Tìm hiểu giá trị nội dung và nghệ thuật tác phẩm Totto – Chan bên cửa sổ của Kuroyanagi Tetsuko

Với nền tảng đó, đất nước Nhật Bản sản sinh ra không ít những nhà thơ, nhà văn tài hoa được cả thế giới biết đến như MatsuoBasho - người đã đưa thể thơ Haiku đạt đến đỉnh cao; Yasunari K

TOTTO – CHAN BÊN CỬA SỔ

CỦA KUROYANAGI TETSUKO

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Văn học trẻ em

Người hướng dẫn khoa học

TS DƯƠNG THỊ THÚY HẰNG

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình thực hiện khóa luận, tôi nhận được sự giúp đỡ, hướng dẫn của TS Dương Thị Thúy Hằng cùng các thầy cô trong khoa Giáo dục Mầm non Xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Tiến sĩ, giảng viên Dương Thị Thúy Hằng cùng toàn thể các thầy cô giáo của khoa Giáo dục Mầm non Do thời gian có hạn, năng lực của bản thân còn hạn chế, chắc chắn khóa luận không tránh khỏi thiếu sót Tôi mong tiếp tục nhận được sự chỉ bảo, giúp đỡ của các thầy cô cùng toàn thể bạn bè để khóa luận được hoàn thiện hơn

Hà Nội, tháng 05 năm 2017

Tác giả

Nguyễn Thị Kim Thư

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu riêng của tôi, các số liệu

và kết quả nghiên cứu ghi trong khóa luận là trung thực, đƣợc các đồng tác giả cho phép sử dụng và chƣa từng đƣợc công bố trong bất cứ một công trình nào khác

Hà Nội, tháng 05 năm 2017

Tác giả Nguyễn Thị Kim Thƣ

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 2

3 Mục đích nghiên cứu 4

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5

4.1 Đối tượng nghiên cứu 5

4.2 Phạm vi nghiên cứu 5

5 Phương pháp nghiên cứu 5

6 Bố cục khóa luận 5

NỘI DUNG 6

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM NỘI DUNG TRONG TÁC PHẨM TOTTO- CHAN BÊN CỬA SỔ 6

1.1 Giới thiệu chung về tác giả, tác phẩm 6

1.1.1 Tác giả K.Tetsuko 6

1.1.2 Tác phẩm Totto- chan bên cửa sổ 7

1.2 Một số nội dung cơ bản của tác phẩm 9

1.2.1 Câu chuyện về một ngôi trường “kì lạ” 9

1.2.2 Và những đứa trẻ “đặc biệt”… 16

1.2.3 Cùng những người lớn bao dung, hiểu biết… 19

1.2.4 Những quan niệm giáo dục giản dị, nhân văn 27

1.2.4.1.Trẻ em là những thế giới riêng biệt, kì diệu 27

1.2.4.2 Mỗi đứa trẻ cần được khuyến khích, phát triển thuận theo năng lực, nhu cầu 29

1.2.4.3 Trẻ em cần được học qua trải nghiệm 30

1.2.5 Sự gặp gỡ về quan niệm giáo dục giữa Tesuko và một số tác giả văn

học trẻ em Việt Nam 32

CHƯƠNG 2: MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM NGHỆ THUẬT TRONG TÁC PHẨM TOTTO-CHAN BÊN CỬA SỔ 40

2.1.Thể loại tự truyện 40

2.2.Cách xây dựng nhân vật 42

2.3 Giọng điệu nghệ thuật 44

KẾT LUẬN 47

TAI LIỆU THAM KHẢO 49

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1.Trẻ em là một thế giới nguyên sơ, phong phú và kì diệu Mỗi đứa trẻ

mang trong mình những tiềm năng riêng biệt, những khả năng tiềm ẩn Khám phá và phát huy được điều đó hay không lại phụ thuộc vào quan niệm và khả năng của người lớn Quan niệm giáo dục sẽ đưa đến kết quả là những đứa trẻ với những khả năng khác nhau, với sự phát triển tối đa hay hạn chế Nguồn gốc sâu xa đằng sau những quan niệm giáo dục này, suy cho cùng, chính là lòng nhân ái, yêu thương và sự bao dung Phụ huynh, thầy cô giáo… muốn làm được điều đó, ngoài những tính cách bẩm sinh, cần thiết phải có sự trang

bị và bồi dưỡng thêm về mặt tri thức Điều này có thể được chuyển tải đến thông qua những cuốn sách nhỏ - vừa mang ý nghĩa nhân văn, vừa mang ý nghĩa giáo dục

1.2.Văn học Nhật Bản là một trong những nền văn học lâu đời và giàu có

trên thế giới Với nền tảng đó, đất nước Nhật Bản sản sinh ra không ít những nhà thơ, nhà văn tài hoa được cả thế giới biết đến như MatsuoBasho - người

đã đưa thể thơ Haiku đạt đến đỉnh cao; Yasunari Kawabata - một trong số ít

nhà văn Châu Á đạt giải Noben văn học với bộ ba tiểu thuyết Xứ tuyết, Ngàn cánh hạc, Cố đô Trên nền đó, nữ nhà văn Kuroyanagi Tetsuko cũng góp vào

những dấu ấn đặc sắc, đặc biệt với tác phẩm “Totto-chan bên cửa sổ”.Sự

thành công của tác phẩm đã đưa tên tuổi của bà vượt khỏi xứ sở Phù Tang bay

đến phương trời Tây và nhiều nơi khác trên thế giới Totto-chan bên cửa sổ,

là cuốn sách gối đầu giường của nhiều thế hệ trẻ em trên toàn thế giới suốt ba mươi năm nay Sau khi xuất bản lần đầu vào năm 1981, cuốn sách đã gây được tiếng vang lớn không chỉ ở Nhật Bản mà còn trên toàn thế giới Tính đến năm 2001, tổng số bản sách bán ra ở Nhật đã lên đến 9,3 triệu bản, trở thành một trong những cuốn sách bán chạy nhất trong lịch sử ngành xuất bản

nước này Cuốn sách đã được dịch ra 33 thứ tiếng khác nhau, như Anh, Pháp, Đức, Hàn Quốc, Trung Quốc…Khi bản tiếng Anh của Totto-chan được xuất bản tại Mỹ, tờ New York Times đã đăng liền hai bài giới thiệu trọn trang, một

“vinh dự” hầu như không tác phẩm nào có được

Tác phẩm đạt thành công như vậy vì tác phẩm mang một thông điệp

nhân văn về trẻ em Đó là cuốn sách gối đầu giường của trẻ em Nhật Bản và trẻ em nhiều nước trên thế giới Đó cũng là cuốn cẩm nang nho nhỏ và tràn đầy tình yêu thương mà nhiều bậc cha mẹ, nhiều nhà giáo dục quan tâm

