Tiểu luận môn ngân hàng phát triển dự án bô xít tây nguyên

Quan điểm: a Phát triển công nghiệp khai thác và chế biến khoáng sản bauxit phải phù hợp với quy hoạch phát triển công nghiệp Việt Nam, quy hoạch phát triển kinh tế -xã hội của các địa p

ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

BỘ MÔN NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN

BÀI THẢO LUẬN

ĐỀ TÀI:

DỰ ÁN BÔ XÍT TÂY NGUYÊN

Giảng viên: PGS.TS Phan Thị Thu Hà Nhóm thực hiện: Nhóm 2

DANH SÁCH THÀNH VIÊN NHÓM :

1 ĐỖ ĐỨC ANH

2 ĐÀO TRUNG ANH

3 PHẠM TÂM LONG

4 NGUYỄN THÀNH LÂM

5 NGUYỄN NGÔ QUANG THẮNG

Hà Nội 2017

Dự án bô xít Tây Nguyên

Dự án bô xít Tây Nguyên 2

Dự án khai thác Nhôm Bô xít Tây Nguyên:

I Sự cần thiết phải đầu tư

Nhôm là nguyên tố phổ biến trong vỏ Trái đất nhưng lại hiếm ở dạng tự do, hầu hết nhôm tồn tại dưới dạng các hợp chất Nhôm là kim loại tương đối mới và được sản xuất với quy mô công nghiệp chỉ khoảng trên 100 năm lại đây

Nhôm khi mới được phát hiện là cực kỳ khó tách ra khỏi các loại đá có chứa

nó Nhôm bị ôxi hóa rất nhanh và ôxít nhôm là một hợp chất cực kỳ bền vững Việc phân lập nhôm từ quặng, ôxít nhôm (Al2O3) là rất khó

Bô-xít là một loại quặng nhôm trầm tích có màu hồng, nâu … với thành phần chủ yếu là các khoáng vật của nhôm cùng với các khoáng vật oxit sắt, các khoáng vật sét Từ bô-xit có thể tách ra alumina (Al203) – nguyên liệu chính để luyện nhôm

Trên thế giới, quặng bô-xít có nhiều ở Guinea, Việt Nam, Australia, Brazil, Jamaica, Ấn Độ, … Trong đó, Việt Nam có trữ lượng bô-xít đứng thứ 3 với khoảng 5,4 tỷ tấn trong tổng số 38 tỷ tấn trên toàn thế giới

Nhôm và ứng dụng

Nhôm là một kim loại mềm, nhẹ, tỷ trọng nhỏ, dễ uốn, dễ dàng gia công trên máy móc hay đúc (đặc biệt khi tạo hợp kim với các nguyên tố khác) Nhôm có khả năng chống ăn mòn và bền vững do lớp ôxít bảo vệ Nó cũng không nhiễm

từ và không cháy khi để ở ngoài không khí với điều kiện thông thường Chính

vì thế, sau sắt, nhôm được sử dụng rộng rãi và đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế thế giới

Hợp kim nhôm được sử dụng nhiều trong việc chế tạo các chi tiết của các phương tiện vận tải như máy bay, tên lửa, ôtô, … Chúng còn được sử dụng nhiều trong đóng gói, xây dựng, trang thiết bị, đồ bếp, chế tạo máy móc…

II Dự án khai thác bauxit Tây Nguyên

1 Chính sách đầu tư cho dự án Phân vùng thăm dò, khai thác, chế biến, sử dụng quặng bauxit giai đoạn 2007-2015, xét đến năm

2025 theo quyết định số 167/2007/QĐ-TTg

1.1 Quan điểm:

a) Phát triển công nghiệp khai thác và chế biến khoáng sản bauxit phải phù hợp với quy hoạch phát triển công nghiệp Việt Nam, quy hoạch phát triển kinh tế

