Nghiên cứu tình hình mắc các bệnh thường gặp ở chó đến khám bệnh tại bệnh xá thú y cộng đồng trường đại học nông lâm thái nguyên và biện pháp điều trị

TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP CƠ SỞ – Tên đề tài: “Nghiên cứu tình hình mắc các bệnh thường gặp ở chó đến khám bệnh tại bệnh xá Thú y cộng đồng - trường Đạ

KHOA CHĂN NUÔI THÚ Y - -

BÁO CÁO KẾT QUẢ

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP TRƯỜNG

MÃ SỐ: T2016-12

TÊN ĐỀ TÀI :

“NGHIÊN CỨU TÌNH HÌNH MẮC CÁC BỆNH THƯỜNG GẶP Ở CHÓ ĐẾN KHÁM BỆNH TẠI BỆNH XÁ THÚ Y CỘNG ĐỒNG - TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÁI NGUYÊN VA BIỆN PHÁP ĐIỀU TRỊ”

CHỦ TRÌ ĐỀ TÀI: THS TRẦN NHẬT THẮNG

Thái Nguyên, năm 2017

KHOA CHĂN NUÔI THÚ Y - -

BÁO CÁO KẾT QUẢ

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP TRƯỜNG

MÃ SỐ: T2016-12

TÊN ĐỀ TÀI :

“NGHIÊN CỨU TÌNH HÌNH MẮC CÁC BỆNH THƯỜNG GẶP Ở CHÓ ĐẾN KHÁM BỆNH TẠI BỆNH XÁ THÚ Y CỘNG ĐỒNG - TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÁI NGUYÊN VA BIỆN PHÁP ĐIỀU TRỊ”

Chủ trì đề tài: ThS Trần Nhật Thắng Những người tham gia: TS Phạm Diệu Thùy ThS Đỗ Thị Lan Phương

Thời gian thực hiện: Từ tháng 1 năm 2016 đến tháng 12 năm 2016 Địa điểm nghiên cứu: Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên

Thái Nguyên, năm 2015

TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP CƠ SỞ

– Tên đề tài: “Nghiên cứu tình hình mắc các bệnh thường gặp ở chó đến khám bệnh tại bệnh xá Thú y cộng đồng - trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên và biện pháp điều trị”.

– Mã số: T2016-12

– Chủ nhiệm đề tài: ThS Trần Nhật Thắng Tel 086809595

– E-mail: thangcuba@gmail.com

– Cơ quan chủ trì đề tài: Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên

– Cơ quan phối hợp thực hiện: Khoa Chăn nuôi Thú y - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên

– Cá nhân phối hợp thực hiện: TS Phạm Diệu Thùy, ThS Đỗ Thị Lan Phương

– Thời gian thực hiện: Từ tháng 1 năm 2016 đến tháng 12 năm 2016

- Ứng dụng một số phác đồ điều trị hiệu quả một số bệnh thường gặp ở chó

3 Kết quả chính đạt đƣợc

Tỷ lệ chó nuôi mang đến khám tại Bệnh xá Thú y cộng đồng mắc các bệnh nội khoa là nhiều nhất chiếm tỷ lệ 33,85 %; tỷ lệ các giống chó nội mắc ít bệnh hơn so với các giống chó ngoại (40,86% so với 59,14%); chó dưới 2 năm tuổi nhiễm bệnh cao nhất với tỷ lệ là 55,64%, số lượng chó nhiễm bệnh cao nhất vào mùa Đông với tỷ lệ 33,85 %, tính biệt không ảnh hưởng đén khả năng nhiễm bệnh ở chó Hầu hết chó đều khỏi bệnh khi áp dụng các phác đồ điều trị tại bệnh xá Thú y cộng đồng

- Coordinator: Tran Nhat Thang MSc

- Implementing Institution: Thainguyen University of Agriculture and Forestry

- Cooperating Institution(s): Faculty of animal science and Veterinary medicine

- Duration: from January 2016 to December 2016

- Apply some effective treatment regimens in dogs

3 Results obtained:

The prevalence of dogs examined at public veterinary Clinic infected internal diseases was highest, occupied 33.85%; the domestic dogs infected diseases lower than forein dogs (40.86% versus 59.14%); dogs under 2 years old were the highest prevalence was 55.64%, the number of infected dogs in winter was highest prevalence in comparison with others was 33.85%, the sex did not affect

