Bồi dưỡng năng lực ngữ pháp cho trẻ mẫu giáo nhỡ thông qua việc tìm hiểu thế giới thực vật

Kết quả điều tra thực trạng của việc bồi dưỡng năng lực ngữ pháp cho trẻ mẫu giáo nhỡ thông qua các hoạt động tìm hiểu thế giới thực vật ở trường mầm non bằng phiếu trả lời câu hỏi ....

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Phương pháp phát triển ngôn ngữ

Người hướng dẫn

ThS.GVC Phan Thị Thạch

HÀ NỘI 2017

LỜI CẢM ƠN

Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, các thầy cô giáo khoa Giáo dục Mầm non và các thầy cô giáo trong khoa Ngữ văn đã giúp em trong quá trình học tập tại trường và tạo điều kiện cho em thực hiện khóa luận tốt nghiệp

Đặc biệt, em xin tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới cô giáo – Th.S.GVC Phan Thị Thạch, người đã tận tình hướng dẫn em chỉ bảo em trong quá trình học

tập, nghiêm cứu và hoàn thành khóa luận này

Em xin chân thành cảm ơn toàn thể các cô giáo trong trường mầm non Hùng Vương và trường mầm non Sao Mai đã giúp em có những tư liệu tốt

Em cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành tới gia đình, bạn bè đã luôn giúp

đỡ, động viên em trong suốt quá trình học tập và thực hiện khóa luận

Quá trình nghiên cứu và xử lý đề tài, em không thể tránh khỏi những hạn chế, em kính mong nhận được sự đóng góp ý kiến của thầy cô giáo và các bạn

để khóa luận của em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng năm 2017

Sinh viên

Phạm Thị Hoa

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, những số liệu và kết quả trong khóa luận là hoàn toàn trung thực Đề tài chưa được công bố trong bất cứ một công trình khoa học nào

Hà Nội, ngày tháng năm 2017

Sinh viên

Phạm Thị Hoa

KÝ HIỆU VIẾT TẮT

C : Chủ ngữ

DT : Danh từ

ĐT : Đại từ ĐgT : Động từ

HN : Hô ngữ GD&ĐT: Giáo dục và Đào tạo

GV : Giáo viên

KN : Khởi ngữ MGN : Mẫu giáo nhỡ Nxb : Nhà xuất bản

TT : Tính từ TRN : Trạng ngữ

V : Vị ngữ

VD : Ví dụ

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Lịch sử vấn đề 2

3 Đối tượng nghiên cứu 4

4 Mục đích nghiên cứu 4

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 5

6 Phạm vi nghiên cứu 5

7 Phương pháp nghiên cứu 5

8 Cấu trúc khóa luận 6

NỘI DUNG 7

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN 7

1.1 Những hiểu biết chung về năng lực 7

1.1.1 Khái niệm năng lực và năng lực hành động 7

1.1.1.1 Khái niệm năng lực 7

1.1.1.2 Khái niệm năng lực hành động 7

1.1.2 Quá trình hình thành năng lực 7

1.1.3 Năng lực cốt lõi của trẻ mầm non 8

1.1.3.1 Thế nào là năng lực cốt lõi 8

1.1.3.2 Những năng lực cốt lõi của học sinh trong thế kỉ XXI 8

1.1.4 Năng lực ngôn ngữ và năng lực giao tiếp 8

1.1.4.1 Năng lực ngôn ngữ 8

1.1.4.2 Năng lực giao tiếp 9

1.2 Cơ sở ngôn ngữ học 9

1.2.1 Khái quát về ngữ pháp 9

1.2.1.1 Ngữ pháp là gì? 9

1.2.1.2 Các bình diện nghiên cứu ngữ pháp học tiếng Việt 10

1.2.2 Những hiểu biết chung về từ loại và câu trong tiếng Việt 10

1.2.2.1 Từ loại tiếng Việt 10

1.2.2.2 Câu trong tiếng Việt 14

1.3 Cơ sở tâm lý học 18

1.4 Cơ sở giáo dục học 29

CHƯƠNG 2: MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ MẪU GIÁO NHỠ TÌM HIỂU THẾ GIỚI THỰC VẬT THEO ĐỊNH HƯỚNG BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC NGỮ PHÁP CHO TRẺ 21

2.1 Thực trạng năng lực ngữ pháp cho trẻ mẫu giáo nhỡ khi tìm hiểu về thế giới thực vật 21

2.1.1 Kết quả điều tra thực trạng của việc bồi dưỡng năng lực ngữ pháp cho trẻ mẫu giáo nhỡ thông qua các hoạt động tìm hiểu thế giới thực vật ở trường mầm non bằng phiếu trả lời câu hỏi 21

2.2.1.1 Phiếu điều tra số 1 và kết quả điều tra 22

2.2.1.2 Phiếu điều tra số 2 và kết quả 23

2.1.2 Điều tra thực trạng bồi dưỡng năng lực ngữ pháp cho trẻ mẫu giáo nhỡ thông qua các hoạt động tìm hiểu thế giới thực vật ở trường mầm non qua việc tham khảo giáo án của giáo viên 25