1.3.Là sinh viên ngành giáo dục mầm non, sau này sẽ trực tiếp chăm sóc

và giáo dục trẻ, chúng tôi đặc biệt quan tâm đến thế giới tinh thần của trẻ nhỏ cũng như những quan niệm, cách thức giúp trẻ phát triển một cách tự nhiên,

toàn diện và đạt hiệu quả cao Khi tiếp xúc với tác phẩm Toto-chan bên cửa

sổ, chúng tôi thực sự bị ấn tượng với những câu chuyện vừa giàu tính nhân

văn vừa đậm tính giáo dục mà tác giả gửi gắm trong đó

Với tất cả những lý do như vậy, chúng tôi quyết định lựa chọn đề tài

khóa luận: “Tìm hiểu giá trị nội dung và nghệ thuật tác phẩm Totto – Chan bên cửa sổ của Kuroyanagi Tetsuko” Chúng tôi hi vọng rằng, thông qua

khóa luận này, chúng tôi sẽ hiểu sâu kĩ hơn về thế giới nghệ thuật của tác phẩm, về quan niệm giáo dục trẻ nhỏ qua mỗi trang văn

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Ngay từ khi mới ra đời, Totto-chan bên cửa sổ đã tạo ra một hiệu ứng

đặc biệt Sự đón chào hồ hởi đối với tác phẩm không dừng lại ở biên giới Nhật Bản, không giới hạn ở lứa tuổi trẻ em Tác phẩm nhận được sự đánh giá cao trên nhiều phương diện

Thời báo New York Times một trong những tờ báo danh giá nhất nước

Mỹ đã nhận xét: “Totto-chan là bản cáo trạng thầm lặng về một nền giáo dục

không có kết quả” Khi giáo dục chỉ chú tâm tới chất lượng đào tạo không

thôi thì chưa đủ, mà các nhà giáo cần quan tâm tới cảm nhận của học sinh xem các em cần gì và nghĩ gì Từ đó đề ra các phương pháp phù hợp với các

em để các em có thể phát triển một cách toàn diện nhất”[16] Diễn đàn tin tức

quốc tế (International Herald Tribune) cũng có ý kiến gần tương tự: “Tôt tô

chan đã nhắc nhở hàng triệu người Nhật Bản về một nền giáo dục mà trẻ em hằng mong muốn”[16]

Sau đó, Ông Yoshikawa Takeshi, giám đốc trung tâm giao lưu văn hóa

Nhật Bản tại Việt Nam đã nhận xét về tác phẩm như sau: “Một mô hình

trường học như Tomoe dường như quá “hoang đường” trong xã hội Nhật Bản hay Việt Nam đương đại Xã hội của Nhật Bản bây giờ hầu như không có suy nghĩ giống như thầy hiệu trưởng Kobayashi trong chủ trương giáo dục cưỡng chế, mang đến cho trẻ em sức mạnh và lòng tự tin, mang đến cho các

em sự tự nguyện, không bắt ép Nền giáo dục Nhật Bản vẫn đặt thành tích và

sự ganh đua lên hàng đầu, với đích đến là những trường đại học tốt hay những công việc hứa hẹn Nhưng vì cuốn sách bán rất chạy và cũng là cuốn sách được tìm đọc nhiều nhất trong lịch sử xuất bản ở Nhật Chắc chắn nhiều người đã biết và hiểu được thông điệp của cuốn sách Trong xã hội luôn có những điều trở thành quy ước, không thể thay đổi được Nhưng dù phải tuân theo những quy ước đó, sâu trong trái tim mọi người vẫn mong muốn làm những gì tự do và thực sự đúng đam mê”[16] Theo ông Yoshikawa thì hình

mẫu trường học như trường tiểu học Tomoe và phương pháp giáo dục “Lắng nghe trẻ em” của thầy Kobayashi dường như là phi thực tế Nhưng ông vẫn tin rằng sâu thẳm trong trái tim mọi người ai cũng muốn được hưởng một nền giáo dục mà ở đó trẻ em được tự do phát triển

Ở Việt Nam nhà nghiên cứu tâm lý-y học-giáo dục trẻ em Nguyễn Khắc Viện trong bài viết của mình cũng đã nhận xét “Chắc chắn mỗi học sinh đều

mơ ước được như Tôt-tô-chan may mắn vào học một trường như Tô-mô-e, với

một thầy hiệu trưởng như ông Kô-ba-y-a-si Riêng tôi chỉ mong cho nhiều giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục, các bậc cha mẹ đọc sách này, để giúp thoát khỏi khuôn nếp cũ, tự tạo ra "tư duy mới" trong việc chăm sóc dạy dỗ con em”[16].Trong khi các phương pháp dạy học truyền thống chú trọng vào

nề nếp khuôn khổ thì trường Tomoe lại chú trọng vào việc lắng nghe học sinh

và để cho các em tự do trong học tập nhưng vẫn tuân theo những kỉ luật nhất định Chính điều đó tạo nên sự thoải mái cho học sinh, để các em tự do trong vui chơi, tự do trong học tập, tự do phát triển

Nhìn chung, các ý kiến đều nhấn mạnh vào khả năng giáo dục mà tác phẩm đưa lại Tuy nhiên, cho đến nay, chưa có một tài liệu nào tìm hiểu chuyên sâu về tác phẩm Toto-chan cô bé ngồi bên cửa sổ, đặc biệt trong khả năng giáo dục và phát triển đối với trẻ mầm non

- Thứ hai, tìm hiểu truyện Totto-chan bên cửa sổ để thấy được cái hay,

cái đẹp của tác phẩm và vai trò của nó đối với việc giáo dục trẻ em

- Cuối cùng, Totto – chan bên cửa sổ là tác phẩm viết về đề tài trẻ em -

mầm non tương lai của đất nước Việc tìm hiểu tác phẩm sẽ giúp cho mọi

người hiểu thêm về thế giới của trẻ thơ

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

- Khóa luận tìm hiểu những nét cơ bản về nội dung và một số đặc điểm

nghệ thuật nổi trội của tác phẩm Totto-chan bên cửa sổ

5 Phương pháp nghiên cứu

Để tiến hành nghiên cứu đề tài chúng tôi sử dụng kết hợp các phương pháp sau:

-Phương pháp thống kê, phân loại

- Phương pháp phân tích, tổng hợp

- Phương pháp so sánh đối chiếu

6 Bố cục khóa luận

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, nội dung khóa luận

được chúng tôi triển khai qua hai chương:

Chương 1: Một số đặc điểm nội dung trong tác phẩm Totto- chan bên

cửa sổ

Chương 2: Một số đặc điểm nghệ thuật trong tác phẩm Totto-chan bên cửa sổ

NỘI DUNG

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM NỘI DUNG TRONG TÁC PHẨM

TOTTO- CHAN BÊN CỬA SỔ

1.1 Giới thiệu chung về tác giả, tác phẩm

khi tốt nghiệp bà lại chọn con đường trở thành diễn viên Năm 1954, bà đọc

được một quảng cáo tìm diễn viên truyền hình và lập tức đăng ký để rồi có

mặt trong 13 người được chọn giữa 6.000 thí sinh Năm 1972, lần đầu tiên bà xuất hiện trên truyền hình với vai trò người dẫn chương trình Đến năm 1975, Tetsuko có show riêng và kênh sóng riêng cho mình: Chương trình Căn

phòng của Tetsuko – talk show đầu tiên trên truyền hình Nhật Bản Năm

1981, sau những thành công ở lĩnh vực truyền hình bà cho xuất bản cuốn tự

truyện Totto-Chan bên cửa sổ dựa theo những sự kiện có thật trong tuổi thơ

của bà

Kuroyanagi Tetsuko không chỉ là nhà văn thiếu nhi, diễn viên và người dẫn chương trình truyền hình rất nổi tiếng ở Nhật Bản mà bà còn là người rất hăng hái tham gia vào các hoạt động từ thiện Bà là người sáng lập ra quỹ Totto Foundation, đào tạo các diễn viên điếc một cách chuyên nghiệp, nhằm hiện thực hoá ý tưởng mang hát kịch đến với những người điếc của Kuroyanagi Năm 1984, bà được bổ nhiệm làm Đại sứ Thiện chí của Quỹ Nhi đồng Liên hiệp quốc (UNICEF) và là người châu Á đầu tiên được bổ nhiệm vị trí này Trong những năm cuối thập kỉ 80 và thập kỉ 90, bà đã đến thăm rất

nhiều quốc gia đang phát triển ở châu Á và châu Phi để làm từ thiện và thực hiện các nhiệm vụ thiện chí, giúp đỡ trẻ em đang phải chịu cảnh thiên tai và chiến tranh, đồng thời nâng cao sự chú ý của quốc tế đối với trẻ em ở những

nước nghèo Năm 1997, Kuroyanagi xuất bản cuốn sách Những đứa trẻ của Totto-chan, dựa trên những trải nghiệm khi bà làm Đại sứ Thiện chí của

UNICEF từ năm 1984 đến năm 1996 Kuroyanagi còn là Giám đốc khu vực Nhật Bản của quỹ Bảo tồn Thiên nhiên Thế giới (WWF) Năm 2000,

Kuroyanagi Tetsuko là người đầu tiên nhận giải Global Leadership for Children được thành lập bởi UNICEF nhân kỉ niệm 10 năm ngày Hội nghị

Thượng đỉnh Thế giới về Trẻ em năm 1990 Tháng 5/2003, Kuroyanagi

Tetsuko nhận Huân chương Thuỵ Bảo của Nhật Hoàng vì những cống hiến của bà cho trẻ em thế giới trong suốt hai thập kỉ

1.1.2 Tác phẩm Totto- chan bên cửa sổ

Tác phẩm Totto - chan bên cửa sổ được xuất bản ở Nhật vào năm 1981

Từ khi ra đời, tác phẩm đã được đón nhận rất nồng nhiệt và trở thành một trong những cuốn sách bán chạy nhất trong lịch sử nước Nhật Xuất bản 7 triệu cuốn ở đất nước quê hương, cuốn sách chỉ đứng sau một số ít tác phẩm,

chẳng hạn như Rừng Nauy (2 tập) bán được 10 triệu cuốn Tuy nhiên, Totto-chan bên cửa sổ lại xuất bản lần đầu vào năm 1981, còn Rừng Nauy ra

đời năm 1987 Vì thế, Totto-chan cô bé bên cửa sổ vẫn là cuốn sách đầu tiên

ghi dấu ấn về độ ăn khách đến hàng triệu bản trong lịch sử xuất bản của Nhật

Sự thành công của Totto-chan bên cửa sổ đã vượt ra khỏi biên giới Nhật Bản

Cuốn sách đã được dịch ra nhiều thứ tiếng: tiếng Anh, tiếng Trung Quốc, tiếng Hàn Quốc, tiếng Malaysia, tiếng Việt, tiếng Indonesia,tiếng Thái, tiếng

Nga, một số thứ tiếng của Ấn Độ (Hindi, Telugu, Marathi, Malayalam,

Oriya ), tiếng Sinhala và tiếng Lào Tác phẩm được in trên nhiều tờ báo nổi tiếng và nhận được không ít lời khen ngợi Cuốn sách không chỉ là truyện với

các em thiếu nhi mà còn là quyển sách tâm lí giúp cho các bậc phụ huynh hiểu thêm về tâm hồn của trẻ thơ, thế giới trẻ thơ Thậm chí nó còn trở thành

tài liệu tham khảo của các giáo viên, các nhà quản lí giáo dục…

Totto-chan bên cửa sổ là câu chuyện chân thật về tuổi thơ của tác giả,

nhà văn Kuroyanagi Tetsuko Được viết theo thể tự truyện và được chia thành các chương ngắn, mỗi chương trong tác phẩm gắn liền với những kỉ niệm ấu

thơ của nhà văn về trường học, bạn bè, thầy cô và gia đình Các nhân vật trong truyện đa phần là người tốt và không có nhân vật xấu Ngôi trường

Tomoe trong truyện không phải là ngôi trường do tác giả tưởng tượng ra mà

là một ngôi trường có thật, do thầy hiệu trưởng Kobayashi thành lập năm

1937 Nhưng đến năm 1944, khi Chiến tranh Thế giới thứ hai sắp kết thúc, ngôi trường đã bị máy bay ném bom tàn phá nặng nề đến nỗi không thể phục hồi Dù ngoài đời chỉ tồn tại trong 7 năm ngắn ngủi, ngôi trường đã trở nên vĩnh cửu khi được chính cô bé Totto-Chan, nay là nhà văn Kuroyanagi Tetsuko ngoài đời, chuyển hoá thành hình tượng văn học trong cuốn tự truyện

Totto – chan bên cửa sổ ra mắt 30 năm về trước

Với nhan đề tác phẩm là Totto-chan bên cửa sổ, nhà văn Kuroyanagi

Tetsuko muốn nói đến những con người đang ở bên cửa sổ Đó là những người đang ở trên mép cửa hay sắp bị đẩy ra khỏi cánh cửa của tri thức, của

xã hội Những con người bị xã hội từ chối, xa lánh đang đứng chênh vênh bên ngưỡng cửa và có thể rơi xuống bất cứ lúc nào Ngoài ý nghĩa đó hình ảnh khung cửa sổ còn mang một ý nghĩa khác, cánh cửa sổ mở ra hạnh phúc Một cánh cửa khép lại và một cánh cửa khác mở ra, cánh cửa của trường tiểu học Tomoe đã mở rộng chào đón cô bé Totto-chan tội nghiệp Nó đã mang lại

niềm hạnh phúc cho biết bao nhiêu người trong đó có Totto-chan

Đọc tác phẩm Totto-Chan bên cửa sổ không ít người sẽ nhìn thấy thấp

thoáng tuổi thơ của mình với những kỉ niệm tươi đẹp không thể nào quên

Nhưng giá trị của tác phẩm không dừng lại ở đó Mang trong mình thông điệp nhân văn cao đẹp, tác phẩm kêu gọi mọi người hãy thay đổi phương pháp giáo dục, hãy có cái nhìn khác đi về thế giới trẻ thơ, hãy chịu khó lắng nghe tâm tư nguyện vọng của trẻ thơ Đừng bao giờ mang những suy nghĩ của người lớn áp đặt vào trẻ nhỏ Bởi vì, trẻ em vốn ngây thơ, với suy nghĩ giản đơn về cuộc sống và đang trong quá trình khám phá những điều kì diệu của thế giới này nên bất kì sự tác động không đúng cách nào, cũng có thể gây ảnh hưởng đến sự phát triển của các em Bên cạnh đó tác phẩm còn là những bài học quý giá về tình người, tình cảm gia đình, tình cảm thầy cô, bạn bè, tình yêu thiên nhiên và tình yêu động vật