to the prevalence of these diseases in dogs Most dogs were cured when applying

treatment regimens at public veterinary clinic

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 6

1.1 Tính cấp thiết của đề tài 6

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 6

Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 8

1.1 Sán dây ký sinh ở chó và ấu trùng sán dây Cysticercus tenuicollis

E rror! Bookmark not defined

1.1.1 Đặc điểm sinh học của sán dây ký sinh ở chó

Er ror! Bookmark not defined

1.1.1.1 Vị trí của sán dây chó trong hệ thống phân loại động vật học

E rror! Bookmark not defined

1.1.1.2 Đặc điểm hình thái, cấu tạo của sán dây chó

E rror! Bookmark not defined

1.1.1.3 Chu kỳ sinh học của sán dây chó

E rror! Bookmark not defined

1.1.2 Đặc điểm sinh học ấu trùng sán dây Cysticercus tenuicollis

Er ror! Bookmark not defined

1.1.2.1 Đặc điểm hình thái, cấu tạo của ấu trùng Cysticercus tenuicollis

E rror! Bookmark not defined

1.1.2.2 Chu kỳ sinh học của ấu trùng Cysticercus tenuicollis

E rror! Bookmark not defined

1.2 Bệnh do ấu trùng Cysticercus tenuicollis gây ra ở một số loại gia súc

E rror! Bookmark not defined

1.2.1 Đặc điểm dịch tễ học bệnh ấu trùng Cysticercus tenuicollis

Er ror! Bookmark not defined

1.2.2 Đặc điểm bệnh lý và lâm sàng bệnh ấu trùng Cysticercus tenuicollis

Er ror! Bookmark not defined

1.2.3 Chẩn đoán bệnh Cysticercus tenuicollis

Er ror! Bookmark not defined

1.2.4 Phòng, trị bệnh do ấu trùng Cysticercus tenuicollis

Er ror! Bookmark not defined

1.3 Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước

E rror! Bookmark not defined

1.3.1 Tình hình nghiên cứu trong nước

Er ror! Bookmark not defined

1.3.2 Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài

Er ror! Bookmark not defined

Chương 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP

NGHIÊN CỨU 24

2.1 Đối tượng, thời gian, địa điểm nghiên cứu 24

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu 24

2.1.2 Vật liệu nghiên cứu 24

2.2 Nội dung nghiên cứu 24

2.3 Phương pháp nghiên cứu 24

2.3.1 Phương pháp xác định lợn nhiễm ấu trùng Cysticercus tenuicollis 25

2.3.2 Phương pháp nghiên cứu bệnh học bệnh ấu trùng Cysticercus tenuicollis Er ror! Bookmark not defined 2.4 Phương pháp xử lý số liệu 25

Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 29

3.1 Kết quả mổ khám lợn gây nhiễm

E rror! Bookmark not defined

3.2 Triệu chứng lâm sàng chủ yếu của lợn bị bệnh Cysticercus tenuicollis do

gây nhiễm

E rror! Bookmark not defined

3.3 Sự thay đổi một số ch số huyết học lợn bị bệnh ấu trùng Cysticercus

tenuicollis do gây nhiễm

E rror! Bookmark not defined

3.4 Bệnh tích đại thể ở các khí quan có ấu trùng Cysticercus tenuicollis

ký sinh E rror! Bookmark not defined 3.5 Những tổn thương vi thể ở cơ quan có ấu trùng Cysticercus tenuicollis ký sinh E rror! Bookmark not defined KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 44

1 Kết luận 44

2 Kiến nghị 44

TÀI LIỆU THAM KHẢO 45

I TÀI LIỆU TIẾNG VIỆT 45

II TÀI LIỆU TIẾNG ANH 45

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1: Thời gian hoàn thành giai đoạn phát triển của ấu trùng Cysticercus

tenuicollis trong lợn gây nhiễm Error! Bookmark not defined

Bảng 2: Triệu chứng lâm sàng chủ yếu của lợn bị bệnh Cysticercus tenuicollis do

gây nhiễm Error! Bookmark not defined

Bảng 3: Sự thay đổi một số ch số huyết học của lợn gây nhiễm và đối chứng

(thời điểm 45 ngày sau gây nhiễm) Error! Bookmark not defined

Bảng 4: Bệnh tích đại thể ở các khí quan có ấu trùng Cysticercus tenuicollis ký

sinh Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU

1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Từ buổi sơ khai chó đã trở thành người bạn đồng hành với con người, người ta nuôi chúng với nhiều mục đích khác nhau: làm cảnh, giữ nhà, trông nom gia súc, đi săn, phục vụ an ninh quốc phòng Đặc biệt, ở các nước Âu Mỹ, người già thường sống độc thân, không ở chung với con cái, chó nuôi trong nhà là con vật hết sức gần gũi đối với họ Các thành phố lớn

ỏ Việt Nam như Hà Nội và Hồ Chí Minh là nơi có nhiều hộ gia đình khá giả có khuynh hướng chọn nuôi các giống chó quý, nhập ngoại nhân giống

và kinh doanh

Chó là loài ăn thịt, đặc biệt là các giống ngoại nhập đòi hỏi một chế độ nuôi dưỡng, chăm sóc và phòng bệnh đặc biệt nhằm thích nghi với điều kiện ở Việt Nam, nhưng trong thực tế với điều kiện nuôi dưỡng, chăm sóc còn nhiều hạn chế làm phát sinh nhiều dịch bệnh, gây nhiều thiệt hại, tổn thất lớn cho người nuôi và cả người yêu thích chúng Nguyễn Văn Biện (2001) [1]

Hiện nay trên thế giới hệ thống bệnh viện chó rất phát triển Ở nước ta, tại một số thành phố lớn là Hà Nội và Hồ Chí Minh, các bệnh viện, phòng mạch chữa bệnh cho chó được lập lên ngày càng nhiều Song hoạt động cụ thể của các phòng mạch còn chưa được nhiều người biết đến

Xuất phát từ thực tế trên chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài:

“Nghiên cứu tình hình mắc các bệnh thường gặp ở chó đến khám bệnh tại bệnh xá Thú y cộng đồng - trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên

và biện pháp điều trị”

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

- Xác định được tình hình nhiễm một số bệnh thường gặp ở chó đến khám tại bệnh xá Thú y cộng đồng – trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên

- Điều trị một số bệnh thường gặp cho chó đến khám bệnh xá Thú y cộng đồng

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.1 Các giống chó nội hiện đang được nuôi ở Việt Nam

1.1.1 Chó vàng: Chó “Gié”, “Việt dingo”

Theo Nguyễn Văn Thanh và cs (2012) [11]: chó vàng được nuôi phổ biến

ở các vùng nông thôn, có tầm vóc trung bình, chiều cao trước 47,48 cm, trọng lượng trưởng thành là 15,5kg Đây là một trong những giống chó săn được người dân nuôi để giữ nhà và đôi khi được sử dụng làm thực phẩm theo phong tục của người Việt Nam

Những đặc điểm nhận biết: Chúng thường có mầu lông vàng hay vàng nhạt, đôi khi có xuất hiện các mầu lông khác như xám, trắng,… Đầu

to rộng, trán rộng, phẳng, giữa trán có rãnh khá sâu chia đầu thành hai phần bằng nhau Chiều dài của đầu chiếm 1/3 so với chiều cao trước của chó Chiều dài mõm (từ điểm giao nhau giữa hai cạnh trong của khoé mắt tới chỏm mũi) bằng khoảng 1/3 chiều dài đầu Chiều rộng của xương hộp sọ bằng khoảng 1/2 chiều dài đầu

1.1.2 Chó Vàng Đông dương (Dingo lớn, Dingo Đông dương, Chó ta)

Chó Vàng Đông dương có nhiều đặc điểm giống với chó Việt dingo, như cũng có mầu lông vàng, tai dựng, nên người dân vẫn gọi Việt dingo và Dingo lớn là một loại giống chó “Vàng” Tầm vóc của Dingo lớn to cao hơn so với Việt dingo bởi chúng có những cặp chân thon, cao, chắc khoẻ, khi trưởng thành chiều cao trước 52,5cm, trọng lượng 20 – 25kg (Vũ Như Quán, 2012) [12]

1.1.3 Chó Lùn Bảo Lạc (Dingo lùn)

Đây là một phát hiện mới về các giống chó của Việt Nam Nhìn bề ngoài thì chúng giống với Việt dingo nhưng tầm vóc của chúng lại rất nhỏ, chiều cao trước ch đạt 30 – 35cm, trọng lượng ch đạt 8 – 10kg Chúng được nuôi nhiều ở huyện Bảo Lạc, t nh Cao Bằng nên chúng còn được gọi

với tên thân mật là giống chó Lùn Bảo Lạc

1.1.4 Chó H’mông lông dài

Chó H‟mông lông dài có tầm vóc trung bình và có sự khác nhau về

tầm vóc giữa con đực và con cái; thường thấy con đực lớn hơn con cái, con đực có trọng lượng khoảng 16 – 17kg, trong khi con cái ch khoảng 13 – 15kg Chiều cao trước trung bình của chó trưởng thành 48.36cm, trọng lượng trung bình là 15,95kg

Một trong những đặc điểm rất dễ nhận dạng chúng là: Giống H‟mông lông dài có bộ lông khá dài gần giống với giống Bắc Hà, song lông dài này không ch có ở trên mình chó mà còn mọc cả hai bên mõm, toàn bộ mặt, che khuất cả mắt

Hành vi ứng xử: Thường chúng rất hung dữ nhưng đôi khi lại thân thiện, chúng luôn có trạng thái đề phòng với người lạ

1.1.7 Giống chó Lào

Giống chó Lào thường gặp ở vùng trung du, miền núi, lông xồm, màu hung có 2 vệt trắng trên mí mắt, có tầm vóc trụng bình, cao 60 – 65cm, nặng 18 – 25kg Chó đực thành thục sinh dục khi 16 – 18 tháng tuổi Chó cái 13 – 15 tháng

1.2 Các giống chó ngoại

1.2.1 Chó Berger Đức (GermanShepherd)

Berger Đức là giống chó có thân hình cường tráng, thon dài, trán hơi

lồi, tai của chó dưới 6 tháng tuổi có thể hơi cụp xuống, tai của chó trên 6 tháng tuổi có kích cỡ to và hướng ra phía trước Chó có chiều cao trung bình 55 – 59 cm, nặng 35 – 45 kg Mắt giống nhân hạt hạnh đào, tròn đen

và tinh nhanh Đuôi to, dài nhiều lông phủ xuống đến mắt cá chân Vai và hai chân trước săn chắc, bắp đùi dày Bàn chân tròn, gan bàn chân đầy Lông có màu đen, đen vàng, xám tro, ngoài ra có màu nâu vàng hoặc màu xám bạc

Berger Đức là giống chó rất dũng cảm và biết vâng lời, tình cảm,

điềm tĩnh, thân thiện với đồng loại và trẻ em, biết phòng người lạ, thông minh, dễ huấn luyện Trong chiến tranh nó được dùng như chó cứu hộ dưới nước, trên núi và các đám cháy Ngoài ra, còn được dùng để trinh sát, đánh hơi, truy tìm dấu vết Nó luôn thực hiện công việc một cách nhiệt tình và khéo léo Nó có nguồn gốc ở Đức nhưng hiện nay được nuôi trên toàn thế giới