2.2 Khảo sát nội dung chương trình tổ chức hoạt động giáo dục cho trẻ mẫu giáo nhỡ tìm hiểu thế giới thực vật 26

2.2.1 Khảo sát nội dung chương trình tổ chức hoạt động giáo dục cho trẻ tìm hiểu thế giới thực vật của bộ giáo dục 26

2.2.2 Khảo sát việc thực hiện nội dung chương trình tổ chức hoạt động giáo dục ở trường mầm non Hùng Vương 30

2.2.2.1 Những thuận lợi giúp giáo viên thực hiện tốt nhiệm vụ dạy học ở các lớp mẫu giáo nhỡ trong trường mầm non 31

2.2.2.2 Những vấn đề hạn chế đến việc bồi dưỡng năng lực ngữ pháp cho trẻ

mẫu giáo nhỡ 32

2.3 Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo nhỡ tìm hiểu về thế giới thực vật theo hướng bồi dưỡng năng lực ngữ pháp cho trẻ 32

2.3.1 Biện pháp giúp trẻ mẫu giáo nhỡ sử dụng đúng từ loại có liên quan đến thế giới thực vật 32

2.3.1.1 Biện pháp giúp trẻ sử dụng đúng từ loại qua việc quan sát vật thật, đồ chơi, tranh ảnh 33

2.3.1.2 Biện pháp giúp trẻ sử dụng đúng từ loại qua một số trò chơi 35

2.3.1.3 Biện pháp giúp trẻ sử dụng đúng từ loại qua việc đọc thơ, ca dao theo mẫu 37

2.3.2 Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo nhỡ bồi dưỡng năng lực sử dụng câu đúng có liên quan đến thế giới thực vật với nội dung, hoạt động, hoàn cảnh, mục đích giao tiếp 38

2.3.2.1 Giúp trẻ tạo câu theo mẫu 39

2.3.2.2 Đàm thoại 41

2.3.2.3 Sử dụng hệ thống câu hỏi 41

2.3.2.4 Cho trẻ thực hành giao tiếp, kể chuyện 42

2.4 Giáo án thể nghiệm 43

KẾT LUẬN 55

TÀI LIỆU THAM KHẢO 57

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Giáo dục mầm non đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách và phát triển năng lực của trẻ vì giáo dục mầm non là bậc học đầu đời của mỗi con người, đặt nền móng cho sự phát triển toàn diện của trẻ Đến nay

đã có hơn 160 nước và tổ chức cam kết coi giáo dục mầm non là một mục tiêu quan trọng của giáo dục con người Ý thức được tầm quan trọng của giáo dục mầm non, ngành GD – ĐT nước ta đã đẩy mạnh quá trình phát triển giáo dục mầm non theo chiều hướng đổi mới Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc đầu tư đào tạo trẻ mầm non – những chủ nhân tương lai của đất nước trong xu thế phát triển của thế giới, trong thông tư số 17/2009/TT – BGDĐT ngày 25/7/2009 của Bộ trưởng BGD&ĐT đã đưa ra mục tiêu dạy học ở trường

mầm non là: “Giúp trẻ em phát triển về thể chất , tình cảm, trí tuệ, thẩm mĩ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ vào lớp một”

Phát triển ngôn ngữ là một nội dung không thể thiếu của chương trình giáo dục học mầm non Nó đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu dạy học của bậc học này trong hệ thống giáo dục quốc dân

Bồi dưỡng cho trẻ mầm non những năng lực cốt lõi trong đó có năng lực ngữ pháp (một trong những nội dung phát triển ngôn ngữ) là một việc làm rất cần thiết Bởi vì, việc làm đó giúp cho giáo dục mầm non thực hiện được những mục tiêu cơ bản phù hợp với giai đoạn cách mạng hiện tại Việc làm đó góp phần định hướng cho giáo dục mầm non tổ chức các hoạt động phù hợp với xu thế chung (xu thế hội nhập) trong thế kỷ XXI

Xu thế hội nhập diễn ra mạnh mẽ đã thúc đẩy ngành giáo dục – đào tạo phải có những thay đổi về nội dung, phương pháp, về hình thức dạy học

Những đổi mới đó thể hiện rõ rệt trong việc lựa chọn nội dung, phương pháp, hình thức của các trường mầm non hiện nay Hầu hết các trường mầm non đều tổ chức hoạt động của trẻ theo đề tài, chủ đề nhằm giúp trẻ:

- Phát triển thể chất

- Phát triển nhận thức

- Phát triển ngôn ngữ

- Phát triển thẩm mĩ

- Phát triển tình cảm và kỹ năng xã hội

Thực tế đã chứng minh những mục tiêu ở bậc học giáo dục mầm non chỉ

có thể đạt được khi trẻ có những năng lực cần thiết trong đó có năng lực ngữ pháp

Theo chúng tôi, việc tìm hiểu thế giới xung quanh là nhu cầu không thể thiếu đối với trẻ mầm non, trẻ luôn có những hoạt động tự mình tìm tòi, khám phá thế giới xung quanh để thỏa mãn nhu cầu của bản thân Chúng ta có thể bồi dưỡng năng lực ngữ pháp cho trẻ thông qua nhiều chủ đề với nhiều hoạt động giáo dục khác nhau

Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc bồi dưỡng năng lực cho đối tượng tiếp nhận sự giáo dục ở trường mầm non, chúng tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài

nghiên cứu của mình là: “Bồi dƣỡng năng lực ngữ pháp cho trẻ mẫu giáo nhỡ thông qua việc tìm hiểu thế giới thực vật”

