BÀI THẢO LUẬN phân tích thị trường tài chính hợp đồng hoán đổi (swap)

Hợp đồng hoán đổi Swap• Trong lĩnh vực tài chính, hợp đồng hoán đổi, hay còn gọi là hợp đồng SWAP, là một công cụ tài chínhphái sinh derivative trong đó hai bên đối tác trao đổi một dò

BÀI THẢO LUẬN PHÂN TÍCH THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH

PHẠM VĂN BÁCH

Hợp đồng hoán đổi (Swap)

• Trong lĩnh vực tài chính, hợp

đồng hoán đổi, hay còn gọi là

hợp đồng SWAP, là một công cụ

tài chínhphái sinh (derivative)

trong đó hai bên đối tác trao đổi

một dòng tiền (cash flow) này lấy

một dòng tiền khác của bên kia

Những dòng tiền này gọi là các

nhánh của swap (legs), các dòng

tiền được tính toán dựa trên

một con số ước tính nhất định

• Các hợp đồng hoán đổi

thường được dùng để phòng ngừa các loại rủi ro tài chính (như rủi ro về lãi suất thay đổi, rủi ro về tỉ giá, rủi ro về giá cổ phiếu), để hưởng các

ưu đãi dành cho các công ty trong nước, hoặc để nhằm mục đích đầu cơ

• Các hợp đồng Swap thường được giao dịch bên ngoài các thị trường giao dịch tập trung, hay nói cách khác nó là một loại công cụ tài chính phái sinh OTC (Over the counter) Hợp đồng Swap không thể được mua bán trao đổi như là các loại chứng khoán hay hợp đồng tương lai, mà chúng thực sự là những hợp đồng cá biệt giữa hai bên xác định Do đó, cách duy nhất để thoát ra khỏi hợp đồng này là bằng thoả thuận song phương với phía đối tác để huỷ hợp đồng, hoặc bằng cách chuyển nhượng nó cho bên thứ ba với điều kiện

có sự đồng ý của phía đối tác.

• Có rất nhiều loại hợp đồng

, SWAP lãi suất, SWAP

chứng khoán mỗi loại

SWAP có một đặc điểm

riêng.

Swap lãi suất (Interest rate swap)

• Hợp đồng swap lãi suất là

một dạng khá phổ biến

trong các công cụ tài

đồng này, một bên sẽ

hoán đổi một dòng lãi suất

của mình lấy dòng lãi suất

của đối phương

• Dòng lãi suất là gì? Đó là tập hợp các khoản lãi suất trong tương lai của một khoản

đầu tư Đối với dòng lãi suất

cố định thì thu nhập từ

khoản đầu tư là đều nhau

trong những khoảng thời

gian tương đương, còn dòng lãi suất biến đổi thì không.

• Swap lãi suất thường là kiểu hoán đổi giữa (lãi suất) "cố định - biến

đổi", nhưng cũng có khi là "biến

động - biến động" Về mặt lý thuyết thì loại thứ ba "cố định - cố định" cũng có thể thực hiện được, nhưng

do toàn bộ dòng lãi suất có thể xác định được ngay thời điểm kí hợp đồng swap nên chẳng có lý do gì mà hai bên lại tiến hành hoán đổi cho nhau nếu các khoản đầu tư có

chung đơn vị tiền tệ

• Swap lãi suất "cố định - biến động"

thường được sử dụng khi các công ty muốn thay thế rủi ro trước biến động lãi suất của mình bằng một lãi suất ổn

định, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động quản trị chiến lược, vì khi đó công

ty sẽ dễ dàng xác định các nhân tố ảnh hưởng hơn Ở chiều swap ngược lại,

bên tham gia muốn đổi lãi suất ổn định của mình lấy lãi suất biến động, mà theo

kì vọng của anh ta là có lợi hơn Hãy

theo dõi ví dụ dưới đây để hiểu rõ hơn:

• Ngoài ra swap lãi suất còn giúp các bên giảm chi phí sử dụng vốn Nếu A và B hoạt động trong điều kiện giống nhau thì có vẻ như SWAP chỉ là một trò chơi

có tổng bằng 0 (zero sum game) khi

mà lợi ích bên này lại là thiệt hại của bên kia Tuy nhiên, khi A và B hoạt

động trong những môi trường khác

nhau, tiếp cận với những nguồn lực

khác nhau, thì vẫn có một khoảng nào

đó khiến cả hai cùng có lợi

Swap tiền tệ (Currency swap)

