Tăng cường công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền tại Tỉnh Quảng Ninh (LV thạc sĩ)

Tăng cường công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền tại Tỉnh Quảng Ninh (LV thạc sĩ)Tăng cường công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền tại Tỉnh Quảng Ninh (LV thạc sĩ)Tăng cường công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền tại Tỉnh Quảng Ninh (LV thạc sĩ)Tăng cường công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền tại Tỉnh Quảng Ninh (LV thạc sĩ)Tăng cường công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền tại Tỉnh Quảng Ninh (LV thạc sĩ)Tăng cường công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền tại Tỉnh Quảng Ninh (LV thạc sĩ)Tăng cường công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền tại Tỉnh Quảng Ninh (LV thạc sĩ)Tăng cường công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền tại Tỉnh Quảng Ninh (LV thạc sĩ)Tăng cường công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền tại Tỉnh Quảng Ninh (LV thạc sĩ)Tăng cường công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền tại Tỉnh Quảng Ninh (LV thạc sĩ)Tăng cường công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền tại Tỉnh Quảng Ninh (LV thạc sĩ)

Trang 1

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.ltc.tnu.edu.vn

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

ĐỒNG VIỆT PHƯƠNG

TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC THANH TRA HOÀN THUẾ XUẤT KHẨU QUA BIÊN GIỚI

ĐẤT LIỀN TẠI TỈNH QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Chuyên ngành: QUẢN LÝ KINH TẾ

THÁI NGUYÊN - 2014

Trang 2

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

ĐỒNG VIỆT PHƯƠNG

TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC THANH TRA HOÀN THUẾ XUẤT KHẨU QUA BIÊN GIỚI

Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế

Mã số: 60.34.04.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS HOÀNG THỊ THU

THÁI NGUYÊN - 2014

Trang 3

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn với đề tài “Tăng cường công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền tại Tỉnh Quảng Ninh” là công

trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng cá nhân tôi Các số liệu có nguồn gốc rõ ràng, kết quả trong luận văn là trung thực và kết luận khoa học của luận văn chưa từng công bố bất kỳ công trình nghiên cứu khoa học nào trước đây

Thái Nguyên, tháng 05 năm 2014

Tác giả

Đồng Việt Phương

Trang 4

LỜI CẢM ƠN

Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn đến Ban Giám hiệu, các giảng viên Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh Thái Nguyên đã nhiệt tình giảng dạy, truyền đạt kiến thức trong quá trình tác giả theo học tại Trường Cảm ơn toàn thể cán bộ, nhân viên Trường đã tạo điều kiện thuận lợi nhất cho tác giả trong thời gian học tập và nghiên cứu nhằm hoàn thành chương trình Cao học

Tác giả Luận văn xin bày tỏ tình cảm trân trọng, sự cảm ơn chân thành,

sâu sắc tới PGS.TS Hoàng Thị Thu vì sự tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tác

giả trong quá trình thực hiện luận văn

Xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo và toàn thể cán bộ công chức Cục Thuế Quảng Ninh nói chung và các anh, chị em đồng nghiệp đã tạo điều kiện

để tác giả theo học chương trình đào tạo thạc sĩ và hoàn thành bản luận văn được thuận lợi

Cảm ơn gia đình, những người bạn đã cùng đồng hành, hỗ trợ, giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình học tập và hoàn thiện bản luận văn này

Sau cùng, xin được cảm ơn các Thầy, Cô trong Hội đồng bảo vệ và kính mong nhận được sự quan tâm, nhận xét của các Thầy, Cô để tác giả có điều kiện hoàn thiện tốt hơn những nội dung của luận văn nhằm đạt được tính hiệu quả, hữu ích khi áp dụng vào trong thực tiễn

Xin trân trọng cảm ơn!

Tác giả

Đồng Việt Phương

Trang 5

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT vii

DANH MỤC CÁC BẢNG viii

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 3

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài 4

4 Ý nghĩa khoa học, đóng góp mới của đề tài 4

5 Bố cục nội dung của Luận văn 5

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC THANH TRA HOÀN THUẾ XUẤT KHẨU QUA BIÊN GIỚI ĐẤT LIỀN TẠI TỈNH QUẢNG NINH 6

1.1 Cơ sở lý luận về công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền tại tỉnh Quảng Ninh 6

1.1.1 Khái niệm và vai trò của Thuế 6

1.1.2 Công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền 11

1.2 Cơ sở thực tiễn 22

1.2.1 Kinh nghiệm thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền của Cục Thuế tỉnh Lạng Sơn 22

1.2.2 Kinh nghiệm thanh tra thuế hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền của Cục thuế tỉnh An Giang 25

Trang 6

1.2.3 Bài học kinh nghiệm rút ra cho Cục thuế tỉnh Quảng Ninh 27

Chương 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 29

2.1 Các câu hỏi nghiên cứu 29

2.2 Phương pháp nghiên cứu đề tài 30

2.2.1 Phương pháp thu thập thông tin 30

2.2.2 Phương pháp phân tích thông tin 31

2.3 Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu 31

Chương 3 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THANH TRA HOÀN THUẾ XUẤT KHẨU QUA BIÊN GIỚI ĐẤT LIỀN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NINH 34

3.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội của tỉnh Quảng Ninh 34

3.1.1 Đặc điểm tự nhiên 34

3.1.2 Tình hình phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Quảng Ninh 36

3.2 Sơ lược về Cục thuế Quảng Ninh, bộ phận thanh tra thuế 37

3.2.1 Vị trí, chức năng của Cục thuế Quảng Ninh 37

3.2.2 Nhiệm vụ quyền hạn 37

3.2.3 Cơ cấu tổ chức hoạt động 41

3.2.4 Nguồn nhân lực tại Cục Thuế tỉnh Quảng Ninh 44

3.3 Phân tích tình hình các doanh nghiệp có kinh doanh xuất khẩu qua biên giới tại đất liền tại tỉnh Quảng Ninh 46

3.3.1 Khái quát về doanh nghiệp có kinh doanh xuất khẩu qua biên giới đất liền tại tỉnh Quảng Ninh 46

3.3.2 Đặc điểm tình hình hoạt động của các doanh nghiệp có kinh doanh xuất khẩu qua biên giới 47

3.4 Thực trạng công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền tại tỉnh Quảng Ninh 48

3.4.1 Công tác lập kế hoạch thanh tra hoàn thuế 49

3.4.2 Số đơn vị thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền 50

3.4.3 Thanh tra nội dung hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền 51

Trang 7

3.4.4 Về số thuế truy thu bình quân một cuộc thanh tra hoàn thuế

xuất khẩu qua biên giới đất liền 54

3.4.5 Về tỷ lệ số thuế truy thu sau thanh tra hoàn thuế trên tổng thu nội địa do Cục Thuế tỉnh Quảng Ninh quản lý 57

3.4.6 Về số doanh nghiệp đã thanh tra hoàn thuế trên tổng cán bộ làm công tác thanh tra thuế 59

3.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền tại tỉnh Quảng Ninh 60

3.5.1 Các nhân tố thuộc môi trường bên ngoài 60

3.5.2 Các nhân tố thuộc môi trường bên trong 61

3.6 Đánh giá chung về công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền tại tỉnh Quảng Ninh 64

3.6.1 Những điểm mạnh đã đạt được về công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền 64

3.6.2 Những mặt hạn chế 66

3.6.3 Nguyên nhân của các hạn chế về công tác thanh tra, kiểm tra thuế 68

Chương 4 GIẢI PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC THANH TRA HOÀN THUẾ XUẤT KHẨU QUA BIÊN GIỚI ĐẤT LIỀN TẠI TỈNH QUẢNG NINH 70

4.1 Định hướng công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền tại Tỉnh Quảng Ninh 70

