- Giải thích đ ợc tại sao phụ nữ không nên sinh

con tuổi ngoài 35 và tác hại của ô nhiễm môi tr ờng đối với con ng ời.

2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng t duy phân tích tổng

hợp

3 Thái độ:

- GD có ý thức chấp hành luật hôn nhân và

chính sách dân số và kế hoạch hoá gia đình.

- Có ý thức giữ gìn môi tr ờng xanh, sạch,đẹp.

II Ph ơng tiện dạy học

1 Chuẩn bị của GV-HS:

- GV: Hai bảng số liệu 30.1 và 30.2 SGK, tranh

ảnh về ô nhiễm môi tr ờng, hậu quả của ô nhiêm môi tr ờng.

- HS: Nghiên cứu bài học và s u tầm tranh ảnh về

ô nhiêm môi tr ờng.

2 PPDH: hỏi đáp, hoạt động nhóm, giảng giải

III/ Các hoạt động dạy và học

Mở bài: GV có thể sử dụng PP hỏi đáp để

vầo bài

- Dựa trên cơ sở khoa học nào mà luật hôn nhân

và chính sách dân số và KHHGĐ quy định: Hôn nhân 1 vợ 1 chồng; Cấm những ng ời có quan hệ huyết thống trong vòng 4 đời không đ ợc kết

hôn

Qua nghiên cứu SGK, làm việc cá nhân, làm việc nhóm chúng ta sẽ làm rõ vấn đề này.

Hoạt động 3: Hậu quả di truyền do ô

nhiễm môi tr ờng

GV cho HS quan sát tranh ảnh về hoạt

động gây ô nhiễm môi tr ờng

yêu cầu HS sau khi quan sát, nghiên cứu thông tin SGK trả lời các câu hỏi sau:

? Nêu tác nhân gây ô nhiễm môi tr ờng

? Ô nhiễm môi tr ờng gây nên những hậu quả gì

GV cho HS quan sát tranh về bệnh tật di truyền ở ng ời và lồng ghép nội dung

GDBVMT cho HS

? Tại sao cần phải đấu tranh chống ô

nhiễm môi truờng

GV tổng kết lại kiến thức.

điếc bẩm sinh và tật 6 ngón tay.

- Nêu đ ợc nguyên nhân của các tật,

bệnh di truyền và đề xuất đ ợc một

số biện pháp hạn chế chúng phát

sinh

2, Kĩ năng:

-Rèn kĩ năng quan sát, phân tích kênh hình

- Rèn kĩ năng hoạt động nhóm

3, Hành vi-thái độ : GD HS có thái độ ủng hộ các biện pháp phòng ngừa sự phát sinh các bệnh tật

di truyền

II/ Ph ơng tiện dạy học

1 Chuẩn bị của GV-HS

GV: Tranh vẽ về bộ NST của ng ời bình th ờng và

bộ NST của ng ời bệnh Đao, bệnh Tơcnơ

III/ Các hoạt động dạy và học

Mở bài: GV cho hs quan sát tranh ảnh

về các tác nhân gây ô nhiễm môi tr ờng Đó là trong những nguyên nhân gây nên các bệnh tật di truyền ở ng ời

Hoạt động 3: Các biện pháp hạn chế phát

sinh tật, bệnh di truyền

GV: ở hoạt động 1, 2 ta đã biết đột biến

gen, đột biến NST gây ra các bệnh , tật

di truyền

? Nguyên nhân nào gây ra đột biến gen ,

đột biến NST

GV cho HS quan sát một số tranh ảnh về các tác nhân gây gây nên đột biến gen

và đột biến NST.

-Từ đó HS nêu nguyên nhân gây ra các tật bệnh

và các biện pháp hạn chế sự phát sinh các bệnh tật di truyền.

- Từ biện pháp hạn chế các hoạt động gây

ô nhiễm môi tr ờng, GV cho Hs liên hệ thực

tế địa ph ơng GD HS BVMT trong tr ờng

học, ở địa ph ơng.

- GV chốt lại kiến thức bài

MÁY BAY MỸ RẢI CHẤT ĐỘC MÀU DA CAM

Do môi tr ờng và vấn đề về môi tr ờng có tính chất đa dạng và phức tạp, chúng liên quan đến mọi lĩnh vực của cuộc sống, là

đối t ợng nghiên cứu của nhiều lĩnh vực

khoa học trong tr ờng học Nên tích hợp

GDBVMT thông qua các môn học chỉ phản

ánh một khía cạnh của môi tr ờng Với mục

đích này trong khuôn khổ giới hạn của

đề tài này không thể đáp ứng hết nội

dung GD BVMT đang nằm rải rác trong tất cả các môn học, mỗi môn học có một vai

trò nhất định tuy nhiên cũng có góp một phần nhỏ những h ớng đi, những gợi ý cần thiết để chúng ta tham khảo.

Nội dung đề tài có giới hạn “Tích hợp GD BVMT trong dạy học Sinh học 9 trường THCS Đạp Thanh.” chỉ đ a ra đ ợc một số biện pháp giải quyết vấn đề trên và 1số ví

dụ ch a hoàn chỉnh, nội dung bài viết ch a đầy đủ do nhiều

nguyên nhân khách quan và chủ quan Vậy tôi mong sự đóng góp của tất cả các đồng chí đồng

nghiệp và sự chỉ đạo của các

đồng chí lãnh đạo để đề tài

của tôi đ ợc hoàn chỉnh hơn và

áp dụng có hiệu quả

•