1.2.2 Giống chó Chihuahua

Chihuahua là giống chó nhỏ nhất thế giới, có nguồn gốc từ Mexico;

là giống chó nhỏ, dễ thương, đầu tròn, mõm ngắn và nhọn Đôi mắt to, tròn

và lồi Tai to, rộng và dựng lên Mũi thường màu đen hoặc cùng màu với

cơ thể Đuôi tương đối dài và hơi cong hình lưỡi liềm Chân thẳng và nhỏ, Chihuahua có dáng đi nhanh nhẹn Bộ lông ngắn và mịn, tuy nhiên cũng có thể có lông dài Lông có nhiều màu như nâu vàng, màu đất, hạt dẻ, bạc hoặc xanh thép hoặc nhiều màu

Chihuahua thực sự là người bạn tốt của gia đình do nó có tính vui vẻ, nhanh nhẹn, tinh nghịch, trung thành, dũng cảm, thông minh, tiếp thu nhanh và khá kiêu căng Nó biết quan tâm đến chủ và cũng đòi hỏi được như vậy

1.2.3 Giống chó Fox

Fox là giống chó nhỏ có nguồn gốc từ Pháp Có hai loại chó Fox: Fox hươu và Fox lợn có thể phân biệt chúng từ hình dáng bên ngoài Fox hươu có mõm nhỏ, dài, tai dựng đứng, lông ngắn sát thân, màu đen pha vàng, chân khẳng khiu trông giống hươu Fox lợn có mõm ngắn hơn, béo, lông dài hơn và thường màu vàng Người ta thường cắt đuôi lúc còn nhỏ

Chó Fox là giống chó rất ương ngạnh và bướng b nh Chúng rất can đảm và thích sủa nhiều Rất trung thành với chủ, tình cảm,thông minh, luôn cảnh giác với vật lạ Chó Fox thường có chiều cao 25 – 30 cm, cân nặng 4 – 5 kg Chó cái cao 25 – 28 cm, cân nặng khoảng 4kg

1.2.4 Giống chó Boxer

Boxer là giống chó lai tạo đẹp Được tạo ra từ giống Bullleisser masiff

và Bulldog Đầu cân xứng với thân và hơi dốc xuống Hàm thấp và kéo uốn cong lên trên, răng khỏe và hàm cứng Chó Boxer có mũi to và đen, với lỗ mũi to, tai ở đ nh đầu bị cắt cụt ở phía trên Cổ rộng, khỏe săn chắc và không

có yếm Đuôi cong lên cao và ngắn, chân trước thẳng và song song với nhau Chiều cao trung bình của con đực 57 – 63 cm, con cái 53 – 58 cm Nặng 30 –

32 kg; con cái 24 – 25 kg

Ngày nay, Boxer được dùng vào những công việc như trông nhà, bảo

vệ, dẫn đường cho người mù Giống chó này không dữ tợn lắm, nó là người bạn trung thành và gắn bó với con người nếu được nuôi dưỡng và huấn luyện đúng, nhưng chúng cần nhiều thời gian và những bài luyện tập

1.2.5 Giống chó Labrador

Giống chó này có nguồn gốc từ Canada, con đực có kích thước 56 –

57 cm, con cái có kích thước từ 54 – 56 cm Trọng lượng từ 25 – 30 kg Đầu tương đối to và rộng, cổ chắc khỏe Đôi tai rủ xuống khiến cho khuôn mặt của Labrador trông rất cởi mở và hiền từ Thân hình rắn chắc, rất nổi

tiếng bởi khả năng bơi lội giỏi, mũi rất thính và mắt rất tinh

Là vua của các giống chó săn, Labrador rất năng nổ, lanh lợi, tự tin và rất gan dạ nhưng nó lại rất điềm đạm mà không hề hung hăng nên nó

là một con vật rất đáng yêu Được đánh giá là giống chó than thiện nhất hiện nay, Labrador không ch thích hợp với công việc săn bắt mà còn thích hợp làm chó hướng dẫn, phát hiện ma túy,…

Rottweiler rất điềm tĩnh, dễ dạy dỗ, cam đảm và tận tụy hết lòng đối với chủ nhân và gia đình Hiện nay, có 2 giống chó Rottweiler, chó Rottweiler Đức và chó Rottweiler Mỹ Chó Rottweiler Đức thường được nuôi dạy để sống trong điều kiện gia đình

1.2.7 Giống chó Doberman

Doberman có nguồn gốc từ Đức được phát hiện vào năm 1866 và được nhập vào nước ta nuôi với mục đích để canh gác, tìm kiếm và làm cảnh Chó có tầm vóc trung bình, cao 65 – 69cm, dài 110 – 112cm, nặng 30 – 33kg Chó có bộ lông ngắn đen sẫm gần như toàn thân, mõm, ngực, 4 chân có màu vàng sẫm; với đầu hình nêm, hơi thô, mũi rộng mắt đen, hàm răng chắc, cắn khít, cổ to khỏe, ngực nở, bụng thon, cơ chi chắc khỏe, đuôi ngắn Chó thuộc loại thần kinh ổn định, thông minh, cam đảm, lanh lợi, khéo léo và đặc biệt dễ huấn luyện