4.2 Quan điểm - Phương hướng - Mục tiêu 71

4.3 Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền tại Tỉnh Quảng Ninh 73

4.3.1 Các giải pháp 73

4.3.2 Nhóm các giải pháp về công tác chuyên môn 75

4.3.3 Nhóm các giải pháp khác 78

4.4 Đề xuất, kiến nghị 79

4.4.1 Đối với Nhà nước 79

4.4.2 Đối với Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế 80

4.4.3 Đối với Cục thuế Tỉnh Quảng Ninh 81

Trang 8

KẾT LUẬN 83 TÀI LIỆU THAM KHẢO 84

Trang 9

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CBCC : Cán bộ công chức

ĐTNN : Đầu tư nước ngoàiĐTNT : Đối tượng nộp thuế GDP : Tổng thu nhập quốc dân GTGT : Giá trị gia tăng

NNĐP : Nhà nước địa phương quản lý NNT : Người nộp thuế

NNTW : Nhà nước trung ương quản lý

NSNN : Ngân sách Nhà nước TNCN : Thu nhập cá nhân TNDN : Thu nhập doanh nghiệp TNHH : Trách nhiệm hữu hạn

UBND : Ủy ban nhân dân

Trang 10

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 3.1 Số lƣợng cán bộ, công chức ngành Thuế Quảng Ninh đến

31/12/2013 44 Bảng 3.2 Số lƣợng, trình độ cán bộ thanh tra 45 Bảng 3.3 Bảng thống kê doanh nghiệp đang hoạt động kinh doanh

XK qua biên giới đất liền 46 Bảng 3.4 Số doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu qua biên giới đất

liền theo vốn giai đoạn 2011-2013 48 Bảng 3.5 Kế hoa ̣ch thanh tra hoàn thu ế xuất khẩu qua biên giới đất

liền tại Cục thuế Quảng Ninh năm 2011 - 2013 50 Bảng 3.6 Số doanh nghiệp đã thanh tra so với số doanh nghiệp quản lý 50 Bảng 3.7 Kết quả thanh tra hoàn thuế đối với doanh nghiệp XK

qua biên giới có phát hiện có sai phạm tƣ̀ năm 2011 đến năm 2013 53 Bảng 3.8 Biểu truy thu bình quân qua công tác thanh tra hoàn thuế 56 Bảng 3.9 Kết quả thu NS và truy thu thuế của doanh nghiệp có xuất

khẩu qua biên giới đất liền trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh 58 Bảng 3.10 Kết quả thu NS và truy thu thuế của doanh nghiệp có xuất

khẩu qua biên giới đất liền trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh 58 Bảng 3.11 Số doanh nghiệp đã thanh tra so với cán bộ của bộ phận

thanh tra 59

Trang 11

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Theo cơ chế mới, một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành thuế

là công tác thanh tra thuế đối với các tổ chức, cá nhân có hoạt động kinh doanh xuất khẩu và hoàn thuế Giá trị gia tăng tại các cửa khẩu trên biên giới đất liền tại tỉnh Quảng Ninh Công tác thanh tra đối với việc hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền giúp cho doanh nghiệp kinh doanh luôn nắm bắt kịp thời các chính sách mới của Nhà nước có liên quan, phòng ngừa, răn đe các hành vi vi phạm pháp luật thuế, hoàn thiện hệ thống chính sách thuế, góp phần cải cách thủ tục hành chính thuế, và là nhân tố quan trọng đảm bảo cho

sự quản lý nền kinh tế vĩ mô của Nhà nước

Đối với loại hình kinh doanh xuất khẩu qua biên giới đất liền tại tỉnh Quảng Ninh có một số đặc điểm cơ bản như: Các doanh nghiệp thường không trực tiếp sản xuất ra sản phẩm, hàng hóa mà chỉ mua đi bán lại qua các khâu trung gian để xuất khẩu, không có các cơ sở vật chất như nhà xưởng, kho bãi, phương tiện vận chuyển ; Đối với tiền thanh toán hàng xuất khẩu các doanh nghiệp thường thanh toán bằng hình thức biên mậu qua tài khoản vãng lai hoặc tài khoản trung gian mở tại Trung Quốc; Vì Việt Nam và Trung Quốc có đường biên giới liền kề, kéo dài lên việc xuất khẩu hàng hóa cũng khá phức tạp gây khó khăn trong quản lý cho các cơ quan chức năng; Các doanh nghiệp thường có các mối quan hệ thân thiết với nhau như vợ chồng, con cái, anh em

Công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới nói riêng tại tỉnh Quảng Ninh đã và đang dần được hoàn thiện, hiện đại hoá theo các Chương

Trang 12

trình cải cách hệ thống thuế qua các giai đoạn như Chiến lược cải cách hệ thống thuế giai đoạn 2001-2010, Chiến lược cải cách hệ thống thuế giai đoạn 2011-2020 Công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền đã phát huy được vai trò tích cực, đảm bảo sự tuân thủ pháp luật về thuế, góp phần tăng thu và chống thất thu cho NSNN Tuy nhiên, thực tế công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền tại tỉnh Quảng Ninh cũng không thể tránh khỏi những tồn tại, hạn chế như: Thủ tục thành lập một doanh nghiệp tư nhân hiện nay rất đơn giản tạo điều kiện thuận lợi cho những doanh nghiệp ma hình thành để mua bán hóa đơn vòng vèo nhằm gian lận tiền hoàn thuế của ngân sách nhà nước; Đội ngũ kế toán tại các doanh nghiệp có kinh doanh xuất khẩu trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh một số trình

độ còn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế của công việc, nắm chưa vững chính sách nên hạch toán sai, không đúng dẫn đến thất thoát nguồn thuế cho ngân sách; Tình hình buôn bán biên mậu qua các cửa khẩu tiểu ngạch tại biên giới đất liền trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh cũng rất nhiều phức tạp, hàng hóa được vận chuyển qua biên giới bằng các cửa khẩu tiểu ngạch, lối mòn, lối mở nên các cơ quan chức năng rất khó kiểm soát và giam sát; Cơ chế thánh toán tiền hàng xuất khẩu chưa rõ ràng dẫn đến tình trạng chuyển tiền thanh toán hàng xuất khẩu giữa chủ hàng Trung Quốc và các doanh nghiệp Việt Nam còn nhiều nghi vấn, không minh bạch Bên cạnh đó, khi nền kinh

tế ngày càng phát triển và hội nhập quốc tế, số lượng doanh nghiệp có kinh doanh hàng hóa xuất khẩu qua biên giới đất liền trên địa bàn không ngừng tăng lên, thủ đoạn trốn thuế của doanh nghiệp này ngày càng tinh vi, phức

Trang 13

tạp hơn thì rủi ro không tuân thủ pháp luật và thất thu ngân sách càng cao, thực tế này đòi hỏi phải hoàn thiện công tác thanh tra đối với việc hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền tại tỉnh Quảng Ninh Vì vậy việc nghiên cứu

đề tài: “Tăng cường công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền tại tỉnh Quảng Ninh” có ý nghĩa thiết thực, mang tính thời sự cấp

bách cả về mặt lý luận và thực tiễn

Xuất phát từ thực tiễn đó và nhận thức sự cần thiết phải nâng cao hiệu

quả công tác thanh tra thuế nên em đã chọn đề tài nghiên cứu là: “Tăng cường công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền tại tỉnh Quảng Ninh”

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

2.2 Mục tiêu cụ thể

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền đối với doanh nghiệp có kinh doanh hàng hóa xuất khẩu

Trang 14

- Đánh giá được thực trạng công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền đối với các doanh nghiệp trên địa bàn Tỉnh Quảng Ninh, chỉ ra những thành công và hạn chế cũng như những nguyên nhân chủ quan, khách quan

- Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền đối với doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

- Đề xuất những giải pháp tăng cường công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền đối với các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

3.1 Đối tượng nghiên cứu

- Các hoạt động thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền tại Quảng Ninh

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về mặt không gian: Nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

- Về mặt thời gian: Thu thập thông tin thứ cấp từ các tài liệu đã được

công bố từ năm 2011 - 2013

- Nội dung nghiên cứu: Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu về thanh tra các

doanh nghiệp thuộc Cục thuế quản lý và nộp thuế tại Cục thuế Tỉnh Quảng Ninh hoàn thuế Giá trị gia tăng hàng xuất khẩu qua biên giới đất liền

4 Ý nghĩa khoa học , đo ́ ng góp mới của đề tài

Đề tài nghiên cứu của luâ ̣n văn giúp cho viê ̣c hê ̣ thống la ̣i mô ̣t cách

khoa ho ̣c lý luâ ̣n về quản lý thuế , thanh tra hoàn thuế xuất khẩu, vâ ̣n dụng linh hoạt kiến thức đó phục vụ thực tiễn

Trang 15

Đây là công trình khoa ho ̣c có ý nghĩa lý luâ ̣n và thực tiễn thiết thực , là tài liệu giúp cho ngành Thuế Quảng Ninh xây dựng giải pháp tăng cường công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền đối với doanh nghiê ̣p có kinh doanh xuất khẩu trên đi ̣a bàn nhằm chống thất thu thuế cho ngân sách Nhà nước

Đối với doanh nghiệp : Tháo gỡ những tồn tại giúp doanh nghiệp triển khai công tác hoàn thuế, kê khai thuế , nô ̣p thuế đủ và chính xác sẽ đảm bảo cho doanh nghiê ̣p thực hiê ̣n tốt nghĩa vụ và không vi pha ̣m pháp luâ ̣t

5 Bố cục nội dung của Luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận thì Luận văn gồm 4 chương:

- Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác thanh tra hoàn thuế

xuất khẩu qua biên giới đất liền đối với doanh nghiệp

- Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

- Chương 3: Thực trạng công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua

biên giới đất liền đối với doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

- Chương 4: Giải pháp tăng cường công tác thanh tra hoàn thuế xuất

khẩu qua biên giới đất liền tại tỉnh Quảng Ninh

Trang 16

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC

THANH TRA HOÀN THUẾ XUẤT KHẨU QUA BIÊN GIỚI

1.1 Cơ sở lý luận về công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền tại tỉnh Quảng Ninh

1.1.1 Khái niệm và vai trò của Thuế

1.1.1.1 Khái niệm

Thuế là một khoản nộp bắt buộc mà các thể nhân và pháp nhân có nghĩa vụ phải thực hiện đối với nhà nước, phát sinh trên cơ sở các văn bản pháp luật do nhà nước ban hành, nhằm tập trung vào tay nhà nước để trang trải các khoản chi phí cho bộ máy nhà nước và các nhu cầu chung của xã hội Thuế là công cụ phản ánh quan hệ phân phối lại của cải vật chất dưới hình thức giá trị giữa nhà nước với các chủ thể khác trong xã hội Thuế do cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất ban hành

Thuế xuất hiê ̣n cùng với sự xuất hiê ̣n của Nhà nước và sự phát triển tồn tại của nền kinh tế hàng hóa tiền tệ Nhà nước sử dụng thuế như một công cụ

để phục vụ cho việc thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của mình Lịch sử càng phát triển, các hệ thống, hình thức thuế khóa và pháp luật thuế ngày càng

đa da ̣ng và hoàn thiê ̣n cùng với sự phát triển của nền kinh tế thi ̣ trường các khoản đóng góp của người dân cho Nhà nước được xác định và quy định công khai bằng pháp luâ ̣t của Nhà nước

Trang 17

Thuế do cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất ban hành : Ở các quốc gia, do vai trò quan tro ̣ng của thuế đối với viê ̣c hình thành quỹ ngân sách Nhà nước và những ảnh hưởng của nó đối với đời sống kinh tế - xã hội nên thẩm quyền quy đi ̣nh, sửa dổi, bãi bỏ các Luật thuế đều thuộc cơ quan lập pháp Hiến pháp nước Cô ̣ng hòa xã hô ̣i chủ nghĩa Viê ̣t Nam quy đi ̣nh : Quốc hô ̣i có nhiê ̣m vụ và quyền ha ̣n quy đi ̣nh , sửa đổi hoă ̣c bãi bỏ cá c Luâ ̣t thuế Tuy vâ ̣y,

do yêu cầu điều chỉnh các quan hê ̣ pháp luâ ̣t về thuế , Quốc hô ̣i có thể giao cho

Ủy ban T hường vụ quốc hội quy định , sửa đổi hoă ̣c bãi bỏ mô ̣t số loa ̣i thuế thông qua hình thức ban hành Pháp lê ̣nh hoă ̣c Nghi ̣ quyết về thuế

Thuế là khoản nộp mang tính nghĩa vụ bắt buộc của các pháp nhân và thể nhân đối với Nhà nước không mang tính đối giá hoàng trả trực tiếp

Thuế là ngh ĩa vụ thanh toán mà các thể nhân và pháp nhan khi có các dấu hiê ̣u và điều kiê ̣n được quy đi ̣nh cụ thể trong Luâ ̣t thuế thì phải thực hiê ̣n đối với nhà nước và được đảm bảo thực hiê ̣n bằng sự cưỡng chế của Nhà nước

Thuế là công c ụ phản ánh quan hệ phân phối lại của cải vật chất dướ i hình thức giá trị giữa Nhà nước với các chủ thể khác trong xã hội Nhà nước thu thuế làm phát sinh quan hê ̣ phân phối giữa nhà nước với các thế nhân và pháp nhân trong xã hô ̣i Đối tượng của quan hê ̣ phân phối này là của cải vâ ̣t chất đươ ̣c biểu hiê ̣n dưới hình thức giá tri ̣

Hê ̣ thống pháp luâ ̣t thuế được coi là phù hợp không chỉ nhìn mô ̣t các phiến diê ̣n vào số lượng các Luâ ̣t thuế nhiều hay ít , vào mục tiêu đơn thuần là

đô ̣ng viên tài chính vào ngân sách Nhà nước mà phải được phân tích mô ̣t cách

Trang 18

toàn diện, chă ̣t chẽ với yêu cầu phát triển kinh tế , với đời sống xã hô ̣i , không đối lập với quyền lợi và khả năng đóng góp của nhân nhân

1.1.1.2 Vai trò của Thuế

- Thuế la ̀ công cụ chủ yếu của nhà nước nhằm huy động tập trung một phần của cải vật chất trong xã hội vào ngân sách nhà nước, thuế là nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước

Mô ̣t nền tài chính quốc gia lành ma ̣nh phải dự chủ yếu vào nguồn thu từ nô ̣i bô ̣ nền kinh tế quốc dân Tất cả các nhu cầu chi tiêu của Nhà nước đều đươ ̣c đáp ứng qua các nguồn thu từ thuế , phí và các hình t hức thu khác như : vay mươ ̣n , viê ̣n trơ ̣ nước ngoài , bán tài nguyên quốc gia , thu khác… Song thực tế các hình thức thu ngoài thuế đó có rất nhiều ha ̣n chế , bị ràng buộc bởi nhiều điều kiê ̣n Do đó thuế được coi là khoản thu qu an tro ̣ng nhất vì khoản thu này mang tính chất ổn đi ̣nh khi nền kinh tế càng phát triển thì khoản thu này càng tăng

- Thuế la ̀ công cụ điểu tiết vĩ mô của nhà nước đối với nền k inh tế và đời sống xã hội