1.2 Một số nội dung cơ bản của tác phẩm

Nội dung tác phẩm là hiện thực đời sống được phản ánh trong sự cảm

nhận, suy ngẫm và đánh giá của nhà văn Tác phẩm Totto- chan bên cửa sổ

không chỉ là một câu chuyện hay đối với trẻ thơ bởi những điều thú vị ngay

trong đời sống thường ngày được tác giả đưa vào tác phẩm mà nó còn khơi

gợi trí tưởng tượng và lòng hiếu kì của trẻ thơ thông qua hàng loạt các câu chuyện nhỏ của cô bé Totto-chan Hơn hết, tác phẩm còn mang một giá trị nội dung sâu sắc đối với bạn đọc nhất là đối với người lớn, những bậc cha mẹ, những bậc thầy cô trong sự nghiệp giáo dục trẻ nói chung và trong sự nghiệp giáo dục trẻ mầm non nói riêng Tác phẩm đã mở ra những suy nghĩ riêng cho

người đọc về môi trường giáo dục trẻ đó là môi trường giáo dục “ kì lạ”, môi

trường giáo dục kì lạ với những đứa trẻ đặc biệt, với những người lớn bao dung, vị tha, giàu tình yêu thương, sự hiểu biết thông qua đó tác phẩm đã gửi

gắm đến bạn đọc những quan niệm giáo dục giản dị mà nhân văn

1.2.1 Câu chuyện về một ngôi trường “kì lạ”

Xuyên suốt toàn bộ tác phẩm có lẽ người đọc không quá khó khăn để nhận ra rằng môi trường giáo dục ở trường Tomoe là một môi trường giáo dục

“kì lạ” Tại ngôi trường đó sự kì lạ xuất hiện ngay từ cơ sở vật chất, cách bố trí các phòng học, cách giáo dục, sinh hoạt của thầy và trò và hơn hết thảy đó

là những em học sinh tại nơi đây các em cũng rất “kì lạ” khác với những em học sinh ở những ngôi trường khác

Cô bé Totto-chan là một cô bé hồn nhiên, trong sáng và rất mê khám phá Đối với em việc đến trường, học tập và làm quen với các bạn đồng trang lứa ở trường là một việc rất khác lạ, thú vị Nó khác hoàn toàn với những sinh hoạt thường ngày của em tại gia đình cùng bố mẹ Chính sự khác lạ này cùng với bản tính tò mò, dễ bị phân tâm, không chú ý của trẻ con đã khiến em luôn gây ra những tiếng ồn trong lớp học, hành động em luôn đóng mở cái ngăn bàn, rồi nói chuyện vu vơ với một chú chim trên cây hay em hét lên gọi đoàn hát đường phố biểu diễn cho lớp xem… đã thể hiện một góc cạnh nào đó sự lanh lợi, ham mê khám phá của em ở môi trường mới nhưng cũng chính tại ngôi trường mới đó em đã bị đuổi học Thầy cô không hiểu nổi em, không hiểu nổi lí do em luôn làm ồn và cho rằng em không thích hợp để học tại ngôi trường này- ngôi trường với sự giáo dục mang tính bắt buộc học sinh phải làm

và tuân theo những tiết học, những nội quy của lớp học

Có lẽ sự ngây thơ và tính tinh nghịch của Totto-chan tưởng như sẽ khó

có một trường học nào chấp nhận được em nhưng không tại ngôi trường Tomoe- ngôi trường mẹ em đã vất vả tìm kiếm và xin cho em được theo học tiếp sau khi em bị đuổi học tại ngôi trường cũ Ngôi trường Tomoe với cách giáo dục đặc biệt đã giúp Totto-chan như được sống thật với tính cách, con người em Em được làm những gì em thích, được học tập với những phương pháp mới khác hoàn toàn so với ngôi trường cũ Chính cách giáo dục kì lạ tại ngôi trường này khiến Totto-chan cảm thấy thích thú, em yêu lớp, yêu trường

và luôn mong muốn được đến trường Ngôi trường Tomoe là một ngôi trường đặc biệt với trẻ em, với cả những bậc phụ huynh Ngôi trường khác lạ ngay từ

cái ấn tượng đầu tiên nếu ai đó đặt chân vào Cổng trường ngắn ngủn, chung

quanh có cành lá Sự khác lạ này cô bé Totto-chan đã nghĩ “Cổng này còn

đang mọc, có lẽ còn mọc cao hơn cột điện thoại”[4;14] Tấm biển treo tên

trường bị gió thổi lệch sang một bên Ngôi trường mang vẻ ngoài cũ kĩ, hình

như không được tu sửa Nhưng sự khác biệt, kì lạ còn thể hiện rõ hơn đó là

các phòng học Các phòng học tại nơi đây không phải là những dãy nhà được xây kiên cố, được trang trí, có những ô cửa sổ mà phòng học của những học sinh tại trường Tomoe là những toa tàu Trường Tomoe đã dùng sáu toa tàu

cũ kĩ bị bỏ đi làm lớp học và các em học sinh nơi đây được học tập ngay trên những toa tàu đó Có lẽ vì sự khác lạ này nên các em nhỏ trong đó có Totto- chan muốn được đến ngôi trường này học, muốn được ngôi trên toa tàu

cả ngày vừa học, vừa chơi, vừa nói chuyện với nhau trong ánh nắng ban mai Môi trường giáo dục ở trường Tomoe đã khơi gợi sự thích thú của trẻ thơ Không chỉ vậy, cách bố trí phòng học cũng tạo cho các em một không gian

mới, không còn gò bó theo những lối mòn xưa cũ: lớp học phải là những

phòng học có bàn ghế, có cửa sổ, có bảng, có cửa ra vào rộng lớn và được xây dựng kiến cố Trường Tomoe với việc sử dụng các toa tàu cũ kĩ đã tạo ra một môi trường học tập vừa gần gũi với thế giới trẻ thơ vừa giúp tiết kiệm chi phí xây dựng trường lớp, lại mang lại hiệu quả học tập tốt cho các em Các em thích đến trường, muốn được đến trường, không còn cảm thấy việc đi học là một nỗi sợ hãi nữa

Cùng với sự khác lạ về phòng học thì bên trong lớp học và cách dạy và học ở trường Tomoe cũng rất đặc biệt Ngồi học trên đoàn tàu chẳng khác gì được đi tàu thực sự, phía trên cửa sổ vẫn còn kệ để hành lí Có điều khác biệt

