Thay vinh sieu am tim qua thuc quan chi dinh va ky thuat compatibility mode

SIÊU ÂM TIM QUA ĐƯỜNG THỰC QUẢN: CHỈ ĐỊNH VÀ KỸ THUẬT PGS.TS PHẠM NGUYỄN VINH...  Siêu âm tim qua thành ngực TTE: Transthoracic echocardiography  Siêu âm tim trên thượng tâm mạc Epicar

SIÊU ÂM TIM QUA ĐƯỜNG THỰC QUẢN:

CHỈ ĐỊNH VÀ KỸ THUẬT

PGS.TS PHẠM NGUYỄN VINH

 Siêu âm tim qua thành ngực (TTE: Transthoracic

echocardiography)

 Siêu âm tim trên thượng tâm mạc (Epicardial echocardiography)

 Siêu âm tim qua đường thực quản (SATQTQ) (TEE:

Transesophageal echocardiography)

 Siêu âm tim trong lòng mạch (Intravascular echography)

 Siêu âm trong buồng tim (Intracardiac echocardiography)

GIẢI PHẪU HỌC THỰC QUẢN

 Ống cơ, kích thước 2cm x

25cm

 Nối từ yết hầu đến dạ dày

 Nằm sau: khí quản

phế quản chính bên trái

nhĩ trái thất trái

LỊCH SỬ

 Frazin và c/s (1976) : SAQTQ với siêu âm TM

 Hisanaga và c/s (1977) : SAQTQ với siêu âm 2D

 Matsumoto và c/s (1980) : SAQTQ để khảo sát chức năng thất trái khi mổ tim

 Schluter và c/s (1982) : sử dụng đầu dò phased array đặt

ở đầu ống nội soi mềm dạ dầy

 Thập niên 80 : ứng dụng Doppler trong SAQTQ

DỤNG CỤ

Ngày nay đầu dò siêu âm qua thực quản được gắn vào ống nội soi mềm dạ dầy

1 Đầu dò một bình diện (Monoplane transducers)

 Loại phased array có 64 phần tử (elements)

 Thường là 5 MHz

 Đầu xa: rộng 14mm x dầy 11mm x 27mm

 Nút vặn phía trong (lớn): giúp động tác gập tới trước và sau

(anterior and posterior flexion)

 Nút vặn ngoài (nhỏ): giúp động tác nghiêng phải và trái (right and left lateral movement)

 Đầu xa có thể vận động: 1200 với động tác gập trước, 900 với động tác gập sau và nghiêng

2 Đầu dò hai bình diện (Biplane transducers)

 Loại phased array, 64 phần tử

 Dầy 6 – 14mm, rộng 14 – 30mm, dài 41mm

 Bao gồm 2 đầu dò:

* 1 đầu dò thẳng đứng (vertical array transducer)

* 1 đầu dò nằm ngang (horizontal array transducer)

7

3 Đầu dò đa bình diện (Multiplane probe or omniplane probe)

 Bao gồm tính năng cơ học và phased array Do đó chỉ cần 1

đầu dò xoay quanh 1 trục trung tâm

 5 MHz, 64 phần tử – 92 phần tử

 Kích thước: thế hệ 1: rộng 16,7mm; dầy 11,2mm và

dài 45mmhiện nay: nhỏ hơn

10

4 Bộ phận cảm ứng nhiệt độ:

 Giúp ngưng hoạt động đầu dò khi nhiệt độ bên ngoài đầu dò

cao hơn nhiệt độ định sẵn theo chương trình

 Nhiệt độ thường được cài là 42,250C

 Giúp tránh tai biến làm phỏng thực quản

5 Chăm sóc và làm sạch đầu dò:

 Trước khi dùng nên quan sát đầu dò xem có thủng, rách

 Rửa sạch với nước, xà bông hoặc dung dịch có enzyme sau

dùng (loại trừ nước bọt)

 Ngâm vào nước dung dịch Glutaraldehyde 20 phút Rửa sạch

bằng nước

KỸ THUẬT KHÁM NGHIỆM

1 Chuẩn bị bệnh nhân:

 Nhịn đói 4 – 6 giờ trước SAQTQ

 Nghi ngờ có bệnh thực quản: chụp thực quản có uống baryte hoặc nội soi

thực quản trước để loại trừ: lỗ dò

nghẹt các bất thường khác

 Gỡ răng giả nếu có

 Dụng cụ hồi sức

 Gây tê niêm mạc tại chỗ: bơm xylocaine 4% (đỉnh cao tác dụng 2 – 5 phút; kéo dài 30 -45 phút)

 Tiêm thuốc an thần: Diazepam 5 -10mg TM hoặc Midazolam (Hypnovel) 0,1 mg/kg

 Một vài tác giả: tiêm Atropine 0,5mg dd giúp bớt tiết nước bọt

 Kháng sinh phòng VNTMNT: chỉ dành cho b/n có nguy cơ cao (van nhân tạo, tiền sử VNTMNT)

