Đề xuất một số bài tập vận động theo nhạc cho lứa tuổi 5 - 6 tuổi tại trường Mầm non Hoa Sen – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc

LỜI CẢM ƠN Trong quá trình tôi tìm hiểu và nghiên cứu khóa luận này, nhờ được sự giúp đỡ, chỉ bảo tận tình của thầy Lại Thế Anh, tôi đã từng bước tiến hành và hoàn thiện khóa luận tốt ng

VĨNH YÊN - VĨNH PHÚC

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Âm nhạc

HÀ NỘI, 2017

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình tôi tìm hiểu và nghiên cứu khóa luận này, nhờ được sự giúp đỡ, chỉ bảo tận tình của thầy Lại Thế Anh, tôi đã từng bước tiến hành và hoàn thiện khóa luận tốt nghiệp của mình với đề tài: “Đề xuất một số bài tập vận động theo nhạc cho lứa tuổi 5 - 6 tuổi tại trường Mầm non Hoa Sen – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc”

Qua đây, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến ThS Lại Thế Anh, thầy là người đã giúp đỡ, chỉ bảo rất tận tình trong suốt thời gian tôi làm khóa luận

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn quý thầy cô trong khoa Giáo dục Mầm non – Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đã nhiệt tình và tâm huyết truyền đạt kiến thức cho tôi trong suốt bốn năm học tập và rèn luyện tại trường Các thầy cô không chỉ dạy tôi kiến thức chuyên ngành mà còn truyền đạt những kinh nghiệm sống quý báu, đó là hành trang, là nền tảng để tôi có thể tự tin hơn trong cuộc sống sau này

Với điều kiện hạn chế về thời gian cũng như về kiến thức của bản thân nên khóa luận của tôi khó tránh khỏi những thiếu sót, vì vậy tôi rất mong nhận được sự góp ý cả quý thầy cô và các bạn để khóa luận của tôi được hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng 5 năm 2016

Người cam đoan

Ngụy Thị Liên

LỜI CAM ĐOAN

Khóa luận này là kết quả sự cố gắng của bản thân tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu ở trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2

Tôi xin cam đoan kết quả nghiên cứu của đề tài: “Đề xuất một số bài tập vận động theo nhạc cho lứa tuổi 5 - 6 tuổi tại trường Mầm non Hoa Sen – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc” là do tôi viết

Hà Nội, ngày tháng 5 năm 2016

Người cam đoan

Ngụy Thị Liên

DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

BGDĐT: Bộ giáo dục đào tạo

NDTT: Nội dung trong tâm

DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ

Bảng 1: Sự cần thiết của việc dạy học vận động theo nhạc cho trẻ 25 Bảng 2: Mức độ thầy cô giáo dạy vận động theo nhạc cho trẻ 5 - 6 tuổi ở trường Mầm non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc 26 Bảng 3: Khả năng vận động của trẻ 5 - 6 tuổi tại trường Mầm non Hoa Sen 28 Bảng 4: Chất lượng vận động theo nhạc của trẻ 5 - 6 tuổi tại trường Mầm non Hoa Sen 29 Bảng 5: Kết quả HĐAN của trẻ 5 - 6 tuổi thông qua các bài hát ở nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng trước khi thực nghiệm 97

Bảng 6 Kết quả HĐAN của trẻ 5 - 6 tuổi thông qua các bài hát ở nhóm thực

nghiệm và nhóm đối chứng sau khi thực nghiệm 99

Biểu đồ 1 Kết quả HĐAN của trẻ 5 - 6 tuổi thông qua các bài hát ở nhóm đối

chứng và nhóm thực nghiệm trước khi thực nghiệm 98

Biểu đồ 2 Kết quả HĐAN của trẻ 5 - 6 tuổi thông qua các bài hát ở nhóm

thực nghiệm và nhóm đối chứng sau khi thực nghiệm 99

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1NỘI DUNG 6 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG VẬN ĐỘNG THEO NHẠC TẠI TRƯỜNG MẦM NON HOA SEN - VĨNH YÊN - VĨNH PHÚC 61.1 Vận động theo nhạc trong hoạt động giáo dục ở trường Mầm non 6

1.1.1 Khái niệm 6 1.1.2.Ý nghĩa của vận động theo nhạc đối với sự phát triển toàn diện của trẻ mầm non 8 1.1.3 Đặc điểm vận động theo nhạc của trẻ qua các độ tuổi 13 1.1.4 Phương pháp dạy học vận động theo nhạc cho trẻ 14

1.2 Hoạt động vận động theo nhạc trong giờ âm nhạc tại trường Mầm non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc 18

1.2.1 Một số đặc điểm của trường Mầm non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh

Phúc ……… 18 1.2.2 Nội dung chương trình dạy học vận động theo nhạc cho trẻ 5 - 6 tuổi tại trường Mần Non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc 20 1.2.3 Thực trạng dạy học vận động theo nhạc lứa tuổi 5 - 6 tuổi tại trường Mần Non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc 24 1.2.4 Khảo sát hoạt động dạy học vận động theo nhạc tại trường Mầm non Hoa Sen Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc 26

Tiểu kết chương 1 31CHƯƠNG 2 ĐỀ XUẤT MỘT SỐ BÀI TẬP VẬN ĐỘNG THEO NHẠC PHÙ HỢP CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI TẠI TRƯỜNG MẦM NONHOA SEN – VĨNH YÊN – VĨNH PHÚC 33

2.1 Một số tiêu chí trong dạy vận động theo nhạc cho trẻ 5 – 6 tuổi tại trường

Mầm non Hoa Sen 33

2.1.1 Tiêu chí đảm bảo tính mục đích 33

2.1.2 Tiêu chí đảm bảo tính vừa sức 33

2.1.3 Tiêu chí đảm bảo tính khoa học – hệ thống 34

2.1.4 Tiêu chí đảm bảo tính sáng tạo 34

2.1.5 Tiêu chí đảm bảo tính thẩm mĩ 34

2.2 Lựa chọn bài hát, bản nhạc phù hợp với năng lực vận động của trẻ 35

2.3 Đề xuất một số bài tập vận động theo nhạc phù hợp cho trẻ 5 - 6 tuổi…42 2.3.1 Một số bài tập vận động thô theo nhạc phù hợp cho trẻ 5 - 6 tuổi…… ….42

2.3.2 Một số bài tập vận động tinh theo nhạc phù hợp cho trẻ 5 - 6 tuổi……… 46

2.3.3 Một số bài tập kết hợp vận động thô và tinh theo nhạc phù hợp cho trẻ 5 - 6 tuổi 51

2.3.4 Một số bài tập vận động theo nhạc nâng cao phù hợp cho trẻ lứa tuổi 5 - 6 tuổi 57

2.4 Áp dụng một số giáo án cụ thể về vận động theo nhạc phù hợp cho trẻ 5 - 6 tuổi 59

2.5 Thực nghiệm sư phạm……….80

2.6 Tổ chức thực nghiệm……… ……… 81

Tiểu kết chương 2 101

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 102 TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

Trong các môn học ở trường Mầm non thì môn âm nhạc có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hình thành và phát triển toàn diện về: Đức, trí, thể,

mỹ cho trẻ Âm nhạc còn là một trong những loại hình nghệ thuật phát triển năng lực, cảm xúc, tưởng tượng, sáng tạo, sự tập trung chú ý, khả năng diễn tả những hứng thú của trẻ Âm nhạc cũng là phương tiện giúp cho trẻ nhận thức

dễ dàng cuộc sống xung quanh, phát triển lời nói, các mối quan hệ trong giao tiếp, gửi gắm tâm tư tình cảm ngây thơ của con trẻ… Đối với trẻ, âm nhạc là thế giới kỳ diệu, với muôn màu muôn vẻ và tràn đầy cảm xúc - Thế giới âm thanh muôn màu, sống động đó tạo điều kiện cho trẻ phát triển các chức năng tâm lý, năng lực hoạt động và sự hiểu biết của trẻ

Trẻ có thể cảm nhận được âm nhạc ngay từ khi còn trong bụng mẹ Bởi vậy, việc cho trẻ tiếp xúc với âm nhạc ngay từ khi trẻ còn bé là việc nên làm Trẻ em lứa tuổi mẫu giáo, đặc biệt là trẻ mẫu giáo lứa tuổi 5 - 6 tuổi rất thích

