Chủ đề thảo luận thị trường chứng khoán

Trước việc thị trường liên tục “lao dốc không phanh”, nhiều giải pháp tình thế được đưa ra như UBCK Nhà nước thu hẹp biên độ giao dịch, SCIC mua cổ phiếu nhằm bình ổn thị trường… Tuy nhi

Chủ đề thảo luận Thị trường chứng khoán

Ảnh hưởng của chứng khoán năm 2008 tới xu hướng đầu tư năm 2009 – 2010? Thị trường chứng khoán Việt Nam: Nhìn lại 2008 để hướng tới ngày mai sáng hơn

2008 – một năm buồn nhiều hơn vui

Sau bốn năm liền tăng trưởng trên 20%, ít ai ngờ được VN-Index lại mất tới 66% giá trị trong năm 2008: mở đầu năm ở mức 921 điểm nhưng kết thúc ngày 31/12 chỉ còn hơn 315 điểm Chỉ số HaSTC cũng mất đi 67,5% Đây là mức độ sụt giảm cao trong khi hầu hết các chỉ số chứng khoán lớn trên thế giới chỉ giảm từ 35%-45%

Trước việc thị trường liên tục “lao dốc không phanh”, nhiều giải pháp tình thế được đưa ra như UBCK Nhà nước thu hẹp biên độ giao dịch, SCIC mua cổ phiếu nhằm bình ổn thị trường… Tuy nhiên, những động thái này chỉ giúp thị trường khởi sắc được trong một thời gian ngắn sau đó lại nhanh chóng trở về với suy thế suy giảm kéo dài tới giữa tháng 6

Khoảng thời gian từ giữa tháng 6 đến cuối tháng 8 là giai đoạn thị trường “tươi sáng” nhất trong năm Sau khi tạm thiết lập “mức đáy” 366 điểm vào ngày 20/6, VN-Index đã dần lấy lại được đà tăng và băng qua mức 560 điểm vào cuối tháng 8

Tuy nhiên, từ thời điểm này, những dấu hiệu của khủng hoảng tài chính toàn cầu ngày một rõ nét hơn và bắt đầu lan rộng ra thành khủng hoảng kinh tế Viễn cảnh thị trường lại trở nên xấu đi, cả các nhà đầu tư cá nhân lẫn tổ chức đều muốn bán ra

để cắt lỗ khiến giá cổ phiếu không ngừng suy giảm Cùng với đó, VN-Index tiếp tục hành trình dò đáy Sau khi lần lượt chia tay các mức 400 điểm và 300 điểm, VN-Index đã thiết lập mức đáy của năm 2008 tại 286,85 điểm Chỉ số HaSTC Index cũng đã xuống dưới mức 100 điểm khi chỉ còn 97,61 điểm vào ngày 27/11 Trong bối cảnh tình hình kinh tế trong nước cũng như thế giới còn nhiều khó khăn, nhiều khả năng thị trường sẽ còn tiếp tục trầm lắng trong những tháng đầu năm 2009

Về hoạt động giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài, mặc dù họ bán ra khá mạnh trong khoảng thời gian từ tháng 8 tới tháng 11, nhưng tính chung cả năm, họ vẫn mua ròng hơn hơn 7.100 tỷ đồng giá trị cổ phiếu tại HoSE Lượng bán ra chủ yếu của nhà đầu tư nước ngoài tập trung vào các trái phiếu Khối ngoại muốn bán ra trong khi các ngân hàng dư thừa vốn khả dụng lại muốn nắm giữ trái phiếu Chính điều này đã làm giao dịch trái phiếu trở nên rất sôi động trong những tháng cuối năm Qua kênh giao dịch này, trong ba tháng từ tháng 10-12, nhà đầu ngoại đã bán ròng hơn 27.200 tỷ đồng giá trị trái phiếu

Hoạt động niêm yết

Một năm giảm giá mạnh đã “mài mòn” đáng kể giá của các cổ phiếu Cuối năm

2007, trên cả hai sàn vẫn có tới 60 cổ phiếu có thị giá trên 100.000 đồng, trong đó cao nhất là S99 (353.000 đồng), BMC (332.000 đồng)… Tuy nhiên, hiện tại, giá hầu hết các cổ phiếu nằm dưới mức 30.000 đồng, trong đó có tới 25% số cổ phiếu đang nằm dưới mệnh giá