Chính sách thuể đươ ̣c đă ̣t ra không chỉ nhằm mang la ̣i số thu đơn thuần cho ngân sách mà yêu cầu cao hơn là qua thu góp phần thực hiê ̣n chức năng viê ̣c kiểm kê , kiểm soát , quản lý hướng dẫn và khuyến khích phát triển sản xuất, mở rô ̣ng lưu thông đối với tất cả các thành phần kinh tế theo hướng phát triển của kế hoa ̣ch nhà nước , góp phần tích cực vào việc điều chỉnh các mặt mất cân đối lớn trong nền kinh tế quốc dân

Ngày nay, hướng vào viê ̣c xử lý các mụ c tiêu của nền kinh tế vĩ mô là nhiê ̣m vụ tro ̣ng tâm của mo ̣i Chính phủ Sự thành công hay th ất bại của việc

Trang 19

quản lý Nhà nước , nền kinh tế giài quyết các mục tiêu của kinh tế vĩ mô Trong nền kinh tế thi ̣ trường hiê ̣n đa ̣i , người ta thường xác đi ̣nh 4 mục tiêu cơ bản của kinh tế vĩ mô mà mọi Chính phủ phải theo đuổi đó là :

+ Thuế kích sự tăng trưởng kinh tế, tạo công ăn việc làm

Thuế có ảnh hưởng rất lớn đến nền kinh tế , đến việc điều tiết kinh tế thị trường của Nhà nước Thông qua thuế , Nhà nước thực hiện định hướng phát triền sản xuất Chính sách thuế có định hướng phân biệt , có thể góp phần tạo

ra sự phát triển cân đối hài hòa giữa các ngành , các khu vực , các thành phần kinh tế , làm giảm bớt chi phí xã hội và thức đẩy tăng trưởng kinh tế Trong nên kinh tế thi ̣ trường xảy ra các chu kỳ kinh doanh đó là chu kỳ dao đô ̣ng nên xuống về mức đô ̣ thất nghiê ̣p và tỷ lê ̣ la ̣m phát , sự ổn định nền kinh tế với tình trạng có đầy đủ công ăn việc làm , lạm phát ở mức thấp để thúc đẩy nên kinh tế tăng trưởng bền vững

+ Thuế thực hiện vai trò tái phân phối các nguồn tài chính, góp phần đảm bảo công bằng xã hội

Nhà nước dùng thuế để điều tiết phần chênh lệch giữa người giàu và người nghèo , thông qua viê ̣c trợ cấp hoă ̣c cung cấp hàng hóa công cụ Thông qua Thuế thu nhâ ̣p, Nhà nước thực hiện vai trò điều chỉnh vĩ mô trong lĩnh vực tiền lương và thu nhâ ̣p , hạn chế sự phân hóa giảu nghèo và tiến tới công bằng

xã hội Mô ̣t khía ca ̣nh khác của chính sách thuế nhằm điều chỉnh thu nhâ ̣p là các khoản thuế đánh vào tiêu dùng như: Thuế GTGT, thuế tiêu thụ đă ̣c biê ̣t

Với những hàng hóa di ̣ch vụ thiết yếu viê ̣c giảm thuế sẽ có lợi cho

người nghèo hơn và sự chênh lê ̣ch về thu nhâ ̣p cũng được giảm bớt Trái lại những mă ̣t hàng xa xỉ , cao cấp viê ̣c tăng thuế sẽ góp phần phân phối la ̣ i mô ̣t

bô ̣ phâ ̣n thu nhâ ̣p của người giàu trong xã hô ̣i Tuy nhiên khi sử dụng công cụ

Trang 20

thuế để điều chỉnh thu nhâ ̣p , mức thu nên xây dựng hợp lý tránh tình tra ̣ng điều tiết quá lớn làm giảm khát vo ̣ng làm giàu của nhà kinh doanh và giảm khả năng tăng trưởng kinh tế của đất nước

+ Thuế là công cụ kiềm chế lạm phát

Nguyên nhân của la ̣m phát có thể do cung cầu làm cho giá cả hàng hóa tăng lên hoă ̣c do chi phí đầu vào tăng Thuế được sử dụng để điều chỉnh la ̣m phát, ổn định giá cả thị trường Nếu cung nhỏ hơn cầu thì nhà nước dùng thế

để điều chình bằng cách giảm thuế đối với các yếu tố sản xuất , giảm thuế thu nhâ ̣p để kích thích đầu tư sả n xuất ra nhiều khồi lượng sản phẩm nhiều hơn Nếu la ̣m phát do chi phí tăng , gia tăng thất nghiê ̣p , sự trì trê ̣ của tốc đô ̣ phát triển kinh tế , giá cả đầu vào tăng , nhà nước dùng Thuế hạn chế tăng chi phí bằng cách giảm thu ế đánh vào chi phí, kích thích tăng năng suất lao động

+ Thuế góp phần bảo hộ sản xuất trong nước và tạo điều kiện hòa

Trang 21

Hiê ̣n nay, xu hướng hô ̣i nhâ ̣p kinh tế đang phát triển ma ̣nh mẽ ở trong khu vực và trên thế giới Sự ưu đãi, các hiê ̣p đi ̣nh về thuế , tính thông lệ quốc tế của chính sách thuế có thể làm gia tăng sự hòa nhâ ̣p kinh tế giữa mốt số quố gia với khu vực và cô ̣ng đồng quốc tế

1.1.2 Công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền

1.1.2.1 Khái niệm về công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới

đất liền

- Khái niệm công tác thanh tra hoàn thuế:

Từ khi Luật quản lý thuế ra đời việc người nộp thuế thực hiện theo quy chế tự khai tự nộp đã mang lại rất nhiều thuận lợi trong việc cải cách thủ tục hành chính về thuế Xong bên cạnh đó Cơ quan Thuế cũng luôn đẩy mạnh công tác thanh tra tại trụ sở người nộp thuế để người nộp thuế luôn thực hiện một cách chính xác, hiệu quả nhất trong việc nắm bắt chính sách trong công tác thu nộp thuế của Nhà nước, trong đó công tác thanh tra hoàn thuế là một phần quan trọng không thể thiếu trong công tác thanh tra người nộp thuế

Hoàn thuế GTGT là việc Nhà nước trả lại cho Người nộp thuế mua hàng hoá dịch vụ về sử dụng số tiền thuế đầu vào đã trả khi mua hàng hoá dịch vụ mà người nộp thuế còn chưa được khấu trừ trong kỳ tính thuế

- Đối tượng và trường hợp được hoàn thuế GTGT: Theo quy định được

chia thành các trường hợp, cụ thể: Hoàn 3 tháng liên tục; hoàn do đầu tư dự

án; Hoàn do xuất khẩu; Hoàn do nộp thừa; Hoàn do sử dụng vốn ODA không hoàn lại hoàn do được ưu đãi miễn trừ ngoại giao

Trang 22

- Điều kiện và thủ tục hoàn thuế GTGT: Các cơ sở kinh doanh, tổ chức

thuộc đối tượng được hoàn thuế GTGT phải là cơ sở kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khấu trừ, đã được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy phép đầu tư có số thuế GTGT còn được khấu trừ hoặc nộp thừa

Thanh tra hoàn thuế là một chức năng quan trọng của quản lý thuế, thanh tra hoàn thuế là hoạt động giám sát của cơ quan thuế đối với các hoạt động, giao dịch liên quan đến phát sinh số thuế đề nghị hoàn thuế và tình hình thực hiện thủ tục hành chính thuế, chấp hành nghĩa vụ nộp thuế của người nộp thuế, nhằm bảo đảm pháp luật thuế dược thực thi nghiêm chỉnh trong công tác hoàn thuế

- Khái niệm về công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới

đất liền

Đối với các Doanh nghiệp có kinh doanh hàng hóa xuất khẩu thì đầu vào của hàng hóa dùng cho việc kinh doanh xuất khẩu được nhà nước ưu đãi chịu thuế xuất 0% và được hoàn lại số thuế GTGT đầu vào của hàng hóa dùng cho hoạt động xuất khẩu