• Swap tiền tệ là một hợp

đồng trao đổi ngoại tệ giữa

hai bên, sau một khoảng

thời gian nhất định, số tiền

đó sẽ được hoán đổi ngược

trở lại như ban đầu

• Về cơ bản swap tiền tệ tương tự như swap

lãi suất, điểm khác nhau cơ bản là swap

tiền tệ được thực hiện giữa hai đồng tiền

khác nhau còn swap lãi suất thực hiện

trên cùng một đơn vị tiền tệ Ngoài ra, nếu như trong swap lãi suất, khoản tiền

gốc không thực sự được chuyển giao, hai bên chỉ hoán đổi lãi suất cho nhau trên

một số tiền danh nghĩa của hợp đồng, thì trong swap tiền tệ có sự chuyển giao của

số tiền thực tế của hợp đồng 2 lần: lúc bắt đầu swap và lúc kết thúc swap

• Swap tiền tệ có thể là hợp đồng ngắn hạn hoặc dài hạn, thời hạn của nó có thể kéo dài đến 10 năm hoặc hơn

Không giống như vay giáp lưng, theo luật kế toán của một số nước, hợp đồng hoán đổi tiền tệ không được coi

là một khoản vay, do đó nó không

phản ánh trên bảng cân đối kế toán Một hợp đồng hoán đổi tiền tệ bao giờ được cấu thành từ 2

phần, bắt đầu là một vụ trao đổi tiền

tệ (nhánh ngắn), và kết thúc bằng

việc thực hiện một hợp đồng kì hạn

• Để tính toán giá trị của hợp đồng

SWAP người ta cũng sử dụng kĩ thuật

chiết khấu dòng tiền về thời điểm hiện tại như các hợp đồng SWAP

khác Nhìn chung khi bắt đầu tiến

hành nghiệp vụ SWAP, giá trị hiện tại

thuần (Net present value = PVA -

TÌNH HÌNH KINH TẾ THẾ GIỚI

• Cuộc khủng hoảng tài

suy thoái toàn cầu và

hiện đang diễn biến rất

phức tạp

• Nhiều quốc gia đã phải bơm vào nền kinh tế hàng trăm cho đến

hàng nghìn tỷ USD để cứu vãn tình hình và ổn định kinh tế Đó là chưa

kể đến những thiệt hại tiếp theo từ kinh tế suy giảm, không tăng

trưởng, rối loạn đang chờ phía

trước Cho đến nay, tác động lớn nhất của cuộc khủng hoảng này là làm thay đổi hoàn toàn và sâu sắc ngành công nghiệp tài chính Mỹ và

hệ thống tài chính toàn cầu

• Sự sụp đổ của những ngân hàng lớn đã gây nên những lo ngại và mất niềm tin của dân chúng

Ngay cả các quỹ đầu tư tiền tệ, vốn được coi là góc an toàn bậc nhất trong hệ thống tài chính

Mỹ, là nền tảng cho hoạt động đầu tư của nước này, cũng gặp khó khăn khi người dân ồ ạt rút tiền do những quan ngại về sự

đổ vỡ tiếp theo.

• Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) nhận định, kinh tế thế giới sẽ tăng

trưởng chậm lại từ mức 5% năm

2007 xuống 3,7% năm 2008 và chỉ còn 2,2% vào năm 2009, trong đó dẫn đầu là sự sa sút của các nền kinh tế phát triển, bởi tác động của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đang ngày càng lan rộng Tốc độ tăng trưởng ở khu vực các nước kinh tế phát triển dự báo sẽ giảm 0,3% năm 2009

• IMF dự đoán nền kinh tế Mỹ, nền kinh tế lớn nhất thế giới

sẽ giảm 0,7% trong năm

2009 thay vì mức dự báo

tăng 0,1% trước đây Tăng

trưởng kinh tế ở khu vực sử dụng đồng ơ-rô được dự báo

sẽ giảm 0,5% trong năm

2009 so với tăng 0,2% theo

dự báo hồi tháng 10.

• IMF đã hạ mức dự báo tốc độ tăng trưởng kinh tế năm 2009 của các nước đang phát triển

từ 6,1% (đưa ra hồi tháng 08) xuống còn 5,1% Đối với các nước đang phát triển ở

10-châu Á, IMF dự báo tăng

trưởng năm 2009 sẽ là 7,1%, thấp hơn 0,6% so với dự

đoán trước đó.

• tốc độ tăng trưởng kinh tế ở các nước Đông Á, trong đó có Trung Quốc, vẫn bảo đảm mức tăng trưởng dương

Tuy nhiên, những dự báo này cũng

cho thấy, tốc độ tăng trưởng bùng nổ

ở khu vực này vẫn tiếp tục chậm lại Tốc độ tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc dự kiến sẽ còn 8,5% trong năm

2009, điều chỉnh giảm 0,88 điểm phần trăm so với dự báo tháng trước, của

Ấn Độ giảm 0,6 điểm phần trăm,

xuống 6,3%