đó là đầu toa có tấm bảng đen, dãy ghế trên tàu được thay bằng bàn ghế học sinh, tất cả đều quay về một hướng Dây bám tay cũng không còn Tại ngôi trường Tomoe cái lạ nhất khiến trẻ em thích nhất đó là ở các bài học Mọi

trường đều học theo bài đã quy định nhưng ở đây không vậy Ngay từ đầu giờ giáo viên sẽ đọc lên các môn sẽ học trong ngày và các em được tùy chọn học

môn nào trước “Tùy mỗi em muốn bắt đầu môn gì trước cũng được”[4;26]

Việc học tập tại đây mang tính độc lập, học sinh cần hỗ trợ khi nào thì sẽ tự

giác đi hỏi thầy, cô giáo Totto-chan cảm thấy “như thế mới là học đúng

nghĩa của nó, còn hơn là cứ ngồi không mà chẳng để ý gì đến điều thầy, cô giảng giải”[4;27] Trong ngôi trường Tomoe vừa có phần cổ kính, vừa có

phần cũ nát và hơi nghèo nàn này, các em được học rất nhiều điều về văn hóa,

về cách ứng xử Các em được thực hành ngay từ những công việc diễn ra hàng ngày, ngay trong các hoạt động của lớp học, trường học Kiến thức luôn được lồng ghép mọi lúc cho các em

Trong bữa ăn trưa tại trường, thầy hiệu trưởng luôn yêu cầu các em chuẩn bị suất ăn có cả đồ ăn từ biển và đồ ăn từ đồi núi Ai cũng vui vẻ, phấn khởi khoe với thầy vì làm đúng theo yêu cầu của thầy Totto-chan thấy sự khác lạ trong bữa ăn trưa tại trường những em lại vui vô cùng, được cũng các bạn ăn trưa, trò chuyện, cười nói và cho nhau xem những món ăn từ “biển” và

“đồi núi” của mình Trước mỗi bữa ăn các em đều hát một bài hát có tên là

“Bài ca trước khi ăn” bài hát với những giai điệu đơn giản, lời ca dễ nhớ

“Nhai, nhai, nhai cho kỹ Nhai kỹ những gì ta ăn, Nhai kỹ, nhai kỹ, nhai kỹ

Cả cơm cũng như thịt cá”[4;32] tưởng chừng đó chi là một bài hát không có

gì đặc biệt nhưng nó giáo dục các em thói quen tốt khi ăn: ăn chậm, ăn lâu

Điều đặc biệt đó chỉ xuất hiện ở Tomoe và các em học sinh nơi đây đều cho

đó là bài học đáng quý và ghi nhớ mãi về sau Thầy hiệu trưởng chỉ bảo tận tình và thông qua bữa ăn các em đã tự mình phân biệt được thế nào là địa sản, thế nào là hải sản ngay chính từ những thực phẩm đời thường các em vẫn nhìn thấy, vẫn xuất hiện trong bữa ăn của các em

Môi trường giáo dục của Totto-chan tại ngôi trường mới còn khác lạ so với những môi trường khác ở chính phương pháp dạy học, cách tiếp thu kiến thức của học sinh ở nơi đây Các em được phát triển một cách tự nhiên về nhận thức và thể lực

Các em được học tập không chỉ ở trên các toa tàu dưới sự hướng dẫn của giáo viên mà các em còn học tập thông qua các hoạt động mà thầy hiệu trưởng tổ chức Mỗi hoạt động đó là một lần các em trải nghiệm cuộc sống theo lứa tuổi của mình Và sau mỗi lần trải nghiệm đó các em lại rút ra cho mình được nhiều kiến thức văn hóa cũng như kinh nghiệm sống bổ ích Có lẽ môi trường giáo dục ấy là môi trường giáo dục không tưởng nhưng lại rất hiệu

quả Ngôi trường Tomoe đã tồn tại trong sự thật lịch sử của nước Nhật mà

bản thân tác giả là người đã học tại ngôi trường đó, một ngôi trường với

những toa tàu Chính bản thân tác giả cũng đã trải nghiệm các hoạt động của trường nên khi viết tác phẩm, tác giả đã thổi được cái hồn nhiên của tuổi thơ

vào bao thế hệ người đọc Mỗi bài học luôn gắn liền với những khám phá của tuổi thơ, không nhàm chán mà đầy thú vị Sau mỗi buổi sáng học tập thì buổi chiều đến học sinh ở trường Tomoe sẽ được đi dạo, đi qua bờ sông cũ rồi đến một khu đến, tất cả các học sinh dù là lớp một hay lớp sáu đều có thể tham gia nếu như hoàn thành các bài tập Tưởng chừng như chỉ là một buổi đi dạo đơn thuần, các em sẽ được nô đùa, được tự do vận động, nhưng bên cạnh đó thì các em lại được học các kiến thức về sinh học, về địa lí hay về lịch sử của các

di tích, các ngôi đền mà các em đến thăm Dọc con đường đi dạo các em thấy

gì các em cũng hỏi và cô giáo lại giảng cho các em hiểu Cô chỉ tay vào bông đậu tương, đặt câu hỏi để khơi gợi trí tò mò của các em sau đó cô giảng về nhụy hoa, phấn hoa, … Điều này giúp các em hiểu thêm nhiều điều một cách sinh động nhất Hay khi đi dạo trong ngôi đền các em được nghe về lịch sử, được biết thêm nhiều điều về nơi các em đến thăm từ đó bồi dưỡng tình yêu

quê hương, đất nước và niềm tự hào cũng như ý thức gìn giữ bảo vệ di tích lịch sử Đó là nét khác biệt cũng như sự “kì lạ” chỉ có ở ngôi trường Tomoe Tại ngôi trường Tomoe mỗi học sinh còn được tự mình trồng một cây trong khu vực sân trường, tự chăm sóc và được phép coi đó là tài sản riêng của mình Thay vì nhắc nhở các em phải biết yêu quý thiên nhiên, bảo vệ tự nhiên thì trường Tomoe lại bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên, cây lá cho các em bằng việc các em sẽ tự mình trồng cây, tự mình chăm sóc và tự mình bảo vệ chúng Với cách giáo dục đặc biệt này các em sẽ hứng thú, sẽ phấn khởi và hồ hởi tham gia Ai cũng sẽ nâng niu, yêu quý tài sản riêng của mình và hành động trồng cây của các em đã góp phần vào việc bảo vệ, gìn giữ và làm mới thiên nhiên