2 Lịch sử vấn đề

Ngữ pháp tiếng Việt là một vấn đề có sức hấp dẫn với nhiều nhà ngôn ngữ học và nhiều sinh viên sư phạm những Có thể kể ra đây một số tác giả và những công trình nghiên cứu tiêu biểu của họ

- Đinh Văn Đức, Ngữ pháp tiếng Việt – Từ loại, NXB ĐH và Trung học chuyên nghiệp

Trong cuốn giáo trình này, Đinh Văn Đức tập trung nghiên cứu về từ loại tiếng Việt ở các nội dung cơ bản sau: tiêu chí phân loại, khái quát kết quả phân loại Từ đó, ông đi sâu tìm hiểu đặc điểm, ý nghĩa và chức năng ngữ pháp của năm từ loại cơ bản, đó là: danh từ, động từ, đại từ, quan hệ từ và tình thái từ

- Các tác giả Hoàng Văn Thung, Lê A trong cuốn “Ngữ pháp tiếng Việt, trường ĐH SPHN 1, 1994” giới thiệu ba nội dung chính:

+ Sơ lược về ngữ pháp đại cương và từ loại

+ Cú pháp tiếng Việt

+ Ngữ pháp văn bản

- Nguyễn Anh Quế (1996) trong cuốn “Ngữ pháp tiếng Việt, NXB GD”,

đã giới thiệu 10 từ loại trong đó có các từ loại mà các tác giả Đinh Văn Đức, Hoàng Văn Thung và Lê A chưa đề cập đến, đó là thán từ Tuy vậy, từ loại

liên từ mà ông trình bày trong cuốn sách trên thực chất chỉ là một tiểu loại

thuộc quan hệ từ

- Trong những năm gần đây, một số sinh viên khoa Giáo dục Mầm non trong trường đại học Sư phạm Hà Nội 2 đã dành sự quan tâm tìm hiểu về ngữ pháp tiếng Việt từ góc nhìn của chuyên ngành phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non thông qua khóa luận tốt nghiệp của họ

- Nguyễn Thị Ngọc Anh, 2015, Phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo lớn thông qua việc dạy trẻ nói đúng ngữ pháp Ở đây, tác giả Nguyễn Thị

Ngọc Anh tập trung tìm hiểu việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ MGL ở bình diện ngữ pháp câu, thông qua việc giúp trẻ vận dụng đa dạng kiểu câu vào giao tiếp

Đối tượng và mục đích nghiên cứu của các sinh viên kể trên được thể hiện rõ trong tên đề tài khóa luận của họ

Từ kết quả tổng thuật về tình hình nghiên cứu về ngữ pháp tiếng Việt ở những góc nhìn khác nhau có thể thấy: Nghiên cứu về ngữ pháp, về nội dụng biện pháp dạy trẻ mầm non nói đúng ngữ pháp không phải là vấn đề mới, bởi

đã có nhiều người đi trước tìm hiểu Nhưng cho đến nay, chưa có một ai khai thác đề tài: “Bồi dưỡng năng lực ngữ pháp cho trẻ mẫu giáo nhỡ thông qua việc tìm hiểu thế giới thực vật”

3 Đối tƣợng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là: Những biện pháp bồi dưỡng năng lực ngữ pháp cho trẻ MGN thông qua hoạt động tìm hiểu về thế giới thực vật

4 Mục đích nghiên cứu

4.1 Việc thực hiện đề tài trước hết giúp tác giả khóa luận nắm chắc lí luận của việc bồi dưỡng năng lực ngữ pháp cho trẻ MGN, đồng thời xác định được những nội dung, biện pháp giúp trẻ có hiểu biết về ngữ pháp, có năng lực vận dụng những hiểu biết đó để nói đúng ngữ pháp khi tìm hiểu về thế giới thực vật

4.2 Góp phần cung cấp một phần tài liệu tham khảo cho các bạn sinh viên khoa Giáo dục Mầm non và những người quan tâm đến vấn đề bồi dưỡng năng lực ngữ pháp cho trẻ

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Lựa chọn những lí thuyết chuyên ngành xác thực làm cơ sở lí luận cho khóa luận

Khóa luận tập trung tìm hiểu:

- Biện pháp giúp trẻ MGN có hiểu biết về ngữ pháp, có khả năng vận dụng những hiểu biết đó để nói đúng ngữ pháp khi tìm hiểu về thế giới thực vật

- Biện pháp giúp trẻ MGN có thái độ, tình cảm đúng khi tìm hiểu thế giới thực vật

7 Phương pháp nghiên cứu

7.4 Ngoài những phương pháp trên, trong khóa luận chúng tôi còn sử dụng các phương pháp: quan sát, đàm thoại, so sánh, miêu tả,…

8 Cấu trúc khóa luận

Gồm 3 phần:

Phần1: Mở đầu

Phần 2: Nội dung

Phần 3: Kết luận

Phần nội dung gồm những chương sau:

Chương 1: Cơ sở lí luận

Chương 2: Một số biện pháp giúp trẻ MGN tìm hiểu thế giới thực vật theo định hướng bồi dưỡng năng lực ngữ pháp cho trẻ

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN

1.1.Những hiểu biết chung về năng lực

1.1.1 Khái niệm năng lực và năng lực hành động

1.1.1.1.Khái niệm năng lực

Phạm trù năng lực thường được hiểu theo nhiều cách khác nhau và mỗi cách hiểu có những thuật ngữ tương ứng:

- Năng lực hiểu theo nghĩa chung nhất là khả năng mà cá nhân thể hiện khi tham gia một hoạt động nào đó ở một thời điểm nhất định Chẳng hạn, khả năng giải toán, khả năng nói tiếng Anh…

- Năng lực là khả năng thực hiện hiệu quả một nhiệm vụ, một hành động

cụ thể, liên quan đến một lĩnh vực nhất định dựa trên cơ sở hiểu biết, kĩ năng,

kĩ xảo và sự sẵn sàng hành động

1.1.1.2 Khái niệm năng lực hành động

Năng lực hành động là khả năng huy động tổng hợp các kiến thức, kĩ

năng và các thuộc tính tâm lí cá nhân khác như hứng thú, niềm tin, ý chí… để thực hiện thành công một loại công việc trong một bối cảnh nhất định

1.1.2 Quá trình hình thành năng lực

Quá trình hình thành năng lực gồm các bước:

1) Tiếp nhận thông tin

2) Xử lý thông tin (thể hiện hiểu biết/ kiến thức)

3) Áp dụng/ vận dụng kiến thức (thể hiện kĩ năng)

4) Thái độ và hành động của con người trong những điều kiện, hoàn cảnh cụ thể

Sự kết hợp các bước trên tạo thành năng lực ở người học

1.1.3 Năng lực cốt lõi của trẻ mầm non

1.1.3.1.Thế nào là năng lực cốt lõi?

Năng lực cốt lõi (còn gọi là năng lực chung) là năng lực cơ bản, thiết yếu

mà bất kì một người nào cũng cần để sống, học tập và làm việc Tất cả các hoạt động giáo dục (bao gồm các môn học và hoạt động trải nghiệm sáng tạo) với khả năng khác nhau nhưng đều hướng tới mục tiêu hình thành và phát triển các năng lực cốt lõi khác nhau, tuy nhiên trong các hệ thống này thường gồm có:

- Kĩ năng sống và kĩ năng nghề nghiệp

- Kĩ năng học tập và kĩ năng đổi mới

- Kĩ năng về thông tin, đa phương tiện và công nghệ

1.1.3.2 Những năng lực cốt lõi của học sinh trong thế kỉ XXI

- Năng lực làm chủ kiến thức các môn học cốt lõi

- Năng lực nhận thức về các chủ đề của thế kỉ XXI

- Các năng lực tư duy và học tập: năng lực tự giải quyết vấn đề và năng lực tư duy phê phán, năng lực giao tiếp, năng lực đổi mới sáng tạo, năng lực hợp tác, năng lực tự học từ bối cảnh thực tế…

- Năng lực kỹ năng sống: năng lực thích ứng, năng lực thúc đẩy và năng lực tự định hướng, năng lực lãnh đạo và trách nhiệm xã hội…

1.1.3.3 Năng lực cốt lõi của trẻ mầm non

Các nhà khoa học cho rằng năng lực cốt lõi của học sinh thể hiện ở chuẩn đầu ra khi các em kết thúc một bậc học Theo chúng tôi, những năng lực cốt lõi của trẻ mầm non bao gồm: Năng lực ngôn ngữ, năng lực giao tiếp, năng lực tư duy và năng lực hợp tác

1.1.4 Năng lực ngôn ngữ và năng lực giao tiếp

1.1.4.1 Năng lực ngôn ngữ

Trong “Từ điển Giải thích thuật ngữ ngôn ngữ học”, Nguyễn Như Ý (chủ

biên), Nxb Giáo dục, 1996, Năng lực ngôn ngữ được giới thiệu như sau, đó là:

“Khả năng sáng tạo của người nói không phụ thuộc vào hoàn cảnh giao

những câu có tính ngữ pháp, có thể nói năng một cách tự nhiên, nhận thức và hiểu một cách tự nhiên số câu mà phần lớn trước đó họ chưa hề nói Năng lực này được hình thành rất sớm, ngay từ khi còn nhỏ”

Năng lực ngôn ngữ là khả năng của trẻ trong việc tích lũy kiến thức về ngữ âm, từ vựng và ngữ pháp tiếng Việt Ở bình diện ngữ âm, năng lực ngôn ngữ của trẻ mầm non thể hiện ở những hiểu biết về âm thanh tiếng Việt và việc phát âm đúng chuẩn mực Ở bình diện từ vựng, năng lực ngôn ngữ của trẻ thể hiện ở khả năng tích lũy vốn từ, đặc biệt là vốn từ tích cực của các bé

Ở bình diện ngữ pháp, năng lực ngôn ngữ của trẻ được thể hiện ở khả năng nói đúng ngữ pháp tiếng Việt

1.1.4.2 Năng lực giao tiếp

Có thể hiểu ngắn gọn năng lực giao tiếp là khả năng lựa chọn vận dụng ngôn ngữ vào giao tiếp xã hội của mỗi cá nhân Để có năng lực giao tiếp mỗi người trước hết phải có năng lực ngôn ngữ Tuy vậy năng lực giao tiếp của mỗi người tùy thuộc vào khả năng nhận thức, hoàn cảnh sống, đặc điểm tính cách, trình độ văn hóa… của mỗi người