Thanh tra trước hoàn thuế và thanh tra sau hoàn thuế Khi người nộp thuế có hồ sơ đề nghị hoàn thuế gửi Cơ quan thuế, Cơ quan Thuế sẽ thực hiện thanh tra tại trụ sở người nộp thuế đó trước khi tiến hành hoàn thuế cho doanh nghiệp Với hồ sơ hoàn thuế đã được hoàn thuế trước theo diện hoàn thuế trước kiểm tra sau thì Cơ quan thuế sẽ tiến hành thanh tra sau hoàn thuế

1.1.2.2 Đặc điểm công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền

Trang 23

Đối với các Doanh nghiệp có kinh doanh hàng hóa xuất khẩu thì đầu vào của hàng hóa dùng cho việc kinh doanh xuất khẩu được nhà nước ưu đãi chịu thuế xuất 0% và được hoàn lại số thuế GTGT đầu vào của hàng hóa dùng cho hoạt động xuất khẩu

Công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu sẽ luôn được triển khai liên tục để doanh nghiệp chấp hành pháp luật thuế một cách tốt nhất nhằm tránh tình trạng gian lận trong việc hoàn thuế gây thất thoát cho nguồn ngân sách nhà nước

Công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu được thực hiện theo các bước:

- Lập kế hoạch thanh tra theo chuyên đề hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền;

- Thu thập, phân tích thông tin của doanh nghiệp có kinh doanh xuất khẩu và hoàn thuế GTGT hàng xuất khẩu ;

- Ra quyết định thanh tra và thanh tra thực tế tại địa chỉ mà Doanh nghiệp đăng ký thông tin với Cơ quan Thuế ;

- Kết luận thanh tra, ra quyết định về việc hoàn thuế và quyết định xử

lý vi phạm về thuế (nếu có)

Thanh tra hoàn thuế tập trung vào các hồ sơ hoàn thuế rủi ro cao, và chỉ thanh tra thời kỳ yêu cầu hoàn thuế Tính tin cậy và chính xác của hồ sơ hoàn thuế cần được kiểm tra thử trên cơ sở chọn mẫu

Thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền xác định tính đầy

đủ, chính xác các thông tin, tài liệu trong hồ sơ hoàn thuế nhằm đánh giá sự

Trang 24

tuân thủ pháp luật về của người nộp thuế trong công tác hoàn thuế xuất khẩu Thanh tra hoàn thuế xuất khẩu được thực hiện tại trụ sở của người nộp thuế

Thanh tra hoàn thuế xuất khẩu tập trung vào các hồ sơ hoàn thuế rủi ro cao, và chỉ thanh tra thời kỳ yêu cầu hoàn thuế Tính tin cậy và chính xác của

hồ sơ hoàn thuế xuất khẩu cần được kiểm tra thử trên cơ sở chọn mẫu Đối với thanh tra hoàn thuế xuất khẩu, chỉ khi kết quả chọn mẫu cho thấy cần mở rộng thanh tra thêm thì mới cần tiến hành xác minh thêm Thông thường, thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền một doanh nghiệp hoàn tất trong thời hạn 30 ngày, gia hạn thanh tra thêm 15 ngày đối với trường hợp cần mở rộng phạm vi thanh tra

1.1.2.3 Nội dung công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền

* Thu thập tài liệu, phân tích hồ sơ người nộp thuế tại trụ sở Cơ quan thuế

Thu thập tài liệu, phân tích hồ sơ của người nộp thuế là một trong những nội dung quan trọng của quá trình thanh tra hoàn thuế

Khi thực hiện thu thập tài liệu, phân tích thông tin hồ sơ khai thuế của người nộp thuế, công chức làm công tác thanh tra phải thực hiện tốt việc đối chiếu, so sánh nội dung trong hồ sơ thuế với các thông tin, tài liệu có liên quan, các quy định của pháp luật về thuế

Những sai phạm được phát hiện từ việc thu thập thông tin, phân tích hồ sơ khai thuế của người nộp thuế là cơ sở đầu tiên cho quá trình thanh tra hoàn thuế

* Thanh tra tại trụ sở người nộp thuế

Là xem xét hoạt động thực tế của người nộp thuế theo doanh thu, chi phí, thuế GTGT đầu vào và đầu ra để phân tích xác định rủi ro, truy lần lại

Trang 25

việc xử lý dữ liệu, tính toán lại và xác minh, đánh giá, phát hiện và xử lý theo quy định pháp luật về thuế

Nội dung thanh tra hoàn thuế: Thanh tra việc kê khai thuế GTGT trong

kỳ đề nghị hoàn thuế của người nộp thuế, kết hợp với thanh tra việc quyết toán thuế, chứng từ, sổ sách, xác định nghĩa vụ nộp thuế cho NSNN của người nộp thuế

Xác định cụ thể nội dung và trình tự công việc cơ quan thuế, công chức thuế thực hiện giải quyết hoàn thuế theo quy định của Luật Quản lý thuế;

- Nhằm cải cách thủ tục hành chính trong việc giải quyết hoàn thuế cho người nộp thuế

- Nhằm hướng dẫn người nộp thuế thực hiện đúng các thủ tục hành chính và các quy định của pháp luật thuế, Luật Quản lý thuế về hoàn thuế; Cơ quan thuế thực hiện kiểm tra hồ sơ theo trình tự và nội dung quy định

- Thanh tra hoàn thuế nâng cao được hiệu quả công tác quản lý thuế nói chung và công tác hoàn thuế nói riêng, phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi gian lận, trốn thuế, đồng thời nâng cao tính tuân thủ pháp luật thuế của người nộp thuế Thực hiện cải cách hành chính trong việc thanh tra hoàn thuế từ đó tránh gây phiền nhiễu và tạo điều kiện thuận lợi cho người nộp thuế phát triển sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ

- Hoạt động thanh tra hoàn xuất khẩu qua biên giới đất liền giúp cho các đối tượng nộp thuế và cơ quan thuế thực hiện nghiêm chỉnh các văn bản pháp luật về công tác hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền đảm bảo thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị của ngành Thông qua công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu có thể đánh giá việc chấp hành các luật thuế của các đối

Trang 26

tượng nộp thuế và của cơ quan thuế nhằm phát huy nhân tố tích cực, đấu tranh ngăn ngừa và xử lý những mặt tiêu cực Căn cứ vào những kiến nghị của kết quả thanh tra hoàn thuế xuất khẩu, cơ quan thuế có thể đề ra các giải pháp cụ thể để thực hiện, đưa Luật thuế vào cuộc sống thực tế, đảm bảo sự công bằng trong trong việc thực hiện luật thuế, cũng như trong việc hoàn thuế GTGT hàng hóa xuất khẩu đồng thời cải cách được các quy trình quản

lý thuế ngày càng hợp lý hơn

Thông qua công tác thanh tra hoàn xuất khẩu hướng dẫn, giúp đỡ đối tượng hoàn thuế nắm được nghĩa vụ và quyền hạn của đơn vị khi thực hiện luật thuế liên quan đến việc hoàn thuế, đồng thời nâng cao trách nhiệm của công chức ngành thuế khi thi hành nhiệm vụ của mình

1.1.2.4 Phương pháp thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền

+ Kỹ năng kiểm tra hoàn thuế GTGT tại trụ sở người nộp thuế được

thiết kế chuyên sâu theo nghiệp vụ kinh tế phát sinh tại doanh nghiệp: Hoàn thuế cho xuất khẩu; Hoàn thuế cho dự án đầu tư; Hoàn thuế đối với các chương trình, dự án ODA; Hoàn thuế cho hàng hóa tồn kho và công cụ, dụng

cụ chờ phân bổ; Hoàn thuế cho trường hợp giá bán thấp hơn giá mua; Hoàn thuế cho xây dựng, mua sắm tài sản cố định Trên cơ sở đúc kết từ kinh nghiệm và thực tiễn kiểm tra của ngành Thuế, kết hợp với việc vận dụng chế