Đ ơn

vị HoSE

HaST

C

Chỉ số

Điể

m 315,62 105,12

Số doanh nghiệp niêm yết

Số cổ phiếu niêm yết

Tỷ

Giá trị thị trường

Tỷ đồng

170.30

0 55.000

Cùng với sự suy giảm của thị trường, hầu hết các cổ phiếu đều mất giá đi từ 60%-80% giá trị so với một năm trước Trong đó ba cổ phiếu giảm mạnh nhất là TLT, VHG và DQC với mức giảm trên 90% Cổ phiếu DQC của CTCP Bóng đèn Điện Quang lên sàn ngày 21/2 với giá tham chiếu 290.000 đồng/cp nhưng kết thúc năm chỉ còn 15.600 đồng/cp

Lượng cổ phiếu niêm yết tăng lên nhưng do thị giá của các cổ phiếu giảm đáng kể nên đã làm cho giá trị vốn hóa của thị trường giảm mạnh Tính theo giá đóng cửa ngày 31/12/2007, giá trị thị trường của tất cả các cổ phiếu đang niêm yết là hơn 225.300 tỷ đồng, trong khi đó, một năm trước, con số này là 494.400 tỷ đồng (tương ứng giảm 54%)

Thua lỗ vì đầu tư tài chính

Bên cạnh sự sụt giảm của các chỉ số chứng khoán, một trong những điểm đáng chú của năm là việc hàng loạt các doanh nghiệp thông báo thua lỗ Ngoài những khó khăn trong hoạt động sản xuất kinh doanh (chi phí đầu vào gia tăng, đầu ra khó khăn…) thì đã phần các doanh nghiệp lỗ là do phải trích lập các khoản dự phòng đầu tư tài chính do chứng khoán giảm giá Tính đến hết quý III, lỗ nặng nhất là Công ty Chứng khoán Bảo Việt (BVS) với mức lỗ hơn 300 tỷ đồng Với việc các

cổ phiếu tiếp tục mất giá mạnh trong quý IV, nhiều khả năng con số doanh nghiệp báo cáo thua lỗ sẽ tiếp tục gia tăng

Hoạt động IPO trầm lắng

Một hệ quả trực tiếp từ sự suy giảm của thị trường niêm yết là hoạt động sự ế ẩm trong hoạt động đấu giá cổ phần ra công chúng Nhiều cuộc đấu giá thất bại do tỷ

lệ đặt mua của nhà đầu tư rất thấp hoặc phải hủy bỏ Trong năm 2007, khi thị trường vẫn còn khởi sắc, nhiều doanh nghiệp đã dễ dàng huy động vốn qua thị trường chứng khoán thì năm nay hoạt động này đã không còn hấp dẫn trong con mắt của nhà đầu tư

Một loạt kế hoạch cổ phần hóa các tổng công ty lớn đã không thể thực hiện, trong năm chỉ có 3 doanh nghiệp lớn tiến hành đấu giá cổ phần lần đầu ra công chúng là Sabeco, Habeco và Vietinbank Được tổ chức không lâu sau đợt IPO của

Vietcombank, hai đợt IPO của hai đại gia ngành bia Sabeco và Habeco đã không nhận được nhiều sự quan tâm của nhà đầu tư và lượng cổ phần không được mua hết vẫn còn khá lớn Tuy nhiên, Habeco có phần may mắn hơn khi cổ đông chiến lược Carlberg mua lại toàn bộ lượng cổ phần không bán được Vietinbank tiến hành IPO thành công với toàn bộ lượng cổ phiếu được bán hết có thể xem là điểm nhấn khép lại năm 2008 đầy biến động

TTCK Việt Nam 2009

5 quãng thăng trầm

TTCK Việt Nam trong năm 2009 đã trải qua 5 giai đoạn tăng giảm, trong đó có 3 đợt giảm điểm và 2 đợt tăng điểm (xem đồ thị dưới)