Một điều kì lạ nữa ở ngôi trường Tomoe đó là các em học sinh nơi đây luôn được rèn luyện tính tự tin, dũng cảm và biết yêu thương nhau không hề

có sự phân biệt Trong bữa ăn thầy hiệu trưởng luôn khuyến khích các em nói

chuyện, đứng lên tự kể một câu chuyện nào đó hoặc đó có thể chỉ là những

câu chuyện thường ngày của các em, mọi người sẽ vừa ăn vừa lắng nghe, vừa trò chuyện Việc này sẽ giúp các em rèn được khả năng giao tiếp, diễn thuyết trước đám đông Đặc biệt khi các em bơi thầy hiệu trưởng luôn khuyến khích các em không mặc đồ Tất cả các em đều bơi chung trong một bể, được tự do vui đùa theo đúng như nét tính cách của trẻ thơ đồng thời thầy cũng muốn giáo dục cho các em hiểu đó là cơ thể ai cũng đẹp, và cũng giống nhau chúng

ta không nên có sự phân biệt Thầy luôn đề nghị các em học sinh của trường mặc những bộ quần áo xấu nhất khi đến trường Đây là điểm khác biệt và kì lạ

nhất so với các trường khác Thông thường ở các ngôi trường khác, học sinh

khi đến trường học sẽ phải mặc đồng phục và mặc những bộ đồ gọn gàng, sạch sẽ nhưng với trường Tomoe thì hoàn toàn khác Các em có thể mặc những bộ đồ rách tươm khi đến trường Điều này khiến các em có thể thỏa

thích vui đùa mà không lo bẩn quần áo Các em được mặc sức khám phá, chơi những trò mình thích mà ai cũng giống ai Đó cũng chính là việc rèn cho các

em tính hòa đồng, hòa nhịp với mọi người Ở Tomoe, học sinh được tham gia vào ngày hội thể thao như bao trường khác nhưng điều kì lạ ở ngày hội thể

thao này là phần thưởng mà các em nhận được Thầy cô giáo dạy các em ở

ngôi trường này cũng rất đặc biệt Đó có thể là “Thầy giáo nông dân” người

mà thầy hiệu trưởng mời đến để dạy cho các em biết cách trồng trọt, chăm sóc cây trồng Bác chỉ cho các em cách rẫy cỏ, tác hại của cỏ đối với cây trồng, miệng nói tay nhặt cỏ và các em cứ thế làm theo Ngoài chỉ dạy cho các em cách trồng trọt “thầy giáo nông dân” còn kể nhiều điều lí thú về các côn trùng, chim, bướm, thời tiết… mỗi câu chuyện lại hấp dẫn và lôi cuốn các em Từ đó các em biết lao động, biết quý trọng những sản phẩm làm ra từ lao động và biết ơn những người lao động Đồng thời các em cũng có thêm kiến thức từ thực tế Ở một trường tiểu học bình thường ai dạy học cũng cần phải có một

số tiêu chuẩn và trình độ giảng dạy nhưng ở trường Tomoe “ Bất cứ ai dạy

cho trẻ đều có tư cách là một thầy giáo”[4;132] Đến với Tomoe, học sinh

được trải nghiệm sáng tạo, các em được sống với chính mình Các em được

tham gia các hoạt động dã ngoại, hoạt động thể thao Vì ở Tomoe được tiến

hành một cách hoàn toàn khác nên ngày hội thể thao ở đây cũng thật độc đáo Chỉ có hai tiết mục giống các trường tiểu học khác là kéo co và chạy ba chân Còn lại tất cả là do sáng kiến của thầy hiệu trưởng Không cần các trang thiết

bị cầu kì, các em tận dụng luôn những đồ dùng hàng ngày quen thuộc ở nhà trường Sự kì lạ tạo nên đặc trưng riêng cho trường Tomoe Phần thưởng mà các em nhận được không phải là sách vở, bút, thước như các trường khác, mà

đó là những mớ rau, củ cả, rễ chút chít,…gần gũi quen thuộc với đời sống

hàng ngày của các em

Về thực chất, môi trường giáo dục “kì lạ” ấy hướng vào chủ thể học sinh, để các em được tự do và tự nhiên phát triển Không gò bó, bắt ép các em theo các khuôn mẫu giáo dục Có thể môi trường giáo dục “kì lạ” đó là một môi trường giáo dục chỉ có ở trong mơ Nhưng đó cũng chính là môi trường giáo dục mà tác giả mong đợi cũng như rất nhiều bạn đọc kì vọng sẽ có trong hiện tại và tương lai Một môi trường giáo dục tôn trọng những đặc tính tự nhiên nhất của con người, của trẻ thơ với sự giáo dục không gượng ép, khơi gợi được sự hứng thú và lòng hiếu học của trẻ thơ Môi trường ấy giúp trẻ nhận ra mỗi ngày đến lớp là một ngày vui

1.2.2 Và những đứa trẻ “đặc biệt”…

Trường Tomoe còn đặc biệt bởi những học sinh nơi đây Những học sinh

ở ngôi trường này không giống như những học sinh ở những ngôi trường khác Chúng ta có thể nhận thấy sự khác biệt đó thông qua bước chân của Totto-chan khi em tới trường và những người bạn mới của em ở ngôi trường Tomoe Học sinh tại trường Tomoe bao gồm cả những em khuyết tật, những

em không có sức khỏe tốt và cả những em học sinh có nét tính cách khác biệt, nổi bật và rất hiếu động nhưng các em học sinh nơi đây lại hòa đồng, gắn bó, yêu thương nhau và biết giúp đỡ nhau

Tomoe là một ngôi trường đặc biệt, dành cho các trẻ em bị coi là “đặc biệt” Bản thân Totto-chan là một em bé mắc chứng “tăng động” theo ngôn ngữ hiện đại Cô bé quá hiếu động và không thể ngồi yên trong lớp học Chính điều đó làm em bị đuổi khỏi ngôi trường cũ Mẹ Totto-chan đã đưa em đến học tại trường Tomoe bởi bà nghĩ con gái mình cần một nơi mà bé có thể bộc lộ cá tính và khả năng của mình Đây là một môi trường giáo dục với những đối tượng học sinh “đặc biệt” theo học tại trường và đặc biệt cả trong những suy nghĩ, hành động của các em học sinh nơi đây

Ngày học đầu tiên của Totto-chan tại ngôi trường mới cũng là ngày học đầu tiên em phát hiện ra những người học sinh đặc biệt ở ngôi trường này Khi tất cả mọi học sinh đang say sưa với môn học riêng của mình thì bỗng có một em nam bước lên bục giảng hỏi bài cô giáo, cậu bé lê chân từng bước với

vẻ khó nhọc Ban đầu Totto-chan còn thấy khó hiểu những sau đó cô bé đã biết cậu học sinh đó bị bại liệt Cậu bé không chỉ bị bại liệt ở chân mà còn bị

ở tay nữa, các ngón tay của cậu ta khoằm lại như dính vào nhau Cậu bé bị bại liệt đó chính là Yasuaki Yamamoto người bạn thân sau này của Totto-chan Ở cái lứa tuổi thiếu nhi chưa đủ hiểu biết ấy sự hòa đồng sẽ là rất khó khăn giữa những đứa trẻ bình thường và những đứa trẻ khuyết tật tại ngôi trường Tomoe thì sự phân biệt cùng những khoảng cách là không còn nữa Totto-chan nhìn Yasuaki mỉm cười và Yasuaki nhanh nhảu đáp lại bằng lời giới thiệu về mình

và từ đó hai em trở thành những người bạn thân thiết của nhau Totto- chan đã yêu quý và giúp đỡ Yasuaki Yasuaki bị bại liệt nên em không thể tham gia vào hoạt động trồng cây do vậy em không có cây riêng của mình, không có