độ kế toán, chính sách thuế, cơ chế tài chính và các chính sách pháp luật liên quan vào công tác kiểm tra hoàn thuế GTGT Theo đó, hệ thống hoá các dạng sai phạm chủ yếu đã được phát hiện qua kiểm tra hoàn thuế GTGT và thiết kế

Trang 27

các nghiệp vụ, phương pháp kiểm tra phát hiện các dạng sai phạm theo từng nghiệp vụ kinh tế phát sinh về hoàn thuế GTGT

+ Các phương pháp thường áp dụng để phân tích hồ sơ hoàn thuế gồm:

Phương pháp đối chiếu; Phương pháp so sánh; Phương pháp cân đối; Phương pháp phân tích các nhân tố ảnh hưởng; Phương pháp phân tích tỷ suất; Phương pháp phân tích sự khác biệt giữa chế độ kế toán và chính sách thuế

1.1.2.5 Một số chỉ tiêu đánh giá công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua

biên giới đất liền

Công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền có thể đánh giá qua một số chỉ tiêu theo Quyết định số 688/QĐ-TCT ngày 22/4/2013 của Tổng cục Thuế như sau:

* Tỷ lệ doanh nghiệp đã thanh tra:

Chỉ tiêu này đánh giá khối lượng công việc thanh tra doanh nghiệp mà cán bộ thanh tra đã thực hiện trong năm

Số doanh nghiệp đang hoạt động

Số lượng doanh nghiệp được thanh tra càng nhiều thì hành vi vi phạm pháp luật càng được phát hiện và xử lý kịp thời, công tác thanh tra thuế càng được hoàn thiện hơn Tỷ lệ số đơn vị được thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền hàng năm được đánh giá cao góp phần phòng ngừa các hành

vi vi phạm về thuế; phát hiện và xử lý các vi phạm pháp luật về thuế

* Tỷ lệ doanh nghiệp thanh tra phát hiện có sai phạm:

Trang 28

Chỉ tiêu này cho thấy đánh giá chất lƣợng, hiệu quả công tác thanh tra thuế, mức độ tuân thủ pháp luật thuế của doanh nghiệp

Số doanh nghiệp đã thanh tra trong năm

Hiệu quả trong công tác thanh tra hoàn thuế đã góp phần hoàn thiện khi các hành vi vi phạm pháp luật về thuế đƣợc phát hiện, xử lý thích đáng

và qua đó để phòng ngừa, răn đe đối với các doanh nghiệp khác Đồng thời công tác thu thuế cũng đƣợc đảm bảo thu đúng, thu đủ, thu kịp thời, tránh bỏ sót khoản thu Qua công tác thanh tra tạo cho doanh nghiệp tuân thủ pháp luật thuế theo đúng quy định

* Số thuế truy thu bình quân một cuộc thanh tra

Chỉ tiêu này đánh giá chất lƣợng, hiệu quả công tác thanh tra thuế

Số thuế truy thu bình quân 1

cuộc thanh tra

=

Tổng số thuế truy thu sau thanh tra

Số doanh nghiệp đã thanh tra trong năm Một cuộc thanh tra thể hiện mức độ vi phạm pháp luật về thuế của doanh nghiệp hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền có số thuế truy thu bình quân càng lớn thì mức độ vi phạm pháp luật về thuế càng cao Phản ánh mục tiêu phòng ngừa và răn đe các hành vi vi phạm về thuế chƣa đƣợc đảm bảo, thanh tra thuế chƣa hoàn thiện và ngƣợc lại

* Số doanh nghiệp đã thanh tra trên số cán bộ của bộ phận thanh tra

Chỉ tiêu này cho thấy khối lƣợng công việc đã thực hiện của cán bộ bộ phận thanh tra thuế đã thực hiện trong năm đánh giá

Trang 29

Số DN đã thanh tra trên số

cán bộ của bộ phận thanh tra =

Số doanh nghiệp đã thanh tra

Số cán bộ của bộ phận thanh tra

Để đánh giá chất lƣợng, hiệu quả công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền cho thấy tầm quan trọng của cán bộ làm công tác thanh tra thuế

* Tỷ lệ số thuế truy thu sau thanh tra trên tổng thu nội địa do ngành

Cần tập trung lực lƣợng cán bộ thuế để đẩy mạnh công tác thanh tra hoàn thuế nhằm chặn đứng các gian lận về thuế, chống thất thu ngân sách, đảm bảo công bằng về nghĩa vụ thuế giữa các thành phần kinh tế Góp phần hoàn thành thực hiện nhiệm vụ thu NSNN

1.1.2.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền

a Các yếu tố khách quan

- Thể chế và chính sách:

Thể chế và chính sách là yếu tố quan trọng chi phối hoạt động thanh tra hoàn thuế xuất khẩu trong suốt quá trình thực hiện pháp luật thuế Hoạt động thanh tra thuế nói chung và hoạt động thanh tra hoàn thuế xuất khẩu nói riêng khi có sự thống nhất từ Chính phủ - Bộ Tài chính - Tổng cục Thuế với Cục Thuế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ƣơng thì quy chế,

Trang 30

chính sách về thanh tra hoàn thuế xuất khẩu được ban hành đúng mục đích, đúng đối tượng với quy mô phù hợp, không chồng chéo nội dung, không dàn trải, dễ áp dụng thực hiện theo quy trình Vì thế công tác hoàn thuế xuất khẩu được nâng cao, đạt kết quả tốt

Thông qua hệ thống chính sách, nhất là các Nghị định, Thông tư, các văn bản hướng dẫn thực thi công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu và với việc Nhà nước can thiệp để tạo một môi trường kinh doanh ổn định, thuận lợi cho tất cả các doanh nghiệp có kinh doanh hàng hóa xuất khẩu phát huy được hết khả năng của mình, hoạt động sản xuất kinh doanh trong xã hội có tính bền vững, lâu dài, đóng góp nhiều hơn nữa cho NSNN, Đồng thời tạo điều kiện tốt nhất cho người nộp thuế trong việc đề nghị hoàn thuế GTGT thông qua khâu xuất khẩu trong việc tiếp nhận thông tin, những quy định, các chế tìa xử

lý của pháp luật thuế

- Sự thay đổi của hệ thống chính sách pháp luật thuế:

Với sự phát triển kinh tế không ngừng gia tăng cả về quy mô số lượng

và phương thức hoạt động việc hoàn thuế GTGT cho hàng hóa xuất khẩu qua biên giới đất liền trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh diễn ra vô cùng phức tạp vì vậy một loạt hệ thống chính sách văn bản pháp quy có liên quan đến việc thanh tra hoàn thuế xuất khẩu cũng liên tục thay đổi và bổ sung cho phù hợp với tình hình thực tiễn

- Công tác xây dựng kế hoạch thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên

giới đất liền:

Đây là một trong những yếu tố quan trọng và là một nhiệm vụ hết sức nặng nề Đặc biệt là với tình hình buôn bán xuất khẩu qua biên giới đất liền

Trang 31

trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh diễn ra ngày một phức tạp Do vậy công tác thanh tra theo chuyên đề hoàn thuế xuất khẩu hàng năm đã được Tổng cục Thuế duyệt vào giao kế hoạch thực hiện nhiệm vụ trên cơ sở là các quyết định dựa trên hệ thống báo cáo tổng kết cuối năm và phương án xây dựng kế hoạch thanh tra các doanh nghiệp có rủi ro cao về thuế kinh doanh xuất nhập khẩu hàng hóa trên địa bàn tỉnh