1.2.8 Giống chó Husky

Chó Husky có nguồn gốc từ Siberi lạnh giá, Siberi Huskies là loài

chó khỏe mạnh, gọn chắc và xếp trong nhóm chó nghiệp vụ (working dogs) Màu lông có đủ loại, từ trắng tuyền cho đến đen Bàn chân rộng, có lông mọc ở kẽ ngón chân giúp cho chúng thuận tiện di chuyển trên tuyết Tai vểnh dựng đứng, đuôi cong lưỡi liềm Siberian Husky có bộ lông lớp

trong dày và lớp lông phía ngoài mềm mại giúp chúng có thể chống chọi được với nhiệt độ âm 50 – 600

C

1.2.9 Giống chó Golden Retriever

Golden Retriever được lai tạo ra đầu tiên tại các hòn đảo Anh quốc Nguồn gốc của chúng có lẽ là sự pha trộn, phối giống giữa các giống Retriever lông vàng thẳng, Tweed Water Spaniels lông ngắn, các giống spaniels, setters khác và thậm chí là giống Newfoundland và Bloodhound

Đây là loài chó rất thông minh, luôn cư xử đúng mực và rất yêu chủ Chúng dễ dạy dỗ và luôn tỏ ra kiên nhẫn và dịu dàng đối với trẻ nhỏ Trung thành, tin cậy, dễ bảo và luôn tìm cách làm vừa lòng chủ nhân là các đức tính của Golden Retriever Golden Retrievers luôn tỏ ra thân thiện với tất

1.2.10 Giống chó Cavalier King Charles Spanniel

Thường gọi tắt là Spaniel (chó Tây Ban Nha) Chó có nguồn gốc từ Tây Ban Nha, hiện đã phân làm 10 dòng khác nhau, được nuôi từ lâu đời ở cung đình và giới quý tộc Tây Ban Nha, với mục đích làm cảnh, giữ nhà, đặc biệt giống chó này có khả năng săn thú nhỏ Chó có thính giác và khứu giác rất nhạy nên đã được huấn luyện làm chó trinh sát, đánh hơi phát hiện người lạ, thuốc phiện và chất nổ

Chó có tầm vóc nhỏ: cao 36 cm, nặng 5 – 8 kg Chó có bộ lông xù dài, màu nâu sẫm xen các mảng nâu nhạt ở đầu và thân; trán, quanh mõm, ngực và 4 chân màu trắng Đầu dài thô, mõm rộng; tai dài, rộng và cụp; mắt to tròn, mi mắt xẻ; mũi phân thuỳ màu đen hoặc nâu; cổ thẳng, ngực sâu nở, bụng thon, đuôi cộc, bàn chân chụm Về thể chất, chó thân hình rắn chắc và dai sức; thần kinh cân bằng nhưng rất hung dữ và dũng cảm khi tấn

công kẻ địch Chó đực có thể phối giống lúc 20 tháng tuổi, chó cái có thể sinh sản lúc 16 tháng tuổi (Antony S M và Angela E F., 2010) [15]

C Sau 3 – 4 ngày xuất hiện cơn sốt thứ 2 kéo dài 3 – 4 ngày; lúc này bệnh trầm trọng hơn không ch do độc lực của virus mà còn do số lượng và độc lực của các vi khuẩn bội nhiễm Cùng xuất hiện với cơn sốt thứ 2, chó bệnh bắt đầu thể hiện các triệu chứng ở đường hô hấp, tiêu hoá, da và thần kinh

a Đường tiêu hoá

Viêm cata dạ dày và ruột, con vật khát, nôn mửa lúc đầu nôn ra thức

ăn sau đó nôn khan hoặc ra bọt có màu vàng Chó đi tiêu chảy, lúc đầu phân loãng, có bọt sau đó có lẫn máu, phân có màu cà phê nhạt Trường hợp nặng phân có thể lẫn máu tươi, niêm mạc ruột bong ra làm phân có mùi tanh khắm rất khó chịu Viêm niêm mạc miệng và hạch hàm

b Đường hô hấp

Chó bị viêm mũi, thanh quản, phế quản rồi viêm phổi nên chó khó thở, nhịp thở tăng rõ, phổi có tiếng ran ướt Chảy nhiều nước mũi, lúc đầu loãng sau đặc dần, đôi khi lẫn mủ xanh hoặc có máu đen Chó bị ho, lúc đầu khan, sau ớt, chó thở gấp, lè lưỡi ra mà thở Viêm mắt, chảy nước mắt lúc đầu nước mắt trong, sau đặc dần như mủ, chó bị loét, đục giác mạc có thể bị mù

c Triệu chứng trên da

Đặc trưng là sự xuất hiện các nốt sài ở bụng, bẹn, ngực, trong đùi Đầu tiên trên da nổi những chấm đỏ sau đó biến thành những nốt sài to bằng hạt đỗ xanh, hạt gạo, lúc đầu đỏ sau do bội nhiễm vi khuẩn nên mềm

ra, có mủ, khi vỡ làm lông bết lại có mùi hôi hám Các nốt sài có thể vỡ hoặc không vỡ rồi hình thành vảy, bong đi, để lại 1 vết thương chóng lành

và không thành sẹo

Da tăng sinh: Sau khi bị bệnh 10 – 15 ngày, ở 80 – 90% số con bị bệnh, ở gan bàn chân da tăng sinh dày lên, có khi bị nứt ra làm chó đi khập khiễng