Đối với trẻ mẫu giáo nói chung và trẻ MGN nói riêng, việc phát triển ngôn ngữ trên bình diện ngữ pháp cho trẻ cần bồi dưỡng năng lực ngữ pháp

và năng lực vận dụng ngôn ngữ để trẻ nói đúng, diễn đạt mạch lạc một nội dung giao tiếp trong một hoàn cảnh giao tiếp theo mục đích giao tiếp

(Nguyễn Văn Khang, 1999, nxb Khoa học xã hội, tr.183) Nhờ có năng lực giao tiếp trẻ sẽ nói đúng, nói mạch lạc những điều cần diễn đạt trong hoạt động giao tiếp khi tìm hiểu thế giới thực vật

1.2 Cơ sở ngôn ngữ học

1.2.1 Khái quát về ngữ pháp

1.2.1.1 Ngữ pháp là gì?

Từ điển Giải thích thuật ngữ ngôn ngữ học, Nguyễn Như Ý (chủ biên), nxb Giáo dục, trang 184, đã đưa ra cách hiểu ngữ pháp như sau:

1 Toàn bộ các quy tắc biến đổi và kết hợp từ thành cụm từ, câu được cấu thành đối với một ngôn ngữ

2 Cơ cấu của từ, cụm từ và câu vốn có đối với một ngôn ngữ

3 Ngữ pháp học (nói tắt)

1.2.1.2 Các bình diện nghiên cứu của ngữ pháp học tiếng Việt

Khi tìm hiểu về ngữ pháp tiếng Việt, các nhà khoa học tập trung vào hai bình diện chính:

a Tìm hiểu về từ loại tiếng Việt

Đó là bình diện tìm hiểu từ, dựa vào phạm trù, ý nghĩa ngữ pháp, khả năng kết hợp và chức năng ngữ pháp của từ trong cụm từ và câu

b Tìm hiểu về câu trong tiếng Việt

Ở bình diện này, các nhà khoa học chủ yếu nghiên cứu về các kiểu câu được phân loại theo đặc điểm ngữ pháp và theo mục đích nói

1.2.2 Những hiểu biết chung về từ loại và câu trong tiếng Việt

1.2.2.1 Từ loại tiếng Việt

VD2: Việt Trì, Vĩnh Phúc, Quảng Ninh,…

VD3: Khoa Giáo dục Mầm non, trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2,…

+ Danh từ chung: Là những từ biểu thị tên gọi của một loại sự vật, hiện tượng trong thực tế khách quan

VD: nam, nữ, đồng bào, nhân dân, học sinh, bạn bè, trường lớp,…

VD: nên, có thể, định, bị, được, chịu,…

+ Động từ độc lập: Là những động từ tự thân đã có nghĩa Chúng có thể dùng độc lập, không cần một động từ khác đi kèm và có thêt giữ chức vụ làm thành phần chính của câu

VD1: chặt, chém, đấm, đá,…

VD2: khuyên, thúc ép,…

VD3: cho, biếu, tặng,…

VD4: nhìn thấy, nghe thấy,…

VD5: đi, chạy, nhảy…

- Khái niệm: Số từ là những từ biểu thị sô lượng hoặc thứ tự của sự vật

- Phân loại: Số từ được phân chia thành hai tiểu loại sau:

Phụ từ là những hư từ thường đi kèm với các thực từ trong cụm từ Phụ

từ được phân chia thành:

*Định từ

- Khái niệm: Định từ là những từ biểu thị quan hệ về số lượng với sự vật

được nêu ở danh từ, chuyên dùng kèm với danh từ, với chức năng làm thành

tố phụ trong kết hợp từ có trung tâm ngữ nghĩa – ngữ pháp là danh từ (cụm danh từ)

- Phân loại: Căn cứ vào công dụng ngữ pháp định từ được chia thành ba nhóm sau

+ những, các, một

+ mỗi, từng, mọi

+ cái, mấy

*Phó từ

- Khái niệm: Phó từ là những hư từ thường dùng kèm với thực từ (động

từ, tính từ) Chúng biểu thị ý nghĩa về quan hệ giữa quá trình và đặc trưng với thực tại, đồng thời cũng biểu thị ý nghĩa về cách nhận thức và phản ánh các quá trình và đặc trưng trong hiện thực

- Phân loại:

+ Những phó từ thường đi kèm với động từ như: hãy, đừng, chớ, đã, sẽ, đang,…

+ Những phó từ đi kèm với tính từ như: rất, quá,…

+ Những phó từ có khả năng dùng kèm với động từ hoặc tính từ như: không, chưa, chẳng, chả,…

g Quan hệ từ (Kết từ, từ nối)

Trong Ngữ pháp tiếng Việt (tập một), Diệp Quang Ban (chủ biên),

nxb Giáo dục Việt Nam, 2012, tr.152 cho rằng:

- Về ý nghĩa khát quát, kết từ biểu thị ý nghĩa về quan hệ giữa các khái niệm và đối tượng được phản ánh Kết từ là dấu hiệu biểu thị các quan hệ cú pháp giữa các thực từ (và hư từ) một cách tường minh

- Phân loại: trợ từ và tình thái từ

+ Trợ từ

VD: thì, ngay, ngay cả, đúng, đúng là, cả, những, mà, thật, đến cả, tự + Tình thái từ