Giai đoạn đầu năm từ ngày 2/1 đến ngày 24/2 là giai đoạn tiếp nối chuỗi giảm điểm từ năm 2008 và mức đáy 234,66 điểm của VN-Index đã thiết lập vào ngày 24/2 Trong giai đoạn này, các biện pháp hỗ trợ kinh tế của Việt Nam mới thực hiện từ cuối tháng 1 chưa đủ thời gian để phát huy tác dụng TTCK thế giới vẫn bị bao trùm trong sự hoài nghi về con số thiệt hại mà các ngân hàng Mỹ phải gánh chịu và nguy cơ phá sản của các ngân hàng vẫn còn rất lớn

Giai đoạn phục hồi nhanh từ ngày 25/2 đến ngày 10/6, VN-Index đã tăng 118% trong 72 ngày với 3 đợt sóng lên, các sóng càng về sau càng có tốc độ tăng nhanh NĐT trong nước, trong đó có phần quan trọng của các NĐT cá nhân, đã mạnh dạn mua vào ở vùng đáy và giúp TTCK lấy lại động lực Tiếp theo đó, các gói kích thích kinh tế quy mô lớn được chính phủ nhiều nước áp dụng đã làm tăng niềm tin của giới đầu tư TTCK thế giới bắt đầu phục hồi đã tiếp thêm đà cho TTCK Việt Nam

Tăng trưởng tín dụng và giải ngân vốn hỗ trợ lãi suất của Việt Nam tăng nhanh từ tháng 3 (tăng trưởng tín dụng tháng 4 và 5 là 4,8% và 4,2%) Thời gian này chưa

có sự kiểm tra chặt chẽ đối với việc sử dụng tín dụng, nên nhiều khả năng một phần tín dụng mới đã làm tăng luồng tiền cho TTCK Ban đầu, nhiều NĐT tổ chức còn nghi ngại về xu hướng tăng nhưng sau đó khối này cũng bắt đầu vào cuộc Trong thời gian đó cũng xuất hiện sự tham gia tích cực trở lại của NĐT nước ngoài với 2 đợt mua thấp bán cao rất nhịp nhàng (xem chart mua-bán của NĐT)

Giai đoạn điều chỉnh từ ngày 12/6 đến ngày 20/7 Sau một thời gian tăng nóng, sự điều chỉnh đến như một tất yếu Tuy nhiên, trong giai đoạn này không có nhiều thông tin tiêu cực mà ngược lại, những biện pháp kích thích kinh tế đã bắt đầu phát huy tác dụng Sản xuất công nghiệp ước tính tăng 8,2% trong tháng 6 (cao hơn 7,2% của tháng 5 và hơn hẳn mức 2,5% của quý I), chỉ số bán lẻ tăng 8,8% (cuối năm 2008 là 6,5%), ước tính GDP cuối năm 2009 được điều chỉnh tăng lên so với trước (trong kịch bản lạc quan, GDP năm 2009 được ước tính là 4,9%)

Sự điều chỉnh mang tính kỹ thuật của thị trường Việt Nam, trong khi TTCK thế giới lại tăng điểm khá mạnh đã tạo ra một sự kìm nén đối với sức cầu Và khi được giải tỏa, sức cầu đã làm VN-Index bật mạnh trong những ngày cuối tháng 7 và sau

đó là đợt sóng lên kéo dài 3 tháng

Giai đoạn tăng điểm từ ngày 22/7 đến ngày 22/10 Nếu như đợt tăng điểm trong giai đoạn đầu năm phần nào đến từ niềm tin và luồng tiền, thì đợt tăng điểm lần này có thêm sự hỗ trợ mạnh bởi các dấu hiệu hồi phục kinh tế trong nước và quốc

tế

Đầu tháng 8 cũng đã có đề xuất cho gói kích thích kinh tế thứ 2 và nâng hạn mức tăng trưởng tín dụng trong năm 2009 từ 27% lên 30%, điều này thêm củng cố cho

luồng tiền đổ vào TTCK Các thông tin về kết quả kinh doanh và chia thưởng cổ phiếu được tận dụng để nâng giá cổ phiếu Nhóm cổ phiếu BĐS được chú ý từ cuối tháng 8 đã trở thành động lực kéo thị trường vào tháng 9 trong bối cảnh thị trường BĐS khá khởi sắc so với đầu năm