d Triệu chứng thần kinh

Chó ủ rũ, buồn rầu hoặc hung dữ sau đó xuất hiện các cơn co giật đều đặn ở bắp thịt, mũi, tai, chân hoặc toàn thân Con vật đi loạng choạng, đứng lên, ngã xuống, đâm xầm vào tường, sùi bọt mép Cuối cùng cuối cùng là liệt, chó nằm bệt, loạn nhịp tim, thân nhiệt hạ và chết Tỷ lệ chết có thể đến 60%, bệnh thường kéo dài 2 – 5 tuần Những con lành bệnh thường

có di chứng: gầy còm, đi siêu vẹo, mù và điếc,

2.1.2 Phòng bệnh

a Vệ sinh phòng bệnh

Nuôi dưỡng chăm sóc chó chu đáo, cho ăn no và đầy đủ chất dinh ưỡng, thường xuyên vệ sinh sạch sẽ nơi ở của chó Những con ốm phải nuôi cách ly, cũi chuồng nuôi chó ốm phải tiêu độc bằng nước vôi hoặc phun thuốc sát trùng Chó mới mua về phải nhốt riêng theo dõi 10 ngày

d-b Tiêm phòng vacxin

Đây là biện pháp quan trọng bậc nhất Cần thiết phải phải định kỳ tiêm phòng mỗi năm 1 lần, sau đó thường có những đợt tiêm bổ xung để tạo được miễn dịch chủ động cho đàn chó chống lại sự xâm nhiễm của virus

2.1.3 Điều trị

Nguyên lý của việc điều trị bệnh này là kịp thời bổ sung nước và

chất điện giải, tăng cường sức đề kháng và chống nhiễm trùng kế phát

Hộ lý: Cách ly con vật ốm để ở nơi sạch sẽ thoáng mát, tránh mọi tác

động kích thích từ bên ngoài đặc biệt tránh cho chó uống phải nước bẩn

Dùng kháng huyết thanh với liều 15 – 30ml/con, tiêm sớm Khi con vật đã có triệu chứng viêm phổi hay triệu chứng thần kinh thì kháng huyết thanh không có hiệu lực

Khuyến cáo, ở các cơ sở khi điều trị nên theo các bước sau đây:

- Cắt nôn bằng cách tiêm atropin hay primeran tiêm dưới da

- Bổ sung nước và chất điện giải bằng biện pháp cho uống ozeron 5%, tiếp nước muối sinh lý 0,9% hay nước đường gucoza 5% vào tĩnh mạch

- Cầm tiêu chảy bằng cách cho uống thuốc đặc trị tiêu chảy chó mèo (ADP), iodium hay bisepton, hampiseptol,…

- Chống bội nhiễm bằng cách tiêm các loại kháng sinh như gentamycin, kanamycin, amocylin, G 5000,…

- Dùng các loại thuốc có tính chất an thần: seduxen, meprobamat, novocain, analgin

- Sử dụng các thuốc trợ tim mạch, trợ sức, trợ lực, cầm máu cho chó như: cafein, vitamin B1, vitamin B12, vitamin K, vitamin C,

2.2 Bệnh viêm ruột tiêu chảy do parvovirus (Canine parvoviral

Đây là dạng phổ biến nhất, thường mắc ở chó 5 – 10 tuần tuổi

Chó sốt kéo dài từ lúc phát bệnh đến lúc chó bị tiêu chảy nặng Con vật ủ rũ, ít ăn hoặc bỏ ăn, nôn mửa Chó đi ngoài, phân có màu hồng hoặc

có lẫn máu tươi, có lẫn cả niêm mạc ruột và chất keo nhầy, phân có mùi tanh rất đặc trưng như mùi ruột cá mè phơi nắng Chó thường chết do tiêu chảy mất nước, mất cân bằng điện giải, sốc do nội độc tố hoặc nhiễm trùng thứ phát Những con khỏi bệnh có miễn dịch lâu dài (Phạm Sỹ Lăng và cs.,2006) [6]

b Dạng viêm cơ tim

Dạng này hay gặp ở chó con 4 – 8 tuần tuổi Chó bị suy tim cấp do virus tấn công gây hoại tử cơ tim Con vật thường chưa biểu hiện triệu chứng gì nhưng lăn ra chết đột ngột

Những trường hợp khác có thể thấy chó biểu hiện thiếu máu nặng, niêm mạc như niêm mạc mắt, mũi miệng nhợt nhạt hay thâm tím, thở khó, nôn mửa, kêu la rồi lăn ra chết Tỷ lệ chết có thể tới 50%

c Dạng kết hợp tim – ruột

Gặp ở chó 6 – 16 tuần tuổi, con vật chết nhanh sau 24 giờ tính từ khi

có triệu trứng đầu tiên, do tiêu chảy nặng, thiếu máu, sốc tim và phù phổi

2.2.2 Phòng bệnh

Thực hiện tốt công tác vệ sinh thú y

Tiêm phòng vacxin cho chó Vacxin được tiêm cho chó bắt đầu từ 6 – 7 tuần tuổi, nhắc lại sau 3 – 4 tuần và định kỳ tái chủng một năm một lần

2.2.3 Điều trị

Theo Phạm Khắc Hiếu và Lê Thị Ngọc Diệp (1997) [4], Nguyên lý của điều trị bệnh này là kịp thời bổ sung nước và chất điện giải, tăng cường sức đề kháng và chống nhiễm trùng kế phát