Tình thái từ góp phần thể hiện mục đích phát ngôn

VD: chăng, không, nhé, mà, nào,…

Tình thái từ biểu thị cảm xúc chủ quan hoặc khách quan

đạt, biểu hiện và giao tế tư tưởng về thực tế và thái độ của người nói đối với thực tại (Theo giáo sư O.Akhmanova)”

(Hoàng Trọng Phiến Giáo trình lí thuyết tiếng Việt Nxb Trường ĐHTH HN, H , 1976, tr.170)

b Các kiểu câu đƣợc phân chia theo cấu tạo

b1 Câu đơn hai thành phần

- “Câu đơn hai thành phần chính là câu đơn gồm một đơn vị tính vị ngữ

có quan hệ chủ - vị làm nòng cốt từ là một đơn vị nòng cốt gồm hai thành phần chủ ngữ và vị ngữ Đơn vị tính vị ngữ có mối quan hệ chủ vị (gọi tắt là C-V) có thể có cấu tạo khác nhau”

(Hữu Quỳnh Ngữ pháp tiếng Việt hiện đại

Nxb GD, H , 1980, tr 137)

- VD: Mẹ nấu cơm

Bố đọc sách

b2 Câu đơn hai thành phần mở rộng

- Câu đơn hai thành phần mở rộng đó là những câu đơn ngoài hai thành phần chính còn có các thành phần phụ như trạng ngữ, khởi ngữ và hô ngữ,… VD1: Hôm nay trời lạnh quá!

b3 Câu đơn rút gọn (Câu đơn tình lược)

- “Trong thực tế của ngôn ngữ, có những câu có thể dựa vào hoàn cảnh

sử dụng ngôn ngữ mà bớt đi một hay cả hai thành phần chủ yếu của câu Ta gọi đó là câu rút gọn (hoặc câu tỉnh lược)

Câu rút gọn khác câu một thành phần ở chỗ người ta có thể dựa vào hoàn cảnh ngôn ngữ mà điền vào đó thành phần đã bị bớt đi và khôi phục lại bộ mặt hoàn chỉnh của câu”

(Nguyễn Kim Thảo Nghiên cứu về ngữ pháp tiếng Việt (tập 2)

Nxb KH, H , 1964, Tr.231)

VD: - Ai là chủ nhà này đây?

- Tôi

b4 Câu đơn đặc biệt

- Câu đơn đặc biệt là những câu được cấu tạo bằng một từ, một cụm từ không phân biệt được chủ ngữ, vị ngữ, nhưng vẫn diễn đạt được trọn vẹn một nội dung thông báo phù hợp trong một hoàn cảnh giao tiếp

VD: Chúng ta muốn hòa bình, chúng ta đã nhân nhượng (Hồ Chí Minh)

b6 Câu ghép chính phụ

- Câu ghép có các vế câu không bình đẳng về ngữ pháp (có vế chính và

vế phụ) Vế phụ được nối với nhau bằng cặp quan hệ từ chính phụ

- Căn cứ vào nội dung ý nghĩa giữa các vế, câu ghép chính phụ được chia thành các kiểu câu khác nhau: câu ghép nguyên nhân – kết quả; câu ghép điều kiện/giả thiết – hệ quả; câu ghép ý nhượng bộ - tăng tiến; câu ghép chính phụ chỉ mục đích – sự kiện,…

VD1: Bạn Linh khóc tại vì bạn Quân trêu bạn ấy

VD2: Nếu con ngoan, thì mẹ sẽ cho con đi công viên

VD3: Nếu mà con không ốm thì con đã được về bà ngoại

VD4: Để Loan được đi học, thì mẹ nó phải vất vả lắm

c Các kiểu câu đƣợc phân loại theo mục đích nói

c1 Câu tường thuật (câu kể, câu trần thuật)

Trong cuốn “Cấu tạo của câu đơn tiếng Việt, Diệp Quang Ban, Nxb trường Đại học Sư phạm Hà Nội, 1984”, tr.23, đưa ra định nghĩa:

“Câu tường thuật thường được dùng để kể lại, xác nhận, mô tả một vật với các đặc trưng của nó hoặc một sự kiện với những chi tiết nào đó”

VD1: Mọi người đều làm việc

VD2: Mẹ vắng nhà

c2 Câu hỏi (câu nghi vấn)

Câu biểu thị sự hỏi và khi viết được kết thúc bằng dấu chấm hỏi (?) Các phương tiện ngôn ngữ thể hiện câu nghi vấn là: ngữ điệu hỏi (nhấn cao giọng

ở từ muốn hỏi), từ nghi vấn (nào, đâu, gì, sao…), trật tự từ

VD: Anh đi đâu đấy?

VD: Có ăn gì không?

c3 Câu cảm thán

“Câu cảm thán thường được dùng khi cần thể hiện đến một mức độ nhất định những tình cảm khác nhau, thái độ của người nói đối với một vật hay một sự kiện nào đó mà câu nói trực tiếp đề cập đến hoặc ám chỉ”

(Diệp Quang Ban Cấu tạo của câu đơn tiếng Việt

Trường ĐHSP Hà Nội I, 1984, tr.23)

c4 Câu cầu khiến (câu mệnh lệnh)

Câu biểu đạt yêu cầu, nguyện vọng, khuyên bảo, sai khiến, xin xỏ, thúc giục hành động (ở các ngôn ngữ biến hình vị ngữ của câu cầu khiến thường được biểu đạt bằng động từ ở thức mệnh lệnh) Khi nói, câu có ngữ điệu mệnh lệnh (thường nhấn mạnh vào từ ngữ mang nội dung lệnh) Khi viết ngữ điệu mệnh lệnh có thể được thể hiện bằng dấu chấm than (!) đặt ở cuối câu

VD: Đừng có đi một mình! Hãy nhớ lấy lời tôi!