Cuối tháng 9, đầu tháng 10, mặc dù thị trường điều chỉnh do đã tăng điểm khá mạnh trước đó, nhưng luồng tiền từ đòn bẩy tài chính trong tháng 10 đã một lần nữa làm tăng sức cầu và đẩy thị trường lên đỉnh cao mới Chính bởi lượng đòn bẩy lớn, TTCK trở nên rất nhạy cảm với các chính sách vĩ mô và tiền tệ, đây chính là tiền đề để cho đợt điều chỉnh kéo dài cho đến hết năm 2009

Đợt điều chỉnh từ ngày 23/10 đến cuối năm: bắt đầu bằng phiên thứ Sáu (23/10) với khối lượng giao dịch kỷ lục, thị trường bắt đầu chu kỳ điều chỉnh bởi nhiều thông tin không tích cực từ chính sách vĩ mô và tiền tệ Bên cạnh các tin đồn về thắt chặt chính sách tiền tệ khiến thị trường nhiều lúc chao đảo, sự căng thẳng thanh khoản của hệ thống ngân hàng và diễn biến bất thường của giá vàng, ngoại tệ cũng có những tác động lớn đến TTCK

Nhưng tác động mạnh nhất đến thị trường phải kể đến việc NHNN bất ngờ quyết định nâng lãi suất cơ bản vào cuối tháng 11 Sự điều chỉnh này thể hiện sự thay đổi trong chính sách vĩ mô từ hỗ trợ tăng trưởng sang hướng ổn định vĩ mô (kèm theo

là hạn chế nới lỏng tín dụng) sau khi kỳ họp Quốc hội kết thúc

Yếu tố hỗ trợ TTCK tăng điểm trong năm 2009

Nhìn lại 2 đợt tăng điểm trong năm 2009, có thể thấy có 2 yếu tố quan trọng hỗ trợ

là yếu tố cơ bản của DN và yếu tố luồng tiền cho TTCK

Xét ở khía cạnh DN, kết quả kinh doanh của các công ty niêm yết đã có sự cải thiện đáng kể so với cuối năm 2008 Ngành vật liệu xây dựng và xây dựng được hưởng lợi trực tiếp nhiều nhất từ gói kích thích kinh tế; ngành vật liệu cơ bản và hàng tiêu dùng nhờ có giá nguyên vật liệu giảm thấp do suy thoái kinh tế nên gia tăng được tỷ suất lợi nhuận; các DN có đầu tư tài chính có được nguồn thu lớn từ hoàn nhập dự phòng và lãi đầu tư chứng khoán; trong khi ngành BĐS cũng có hoạt động tốt hơn nhờ luồng tiền từ gói kích thích kinh tế Ngành ngân hàng cũng có điều kiện thuận lợi trong năm 2009 với mức tăng trưởng tín dụng cao, lợi nhuận lãi biên được cải thiện và có thêm các nguồn thu từ đầu tư tài chính

Lợi nhuận của các DN niêm yết đã được cải thiện nhanh từ quý II và và luôn có xu hướng cao hơn so với kỳ vọng trước đó Chúng tôi đã liên tục điều chỉnh tăng ước tính lợi nhuận của các công ty để theo kịp sự tăng trưởng nhanh này Vào tháng

4/2009, chúng tôi ước tính tăng trưởng LNST năm 2009 của 30 công ty trong rổ SSI30 là 8,4%; đến tháng 6, tỷ lệ tăng trưởng này đã được điều chỉnh tăng lên 27,6% Tháng 7 tăng lên 33%, tháng 8 là 43,9% và đến tháng 9 là 51%

Về luồng tiền vào thị trường Đây là yếu tố khó đo lường nhưng lại có một sức mạnh rất lớn Kênh quan trọng nhất của luồng tiền này là từ hệ thống ngân hàng

Cả 2 đợt hồi phục của thị trường đều có dấu ấn việc nới lỏng chính sách tiền tệ và khi có sự căng thẳng đối với luồng tiền từ các ngân hàng, TTCK đều bước vào giai đoạn điều chỉnh

Gần đây nhất là đợt tăng điểm trong tháng 10 với lượng cho vay ký quỹ của các CTCK tăng đột biến đã đẩy thị trường lên đỉnh cao nhất của năm, mặc dù cuối tháng 9 chúng tôi đã có cảnh báo về rủi ro vĩ mô có thể xảy ra Tuy nhiên, ngay sau