“tài sản riêng” Totto-chan biết điều đó nên vào dịp nghỉ hè em đã thực hiện lời hứa của mình với Yasuaki, mời Yasuaki ghé thăm “ngôi nhà” của mình Mặc dù rất khó khăn để có thể đưa Yasuaki lên được cái cây của mình nhưng Totto-chan đã cố gắng hết sức, không quản nguy hiểm để mang lại niềm vui,

sự hi vọng cho Yasuaki Đặc biệt khi biết tin Yasuaki-chan chết Totto-chan đã

có cảm giác rất khác lạ, lúc đầu em không tin nhưng sau đó nỗi buồn kéo đến Trong đám tang của Yasuaki, Totto-chan lần đầu tiên cảm nhận được sự mất

mát, em cắm mặt xuống đất “ lặng lẽ quỳ xuống đặt bông hoa trắng vào tay

cậu ta và khẽ sờ tay cậu ta, bàn tay mà em đã nhiều lần nắm chặt”[4;168] và

nói lời chào với Yasuaki

Không chỉ có Yasuaki mà trong lớp của Totto-chan còn xuất hiện thêm những bạn học sinh khuyết tật khác đó là Takahashi người bạn mới đến lớp

học “Takahashi là con trai những còn nhỏ hơn cả Totto-chan, chân tay ngắn

ngủn, vai lại khá rộng, chân ngắn và cong, cậu bé đi tập tễnh”[4;83] Cũng

giống như Yasuki, các bạn trong lớp nhanh chóng làm quen với Takahashi bằng nụ cười và những câu hỏi Totto-chan đã dẫn Takahashi đi thăm những toa tàu là lớp học của các em Và Takahashi cũng trở thành một trong số bạn của Totto-chan

Hay bản thân Totto-chan khi học ở trường cũ em bị xem là đứa trẻ nghịch ngợm, không tập trung và luôn làm phiền người khác Hay có lần em

đã làm rớt chiếc ví xuống hố phân và tự mình bới tìm Rồi có lần lại nhảy vào

hố cát xây ven đường khiến mẹ em lo lắng, quần áo mỗi lần đi học về của em đều rách bươm do em chui qua hàng rào dây thép gai Nhưng đến với ngôi trường Tomoe em lại trở thành học sinh ngoan ngoãn và hết sức bình thường như bao bạn học sinh khác tại ngôi trường này Những sự hiếu động của em chỉ là nét ngây thơ, tinh nghịch của trẻ thơ và đó cũng là những biểu hiện của những em học sinh tại trường Tomoe

Dù có những điểm đặc biệt nhưng những học sinh ở đây lại là những đứa trẻ giàu lòng bao dung và yêu thương nhau Dù cho trong ngôi trường ấy có những em học sinh khuyết tật, có những em học sinh hiếu động quá mức và những em học sinh bình thường thì các em vẫn hòa đồng, vẫn luôn giúp đỡ nhau không hề có khoảng cách giữa tình bạn Đó chính là sự trong sáng, nét ngây thơ và điểm đáng quý trọng, nổi bật nhất của các em học sinh tại ngôi trường này Không chỉ đặc biệt về đối tượng học sinh mà trong suy nghĩ, hành động của các em cũng rất đặc biệt

Các em học sinh ở Tomoe rất yêu thích ngôi trường mình đang theo học, mỗi ngày đến trường các em như được sống với cái thế giới riêng của trẻ thơ Các em ai cũng rất yêu quý và kính trọng thầy hiệu trưởng vì lẽ đó không em nào ngại ngùng hay lười nhác tham gia các hoạt động của nhà trường đề ra

Mọi hoạt động như đi dã ngoại, đi tắm suối nước nóng, tổ chức diễn kịch, tổ

chức cắm trại hay cuộc thi ai dũng cảm thì toàn bộ các em đều hào hứng tham

gia

1.2.3 Cùng những người lớn bao dung, hiểu biết…

Môi trường giáo dục trong tác phẩm được nữ văn sĩ Tetsuko đề cao với

những người lớn bao dung, hiểu biết và giàu lòng nhân ái Đó trước hết là hình ảnh những người thầy, người cô, mà tiêu biểu nhất là thầy hiệu trưởng Cùng với đó là những bậc phụ huynh đã luôn thấu hiểu, đặt niềm tin yêu vào con cái của mình và cho các em theo học tại Tomoe

Hình ảnh các thầy cô giáo tại trường Tomoe mà tiêu biểu nhất đó là hình ảnh thầy hiệu trưởng hiện ra thật gần gũi, ấm áp Thầy là người “ trưởng ga” theo như suy nghĩ của Totto-chan Thầy hiệu trưởng hói đầu, hình như đã

rụng vài chiếc răng, da dẻ vẫn hồng hào, tươi tắn Người thầy không cao lớn

nhưng đôi vai rộng, chân tay chắc nịch, ăn mặc gọn gàng trong bộ đồ đen đã

cũ thế nhưng thầy lại là người dễ gần, dễ mến, nổi bật lên đó là nét tính cách nhân hậu, hiền lành, bao dung và giàu sự hiểu biết Ngày đầu tiên khi Totto-chan đặt chân đến ngôi trường để gặp thầy mẹ Totto-chan đã vô cùng lo lắng,

mẹ sợ Totto-chan sẽ nói những điều không nên nói trước mặt thầy, mẹ sợ thầy hiệu trưởng sẽ không đủ kiên nhân nghe Totto- chan và thầy sẽ không nhận

em Nhưng trái ngược hoàn toàn với những suy nghĩ là sự lo lắng của mẹ Totto-chan, thầy đã kiên nhẫn ngồi nghe Totto-chan kể chuyện trong suốt bốn tiếng đồng hồ liền Thầy nghe tất cả các câu chuyện trẻ con của em từ chuyện

ở trường cũ, ở lớp cũ, những người bạn cũ cho đến những công việc hàng ngày của em ở gia đình, người bạn thân của em là chú chó Rocky Thầy đã lắng nghe với thái độ khuyến khích em nói, và không quên hỏi lại khi Totto-

chan kết thúc mọi câu chuyện “ Em còn gì nói cho thầy nghe nữa

không?”[4;18]

Chính sự kiên nhẫn lắng nghe của thầy đã khiến Totto-chan cảm thấy như được gặp một người mà em yêu thích thật sự, vì cho đến nay chưa ai chịu ngồi nghe em nói nhiều đến thế Từ đầu đến cuối em không thấy thầy hiểu trưởng ngáp một lần nào hoặc tỏ ra buồn chán, trái lại có vẻ như thầy rất chú