âm nhạc Ở lứa tuổi này, trẻ có khả năng hoạt động với âm nhạc tốt hơn so với các lứa tuổi khác Các bài hát, các bài tập vận động theo nhạc đã trở thành món ăn tinh thần đặc biệt và không thể thiếu với trẻ Việc giáo dục trẻ thông qua các hoạt động âm nhạc, giúp trẻ thể hiện được sự sáng tạo, hướng trẻ đến cái chân - thiện - mỹ, đây cũng là nhiệm vụ trọng yếu trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo của nước ta

Ta có thể nói, việc nâng cao chất lượng giáo dục trẻ nói chung và chất lượng giáo dục âm nhạc nói riêng thông qua sử dụng các bài tập vận động

2

theo nhạc cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi là vấn đề quan trọng Trẻ ở độ tuổi này bắt đầu có khả năng tư duy logic và có thể cảm nhận được những sự vật – hiện tượng đơn giản, xảy ra trong cuộc sống xung quanh mình qua hoạt động với âm nhạc

Quả thực, khi trẻ thực hiện các bài tập vận động theo yêu cầu của cô Nếu có sự xuất hiện của âm nhạc, đặc biệt là những bài hát có giai điệu, tiết tấu phù hợp với bài tập vận động thì sẽ khiến cho trẻ rất hứng thú, ghi nhớ rất nhanh các động tác trong bài tập vận động đó

Qua thực tế và trong quá trình giảng dạy của mình, tôi đã thấy được những ưu điểm, nhược điểm của việc sử dụng các bài tập vận động theo nhạc cho trẻ lứa tuổi 5 - 6 tuổi tại trường Mầm non Hoa Sen Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc Đây là ngôi trường công lập được đánh giá rất cao về chất lượng chăm sóc, nuôi dạy trẻ; hơn thế nữa trường Mầm non Hoa Sen – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc đã luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ giáo dục âm nhạc cho trẻ, nhiều năm qua trường đã đạt được khá nhiều thành tích trong việc nuôi dạy trẻ nói chung và tổ chức các hoạt động âm nhạc thông qua việc thực hiện các bài tập vận động theo nhạc cho trẻ mầm non nói riêng Tuy nhiên, bên cạnh những thành tích đã đạt được thì trường Mầm non Hoa Sen – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc vẫn còn tồn tại một số hạn chế trong phương pháp tổ chức các bài tập vận động theo nhạc cho trẻ Như: Chưa gây được hứng thú của trẻ khi tham gia vào các bài tập vận động, gây nhàm chán; các bài tập vận động chưa sáng tạo, chưa hấp dẫn, lôi cuốn được trẻ; chưa chú ý phát huy được năng lực cảm thụ

âm nhạc cho trẻ, dẫn tới chất lượng hoạt động vận động theo nhạc cho trẻ chưa cao

Từ thực tiễn trên, tôi chọn đề tài: “Đề xuất một số bài tập vận động theo nhạc cho lứa tuổi 5 - 6 tuổi tại trường Mầm non Hoa Sen – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc” làm đề tài cho luận văn tốt nghiệp của mình

3

2 Lịch sử nghiên cứu của đề tài

Hiện nay có rất nhiều công trình nghiên cứu về giáo dục âm nhạc cho trẻ mẫu giáo, tôi có thể đưa danh sách các tài liệu theo nhóm như sau:

2.1 Tài liệu của tác giả nước ngoài:

Tiêu biểu như:

N.A.Vet-lu-ghi-na (1989), Phương pháp giáo dục âm nhạc ở nhà trẻ và mẫu giáo, Nxb Giáo dục Matxcơva Sách đề cập đến vấn đề dạy học âm nhạc

cho trẻ ở trường Mầm non với 2 độ tuổi nhà trẻ và mẫu giáo

2.2 Tài liệu trong nước:

Có rất nhiều công trình nghiên cứu về giáo dục âm nhạc cho trẻ mẫu giáo ở trong nước, như:

- Đề tài nghiên cứu khoa học của Tô Thị Lệ Quyên: “Cải biên một số trò chơi phục vụ hoạt động âm nhạc cho trẻ 5 - 6 tuổi”

- Đề tài nghiên cứu khoa học của Nguyễn Thị Trang: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc trong đời sống hàng ngày đối với trẻ ở trường Mầm non”

- Ngô Thị Nam (2008), Phương pháp dạy học âm nhạc cho trẻ trước tuổi học, Nxb Giáo dục, Hà Nội

- Phạm Thị Hoà (2009), Giáo trình tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ mầm non, Nxb Giáo dục, Hà Nội

Các công trình nghiên cứu của những tác giả kể trên chủ yếu nghiên cứu về dạy âm nhạc nói chung cho trẻ mẫu giáo, phần lớn các tài liệu đều viết

về lứa tuổi mầm non, nhưng chưa có tài liệu nào đề xuất các biện pháp cụ thể

về việc đề xuất một số bài tập vận động theo nhạc cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi, tại một địa chỉ cụ thể là trường Mầm non Hoa Sen – Phúc Yên – Vĩnh Phúc như hướng đi của đề tài mà tôi đang nghiên cứu

4

3 Mục đích nghiên cứu

Nhằm đề xuất một số bài tập vận động theo nhạc cho lứa tuổi 5 - 6 tuổi tại trường Mầm non Hoa Sen – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn, tổng hợp các tài liệu liên quan đến đề tài

Tìm hiểu về thực trạng sử dụng các bài tập vận động theo nhạc cho lứa tuổi 5 - 6 tuổi tại trường Mầm non Hoa Sen – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc

Đề xuất một số bài tập vận động theo nhạc cho lứa tuổi 5 - 6 tuổi tại trường Mầm non Hoa Sen – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc

5 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

5.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề xuất một số bài tập vận động theo nhạc cho lứa tuổi 5 - 6 tuổi tại trường Mầm non Hoa Sen – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc

Thời gian nghiên cứu: Từ 06/02/2017 đến ngày 24/03/2017

7 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu sau:

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận và phương pháp nghiên cứu tài liệu 7.2 Phương pháp quan sát

7.3 Phương pháp phỏng vấn

7.4 Phương pháp thống kê toán học

6

NỘI DUNG CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG VẬN ĐỘNG THEO NHẠC TẠI TRƯỜNG MẦM NON HOA SEN - VĨNH YÊN - VĨNH PHÚC 1.1 Vận động theo nhạc trong hoạt động giáo dục ở trường Mầm non

1.1.1 Khái niệm

* Vận động:

Ta có thể hiểu khái niệm vận động theo nhiều nghĩa khác nhau:

Vận động theo hiện tượng vật thể: Là không ngừng thay đổi vị trí trong

quan hệ với những vật thể khác

Vận động theo từ chuyên môn: Là hoạt động biểu thị sự tồn tại của vật chất, bao hàm chuyển động, biến đổi, phát triển

Ví dụ: Vật chất vận động trong không gian, thời gian

Vận động theo hoạt động: Là thay đổi tư thế hay vị trí của thân thể hoặc bộ phận thân thể (khái quát, về mặt có tác dụng giữ gìn và tăng cường sức khỏe)

Ví dụ: Phải chăm chỉ vận động thì người mới khỏe mạnh

Vận động cũng có nghĩa là di chuyển, thay đổi vị trí trong chiến đấu

Ví dụ: Vận động bằng cơ giới

Vận động cũng có nghĩa là: Tuyên truyền, giải thích, động viên làm cho người khác tự nguyện làm theo việc gì, thường là theo một phong trào nào đó [8]

Ví dụ: Vận động nhân dân quyên góp

7

Khi nghe nhạc ta đều cảm thấy muốn đƣợc chuyển động trong nhịp điệu của

nó, ta bắt đầu làm các động tác tay, đập hai chân, lúc lắc đầu Đó là điệu múa

Nhƣ vậy, giữa động tác của vận động theo nhạc và cách gõ nhịp có cùng mục đích là cảm nhận cảm xúc âm nhạc nhƣng hoàn toàn khác nhau về yêu cầu

Vận động theo nhạc bắt đầu từ nhà trẻ đến mẫu giáo, làm cơ sở cho việc dạy trẻ học múa

Các dạng âm hình tiết tấu

+ Hình tiết tấu 1 (tiết tấu chậm)

+ Hình tiết tấu 2 (tiết tấu phối hợp)

+ Hình tiết tấu 3 (tiết tấu nhanh)

Trẻ phát triển kỹ năng vận động thô trước kỹ năng vận động tinh

Kỹ năng vận động tinh phát triển tùy theo việc chơi - tập luyện của trẻ

1.1.2 Ý nghĩa của vận động theo nhạc đối với sự phát triển toàn diện của trẻ mầm non