đó, những thông tin về việc thắt chặt tiền tệ đã ngay lập tức tác động đến sức cầu

Do thời gian được vay ngắn, nhiều NĐT phải bán ra để trả nợ và càng làm tăng áp lực bán ra khi thị trường giảm điểm Đây chính là tác dụng tiêu cực của việc dùng đòn bẩy tài chính khi các khoản đầu tư chứng khoán vẫn bị coi là rủi ro cao và luôn được NHNN kiểm soát chặt chẽ (xem đồ thị dưới)

So sánh định giá, tăng trưởng GDP và diễn biến

giá

Thị trường chứng khoán Việt Nam 2010

11 tháng đầu năm trở nên buồn tẻ với đa số nhà đầu tư, chỉ số VN-Index đi được gần hết quãng đường của năm trong kênh xu hướng xuống Phiên mở cửa năm

2010, chỉ số VN-Index ở mốc 540 điểm, kết thúc phiên 30/11, VN-Index còn 446 điểm, mất 94 điểm

Thanh khoản giảm đáng kể

Mặc dù lượng cổ phiếu niêm yết (bao gồm những cổ phiếu mới niêm yết và cổ phiếu phát hành thêm) 6 tháng đầu năm đã bằng lượng bổ sung thêm của cả năm 2009, nhưng thanh khoản của thị trường lại không được cải thiện so với năm 2009

Thanh khoản có xu hướng giảm từ tháng 7 trở lại đây, thể hiện niềm tin của nhà đầu tư đang mất dần, một lượng tiền đã chuyển qua các kênh đầu tư khác có tỷ suất sinh lời hấp dẫn hơn như ngoại hối, vàng… hoặc để tiền trong tài khoản chờ đợi một xu hướng thị trường tăng một cách

rõ ràng hơn mới gia nhập

Khối lượng giao dịch bình quân mỗi phiên của cả hai sàn trong 11 tháng đạt

khoảng 30.3 triệu cổ phiếu và giá trị bình quân khoảng 1,018 tỷ đồng Trong khi đó con số này trong năm 2009 là 42 triệu cổ phiếu và giá trị giao dịch đạt 1,400 tỷ đồng Khối lượng giao dịch đạt thấp kỷ lục vào ngày 01/11 với chỉ 18.02 triệu cổ phiếu được chuyển nhượng, và đạt điểm đỉnh vào ngày 07/05 với khối lượng là 105.28 triệu cổ phiếu

Khối ngoại đẩy mạnh mua ròng

Một điểm tích cực trong 11 tháng là sự gia tăng của nhà đầu tư nước ngoài

(NĐTNN) Thông tin từ Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam (VSD) cho biết, tính đến ngày 30/11/2010, Trung tâm đã cấp mã số giao dịch chứng khoán cho 14,731NĐTNN, trong đó có 1,416 nhà đầu tư tổ chức và 13,315 nhà đầu tư cá nhân Liên quan đến hoạt động và giao dịch của NĐTNN, một sự ngạc nhiên thú vị

là khi các báo cáo của các tổ chức nước ngoài tỏ ra khá bi quan về vấn đề lạm phát,

Nhà đầu tư đã nếm trải nhiều

cảm xúc trong 11 tháng đầu năm

thâm hụt thương mại, lo ngại về chính sách tiền tệ của Việt Nam thì đó cũng là lúc khối ngoại có 7 tháng mua ròng tính tới hết tháng 11

Trong 11 tháng đầu năm, các NĐTNN đã mua 11,572 tỷ đồng

Giao dịch của khối ngoại chiếm trung bình khoảng 6-8% giá trị giao dịch toàn thị trường, họ đã không còn là kim chỉ nam định hướng cho thị trường như trong năm

2009 nữa Khoảng thời gian gần đây động thái đỡ giá cổ phiếu Bluechip được diễn

ra một cách khá lộ liễu Với động thái mua ròng liên tục trong 7 tháng liền chứng

tỏ một sự kỳ vọng của nhà đầu tư nước ngoài vào nền kinh tế Việt Nam trong tương lai gần