Hộ lý: Cách ly con vật ốm để ở nơi sạch sẽ, thoáng mát, tránh mọi

tác động kích thích từ bên ngoài, cung cấp đủ nước uống đặc biệt tránh cho chó uống phải nước bẩn

Cắt nôn bằng tiêm dưới da atropin hay primeran

Bổ sung nước và chất điện giải bằng biện pháp cho uống oresol 5%, tiếp nước muối sinh lý 0,9% hoặc dung dịch đường glucoza 5% vào tĩnh mạch Cầm máu bằng tiêm vitamin K và vitamin C

Cầm tiêu chảy bằng cách cho uống thuốc đặc trị tiêu chảy chó, mèo (ADP), imodium hay bisepton, ngày uống 1 lần

Chống bội nhiễm bằng cách tiêm các loại kháng sinh như: gentamycin, enroflox, kanamycin,…

Khi chó có triệu chứng thần kinh thì dùng các loại thuốc có tính an thần: analgin, seduxen, meprobamat, novocain

Trợ sức, trợ lực bằng cách sử dụng các thuốc như: spactein, vitamin

410C Cơn sốt kéo dài liên miên, chó kém ăn, lười vận động Có hiện tượng

thiếu máu làm cho các niêm mạc nhợt nhạt, máu loãng, lượng hồng cầu

giảm rõ rệt Gan sưng to có khi gấp 2 – 3 lần bình thường, bụng chướng to, trong xoang bụng chứa nhiều dịch, sờ vào chó có phản xạ đau đớn

Phù ở bụng, ngực, mi mắt có khi phù toàn thân, chó luôn khát nước Chó đi tiêu chảy, phân loãng đôi khi lẫn máu

2.3.2 Phòng bệnh

a Phòng bệnh bằng chăm sóc, nuôi dưỡng và vệ sinh môi trường

Chăm sóc, nuôi dưỡng là biện pháp hàng đầu và rất quan trọng Cần chú ý vệ sinh tiêu độc chuồng nuôi và môi trường xung quanh Chó ốm phải cách ly triệt để, không để tiếp xúc với chó lành

Chó chết vì bệnh viêm gan truyền nhiễm phải đốt xác hoặc chôn sâu giữa hai lớp vôi để tránh ô nhiễm môi trường

b Phòng bệnh bằng vacxin

Tiêm vacxin cho chó từ 4 – 5 tuần tuổi, sau đó tiêm nhắc lại lúc 7 – 9 tuần tuổi Hiệu lực miễn dịch của vacxin trong khoảng 9 – 12 tháng

2.3.3 Điều trị

Dùng kháng huyết thanh chống bệnh viêm gan Kháng huyết thanh

ch có tác dụng tốt ở giai đoạn đầu của bệnh, khi gan bị tổn thương, kháng huyết thanh hầu như không có tác dụng

Dùng các loại thuốc bổ gan, thuốc tăng cường trợ sức, trợ lực cho chó như boganic, sirepa, methionin,

Cần thiết sử dụng kháng sinh trong các trường hợp nhiễm trùng kế phát

Dùng các bài thuốc nam có tác dụng tiêu tiêu phù như râu ngô, bông

mã đề sắc lên pha thêm đường glucoza cho chó uống đồng thời tiêm truyền glucoza ưu trương cho chó bệnh

2.4.Bệnh lepto (xoắn trùng) (Leptospirosis)

b Thể cấp tính

Chó bệnh sốt cao 40,0 – 41,00C, mệt mỏi, ăn ít hoặc bỏ ăn Lúc đầu táo bón, phân có màu vàng, sau đó chuyển sang tiêu chảy Niêm mạc, da vàng sẫm, nước tiểu vàng hoặc nâu vì có nhiều huyết cầu bị phá hủy, có khi lẫn cả máu Phù thũng ở mí mắt, môi, má và hoại tử da Chó bệnh gầy nhanh và biểu hiện chứng thiếu máu (Vương Đức Chất và Lê Thị Tài, 2004) [2]

c Thể mạn tính

Chó gầy yếu, rụng lông, thiếu máu, đôi khi phù thũng ở mặt, yếm và ngực Nước tiểu vàng, tiêu chảy dai dẳng, con cái bị sảy thai, con đực thường thấy viêm dịch hoàn

2.4.2 Phòng bệnh

Theo Jennifer E B (2016) [16]: chăm sóc, nuôi dưỡng chu đáo, cho

ăn no, đủ chất

Vệ sinh, tiêu độc chuồng nuôi và môi trường xung quanh

Không cho chó lành tiếp xúc với chó đã bị bệnh Lepto, vì nước tiểu chó bị bệnh mang nhiều xoắn khuẩn nguy cơ truyền bệnh dễ dàng

Cần diệt ve, chuột một cách triệt để vì đó là môi giới truyền bệnh Định kỳ tiêm vacxin phòng bệnh Lepto cho chó, tiêm lần đầu vào lúc

6 – 8 tuần tuổi, sau đó cứ mỗi năm tiêm một lần cùng với các loại vacxin phòng bệnh Ca-rê, Parvo, Viêm gan truyền nhiễm,

2.4.3 Điều trị

Nguyễn Bá Hiên và cs (2012) [3] dùng một trong các loại kháng

sinh đặc hiệu có tác dụng với xoắn khuẩn Leptospira sau đây:

Erythromycin: Tiêm bắp liều 20 – 25 mg/kg thể trọng, chia 2 – 3 lần trong ngày Tylosin: Tiêm bắp liều 20 – 30 mg/kg thể trọng/ ngày, chia 2 – 3 lần trong ngày Tiamulin: Tiêm bắp dung dịch liều 1 ml/kg thể trọng, chia 2 –

3 lần trong ngày Erymutin: Dung dịch thuốc tiêm thành phần gồm erythromycin và tiamulin HF Tiêm bắp liều 1ml/5kg thể trọng, ngày tiêm

2 lần, tiêm liên tục 7 – 10 ngày

- Bổ sung các thuốc trợ sức, trợ lực: Glucoza 5% tiêm tĩnh mạch liều

10 – 20 ml/kg thể trọng Vitamin B1 2,5%, vitamin C 5%, B complex tiêm bắp liều 3 – 5 ml/con Vitamin B12 liều 100 mg/ ngày

- Vitamin K chống xuất huyết, tiêm bắp

2.5 Bệnh giun đũa chó, mèo

Chó, mèo thường mắc các loại giun tròn thuộc bộ phụ Ascaridata:

Toxocara canis gây ra bệnh Toxocarosis ở chó con; Toxascaris leonina gây

ra bệnh Toxascariosis ở chó 6 tháng tuổi trở nên Mèo mắc giun đũa

Toxocara mystax

2.5.1 Triệu chứng và bệnh tích

Theo Nguyễn Thị Kim Lan (2012) [5]: bệnh giun đũa gây tác hại chủ yếu ở chó, mèo từ sơ sinh đến 4 tháng tuổi Trong quá trình di hành của ấu trùng gây ra tổn thương cho nhiều cơ quan, theo chúng là sự xâm nhập của các vi sinh vật gây viêm các tạng phủ Con bệnh gầy còm, lông xơ xác, kém ăn, suy nhược, thiếu máu Bụng phình to, căng tròn (bụng ỏng, đít eo),

th nh thoảng có đoạn ruột bị co thắt áp sát vào thành bụng, đẩy thành bụng

gồ lên, ấn tay vào đó có cảm giác cứng chặt

Những biểu hiện: Nôn, tiêu chảy, rên r do đau bụng, có khi nôn ra giun, phân thải ra màu xám trắng, thối khắm, đôi khi lẫn cả giun, cũng thường quan sát được Độc tố giun đũa có thể tác động đến thần kinh trung ương gây run rẩy, trầm cảm, co giật nhẹ

Khi bội nhiễm giun đũa thường gây ra tắc ruột, thủng ruột, tắc ống dẫn mật, thậm chí có thể làm chết vật nuôi Khi mổ khám thấy ruột non viêm ca-ta và loét

Chó, mèo trưởng thành ít bị mắc giun đũa hơn, khi bị nhiễm giun đũa thường không biểu hiện rõ nét, ch gầy còm, lông xơ xác, đôi khi nôn khan, nhưng nó là vật chủ mang mầm bệnh

2.5.2 Phòng bệnh

- Không nuôi chó, mèo thả rông

- Vệ sinh chuồng trại, sân chơi, dụng cụ chăn nuôi Thu dọn phân-rác thường xuyên, xử lý theo yêu cầu vệ sinh thú y để diệt mầm bệnh

- Định kỳ kiểm tra phân chó, mèo nhằm phát hiện những cá thể mắc bệnh Cách ly và điều trị triệt thể cho chó mèo dương tính

- Định kỳ tẩy giun cho chó, mèo, nhất là những chó mẹ để phòng lây

nhiễm cho đàn con

- Levamisol: Liều dùng 15 – 20mg/ kg TT, uống một lần

- Tetramison: Liều dùng 10 mg /kg TT, cho uống Nếu tiêm, sử dụng

liều 7,5 mg/kg TT Chú ý: Cho chó, mèo uống một lần sau khi ăn, không

dùng cho chó, mèo đang mang thai ở giai đoạn cuối vì thuốc kích thích thần kinh phó giao cảm và cơ trơn Trong khi tẩy giun nên kết hợp dùng thuốc bổ trợ: vitamin C, vitamin B1, B.complex, truyền dung dịch nước muối sinh lý và glucose 5%

3 Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước

3.1 Tình hình nghiên cứu trong nước

Theo Nguyễn Văn Thanh và cs (2012) [11], Hiện nay các hộ ở Việt Nam gia đình thường nuôi chó ta (giống chó đã được người dân thuần hoá

từ hàng nghìn năm nay) như:

- Chó vàng: có bộ lông vàng tuyền, tầm vóc trung bình, biết đi

săn và khá tinh khôn

- Chó mực: lông đen tuyền, tầm vóc trung bình, lanh lẹ và có khả năng bắt chuột giỏi

- Chó vá: lông đốm trắng đen hoặc khoang được nuôi để giữ nhà

Ngoài ra còn có một số giống chó khác như chó Béc giê, chó Chihuahua Ngao Đức, Ngao Italia, Tawry Boxer…

Bệnh Carre là bệnh truyền nhiễm lây lan rất dữ dội, chủ yếu ở chó non với các hội chứng sốt, viêm phổi, viêm ruột, viêm da, niêm mạc và các nốt sài ở chỗ da ít lông Cuối thời kì bệnh thường có hội chứng thần kinh Sự