Trẻ em lứa tuổi mầm non có tính hiếu động, ham thích cái mới, trẻ tiếp nhận thế giới xung quanh bằng trực quan cảm tính và ở lứa tuổi này ngôn ngữ của trẻ còn chưa phát triển đầy đủ Do vậy, đối với trẻ, múa và vận động theo nhạc có thể làm thỏa mãn nhu cầu tình cảm của trẻ Thông qua múa và vận động theo nhạc, trẻ có thể bộc lộ cảm xúc để giao tiếp với thế giới xung quanh

và thể hiện được bản thân mình

Giữa âm nhạc và vận động có mối liên hệ trực tiếp xuất phát từ cơ sở sinh lý, đó là cơ quan thính giác và cơ quan cảm giác về chuyển động và thăng bằng Nhà tâm lý học B.N Chep-lô-va cho rằng: “Việc tri giác âm nhạc xảy ra cùng lúc hoàn toàn trực tiếp với những phản ứng vận động âm nhạc theo diễn biến thời gian”

9

Múa và vận động theo nhạc là phương tiện góp phần giáo dục và tạo cơ

sở hình thành và phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ Trẻ tham gia múa, vận động theo nhạc sẽ vui tươi, hồn nhiên, hoạt bát và mạnh dạn, tự tin hơn rất nhiều so với trẻ không tham gia khác

Múa và vận động theo nhạc đặc biệt giúp trẻ phát triển cảm giác nhịp điệu một cách tốt nhất Vận động theo nhạc như một phương tiện đẩy mạnh khả năng cảm thụ âm nhạc của trẻ, giúp trẻ nhạy cảm hơn với âm nhạc, và là tiền đề để phát triển những năng lực âm nhạc của trẻ

Hệ thống các bài múa, bài vận động theo nhạc đưa vào chương trình giáo dục Mầm non không chỉ giúp trẻ có những hiểu biết về múa, vận động theo nhạc mà còn làm cho tâm hồn trẻ thơ thêm vui vẻ và trong sáng hơn, có hình thể đẹp, phong thái, dáng dấp đẹp hơn

Không chỉ vậy, vận động theo nhạc và múa còn giúp trẻ có thể diễn đạt cảm xúc trong lòng bằng hình thể, bằng cử chỉ, hành vi, thái độ Qua đó, trẻ bước đầu làm quen, thử so sánh, biết cảm thụ cái đẹp, biết phân biệt và lựa chọn cái hay, cái đẹp của múa và vận động theo nhạc

 Vận động theo nhạc đối với sự phát triển thể chất của trẻ:

Âm nhạc có ảnh hưởng đến quá trình hoàn thiện cơ thể của trẻ Trước hết, âm nhạc có khả năng tốt nhất để phát triển tai nghe cho trẻ Tính chất đa dạng của âm nhạc và các bài tập vận động theo nhạc phong phú đã gợi ra cho trẻ những phản ứng gắn với sự thay đổi về: Nhịp tim mạch, sự trao đổi máu,

sự hô hấp và giãn nở cơ

Trong vận động theo nhạc, trẻ vừa tư duy tưởng tượng sáng tạo - ghi nhớ tác phẩm, vừa thể hiện hứng thú của mình với âm nhạc bằng việc phối hợp các động tác đi lại vững vàng, chạy nhảy nhẹ nhàng, những động tác nhún nhảy, lắc lư thân người theo giai điệu của bài hát hoặc thực hiện những động tác múa đơn giản

10

Nhờ có âm nhạc, những giai điệu của bài hát làm cho động tác của trẻ trở nên nhịp nhàng, uyển chuyển và chính xác hơn; tạo cho trẻ sự hoạt bát nhanh nhẹn và tư thế đẹp, duyên dáng

 Vận động theo nhạc đối với sự phát triển đạo đức của trẻ

Nhà văn A.Xookhor cho rằng: “Để sử dụng âm nhạc như một phương tiện giáo dục đạo đức: Khi tác động đến con người, nó thức tỉnh một cách đặc biệt mạnh mẽ trong người ấy tất cả những gì là tốt đẹp, tìm được sự hưởng ứng trong những khía cạnh ưu tú nhất của tâm hồn người ấy Chính khả năng

ấy của âm nhạc làm cho tính tình dịu hơn và tốt hơn, làm con người cao đẹp hơn, trong sạch hơn và nhân hậu hơn”

Quả thực, vận động theo nhạc có thể tác động một cách kỳ diệu vào trong tư tưởng, tình cảm của trẻ Nuôi dưỡng tâm hồn trẻ thêm phong phú Nội dung lời ca trong các bài hát giúp trẻ phát hiện vẻ đẹp của thiên nhiên, sự ngộ nghĩnh đáng yêu của các con vật quen thuộc, về tình cảm gia đình, bạn

bè, lòng yêu thiên nhiên, đất nước…, từ đó bồi dưỡng đạo đức, hình thành nhân cách làm người đúng đắn cho trẻ

Việt Nam ta có 54 dân tộc anh em và mỗi dân tộc lại có những bài dân

ca, đồng dao khác nhau, phong phú về âm điệu, tiết tấu, phương thức diễn xướng, phong tục tập quán riêng Vì vậy, trẻ có rất nhiều cơ hội để cảm nhận

và gia tăng hiểu biết về bản sắc âm nhạc dân tộc Việt nam… Từ đó bồi dưỡng cho trẻ lòng tự hào về văn hóa dân tộc

Khi trẻ tham gia các hoạt động âm nhạc, đặc biệt là vận động theo nhạc thì mỗi trẻ đều phải tập chung, chú ý quan sát, phản ứng nhanh, điều khiển vận động phù hợp với âm nhạc, biết nhường nhịn giúp đỡ nhau và chấp hành tính tổ chức, kỷ luật do tập thể lớp đề ra… Những điều đó góp phần giáo dục cho trẻ văn hóa giao tiếp, văn hóa hành vi và tính tập thể, tạo điệu kiện hình thành những phẩm chất đạo đức tốt đẹp

11

 Vận động theo nhạc đối với sự phát triển thẩm mĩ của trẻ

Trong các bộ môn nghệ thuật, thì bộ môn âm nhạc được coi là phương tiện hữu hiệu nhất để đưa vào ý thức của trẻ một cách dễ dàng và sâu sắc nhất mối quan hệ thẩm mĩ

Mục đích cốt lõi của giáo dục thẩm mĩ là phát triển ở trẻ khả năng lĩnh hội, cảm thụ và hiểu cái đẹp, phân biệt cái tốt, cái chưa tốt, cái hay, cái dở, hoạt động độc lập và sáng tạo trong khi tiếp xúc với các dạng hoạt động âm nhạc khác nhau

Khi vận động theo nhạc, trẻ cảm nhận được tính chất, tình cảm của bài nhạc nên trẻ có thể dễ dàng hưởng ứng vận động linh hoạt, đúng theo nhịp điệu và cao hơn nữa là trạng thái cảm xúc của tác phẩm

Vận động theo nhạc còn dẫn dắt trẻ đến với những sự vật, hiện tượng sống động của đời sống thường nhật, giúp trẻ hình thành sự liên tưởng

Ví dụ như khi giáo viên dạy trẻ vận động theo bài hát: “Bàn tay mẹ”, nhạc và lời Bùi Đình Thảo

Thông qua những động tác vận động cô dạy, trẻ cảm nhận được tình cảm nồng ấm của người mẹ dành cho mình Trẻ cảm nhận được bàn tay âu yếm của mẹ khi mẹ bồng bế, chăm sóc trẻ Trẻ còn cảm nhận được những bữa cơm ngon được nấu từ tình yêu thương của mẹ, những giọt nước mát lành do tay

mẹ đun Những cơn gió mát lành từ tay của mẹ khi trời nóng bức và cả những cái ôm ấm áp của mẹ khi trời giá rét nữa… Qua đó trẻ cảm nhận được sự hy sinh thầm lặng của mẹ dành cho mình!