Vui chơi là hoạt động của đạo của trẻ, nó chi phối toàn bộ đời sống tâm

lý của trẻ và các dạng hoạt động khác nhau, làm chúng mang màu sắc độc đáo hơn Ở lứa tuổi mẫu giáo bé, hoạt động vui chơi của trẻ phát triển mạnh Nhưng chỉ ở độ tuổi mẫu giáo nhỡ, hoạt động vui chơi mới mang đầy đủ ý nghĩa của nó nhất Thông qua vui chơi, ngôn ngữ của trẻ được phát triển và hoàn thiện hơn

Nhận thức của trẻ MGN ngày càng phát triển, hỗ trợ cho ngôn ngữ phát triển hơn Về tri giác, trẻ phân biệt được các dấu hiệu về thuộc tính bên ngoài của sự vật ngày càng chính xác và đầy đủ Trẻ biết sử dụng cơ chế liên tưởng trong trí nhớ để nhận ra và nhớ lại các sự vật hiện tượng Tư duy trực quan hình tượng của trẻ phát triển mạnh và chiếm ưu thế, nó có mối quan hệ chặt chẽ với ngôn ngữ và tác động qua lại với nhau Nhờ có sự phát triển ngôn ngữ, trẻ ở lứa tuổi này đã xuất hiện loại tư duy trừu tượng Ngược lại, trẻ có

tư duy tốt sẽ nói mạch lạc, trôi chảy

Về sự phát triển cảm xúc, tình cảm, ý chí: Tình cảm đạo đức của trẻ ngày càng được phát triển do lĩnh hội được các chuẩn mực hành vi, quy tắc ứng xử Trẻ bối rối, cảm thấy có lỗi khi hành vi phạm sai lầm Trẻ biết đòi người lớn đánh giá đúng mức hành vi đúng, sai, tốt, xấu của mình Tình cảm thẩm mĩ xuất hiện ở trẻ Trẻ tổng hợp nhiều xúc cảm, biết rung cảm trước vẻ đẹp của

thiên nhiên, con người, cỏ cây, hoa lá,… Nhìn chung, xúc cảm và tình cảm của trẻ khá phong phú

Từ tuổi MGN, những động cơ xã hội bắt đầu chiếm vị trí ngày càng lớn trong số các động cơ đạo đức Trong thời kỳ này, trẻ đã hiểu rằng những hành

vi của chúng có thể mang lại lợi ích cho những người khác và chúng bắt đầu thực hiện những công việc vì người khác theo sáng kiến của riêng mình

Ở lứa tuổi này, trẻ đã bắt đầu hình thành quan hệ phụ thuộc theo thứ bậc của các động cơ, được gọi là hệ thống thứ bậc các động cơ Đó là một cấu tạo tâm lý mới trong sự phát triển nhân cách của trẻ mẫu giáo

Một vài đặc điểm tâm lý của trẻ MGN kể trên có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển ngôn ngữ của trẻ Những đặc điểm đó là điều kiện quan trọng để tạo

ra chuyển biến ở độ tuổi sau, đòi hỏi trẻ phải sử dụng ngôn ngữ thành thạo, mạch lạc và trôi chảy hơn để ứng dụng vào các hoạt động cần sử dụng ngôn ngữ

Để bồi dưỡng năng lực ngữ pháp cho trẻ mầm MGN thông qua hoạt động giúp trẻ tìm hiểu về thế giới thực vật, chúng ta cần lựa chọn nội dung, biệp pháp thích hợp Đó là, giúp trẻ có hiểu biết về chuẩn mực ngữ pháp, đồng thời hướng dẫn, rèn luyện để trẻ có khả năng tạo lập đúng câu, nhằm diễn đạt mạch lạc nội dung giao tiếp với cô giáo, với bạn bè khi tìm hiểu về thế giới thực vật

*Tiểu kết chương 1:

Như vậy, ở chương này chúng tôi đã lựa chọn một số lí thuyết tiêu biểu của ngôn ngữ học, lí luận học, tâm lí học và giáo dục học làm cơ sở cho đề tài Những lí luận trên sẽ làm căn cứ cho khoa học giúp chúng tôi thực hiện các nhiệm vụ và mục đích nghiên cứu của đề tài khóa luận

CHƯƠNG 2 MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ MẪU GIÁO NHỠ TÌM HIỂU THẾ

GIỚI THỰC VẬT THEO ĐỊNH HƯỚNG BỒI DƯỠNG

NĂNG LỰC NGỮ PHÁP CHO TRẺ 2.1 Thực trạng năng lực ngữ pháp cho trẻ mẫu giáo nhỡ khi tìm hiểu về thế giới thực vật

Chúng tôi tiến hành khảo sát bằng 2 hình thức là điều tra bằng phiếu điều tra và tham khảo giáo án của giáo viên Chúng tôi đã tiến hành khảo sát giáo viên tại hai địa bàn khác nhau, đó là trường mầm non Sao Mai thuộc phường Đông Triều, thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh và trường Mầm non Hùng Vương, Phường Hùng Vương, thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc Chúng tôi tiến hành đã điều tra để biết giáo viên có quan tâm đến việc bồi dưỡng năng lực ngữ pháp cho trẻ MGN thông qua các hoạt động giúp trẻ tìm hiểu thế giới thực vật hay không