Vĩ mô còn nhiều bất ổn

Năm 2010 sắp qua đi, một năm chứng khoán gắn liền với chính sách tiền tệ, sự tăng trưởng tín dụng khó khăn của những tháng đầu năm đã hạn chế dòng tiền chảy vào thị trường chứng khoán Tưởng chừng con số tăng trưởng lạm phát 7% so với năm 2009 dễ dàng đạt được khi 7 tháng đầu năm CPI mới tăng 4.84% và tăng trưởng tín dụng mới có 12.97% Nhưng những tháng cuối năm lạm phát tăng chóng mặt, tháng 11 tăng gần 2%, tăng trưởng tín dụng tháng 9 lên đến 4.25%

Hiện tại lãi suất cho vay tiêu dùng và sản suất đang ở mức khá cao, giao động ở 15 – 20% Nhiều ngân hàng lại có “sân chơi sau” khi Nhà nước phát hành ra một lượng trái phiếu chính phủ khổng lồ với lãi suất đủ hấp dẫn Họ mua trái phiếu

chính phủ trên và mang thế chấp trên thị trường mở lấy vốn lãi suất thấp hơn để cho vay hưởng chênh lệch lãi suất Và đây là mảng nhiều ngân hàng đang hướng tới trong giai đoạn khó khăn này Với lãi suất đầu ra cao, cộng với sự không mặn

mà của các ngân hàng thương mại, nó tạo lực cản cho dòng tiền vào thị trường chứng khoán, tạo nên một thị trường ảm đạm trong những tháng đầu năm

Trong ngắn hạn, việc lãi suất huy động cao cũng tạo ra yếu tố tích cực, giúp thu hút một lượng ngoại tệ rất lớn chảy vào trong nước nhờ chênh lệch lãi suất VND tại Việt Nam và lãi suất của các đồng ngoại tệ tại các nước Lãi suất của Việt Nam cao gấp 10 lần so với lãi suất USD ở Mỹ, tương tự với đồng Yên nhật Vì vậy, nhà đầu

tư nước ngoài mang ngoại tệ vào Việt Nam đầu tư gián tiếp qua các kênh chứng khoán (một nguyên nhân lý giải cho động thái mua ròng nhà đầu tư nước ngoài những tháng gần đây), tiền gửi ngân hàng Việt Nam… Nhưng nó cũng tiềm ẩn một rủi ro vì đây là khoản đầu tư ngắn hạn, có tính thanh khoản cao nên khi có biến họ

có thể dễ dàng rút tiền ra khỏi hệ thống và làm xáo trộn thị trường ngoại hối của Việt Nam

Nỗi ám ảnh mang tên… 13

Thông tư 13 được đưa ra vào tháng 5/2010 với thời hạn áp dụng dự kiến vào ngày 01/10/2010 Vào thời điểm đó nhà đầu tư dường như không để ý tới nội dung của thông tư này Nhưng càng đến gần ngày áp dụng, nó lại là nguyên nhân chính gây nên một đợt sóng giảm dài và mạnh trên thị trường từ giữa tháng 7 đến gần cuối tháng 8 Không loại trừ tác động của những “nhà tạo lập thị trường” muốn té nước theo mưa, cố tình tạo một tâm lý bi quan cho nhà đầu tư để đẩy thị trường xuống sâu hơn

Sau khi thông tư 19 đưa ra, bổ sung cho những bất cập của thông tư 13 đã giải tỏa tâm lý đang bị đè nặng bởi cái bóng của thông tư 13 Và những con số tích cực được công bố như GDP quý 3 tăng 7.16%, chín tháng đầu năm tăng 6.52%, nhưng cũng không cải thiện được xu hướng giảm với giá trị giao dịch èo uột của thị

trường

Với lỗ lực cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước của chính phủ, ngân hàng nhỏ tăng vốn điều lệ lên 3,000 tỷ đồng Cộng thêm lượng cổ phiếu chia tách, phát hành thêm của các doanh nghiệp đang niêm yết đã tạo nên một lượng cung ồ ạt trên thị

trường Trong khi đó, dòng tiền mới không được bổ sung vào thị trường, lượng tiền

ít ỏi hiện tại đang có xu hướng rời bỏ thị trường do không có khả năng kiếm lời đã tạo nên một bức tranh ảm đạm cho thị trường chứng khoán Việt Nam năm 2010