Nhịp điệu rắn rỏi của các bài hát hành khúc gợi cho trẻ không khí vui nhộn, hào hứng, rộn rã, hứng khởi,… như bài “Đội kèn tý hon” nhạc và lời: Phan Huỳnh Điểu, hay bài hát “Chú bộ đội” sáng tác Hoàng Hà…

Việc tích lũy dần những khái niệm đơn giản cũng như số lượng tác phẩm

âm nhạc mà trẻ được nghe, được học trong quá trình vận động theo nhạc sẽ đặt cơ sở đầu tiên của thị hiếu âm nhạc

12

 Vận động theo nhạc đối với sự phát triển trí tuệ của trẻ

Âm nhạc không đơn thuần chỉ là để vui chơi, giải trí mà còn để thúc đẩy

sự phát triển của trẻ Ở mẫu giáo, khi trẻ tiếp xúc với âm nhạc thì trẻ dần dần

có khả năng tổng hợp cùng với tư duy logic Ví dụ, khi nghe được các thể loại

âm nhạc khác nhau như những khúc hát ru có giai điệu êm dịu, tình cảm; còn

thể loại hành khúc thì có giai điệu mạnh mẽ, rộn ràng, vui nhộn…

Âm nhạc giúp trẻ phát triển khả năng ghi nhớ Trí nhớ âm nhạc là khả năng thu nhận và ghi nhớ lại Đặc điểm của trẻ mẫu giáo là ghi nhớ âm nhạc, ghi nhớ trực quan hành động Trẻ học động tác thông qua các bước làm mẫu của cô và khi cô cho trẻ thực hành nhiều Trẻ càng yêu thích thì càng thuộc nhanh và nhớ lâu Vì vậy khi dạy trẻ vận động theo nhạc, giáo viên nên gợi

mở, gây hứng thú cho trẻ về nội dung vận động, giúp trẻ nhận thức và trên cơ

sở ấy trí nhớ của trẻ ngày càng phát triển

Tính tích cực và sự tập trung chú ý trong giờ học vận động theo nhạc của trẻ, giữ vai trò vô cùng quan trọng trong việc củng cố và phát triển trí nhớ Vận động theo nhạc là ngôn ngữ hình thể hữu hiệu nhất để trẻ tạo dựng hình tượng âm nhạc Hình tượng âm nhạc là loại hình tượng biểu hiện mang tính khái quát và ước lệ rất cao Chính vì vậy mà hình tượng âm nhạc không mang tính xác định cụ thể, nhưng làm thức dậy ở trẻ mơ ước và tưởng tượng

Ví dụ: Người lớn khuyến khích trẻ làm động tác múa minh họa một bài hát, trẻ sẽ suy nghĩ, tổng hợp những chi tiết quen thuộc và chi tiết mới trong động tác… Vì vậy trí tuệ phải hoạt động tích cực

Như vậy, khi dạy trẻ vận động theo nhạc giúp bồi dưỡng và thúc đẩy hoạt động trí tuệ của trẻ phát triển

Có thể nói, vận động theo nhạc là 1 trong những con đường hoàn thiện đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ và thể lực cho trẻ Nhà sư phạm V Xu-khôm-lin-xki

đã đánh giá rất cao hiệu quả giáo dục toàn diện của âm nhạc: “Chất lượng

để trẻ bộc lộ rõ năng khiếu âm nhạc Đây cũng là thời điểm phát hiện, bồi dưỡng những trẻ có năng khiếu để khi có điều kiện có thể cho trẻ học chuyên nghiệp

1.1.3 Đặc điểm vận động theo nhạc của trẻ qua các độ tuổi

+ Trẻ một tuổi:

Trẻ bắt đầu biết đứng, đi, dậm chân, vỗ tay, nắm, lắc chuông, huơ bàn tay Song trẻ còn chưa biết kết hợp vận động với âm nhạc Phải qua một quá trình lặp đi, lặp lại nhiều lần một động tác với một bài hát cụ thể, có sự theo dõi, nhắc nhở, hoặc giúp đỡ trực tiếp của cô thì mới dần dần hình thành được

ở trẻ phản ứng với âm nhạc

+ Trẻ hai tuổi:

Trẻ đã biết vận động một cách dễ dàng và nhanh nhẹn hơn Trẻ đi vững vàng hơn, biết leo trèo, vượt qua 1 số chướng ngại vật đơn giản hoặc nhảy qua một lối đi nhỏ Trẻ thực hiện nhiều vận động bằng tay Trẻ chưa biết ức chế cảm xúc nên hành động của trẻ còn nhiều tính xung động Trẻ có thể học

đi theo điệu nhạc Cùng với tính hay bắt chước, trẻ thích lặp lại một động tác theo một nhịp điệu nhất định Trẻ biết làm một số động tác như đánh nhịp bằng chân, chạy tại chỗ hoặc chạy vòng quanh theo lời ca và 1 vài trò chơi theo bài hát

+ Trẻ 3 - 4 tuổi:

Các vận động của trẻ đã phong phú hơn Trẻ bắt đầu biết làm các động tác phối hợp đơn giản Trẻ có thể làm những động tác toàn thân, cơ bắp lớn, biên độ lớn và các động tác đối xứng Trẻ chưa thể làm những động tác nhỏ,

* Về khả năng sử dụng nhạc cụ của trẻ em:

- Lớp nhà trẻ và lớp mẫu giáo bé vỗ tay theo nhịp, theo phách của loại nhịp 2/4 chuẩn bị cho việc sử dụng nhạc cụ gõ

- Trẻ 4 - 5 tuổi: Trẻ có thể sử dụng phách, trống đệm cho bài hát theo nhịp và tiết tấu chậm Có thể thổi kèn các giai điệu đơn giản trên cơ sở 1 - 2

âm thanh

- Trẻ 5 - 6 tuổi: Trẻ có thể sử dụng các loại nhạc cụ gõ (dụng cụ) đệm cho bài hát Thêm tiết tấu nhanh, tiết tấu phối hợp, thổi kèn các giai điệu đơn giản

1.1.4 Phương pháp dạy học vận động theo nhạc cho trẻ

Phương pháp dạy trẻ vận động theo nhạc thường được xây dựng trên cơ

sở những nghiên cứu về đặc điểm tâm sinh lý, khả năng tiếp thu của trẻ và lý luận dạy học hiện đại Mặt khác còn căn cứ vào đặc trưng của nghệ thuật múa

và vận động theo nhạc, những nguyên tắc, luật động trong múa Tuy nhiên, việc sử dụng các phương pháp, biện pháp hỗ trợ còn tùy vào sự cân nhắc, lựa chọn của giáo viên sao cho giờ học đạt hiệu quả

Trong thực tế, đã có nhiều động tác, mặc dù không khó lắm, nhưng khi

cô hướng dẫn cho trẻ, trẻ vẫn không thể làm theo được Song nếu cô làm mẫu nhiều lần, trong những hoàn cảnh khác nhau thì trẻ lại làm được động tác ấy

Vì vậy, cô cần theo dõi, nắm bắt mức độ nhận biết của trẻ và củng cố nhiều lần để trẻ có thể nhận biết, nhớ lâu hơn các động tác vận động

Khi làm mẫu, cô phải thực hiện rõ ràng, đúng tính chất, tạo dáng có đường nét đẹp Cô không nên yêu cầu trẻ làm đẹp như cô Hình mẫu của cô giúp trẻ có thể dễ dàng thực hiện, nhớ lâu hơn và nhận biết được đúng mạch xúc cảm của các động tác trong bài vận động, qua đó trẻ cũng được tiếp cận với cái đẹp của múa, góp phần phát triển thẩm mỹ cho trẻ

 Phương pháp dùng lời

Phương pháp dùng lời không phải là phương pháp chủ yếu, nhưng cũng

có vai trò quan trọng trong quá trình hướng dẫn trẻ múa và vận động theo nhạc Đồng thời, đây cũng là phương pháp có vai trò hỗ trợ cho các phương pháp khác như phương pháp thực hành luyện tập hay phương pháp kiểm tra, đánh giá Chính vì vậy, khi sử dụng lời nói trong dạy học âm nhạc cần phải có

sự chuẩn bị kỹ, dùng lời đúng lúc, đúng chỗ

Khi cô làm mẫu hoặc sau khi làm mẫu, cô dùng lời giải thích những yêu cầu, chi tiết và đặc điểm của động tác, bài vận động Ngay trong khi luyện tập, cô vẫn phải nói với trẻ về những yêu cầu, chi tiết của động tác hoặc

âm nhạc Thường gần đến chỗ trẻ chưa làm được, cô phải nhắc trước để trẻ có phản ứng kịp thời và làm đúng động tác vận động

16

Ngoài ra, phương pháp dùng lời còn dùng để động viên, khuyến khích trẻ, gợi mở để giúp trẻ tưởng tượng khi làm động tác và tạo cảm xúc cho trẻ khi vận động