Đối với các doanh nghiệp có kinh doanh xuất khẩu hàng hóa qua biên giới đất liền phải căn cứ theo tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh thực tế

đã đánh giá, rà soát dựa trên nguồn kê khai thực tế của doanh nghiệp với CQT, kết hợp với các nguồn thông tin thu thập được trong quá trình quản lý, giám sát các doanh nghiệp có kinh doanh xuất khẩu qua biên giới đất liền theo các tiêu thưc như các doanh nghiệp lớn, doanh thu cao nhiều năm chưa được thanh tra, có dấu hiệu liên kết chuyển giá, có giao dịch thanh toán tiền hàng xuất khẩu đáng ngờ, mua bán lòng vòng qua nhiều khâu trung gian không qua nhà sản xuất trực tiếp Chủ động trong việc triển khai nhiệm vụ, đưa công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền vào nề nếp, ổn định đạt tiết độ theo kế hoạch đặt ra nhằm giảm thiểu sai phạm, tăng thu cho NSNN, tránh thất thu cho NSNN, giúp doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn về vốn thông qua việc hoàn thuế GTGT hàng hóa xuất khẩu

b Các yếu tố chủ quan

- Trình độ chuyên môn nghiệp vụ của cán bộ công chức làm công tác

thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền

Trang 32

Về tổ chức bộ máy, lực lượng công chức được làm công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu phải tương ứng với nhu cầu và nhiệm vụ đặt ra Đây là một yếu tố quyết định đến hiệu quả của công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền vì nó luôn đồng hành cùng với các cuộc thanh tra

Về trình độ, năng lực của các công chức làm công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền phải đáp ứngđược nhu cầu nhiệm vụ được giao, kỹ năng và nghiệp vụ thanh tra phải được học hỏi chau rồi, cập nhập liên tục các chế độ chính sách, văn bản về thuế mới liên quan đến hoạt động xuất khẩu được ban hành hướng dẫn thực hiện công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền

Về đạo đức nghề nghiệp và tác phong làm việc của công chức thuế nói chung và công thức thực hiện nhiệm vụ thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền nói riêng phải thực hiện tốt mười điều kỷ luật của ngành tạo lòng tin với NNT

Khoa học công nghệ trong đó có công nghệ thông tin phục vụ hoạt động thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền những năm vừa qua ngành thuế đã phát triển và nâng cấp hệ thống ứng dụng thông tin thực hiện tự động hầu hết các chức năng quản lý thuế như: xử lý tờ khai, chứng từ quản lý thu nợ, thanh tra kiểm tra thuế

1.2 Cơ sở thực tiễn

1.2.1 Kinh nghiệm thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền của Cục Thuế tỉnh Lạng Sơn

Trang 33

Nhằm tăng cường hiệu quả công tác quản lý thuế, nâng cao năng lực của cơ quan thuế trong việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các tổ chức, cá nhân có hành vi gian lận, trốn thuế; thời gian qua, ngành thuế Lạng Sơn đã không ngừng đẩy mạnh công tác thanh tra nói chung và công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu nói riêng góp phần bảo đảm nguồn thu ngân sách địa phương

Xác định việc thanh tra hoàn thuế xuất khẩu là công tác thường xuyên của cơ quan thuế các cấp, Cục Thuế tỉnh Lạng Sơn đã triển khai xây dựng kế hoạch thanh tra đối với các doanh nghiệp có kinh doanh xuất khẩu qua biên giới đất liền trên địa bàn, quyết định giao nhiệm vụ thanh tra hoàn thuế tối thiểu cho từng đơn vị Đồng thời tập trung thực hiện thanh tra theo chuyên đề đối với các ngành, lĩnh vực có rủi ro cao tiềm ẩn khả năng thất thu thuế cụ thể

là đối với những doanh nghiệp có kinh doanh hàng hóa xuất khẩu

Năm 2013, công tác thanh tra, kiểm tra thuế đã được chi cục thuế các huyện, thành phố tập trung chỉ đạo triển khai thực hiện quyết liệt theo mục tiêu, nhiệm vụ được giao

Qua công tác thanh tra các doanh nghiệp có kinh doanh xuất khẩu nói chung và xuất khẩu qua biên giới đất liền trên đại bàn Cục Thuế tỉnh Lạng Sơn đã phát hiện kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật thuế, thực hiện kiến nghị xử lý truy thu về thuế, xử phạt vi phạm pháp luật về thuế, góp phần tích

Trang 34

cực trong việc chống thất thu thuế và hoàn thành dự toán thu ngân sách Nhà nước của ngành

Năm 2013, ngành thuế Lạng Sơn đã thực hiện thanh tra, kiểm tra nhằm chống thất thu thuế tại 507 doanh nghiệp, xử lý truy thu và phạt 45,884 tỷ đồng

Đây là năm Lạng Sơn làm tốt công tác thanh tra, kiểm tra thuế, đạt kết quả cao nhất Điểm nổi bật nhất của công tác này năm 2013 là việc thực hiện thanh tra theo chuyên đề như: các doanh nghiệp hoàn thuế lớn, hoàn thuế theo diện có kinh doanh hàng hóa xuất khẩu qua biên giới đất liền, chuyên đề ngân hàng thương mại; chuyên đề về hoạt động xây dựng cơ bản; chuyên đề về doanh nghiệp đang được hưởng ưu đãi đầu tư; thanh tra, kiểm tra các doanh nghiệp kê khai lỗ nhiều năm liên tục…

Việc đẩy mạnh thanh tra đối với các doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu hàng hóa trên địa bàn đã phát hiện nhiều trường hợp khai sai, khai thiếu, tự xác định số thuế GTGT được hoàn không đúng quy định và một số hành vi gian lận trốn thuế được xử lý truy thu nộp vào ngân sách Nhà nước hàng chục tỷ đồng

Qua việc thanh tra hoàn thuế xuất khẩu cho thấy các vi phạm chủ yếu là mua hàng không lấy hoá đơn, không nhập vào, bán ra không xuất hoá đơn, bỏ ngoài sổ sách kế toán, kê khai âm thuế giá trị gia tăng đầu vào để chiếm dụng tiền hoàn thuế của nhà nước…

Theo kế hoạch, trong năm 2014, ngành thuế tỉnh Lạng Sơn sẽ tiếp tục củng cố đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác thanh tra hoàn thuế xuất

Trang 35

khẩu Không ngừng nâng cao trình độ nghiệp vụ chuyên môn cho cán bộ thuế

để đáp ứng yêu cầu đổi mới, hiện đại của ngành

Một trong những giải pháp quan trọng của ngành thuế tỉnh Lạng Sơn với nhiệm vụ thu ngân sách là đẩy mạnh thanh tra hoàn thuế xuất khẩu nói chung và công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền nói riêng chống thất thu thuế thông qua các biện pháp: đẩy mạnh thực hiện thanh tra theo chuyên đề; tăng cường thanh tra các hoạt động giao dịch liên kết có dấu hiệu chuyển giá của các doanh nghiệp; nâng cao chất lượng, kiểm tra thường xuyên hồ sơ khai thuế ngay tại trụ sở cơ quan thuế đối với các hồ sơ khai thuế trên cơ sở phân loại người nộp thuế theo ý thức tuân thủ để quản lý; đẩy mạnh công tác tuyên truyền chính sách thuế đến từng người dân; đối thoại trực tiếp với doanh nghiệp, kịp thời tháo gỡ những vướng mắc về chính sách thuế