2.1.1 Kết quả điều tra thực trạng của việc bồi dưỡng năng lực ngữ pháp cho trẻ mẫu giáo nhỡ thông qua các hoạt động tìm hiểu thế giới thực vật

ở trường mầm non bằng phiếu trả lời câu hỏi

Chúng tôi sử dụng hai loại phiếu trả lời câu hỏi (gọi tắt là phiếu điều tra) nhằm mục đích điều tra thực trạng của việc bồi dưỡng năng lực ngữ pháp cho trẻ MGN thông qua các hoạt động tìm hiểu thế giới thực vật ở trường mầm non Phiếu điều tra số 1 là phiếu điều tra bằng cách trả lời những câu hỏi khái quát Phiếu điều tra số 2 là phiếu điều tra bằng cách trả lời những câu hỏi cụ thể

2.2.1.1 Phiếu điều tra số 1 và kết quả điều tra

PHIẾU ĐIỀU TRA SỐ 1

(Dành cho giáo viên)

THÔNG TIN CÁ NHÂN

Họ và tên giáo viên: ………

Có quan tâm  Chưa quan tâm 

Em xin chân thành cảm ơn !

*Kết quả điều tra thực trạng từ phiếu số 1:

Chúng tôi đã phát tra 16 phiếu: 10 phiếu cho giáo viên ở trường mầm non Hùng Vương, phường Hùng Vương, thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc, 6 phiếu

cho trường mầm non Sao Mai, phường Đông Triều, Thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh

Kết quả thu được như sau:

- Đối với câu hỏi 1: 100% giáo viên đã nêu được tên loại bài dạy cho học sinh MGN

- Đối với câu hỏi 2:

+ Trong tổng số 16 phiếu phát ra có 14 người quan tâm đến việc bồi dưỡng năng lực ngữ pháp cho trẻ, chiếm 87%

+ Có 2 người chưa quan tâm đến việc bồi dưỡng năng lực ngữ pháp cho trẻ MGN, chiếm 13%

2.2.1.2 Phiếu điều tra số 2 và kết quả

PHIẾU ĐIỀU TRA SỐ 2

(Dành cho giáo viên)

THÔNG TIN CÁ NHÂN

Họ và tên giáo viên:………

NỘI DUNG

Câu hỏi 1: Tên tiết dạy cô giáo vừa thực hiện là gì?

……… Câu hỏi 2: Những mục đích cô giáo muốn đạt được trong tiết dạy là gì?

(Vui lòng đánh dấu vào ô thích hợp)

Truyền đạt được nội dung tiết dạy 

Truyền đạt nội dung và giáo dục nhân cách trẻ

Có thêm những mục đích khác 

Câu hỏi 3: Trong khi dạy trẻ ở tiết học đó, cô giáo có quan tâm đến việc

sử dụng những mẫu câu để bồi dưỡng năng lực ngữ pháp cho trẻ hay không? (Vui lòng đánh dấu vào ô thích hợp)

Có quan tâm  Chưa quan tâm

Câu hỏi 4 : Theo cô giáo trẻ MGN có hứng thú với tiết học này hay không ? Kết quả tiết học có góp phần giúp trẻ bồi dưỡng được năng lực ngữ pháp hay không ?

………

………

*Kết quả điều tra phiếu số 2 :

Chúng tôi đã phát tra 16 phiếu: 10 phiếu cho giáo viên ở trường mầm non Hùng Vương, phường Hùng Vương, thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc, 6 phiếu cho trường mầm non Sao Mai, phường Đông Triều, Thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh

Kết quả thu được là :

- Câu hỏi 1 : 100% giáo viên trả lời đúng tên tiết dạy vừa thực hiện

- Câu hỏi 2 : Thống kê như sau

+ 4 giáo viên cho rằng chỉ cần truyền đạt được nội dung tiết dạy, chiếm 25%

+ 10 giáo viên quan tâm đến việc truyền đạt được nội dung và giáo dục nhân cách trẻ, chiếm 62%

+ 2 giáo viên ngoài những mục đích trên còn quan tâm đến những mục đích khác, chiếm 13%

2.1.2 Điều tra thực trạng bồi dưỡng năng lực ngữ pháp cho trẻ mẫu giáo nhỡ thông qua các hoạt động tìm hiểu thế giới thực vật ở trường mầm non qua việc tham khảo giáo án của giáo viên

Chúng tôi đã tham khảo 9 giáo án của các giáo viên dạy lớp MGN, trong

đó có 5 giáo án của giáo viên trường mầm non Hùng Vương và 4 giáo án của giáo viên trường mầm non Sao Mai

Từ thực tế khảo sát giáo án của giáo viên, chúng tôi bước đầu có những đánh giá và nhận xét như sau:

* Mục đích yêu cầu đặt ra trong giáo án còn chung chung Giáo án của

giáo viên còn dập khuôn theo mẫu như trong cuốn “Chương trình chăm sóc giáo dục”

- Chủ yếu giáo viên xác định mục đích, yêu cầu như sau:

+ Trẻ hiểu và nắm được nội dung của bài học