 Phương pháp bắt chước và luyện tập

Nếu làm mẫu và dùng lời là tiền đề, chất xúc tác để trẻ thực hiện các động tác vận động thì bắt chước và luyện tập là phương pháp trọng tâm trong quá trình nắm bắt và thuộc bài vận động Trẻ ở lứa tuổi Mầm non thường có thói quen bắt chước, dựa vào đặc điểm này, giáo viên phải tạo điều kiện để trẻ

có cơ hội được bắt chước Cô nên cho trẻ được làm theo cô từ đầu đến cuối bài vận động ngắn, đơn giản, hoặc làm từng đoạn rồi làm từng động tác riêng

lẻ đối với những động tác khó Bên cạnh đó, cô giáo cũng nên cho trẻ luyện tập thường xuyên, làm đi, làm lại nhiều lần Khi trẻ đã nắm được khái quát các động tác, cô cần chú ý đến những gì trẻ chưa thực hiện được theo yêu cầu

để luyện tập thêm cho trẻ

Trước khi luyện tập bài vận động theo nhạc, trẻ cần phải biết bài hát, bản nhạc đó Nếu là những bài trẻ chưa học hát, cô phải cho trẻ nghe nhiều lần hoặc là cô giáo dạy trẻ thuộc lời của bài hát đó Khi tập, cô dùng lời giải thích rõ lời ca này làm động tác gì và động tác này đến lời ca, nhạc điệu nào thì dừng, chuyển động tác khác…

Cô phải tổ chức, luyện tập nhiều lần mới hình thành, định hình được động tác ở trẻ

Cô cần lưu ý, những bài luyện tập không phải là đòi hỏi trẻ thuộc, nhớ chính xác, mà điều quan trọng hơn đó là trẻ vận động phải có cảm xúc, đúng với tính chất âm nhạc, đúng nhịp Trẻ có thể làm không hoàn toàn đúng động tác của cô, cô không nên áp đặt, yêu cầu trẻ làm theo 1 cách máy móc, dập khuôn

17

 Phương pháp thường xuyên tiếp xúc

Đối với trẻ, thường xuyên được tiếp xúc với vận động theo nhạc có hiệu quả tốt về mặt giáo dục Do vậy, không nên chỉ bó hẹp hoạt động vận động trong giờ dạy học âm nhạc Trẻ cần phải được xem vận động, tự vận động trong mọi sinh hoạt hàng ngày như xem băng hình, các chương trình văn nghệ, các nghệ sỹ biểu diễn hoặc xem cô múa, vận động theo nhạc Vì vậy, cô cần phải mạnh dạn, tự tin và nhiệt tình, say mê múa, vận động theo nhạc

 Một số phương tiện dạy học

Để có thể dạy trẻ vận động theo nhạc và múa ở trường Mầm non đạt hiệu quả cao thì giáo viên cần phải kết hợp với 1 số phương tiện nhất định như là:

- Gương soi: Trong mỗi lớp học nên có 1 cái gương to để khi trẻ múa, vận động theo nhạc trẻ có thể soi vào Trước hết, nó giúp cho trẻ có khoái cảm tự thưởng thức, tự ngắm mình Sau nữa là trẻ có thể điều chỉnh động tác, tư thế Đồng thời, qua đó cô giải thích động tác, sửa chữa cho trẻ được cụ thể, trẻ dễ dàng nhận ra được lỗi sai của mình hơn

- Giọng hát, đàn, máy nghe, băng đĩa: Vận động theo nhạc không thể thiếu âm nhạc Vì vậy giọng hát của cô và trẻ là 1 trong những phương tiện để hỗ trợ cho vận động được đúng nhịp Nhưng vừa hát, vừa vận động thì dễ mệt và hạn chế khả năng cô dùng lời để hướng dẫn trẻ Do đó, cô nên kết hợp với đàn, băng đĩa và máy nghe để làm tăng hiệu quả hoạt động vận động theo nhạc Song cần chú ý, khi bắt đầu tập thì cô và trẻ cần phải hát Khi trẻ đã nắm được khái quát bài vận động theo nhạc thì cô mới sử dụng các phương tiện khác

- Đạo cụ: Cô giáo nên dùng thêm 1 sô đạo cụ như: Đồ chơi, quạt, cờ, hoa, khăn, trống, vòng, và những trang phục đơn giản, phù hợp với bài vận động theo nhạc để làm tăng hiệu quả biểu hiện nội dung cho bài vận động Nếu có

* Vị trí địa lý của trường Mầm Non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc

Trường Mầm non Hoa Sen – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc nằm ở Số 10 - Đường Phạm Văn Đồng - Tích Sơn - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc Đây là vị trí trung tâm, có giao thông thuận tiện, thích hợp cho việc đi lại, đưa đón trẻ của các bậc phụ huynh

* Khái quát về lịch sử ra đời và truyền thống của trường Mầm non Hoa Sen Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc

Trường Mầm non Hoa Sen – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc được thành lập vào tháng 4 năm 2011

Trường có bề dày lịch sử với nhiều thành tích nổi trội như:

+ 15 năm liền đạt danh hiệu tập thể lao động xuất sắc

+ Năm 2005 được Bộ GD và ĐT tặng bằng khen chuẩn quốc gia mức độ một + Năm 2007 được thủ tướng chính phủ tặng bằng khen

+ Năm 2011 được nhà nước tặng thưởng huân chương lao động hạng Ba + Năm 2016 được công nhận trường chuẩn quốc gia mức độ hai, được tặng cờ đơn vị xuất sắc của Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc

+ Từ khi được thành lập cho đến nay, đã có 10 lượt cán bộ, giáo viên đạt danh hiệu chiến sỹ thi đua cấp tỉnh, 75 lượt giáo viên đạt chiến sĩ thi đua cấp

cơ sở

* Cơ cấu và số lượng của giáo viên và học sinh của trường

Trường Mầm non Hoa Sen – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc có 49 cán bộ, giáo viên, nhân viên 100% giáo viên đã qua đào tạo chuyên môn, tốt nghiệp đúng

* Cơ sở vật chất - kỹ thuật của trường

Với môi trường lý tưởng trong công tác chăm sóc và giáo dục trẻ, trường Mầm non Hoa Sen có tổng diện tích 8000 m2 gồm 2 tầng, có nhiều trang thiết

bị, dụng cụ dạy học, máy móc hiện đại Ví dụ như: Đàn piano, máy tính, máy chiếu,…

Ở tầng 1 phía từ cổng trường nhìn vào là phòng làm việc của hiệu phó

Cơ sở vật chất được thiết kế đảm bảo tiện nghi, thoải mái, rộng rãi, và tuyệt đối an toàn cho các bé

20

1.2.2 Nội dung chương trình dạy học vận động theo nhạc cho trẻ 5 - 6 tuổi tại trường Mần Non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc

Căn cứ vào mục đích và nội dung giáo dục âm nhạc của Vụ Giáo dục

Mầm non theo “Thông tư số 17/2009/TT - BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo Ban hành Chương trình Giáo dục mầm non” hướng dẫn giáo viên Mầm

non thực hiện các tiết dạy giáo dục âm nhạc có nội dung trọng tâm cố định, nhằm triển khai hết các dạng hoạt động âm nhạc: Ca hát, vận động theo nhạc, nghe hát, trò chơi âm nhạc Về nội dung chương trình giáo dục âm nhạc, trường Mầm non Hoa Sen thực hiện theo quy định của Vụ giáo dục mầm non,

Bộ Giáo dục - Đào tạo Nội dung chương trình giáo dục âm nhạc được chia ra

4 dạng hoạt động âm nhạc chủ yếu, đó là:

- Ca hát, nghe nhạc, múa và vận động theo nhạc, trò chơi âm nhạc

Giờ học âm nhạc ở tuổi mẫu giáo 5 - 6 tuổi được gọi là giờ hoạt động có chủ đích theo các lĩnh vực, môn âm nhạc ở trường Mầm non Hoa Sen được xếp vào hai lĩnh vực là lĩnh vực thẩm mỹ và lĩnh vực tình cảm xã hội Nội dung dạy học bao giờ cũng có ít nhất hai nội dung đan xen là nội dung trọng tâm và nội dung kết hợp Giờ học âm nhạc được kéo dài trong khoảng 15 - 35 phút tuỳ theo độ tuổi Nội dung được cấu trúc như sau:

- Giờ dạy kỹ năng ca hát: Nội dung trọng tâm là dạy kỹ năng ca hát cho trẻ (giáo viên dạy trẻ học bài hát mới theo các chủ điểm đã định) Nội dung

kết hợp là vận động hoặc nghe hát và trò chơi âm nhạc (thường là ôn vận

động cũ hoặc nghe lại bài hát tiết học trước đã giới thiệu)

- Giờ dạy kỹ năng vận động: Nội dung trọng tâm là dạy trẻ kỹ năng vận động (giáo viên dạy trẻ học một vận động mới) Nội dung kết hợp là

nghe hát hoặc ôn hát và trò chơi âm nhạc (cho trẻ nghe bài đã học hoặc ôn lại

bài đã hát ở tiết trước)

- Giờ rèn kỹ năng cho trẻ (giờ tổng hợp hoặc giờ hoạt động nghệ thuật): Nội dung trọng tâm là ôn lại những nội dung đã học dưới hình thức tự

 Việc thực hiện chương trình dạy học vận động cho trẻ 5 - 6 tuổi tại

trường Mầm non Hoa Sen:

Trong nội dung chương trình giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non có khoảng 130 bài hát, với nhiều thể loại khác nhau như: bài hát trữ tình, bài hát mang tính hành khúc, bài hát vui hoạt, sôi nổi; các làn điệu dân ca của các vùng miền Các bài hát đó được phân chia theo các chủ điểm giáo dục

để giáo viên của trường lựa chọn, sử dụng trong tổ chức hoạt động âm nhạc cho phù hợp với trẻ Nội dung của phần dạy trẻ vận động theo nhạc được lấy trong khoảng 130 bài hát quy định, tùy từng chủ điểm, giáo viên có thể lựa chọn thêm những bài ngoài chương trình nhưng phù hợp với khả năng vận động của trẻ và phù hợp với chủ điểm để dạy trẻ Chương trình dạy học vận động theo nhạc cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi của trường Mầm non Hoa Sen được thực hiện thường xuyên trong suốt một năm học, bắt đầu từ tháng

9 năm trước đến tháng 5 năm sau và được thực hiện theo 9 chủ điểm, mỗi chủ điểm được thực hiện trong vòng 2 đến 6 tuần Sau đây là một số bài hát được chia theo 9 chủ điểm trong nội dung chương trình giáo dục âm nhạc cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi:

Ở chủ điểm: “Trường Mầm non” trẻ được học hát, vận động và nghe hát

hoặc chơi trò chơi âm nhạc (TCAN) với các bài sau:

- Vườn trường mùa thu - Nhạc và lời Cao Minh Khanh

- Cháu vẫn nhớ trường mầm non - Nhạc và lời Hoàng Lân

- Ngày vui của bé - Nhạc và lời Hoàng Văn Yến

- Em đi mẫu giáo - Nhạc và lời Dương Minh Viên

22

- Chào ngày mới - Nhạc và lời Hoàng Văn Yến

- Trường em - Nhạc và lời Phạm Đức Lộc

Chủ điểm: “Bản thân” trẻ được hát, vận động và nghe hát hoặc chơi trò

chơi âm nhạc các bài:

- Bạn ở đâu – Nhạc Pháp, lời Việt: Lê Đức – Thu Hiền

- Bạn có biết tên tôi - Lê Đức – Thu Hiền

- Gà gáy vang dậy bạn ơi – Văn Dung

- Mời bạn ăn – Trần Ngọc

- Vì sao mèo rửa mặt – Hoàng Lang

- Đường và chân – Nhạc Hoàng Long – Lời Xuân Tửu

- Năm ngón tay ngoan – Trần Văn Thụ

Chủ điểm: “Gia đình” trẻ được học hát, vận động và nghe hát hoặc chơi

TCAN qua các bài:

- Cả nhà đều yêu - Nhạc và lời Bùi Anh Tôn

- Cháu yêu bà - Nhạc và lời Xuân Giao

- Bà còng đi chợ - Nhạc và lời Phạm Tuyên

- Mẹ đi vắng - Nhạc và lời Trịnh Công Sơn

- Niềm vui gia đình - Nhạc và lời Hoàng Vân

Chủ điểm: “Nghề nghiệp” giáo viên cho trẻ học hát, vận động, nghe hát

hoặc chơi TCAN với các bài:

- Bác đưa thư vui tính - Nhạc và lời Hoàng Long

- Cháu yêu cô chú công nhân - Nhạc và lời Hoàng Văn Yến

- Cô giáo miền xuôi - Nhạc và lời Mộng Lân

Chủ điểm: “Thế giới động vật” trẻ được hát, vận động và nghe hát hoặc

chơi TCAN với bài:

- Chú mèo con - Nhạc và lời Nguyễn Đức Toàn

- Gọi bướm - Nhạc và lời Đào Ngọc Dung

- Em vẽ - Nhạc và lời Phạm Thị Sửu

23

- Có con chim chích - Nhạc và lời Trần Hoàn

Chủ điểm: “Nước và các hiện tượng tự nhiên” trẻ học hát, vận động và nghe

hát hoặc chơi TCAN với các bài:

- Mùa xuân - Nhạc và lời Hoàng Văn Yến

- Cùng múa hát mừng xuân - Nhạc và lời Hoàng Hà

- Sắp đến Tết rồi - Nhạc và lời Hoàng Vân

Chủ điểm: “Thế giới thực vật” trẻ được hát, vận động và nghe hát

hoặc chơi TCAN với các bài:

- Hoa trường em - Nhạc và lời Dương Hưng Bang

- Em yêu cây xanh - Nhạc và lời Hoàng Văn Yến

- Màu hoa - Nhạc và lời Hồng Đăng

Chủ điểm: “Phương tiện giao thông” trẻ được hát, vận động và nghe

hát hoặc chơi TCAN các bài:

- Bạn ơi có biết - Nhạc và lời Hoàng Văn Yến

- Em đi chơi thuyền - Nhạc và lời Trần Kiết Tường

Chủ điểm: “Quê hương - Đất nước - Bác Hồ” trẻ được hát, vận động

và nghe hát hoặc chơi trò chơi âm nhạc các bài:

- Múa với bạn Tây Nguyên - Nhạc và lời Phạm Tuyên

- Trái đất này là của chúng mình - Nhạc Trương Quang Lục lời Định Hải

- Nhớ ơn Bác - Nhạc và lời Phan Huỳnh Điểu

- Đêm pháo hoa - Nhạc và lời Phạm Tuyên

- Rước đèn dưới ánh trăng - Nhạc và lời Phạm Tuyên

Nhìn vào nội dung chương trình âm nhạc đã quy định nêu trên tôi thấy các bài hát trong chương trình tương đối phong phú về tính chất và thể loại, phù hợp với độ tuổi của trẻ, nội dung các bài hát mang tính giáo dục, đa số bài hát có chất lượng nghệ thuật tốt Tuy nhiên, so với thực tế hiện nay và nhu cầu hoạt động âm nhạc của trẻ 5 - 6 tuổi tại trường Mầm non Hoa Sen thì chương trình còn thiếu tính cập nhật, một số bài có chất lượng nhưng đã quá

24

cũ, bài thì được nghe quá nhiều gây nên sự nhàm chán cho cả người dạy và người học Bên cạnh đó một số bài hát có giai điệu chưa hấp dẫn trẻ, số lượng bài hát trong các chủ điểm còn thiếu so với nhu cầu hoạt động của trẻ Một vài năm trở lại đây, nhiều nhạc sỹ đã sáng tác nhiều bài hát mới mang tính hiện đại, phù hợp với lứa tuổi mẫu giáo trong thời kỳ phát triển hội nhập của

xã hội và được trẻ yêu thích, nhưng các bài hát đó vẫn chưa được bổ sung vào chương trình giáo dục âm nhạc cho trẻ Vì lý do trên tôi thiết nghĩ, nên tăng

số lượng các bài hát mới, đưa thêm một số bài phù hợp vào chương trình giáo dục âm nhạc và đặc biệt là hoạt động vận động theo nhạc cho trẻ, để thay thế một số bài hát đã quá cũ hoặc bài có giai đpiệu chưa thu hút trẻ Trên thực tế

1 số giáo viên trường Mầm non Hoa Sen cũng đã lựa chọn và đưa thêm một

số bài hát mới vào dạy trẻ hát, vận động theo nhạc và cho trẻ nghe hát, nghe nhạc nên trẻ rất hứng thú và thích hoạt động âm nhạc