2 Chống chỉ định:

 Bệnh lý thực quản: nghẹt, lỗ dò, bướu, xơ cứng bì, varices thực

quản

 Bệnh khớp cổ atlantoaxial (c1 c2) nặng (không thể gập cổ lại)

 Đã có tiền sử xạ trị vùng ngực

 Thủng nội tạng

3 Thao tác:

 Bệnh nhân nằm nghiêng trái – đầu gối hơi cao, cổ gập nhẹ

 Đặt miếng chống cắn (bite – guard)

 Dùng 2 tay: tay trái cầm đuôi, tai phải đẩy đỉnh đầu dò vào miệng Vặn hơi gập đầu dò

 Khi đỉnh đầu dò sát hầu, bảo b/n nuốt, đồng thời đẩy nhẹ

 Không bao giờ ấn mạnh Nếu đưa nhẹ vào không được, kéo ra thực hiện lại

 Tỷ lệ thất bại 1,5% - 1,9%

14

CHỈ ĐỊNH

A Các b/n mà siêu âm qua thành ngực cho hình ảnh không rõ:

1 Béo phì, có bệnh phổi mạn tính, mới mổ xương ức thượng vị.

2 Tìm huyết khối nhĩ, tiểu nhĩ (trước mổ tim kín, hẹp 2 lá, sốc điện)

3 Viêm nội tâm mạc nhiễm trùng: van tự nhiên

van nhân tạo

4 Bóc tách ĐMC

5 Đứt cột cơ

6 Bệnh tim bẩm sinh: các cấu trúc phía sau (TMP, thân chính và nhánh

ĐMP, tiểu nhĩ) hẹp eo ĐMC Thông liên nhĩ

B SAQTQ trong phẫu thuật

 Theo dõi chức năng thất trái

 Lượng định tưới máu cơ tim

 Phát hiện hở van

 Phát hiện bọt khí trong lòng mạch, xảy ra do thủ thuật ngoại

 Khảo sát kết quả phẫu thuật: sửa van, đóng Shunt

 Xác định vị trí vào và ra của bóc tách ĐMC

C SAQTQ trong phòng hồi sức:

 Hình ảnh rõ hơn siêu âm qua thành ngực

 Có trong tất cả các chỉ định của siêu âm qua thành ngực ở

phòng hồi sức

D Trong phòng thông tim:

 Xác định vị trí ống thông khi cần chọc xuyên vách tim

(VLN, VLT)

 Nong van bằng bóng

 Hủy đường dẫn truyền hoặc ổ ngoại vị bằng điện

CÁC VỊ TRÍ CHÍNH CỦA TEE

A: giữa thực quản (ME: midesophagus) – ngang van ĐMC

B: vài cm từ ME (ngang van 2 lá)

C: ngang dạ dầy (TG: transgastric)

TL: Perrino AC et al A practical approach to Transesophageal Echocardiography Lippincott Williams Wilkins 2003, p 23

CÁC TỪ MÔ TẢ CÁCH VẬN ĐỘNG ĐẦU DÒ (TRANSDUCER) VÀ ỐNG DẪN (PROBE)

TL: Perrino AC et al A practical approach to Transesophageal Echocardiography

Lippincott Williams Wilkins 2003, p 23

CÁC MẶT CẮT CƠ BẢN KHI

SIÊU ÂM TIM QUA THỰC QUẢN

TL: Perrino AC et al A practical approach to

Transesophageal Echocardiography

Lippincott Williams Wilkins 2003, p 26

Primary Diagnostic Uses

 Pulmonic valve disease

 Pulmonary artery pathology

 Right ventricular outflow tract pathology

Required structures

 Pulmonic valve

 Tricuspid valve

 Main pulmonary artery (at least 1cm distal to the pulmonic valve)

 Right ventricular outflow tract (at least 1cm proximal to the pulmonic valve)

Primary Diagnostic Uses

 Aortic valve pathology

 Aortic pathology (ascending aorta and root)

 Left ventricular outflow tract pathology

Required structures

 Left ventricular outflow tract (at least 1cmproximal to the aortic valve)

 Aortic valve (visualized cusps approximately equal in size)

 Ascending aorta (at least 1cm distal to the sinotubular junction)

 Neutral with rightward turn

Primary Diagnostic Uses

 Atrial septal defect

 Tumor

Required structures

 Right atrial free wall (or appendage)

 Superior vena cava (at least its entry into the right atrium)

 Interatrial septum

Primary Diagnostic Uses

 Atrial septal defect

 Chamber enlargement/ dysfunction

Primary Diagnostic Uses

 Left atrial appendage mass/thrombus

 Left ventricular apex pathology

 Left ventricular systolic dysfunction (apical segments)

 Left ventricular enlargement

 Left ventricular hypertrophy

 Left ventricular systolic dysfunction (global and regional)

Required structures

 Left ventricular cavity

 Left ventricular walls (> 50% of circumference with visible endocardium)

 Papillary muscles (approximately equal in size and distinct from ventricular wall)

Primary Diagnostic Uses

 Left ventricular systolic dysfunction (basal segments)

Required structures

 Mitral leaflets

 Mitral subvalvular apparatus

 Left ventricle (basal and mid segments)