ý

Qua cái gặp gỡ ban đầu giữa thầy và Totto-chan chúng ta phần nào đó thấy được hình ảnh một thầy hiệu trưởng hiền lành, suy tư và thấu hiểu Thầy

là người hiểu tâm lí, tính cách trẻ con

Trong những bữa ăn trưa của thầy, thầy luôn quan tâm đến học sinh, thầy cũng là người giàu hiểu biết khi luôn đưa các kiến thức bổ ích vào ngay trong thực tế giúp các em có được kiến thức mới Bữa trưa của các em thầy luôn yêu cầu có đủ hai món của “đồi núi” và của “biển” Các em học sinh ai cũng thích thú chuẩn bị để khoe với thầy và trong mỗi bữa ăn thầy lại giảng cho các

em nghe những món ăn của các em chuẩn bị món nào thuộc hải sản món nào thuộc địa sản Cứ thế các em hiểu được thế nào là hải sản, thế nào là địa sản Cách dạy học của thầy luôn nhẹ nhàng, gắn với thực tế khiến các em học sinh thích thú, không còn cảm thấy việc học trở nên nặng nề nữa mà trái lại các em trở nên hứng thú với việc đến trường, với việc tiếp thu kiến thức mới Trước khi dùng bữa các em đều cùng nhau hát bài hát “Bài ca trước khi ăn” do chính thầy hiệu trưởng viết Với việc viết bài hát cho các em thầy hiểu trưởng đã vừa tạo được không khí vui vẻ trong bữa ăn, vừa giáo dục, dạy bảo các em khi

ăn cần ăn chậm, nhai kĩ Đó là thầy đã dạy các em văn hóa khi ăn

Thầy cũng là người luôn tìm ra cách giáo dục mới, đặc biệt không gò bó các em vào một thời khóa biểu học cứng nhắc, thầy xây dựng cách dạy học hướng đến cá nhân học sinh, nhu cầu học tập và khả năng của học sinh Thầy không bắt các em học những môn bắt buộc theo thời khóa biểu mà trong tiết học, em nào thích môn nào sẽ được học môn đó trước tùy mình Buổi chiều

sau khi hoàn thiện các bài tập sẽ được đi dạo Thầy giúp các em làm quen với cách học tập độc lập, giúp các em có cái nhìn tích cực với các bạn học sinh khuyết tật, tạo sự yêu thương, cảm thông giúp đỡ lẫn nhau giữa các em

Đặc biệt thầy là người thấu hiểu tâm lí học sinh, thầy đã đề nghị phụ huynh cho con mình mặc những bộ đồ không đẹp đến trường thay vì đồng phục trường để các em có thể thỏa thích chơi các trò chơi mà không lo bẩn quần áo

Thầy luôn hướng các em đến các hoạt động trải nghiệm cùng với việc học văn hóa tại trường Các em được tham gia các hoạt động bổ ích và sau mỗi hoạt động đó là những bài học quý giá cho chính bản thân các em Thầy khuyến khích và giao cho mỗi em tự trồng, tự chăm sóc một cây xanh trên sân trường Thầy tổ chức những buổi đi thăm thương binh, đi biển, đi suối nước nóng, các hoạt động nấu ăn … Trong các hoạt động đó bản thân thầy cũng trực tiếp tham gia vào cùng các em, chỉ bảo tận tình và hòa nhịp cùng các em Ngoài sự hiêu biết rộng, luôn nghĩ ra các cách học phù hợp cho học sinh thầy hiệu trưởng còn là người bao dung, độ lượng Thầy đã rất nhẹ nhàng trước việc làm của tất cả học sinh trong trường Totto-chan đã vô tình khi đi

vệ sinh làm rơi chiếc ví yêu thích của em xuống hố phân Em đã không nhờ đến sự trợ giúp của người lớn mà tự mình múc toàn bộ phân dưới hố lên mặt sân trường để tìm kiếm, khiến cho nơi đó trở nên bẩn và bốc mùi Thầy hiệu trưởng đi qua, bắt gặp hành động của Totto-chan nhưng thầy không hề la

mắng hay quát tháo em Thầy nhẹ nhàng hỏi : Totto-chan “ Em đang làm gì

thế?”[4;41] Sau khi nghe Totto-chan trả lời, thầy hiệu trưởng lại đi, hai tay

chắp sau lưng như đang đi dạo mỗi ngày Thời gian trôi lâu nhưng Totto-chan vẫn chưa tìm được chiếc ví, đống phân thối hoắc mỗi lúc một ùn lên, thầy hiệu trưởng lại bước tới, không hề phàn nàn hay đưa ra hình phạt cho em mà

thầy thân mật hỏi “ Em đã tìm thấy chưa?”[4;42] Và không quên nhắc nhở

nhẹ nhàng Totto-chan “ Làm xong em nhớ đổ lại tất cả nhé”[4;43] Thông

qua cách ứng xử của thầy đối với hành động của Totto-chan không những thể hiện thầy là người nhẹ nhàng đối với học sinh mà hơn hết thảy đó là sự bao dung Thầy không quát mắng học sinh ngược lại thầy hiểu tâm lí của học sinh Totto-chan đã rất yêu quý chiếc ví đó, việc làm mất chiếc ví đó đối với em là điều luyến tiếc và sẽ rất buồn Trẻ em khi đã thích một vật gì đó sẽ rất yêu quý và không muốn rời xa nếu lỡ để mất bản thân các em sẽ rất buồn nếu như mắng các em lúc này sẽ càng làm các em suy nghĩ buồn hơn, tiêu cực hơn, không tốt cho tâm lí và sự nhận thức của các em Thầy hiểu điều đó nên thầy

đã để mặc cho Totto-chan tìm kiếm cho dù sự tìm kiếm của em là vô ích Hơn nữa chính với thái độ nhẹ nhàng của thầy đã giúp Totto-chan tự mình nhận ra được một bài học quý giá Em đã hứa với thầy là sẽ đổ lại tất cả về như cũ và

em đã cố gắng để thực hiện điều đó Khi đó em không còn nghĩ về chiếc ví đã mất nữa mà em nghĩ về lời hứa, nghĩ về việc cố gắng thực hiện lời hứa đó

Em mệt nhoài và chìm vào giấc ngủ sau buổi đến trường ngày hôm đó và em

tự nghĩ sẽ không bao giờ nhìn xuống hố sâu nữa Em cảm thấy thầy hiệu trưởng là người em có thể hoàn toàn tin tưởng và em càng yêu thầy hơn bao giờ hết

Sự bao dung của thầy còn đặc biệt dành cho những em học sinh khuyết tật, thầy luôn cố gắng tạo môi trường hòa đồng để các em tự tin học tập Thầy không xếp riêng những em học sinh khuyết tật thành một lớp mà thầy để cho các em được học chung lớp với những em học sinh khác, giúp các em xây dựng một tình bạn đẹp, giàu lòng nhân ái Tiêu biểu đó là tình bạn đẹp giữa Totto-chan và Yasuaki, hay Totto-chan với Takahashi Thầy hiệu trưởng đã tổ chức kì thi thể dục thể thao, khuyến khích các em học sinh tham gia, cả phụ huynh cũng được tham gia Thầy đã khéo léo lựa chọn những môn thể thao

mà các em học sinh khuyết tật cũng có thể tham gia, có lợi thế khi tham gia