1.2.3 Thực trạng dạy học vận động theo nhạc lứa tuổi 5 - 6 tuổi tại trường Mần Non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc

Điều tra thực trạng về việc dạy học vận động theo nhạc cho trẻ ở trường Mầm Non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc bao gồm:

- Nhận thức của giáo viên mầm non về việc dạy học vận động theo nhạc cho trẻ

- Thực trạng việc dạy học vận động theo nhạc cho trẻ ở trường Mầm

Non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc

Điều tra thực trạng về việc dạy học vận động theo nhạc cho trẻ, tôi đã tiến hành điều tra việc dạy học vận động theo nhạc cho trẻ mầm non ở trường

Mầm Non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc

Đối tượng điều tra: Các giáo viên trực tiếp giảng dạy các lớp trong trường

Mầm Non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc

Tổng sô phiếu phát ra là: 32 phiếu

Tổng số phiếu thu lại là: 32 phiếu

25

Kết quả thu được qua quá trình điều tra như sau:

 Nhận thức của giáo viên mầm non về việc dạy học vận động theo nhạc

cho trẻ

Qua khảo sát, các giáo viên trường Mầm Non Hoa Sen - Vĩnh Yên -

Vĩnh Phúc đều nhận thức được rằng dạy học vận động theo nhạc là: Giáo viên

dạy trẻ những động tác đơn lẻ, biểu hiện cảm xúc theo tính chất và nhịp điệu

âm nhạc, có mang những yếu tốt múa Vận động theo nhạc cũng là sự phối, kết hợp giữa âm nhạc và các động tác nhảy, múa, sử dụng đồ chơi âm nhạc để

gõ đệm theo lời hát giúp trẻ cảm nhận về nhịp điệu, góp phần tích cực vào việc phát triển trí tuệ, thể chất và vừa sức với mọi lứa tuổi của trẻ

STT Vai trò Số lượng Tỉ lệ

2 Không cần thiết 0 0%

Bảng 1: Sự cần thiết của việc dạy học vận động theo nhạc cho trẻ

Kết quả điều tra cho thấy Bất kì một giáo viên nào khi được hỏi về sự cần thiết của dạy học vận động theo nhạc cho trẻ đều nhận thức được tầm quan trọng của việc dạy học vận động theo nhạc cho trẻ Do đó 100% giáo viên đều thấy sự cần thiết của việc dạy học vận động theo nhạc bởi nó có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự phát triển toàn diện của trẻ

 Thực trạng dạy học vận động theo nhạc cho trẻ 5 - 6 tuổi ở trường Mần

Non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc

Để điều tra thực trạng dạy học vận động theo nhạc cho trẻ 5 - 6 tuổi ở trường Mần Non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc, tôi đã điều tra về mức độ thầy cô giáo dạy vận động theo nhạc cho trẻ ở trường Mần Non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc, tôi đã thu được kết quả như sau:

Bảng 2: Mức độ thầy cô giáo dạy vận động theo nhạc cho trẻ 5 - 6 tuổi

ở trường Mầm Non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc

Từ bảng 2 ta thấy rằng: Việc giáo viên dạy vận động theo nhạc cho trẻ

ở trường Mần Non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc còn chưa được tiến hành

1 cách thường xuyên Có 46,9% giáo viên thường xuyên tiến hành Có 53,1% giáo viên thỉnh thoảng mới tiến hành dạy vận động theo nhạc cho trẻ Mầm

non

Mặc dù, giáo viên Mầm non đã nhận thức được vai trò của việc dạy vận động theo nhạc cho trẻ, song có nhiều nguyên nhân mà họ chưa tiến hành thường xuyên và hiệu quả được, có chăng là các giáo viên còn chưa tìm ra được các bài tập vận động theo nhạc mới, phù hợp hơn để dạy cho trẻ?

1.2.4 Khảo sát hoạt động dạy học vận động theo nhạc tại trường Mầm non Hoa Sen Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc

* Khái quát quá trình điều tra thực trạng

- Về mục đích điều tra:

Mục đích của điều tra là làm rõ năng lực tổ chức hoạt động vận động theo nhạc cho trẻ 5 - 6 tuổi của giáo viên và khả năng vận động theo nhạc của trẻ tại trường Mầm non Hoa Sen – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc, từ đó đưa ra một

số biện pháp giúp các giáo viên mầm non nâng cao chất lượng khi tổ chức hoạt động vận động cho trẻ

- Về đối tượng điều tra:

27

+ Đối tượng điều tra quan sát là trẻ mẫu giáo lớn 5 - 6 tuổi, lớp 5 A3 của trường Mầm non Hoa Sen – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc Tổng số trẻ là 40 trẻ + Lấy phiếu trưng cầu ý kiến của 10 giáo viên tham gia giảng dạy lớp 5 - 6 tuổi của trường Mầm non Hoa Sen – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc

- Về thời gian điều tra:

Cuộc điều tra được tiến hành từ ngày 06/02/2017 đến ngày 24/03/2017 Quá trình điều tra được chia làm 2 giai đoạn như sau:

+ Giai đoạn 1 bắt đầu từ ngày 06/02/2017 đến ngày 28/02/2017 điều tra trên đối tượng trẻ 5 - 6 tuổi

+ Giai đoạn 2 bắt đầu từ ngày 01/03/2017 đến ngày 24/03/2017 điều tra trên nhóm giáo viên đứng lớp 5 - 6 tuổi

- Về nội dung điều tra:

Để kết quả điều tra được chính xác, tôi đã chuẩn bị một số câu hỏi theo phương pháp điều tra bằng phiếu Anket, sau đó đưa các câu hỏi cho các giáo

viên để họ nghiên cứu, trả lời:

+ Điều tra về kiến thức và khả năng vận động theo nhạc của giáo viên Mầm non Hoa Sen – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc phụ trách các lớp 5 - 6 tuổi tại trường, lấy 40 trẻ ở lớp 5 A3 Nội dung điều tra bao gồm 6 câu hỏi trong đó có 5 câu

hỏi đóng và 1 câu hỏi mở được in sẵn thành bộ phiếu điều tra

* Khảo sát về năng lực vận động của trẻ 5 – 6 tuổi tại trường Mầm non Hoa Sen Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc

Để nắm thực tế về năng lực vận động của trẻ 5 - 6 tuổi, tôi đã sử dụng các phương pháp: Quan sát, điều tra, gặp gỡ, dự giờ thăm lớp, phân tích, tổng hợp và so sánh Quan sát sư phạm là theo dõi, thu thập các nhân tố có liên quan đến đối tượng trong điều kiện tự nhiên của quá trình tổ chức hoạt động vận động theo nhạc để phán đoán, nhận xét, phân tích kết quả từ đó rút ra kết

 Kết quả khả năng vận động của trẻ 5 - 6 tuổi:

Trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi trường Mầm non Hoa Sen – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc

đã biết đi, đứng, chạy nhảy vững vàng, thoải mái, đúng tư thế và định hướng

vận động nhanh nhạy

Đa số trẻ có nhu cầu và rất hứng thú khi tham gia các hoạt động nghệ thuật như: tạo hình, đọc thơ, kể chuyện, vẽ, hát múa, vận động theo nhạc… và trẻ muốn thể hiện cảm xúc của mình trong các hoạt động đó Trẻ mẫu giáo lớn cũng rất thích khám phá thế giới xung quanh, trẻ đã có một số kỹ năng sơ đẳng về quan sát, so sánh, phân tích, tổng hợp, suy luận và bước đầu có những sáng tạo nhất định trong mọi hoạt động, nhất là trong hoạt động múa

Bảng 3: Khả năng vận động của trẻ 5 - 6 tuổi tại trường

Mầm non Hoa Sen

29

Từ số liệu trên, ta nhận thấy trẻ 5 - 6 tuổi ở trường Mầm non Hoa Sen Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc có 62,5% trẻ có khả năng vận động tốt, có 25% trẻ có khả năng vận động khá, 12,5% trẻ có khả năng vận động trung bình, 0% trẻ

có khả năng vận động yếu và 0% trẻ có khả năng vận động kém

Nhìn chung các trẻ 5 - 6 tuổi ở trường Mầm non Hoa Sen Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc đều có khả năng vận động, nhưng mức độ vận động ở mỗi trẻ lại khác nhau