1.2.2 Kinh nghiệm thanh tra thuế hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền của Cục thuế tỉnh An Giang

Trong năm 2012 và năm 2013 tại tỉnh An Giang, các doanh nghiệp nộp

hồ sơ hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT) tăng đột biến, tổng số tiền hơn 2.280 tỷ đồng, chiếm trên 20% tổng thu ngân sách Do đó, Cục Thuế tỉnh An Giang luôn siết chặt quản lý thuế phối hợp với Cục Hải quan tăng cường kiểm tra hàng hóa xuất khẩu, cùng với Công an tỉnh lập chuyên án điều tra gian lận hoàn thuế

Trang 36

Năm 2012, Cục thuế có 1.187 hồ sơ của 498 doanh nghiệp hoàn thuế GTGT, với tổng số tiền 1.256,26 tỷ đồng, tăng 28,28% so với năm 2011 Năm

2013, mặc dù công tác quản lý hoàn thuế xuất khẩu đã được ngành Thuế và Hải quan siết chặt (từ 1-7-2013) nhưng số doanh nghiệp hoàn thuế vẫn cao,

938 hồ sơ của 437 doanh nghiệp, với tổng số tiền 1.024,688 tỷ đồng

Các doanh nghiệp đăng ký thành lập tại khu vực biên giới với nhiều ngành nghề, có xuất nhập khẩu hàng hóa sang Campuchia, vốn đăng ký kinh doanh thấp nhưng vòng quay kinh doanh rất lớn Doanh nghiệp vừa thành lập

là có ngay hợp đồng xuất khẩu trong tháng đầu, với doanh số lên đến hàng chục tỷ đồng Hàng hóa xuất khẩu chủ yếu loại hàng chịu thuế suất thuế GTGT 10% Doanh nghiệp tổ chức hoạt động theo mô hình liên kết nhiều doanh nghiệp cung cấp hàng hóa đầu vào cho một doanh nghiệp xuất khẩu để hợp pháp hóa đơn Một người quản lý, điều hành nhiều doanh nghiệp và cho người thân đứng tên để xuất hàng hóa sang Campuchia cho doanh nghiệp nhập khẩu, các doanh nghiệp không kho chứa hàng, thuê trụ sở làm việc Sau thời gian hoạt động, tiến hành giải thể và thành lập doanh nghiệp mới Dẫn đến các hồ sơ hoàn thuế GTGT liên quan đến xuất khẩu nói chung và xuất khẩu qua biên giới đất liền nói riêng tăng đột biến

Năm 2014, các giải pháp chống gian lận hoàn thuế GTGT được Cục Thuế tỉnh An Giang được siết chặt quản lý Ngành Thuế tăng cường thanh tra, giám sát chặt chẽ các Doanh nghiệp có kinh doanh hoạt động xuất

Trang 37

nhập khẩu hàng hóa qua biên giới Campuchia nhằm ngăn chặn kịp thời việc doanh nghiệp lợi dụng xuất khống để gian lận hoàn thuế GTGT Tất

cả các Doanh nghiệp có kinh doanh hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa sang Campuchia đều được Cơ quan Thuế thực hiện thanh tra, kiểm tra thực tế 100%

Các biện pháp quản lý hoàn thuế GTGT của ngành Thuế: Từ khâu tiếp nhận hồ sơ đề nghị hoàn thuế do người nộp thuế trực tiếp nộp tại

cơ quan Thuế đến khâu giải quyết hoàn thuế làm hết sức chặt chẽ và đúng luật Đặc biệt, lưu ý các trường hợp thuộc diện kiểm tra trước hoàn thuế và phân loại hồ sơ hoàn thuế của các doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro cao về thuế Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra trước

và sau hoàn thuế; phối hợp các cơ quan như Hải quan và Công an trong việc giám sát, điều tra xử lý các đối tượng có dấu hiệu vi phạm và vi phạm trong hoàn thuế GTGT

1.2.3 Bài học kinh nghiệm rút ra cho Cục thuế tỉnh Quảng Ninh

Công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền của tỉnh Quảng Ninh là một chức năng cơ bản và quan trọng trong công tác quản lý thuế Kinh nghiệm công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu nói chung và xuất khẩu qua biên giới đất liền nói riêng của các tỉnh nêu trên cho thấy: Dù mô hình tổ chức và cách thức hoạt động có khác nhau nhưng có những điểm chung:

Trang 38

- Mỗi tỉnh đều hết sức chú trọng tới công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền đều thận trọng trong việc xem xét xác định mục tiêu, đối tượng thanh tra

- Các tiêu chí quan trọng của công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền là gìn giữ luật pháp, hướng tới việc xác định đúng nguyên nhân sai phạm tăng thu cho ngân sách Nhà nước

- Hoạt động thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền được phân loại và phân cấp rõ ràng, đảm bảo khép kín và phát huy được tác dụng của tổ chức thanh tra các cấp

- Công cụ đắc lực phục vụ công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền là: Khoa học kỹ thuật, công nghệ hiện đại, đặc biệt chú trọng tới chiến lược phát huy nhân tố con người trong việc tham gia hoạt động thanh tra hoàn thuế

- Kết luận thanh tra hoàn thuế xuất khẩu được thực thi nghiêm túc bởi

hệ thống các cơ quan Nhà nước cùng vào cuộc

Qua nghiên cứu kinh nghiệm tổ chức và cải cách công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu tại một số tỉnh, những nội dung có thể vận dụng để thực hiện thành công chương trình cải cách và hiện đại hoá công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền ở Cục Thuế tỉnh Quảng Ninh trong thời gian tới Đó là:

Trang 39

- Xây dựng mô hình tổ chức thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền theo hướng chuyên môn hoá cao Các tổ chức thanh tra ĐTNT mới được cơ cấu theo hướng chuyên môn sâu, hình thành các bộ phận chịu trách nhiệm một hoặc một vài khâu trong quy trình thanh tra

- Trao chức năng điều tra tội phạm về thuế cho cơ quan thuế

- Chuẩn hoá lực lượng thanh tra cả về số lượng và chất lượng

- Xây dựng hệ thống các chỉ tiêu phân tích rủi ro một cách khoa học

- Ứng dụng công nghệ thông tin hỗ trợ thanh tra

- Áp dụng các chuẩn mực thanh tra để nâng cao hiệu quả, hiệu lực thanh tra thuế

Chương 2

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Các câu hỏi nghiên cứu

Đề tài triển khai với mục tiêu nhằm đánh giá thực trạng để cải thiện những điểm hạn chế trong công tác thanh tra hoàn thuế GTGT hàng hóa, dịch

Trang 40

vụ xuất khẩu qua biên giới đất liền của các Doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, cụ thể đề tài sẽ trả lời cho những câu hỏi sau đây:

- Thực trạng công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền của tỉnh Quảng Ninh như thế nào?

- Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền đối với doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh?

- Những giải pháp nhằm tăng cường công tác thanh tra hoàn thuế xuất khẩu qua biên giới đất liền trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh?

2.2 Phương pháp nghiên cứu đề tài

2.2.1 Phương pháp thu thập thông tin

- Nguồn số liệu thứ cấp được lấy từ các chương trình phần mềm ứng dụng của cơ quan thuế như:

QLT: Chương trình quản lý thuế

QTT: Chương trình phân tích tình trạng người nộp thuế

TINC: Chương trình quản lý thông tin về người nộp thuế

QHS: Chương trình quản lý hồ sơ (hồ sơ đến, hồ sơ đi)

QLAC: Chương trình quản lý ấn chỉ

QLTN: Chương trình quản lý thu nợ

BCTC: Chương trình phân tích Báo cáo tài chính

Tổng hợp từ các tờ khai thuế GTGT hàng tháng, tờ khai tạm tính thuế TNDN hàng quý và quyết toán thuế hàng năm; các loại tờ khai thuế theo tháng, quý, năm của các sắc thuế có liên quan; chứng từ nộp tiền; sổ thuế; số liệu thanh kiểm tra hàng năm

Định dạng
Số trang	95
Dung lượng	1,29 MB