 Kết quả chất lượng vận động theo nhạc của trẻ 5 - 6 tuổi

Chất lượng vận động theo nhạc của trẻ Số lượng Tỉ lệ

Trẻ biết tạo dáng đẹp, biết phối hợp động tác với âm

nhạc, thể hiện động tác truyền cảm theo nhạc, thích

bắt chước và làm động tác theo cô

25 62,5%

Trẻ biết tạo dáng nhưng chưa đẹp, biết phối hợp động

tác với âm nhạc, chưa thể hiện động tác truyền cảm

theo nhạc; thích bắt chước và làm động tác theo cô

Trẻ chưa biết tạo dáng, chưa biết phối hợp động tác

với âm nhạc, chưa thể hiện động tác truyền cảm theo

nhạc; thích bắt chước và làm động tác theo cô

Trẻ chưa biết tạo dáng, chưa biết phối hợp động tác

với âm nhạc, chưa thể hiện động tác truyền cảm theo

nhạc; Không biết bắt chước và làm động tác theo cô

Bảng 4: Chất lượng vận động theo nhạc của trẻ 5 - 6 tuổi tại trường

Mầm non Hoa Sen

Từ bảng 4 ta thu được kết quả như sau: Trẻ 5 - 6 tuổi trường Mầm non Hoa sen có 62,5% trẻ biết tạo dáng đẹp, biết phối hợp động tác với âm nhạc, thể hiện động tác truyền cảm theo nhạc, thích bắt chước và làm động tác theo cô; 25% trẻ biết tạo dáng nhưng chưa đẹp, biết phối hợp động tác với âm

30

nhạc, chưa thể hiện động tác truyền cảm theo nhạc; thích bắt chước và làm động tác theo cô; 12,5% trẻ chưa biết tạo dáng, chưa biết phối hợp động tác với âm nhạc, chưa thể hiện động tác truyền cảm theo nhạc; thích bắt chước và làm động tác theo cô và 0% trẻ chưa biết tạo dáng, chưa biết phối hợp động tác với âm nhạc, chưa thể hiện động tác truyền cảm theo nhạc; Không biết bắt chước và làm động tác theo cô

Kết quả trên có thể là do cô chưa bao quát lớp tốt hoặc do phần làm mẫu

và phân tích động tác của giáo viên chưa rõ, chưa cụ thể chi tiết nên một số trẻ chưa biết phối hợp động tác với âm nhạc hoặc động tác chưa thể hiện đúng tính chất của bài, khiến các động tác của trẻ còn vụng về, chưa thể hiện cảm xúc, nhiều khi trẻ thực hiện động tác một cách máy móc Cũng có thể là do cô biên đạo động tác vận động khi thì quá dễ làm trẻ nhanh chán, khi lại quá khó khiến trẻ không thực hiện được, gây sự chán nản cho trẻ; khiến giờ học của trẻ không đạt hiệu quả cao

* Khảo sát nhóm giáo viên dạy lớp 5 - 6 tuổi học hoạt động âm nhạc

Quan sát được thực hiện trên giáo viên trong giờ học âm nhạc và trong hoạt động một ngày ở trường mầm non, có sử dụng âm nhạc kết hợp, tôi theo dõi khi giáo viên tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ mẫu giáo lớp 5 - 6 tuổi và thu được kết quả như sau:

Khả năng âm nhạc của cô: Qua trưng cầu ý kiến và khảo sát các giờ hoạt

động âm nhạc của giáo viên trường Mầm non Hoa Sen – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc thì trong các khả năng như nghe hát, hát, múa, vận động theo nhạc, thì

có 70% giáo viên thích hát và nghe nhạc; 30% giáo viên thích múa, vận động theo nhạc

Về kỹ năng tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ thì 90% giáo viên thích dạy hát cho trẻ; 40% giáo viên thích cho trẻ nghe hát, nghe nhạc; 60% giáo viên thích dạy vận động theo nhạc cho trẻ; 30% giáo viên thích thực hiện loại giờ rèn kỹ năng cho trẻ

31

Tiểu kết chương 1

Trong chương trình giáo dục ở trường Mầm non, thì vận động theo nhạc

là một hoạt động nghệ thuật gần gũi với trẻ, được trẻ yêu thích và là nguồn cảm hứng mạnh mẽ giúp trẻ cảm nhận biết cái hay cái đẹp trong nghệ thuật và trong cuộc sống Vận động theo nhạc là một hoạt động không thể thiếu đối với trẻ vì các hoạt động trong một ngày ở trường của trẻ đều liên quan đến âm nhạc Xuất phát từ việc nghiên cứu các cơ sở lý luận, đề tài đã làm rõ vai trò của hoạt động vận động theo nhạc đối với trẻ mầm non; ý nghĩa của hoạt động vận động theo nhạc trong việc giáo dục thẩm mỹ, đạo đức, phát triển trí tuệ và thể chất cho trẻ 5 - 6 tuổi; tìm hiểu nội dung giáo dục âm nhạc của lớp mẫu giáo lớn và xác định đặc điểm, khả năng âm nhạc của trẻ 5 - 6 tuổi

Nghiên cứu khảo sát cho thấy, thực trạng việc tổ chức hoạt động dạy học vận động theo nhạc cho trẻ mẫu giáo lớn 5 - 6 tuổi ở trường Mầm non Hoa Sen còn một số khiếm khuyết Nguyên nhân chủ yếu là do kiến thức và khả năng hoạt động âm nhạc của giáo viên còn hạn chế; giáo viên chưa nắm vững cách lựa chọn bài hát, chưa sáng tạo khi sử dụng các bài hát và chưa sáng tạo các động tác vận động mới vào tổ chức dậy học vận động theo nhạc cho trẻ Qua tìm hiểu một số bài hát sử dụng trong tổ chức HĐAN của trẻ 5 - 6 tuổi cho thấy các bài hát của trẻ mẫu giáo lớn khi đưa vào sử dụng phải đa dạng và phong phú về thể loại, chủ điểm; đơn giản về hình thức và phù hợp với nhu cầu HĐAN của trẻ Khảo sát thực tế việc sử dụng các bài hát trong tổ chức HĐAN cho trẻ 5 - 6 tuổi tại trường Mầm non Hoa Sen còn một số hạn chế như sau:

Một số giáo viên tìm hiểu bài hát chưa kỹ và phương tiện dạy học chưa chuẩn bị đầy đủ nên trong quá trình dạy còn lúng túng, bị động, ảnh hưởng đến giờ học của trẻ Giờ dạy trẻ vận động theo nhạc của một số giáo viên còn chưa sinh động hấp dẫn, cô thường thực hiện theo thói quen, gây cho trẻ sự nhàm chán, động tác minh hoạ cho bài hát của giáo viên còn nghèo nàn; vẫn

Việc làm rõ cách sử dụng các bài hát vào tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ, giúp cho các giáo viên Mầm non nói chung và giáo viên dạy trẻ mẫu giáo lớn nói riêng có thêm hiểu biết về các bài hát trong chương trình; biết cách sử dụng bài hát một cách hợp lý và hiệu quả hơn trong quá trình tổ chức HĐAN cho trẻ Có như vậy, chất lượng giáo dục âm nhạc, dạy học vận động theo nhạc cho trẻ mới được cải thiện Để nâng cao hiệu quả dạy học vận động theo nhạc nói chung và dạy trẻ mẫu giáo lớn dạy học vận động theo nhạc nói riêng,

đề tài đã xác định nhiệm vụ cần thiết là phải nghiên cứu, làm rõ việc sử dụng các bài hát vào tổ chức dạy học vận động theo nhạc cho trẻ, xây dựng một số giáo án nhằm hỗ trợ về phương pháp, cung cấp các bài hát làm giàu thêm vốn bài hát cho giáo viên Mầm non; cung cấp những kiến thức cơ bản cần thiết và những kỹ năng dạy học vận động theo nhạc chung nhất; bổ sung thêm phần phương pháp âm nhạc, bồi dưỡng tình cảm và thị hiếu nghệ thuật đúng đắn, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động vận động theo nhạc cho trẻ mẫu giáo nói chung và trẻ 5 - 6 tuổi nói riêng Nếu như giáo viên Mầm non có kiến thức

âm nhạc rộng; các bài hát sử dụng trong tổ chức dạy học vận động theo nhạc cho trẻ luôn mới và phong phú thì họ sẽ có khả năng lựa chọn những bài hát phù hợp với trẻ; lựa chọn những động tác vận động múa đẹp, những trò chơi phù hợp với tính chất âm nhạc và biết cách tổ chức HĐAN cho trẻ một cách sinh động hấp dẫn, hiệu quả hơn thì chất lượng giờ học vận động theo nhạc của trẻ sẽ tốt hơn rất nhiều