-xã hội của các địa phương và quy hoạch phát triển mạng hạ tầng cơ sở liên quan (giao thông vận tải, cảng biển, điện ) Đảm bảo thăm dò, khai thác và chế biến tài nguyên bauxit tiết kiệm, có hiệu quả, bảo vệ môi trường sinh thái, kết hợp việc phát triển kinh tế - xã hội với việc bảo vệ an ninh, quốc phòng tại các địa bàn có khoáng sản bauxit, đặc biệt là khu vực Tây Nguyên

b) Xây dựng và phát triển công nghiệp khai thác, chế biến quặng bauxit với công nghệ hiện đại, thân thiện với môi trường Hình thức chủ đạo là doanh nghiệp Việt Nam làm chủ đầu tư xây dựng, kêu gọi các đối tác trong và ngoài nước tham gia góp vốn cổ phần trên nguyên tắc Tập đoàn Công nghiệp Than -Khoáng sản Việt Nam (đối với các khu vực bauxít tại Tây Nguyên) nắm giữ cổ phần chi phối (>50%) để đảm bảo sự chủ động và phát triển bền vững, tham gia vào thị trường alumin và nhôm thế giới

c) Phát triển ngành công nghiệp sản xuất alumin và luyện nhôm phải đảm bảo phát triển hài hoà kinh tế - xã hội khu vực Tây Nguyên và các địa phương liên quan.

1.2 Định hướng:

a) Giai đoạn 2007 - 2015:

- Tập trung đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông bao gồm đường sắt nối từ vùng

mỏ Đắk Nông xuống vùng mỏ Lâm Đồng đến cảng biển và cảng biển tại Bình Thuận;

- Đẩy mạnh công tác thăm dò và nâng cấp trữ lượng tài nguyên bauxit để đảm bảo độ tin cậy cho việc khai thác;

- Đầu tư khai thác bauxit và sản xuất alumin để đáp ứng nhu cầu xuất khẩu và cung cấp nguyên liệu cho điện phân nhôm ở trong nước;

- Đầu tư nhà máy điện phân nhôm cung cấp nhôm kim loại cho nhu cầu trong nước và xuất khẩu

b) Giai đoạn 2016 - 2025:

- Đầu tư gia tăng công suất khai thác bauxit và sản xuất alumin để đáp ứng nhu cầu xuất khẩu và cung cấp nguyên liệu cho điện phân nhôm ở trong nước;

- Đầu tư nhà máy điện phân nhôm (nâng công suất và/hoặc xây dựng mới) cung cấp nhôm kim loại cho nhu cầu trong nước và xuất khẩu

c) Định hướng về hợp tác đầu tư: hợp tác đầu tư chủ yếu theo hình thức công ty

cổ phần Trong công ty cổ phần khai thác bauxit và sản xuất alumin cần đảm bảo nguyên tắc phía Việt Nam nắm cổ phần chi phối Hình thức liên doanh và 100% vốn đầu tư nước ngoài có thể được áp dụng trong trường hợp đầu tư trọn

bộ Tổ hợp gồm nhà máy điện và nhà máy điện phân nhôm, sử dụng alumin sản xuất tại Việt Nam

1.3 Nhu cầu vốn đầu tư:

Nhu cầu vốn đầu tư cho công tác thăm dò, khai thác và chế biến bauxit giai đoạn 2007 - 2025 ước tính khoảng 189.110 - 249.420 tỷ VND (tương đương khoảng 11,8 - 15,6 tỷ USD

Dự kiến nguồn vốn đầu tư như sau:

- Các công trình thăm dò địa chất: 760 tỷ VND (tương đương khoảng 47,5 triệu USD) do các doanh nghiệp tự thu xếp

- Các công trình khai thác, chế biến bauxit (sản xuất alumin và điện phân

nhôm): 158.450 - 218.760 tỷ VND (tương đương khoảng 9,9 - 13,7 tỷ USD) từ các nguồn vốn sau:

+ Vốn cổ phần của các cổ đông Việt Nam và quốc tế;

+ Vốn vay của các ngân hàng thương mại Việt Nam và quốc tế Chính phủ xem xét bảo lãnh phần vốn vay nước ngoài;

+ Vốn huy động từ thị trường chứng khoán, trái phiếu công trình

- Các công trình đầu tư cơ sở hạ tầng: 29.900 tỷ VND (tương đương khoảng

1,9 tỷ USD) từ các nguồn vốn sau:

+ Vốn vay ODA;

+ Vốn ngân sách nhà nước;

+ Vốn tham gia của doanh nghiệp;

+ Vốn vay của các ngân hàng thương mại Việt Nam và quốc tế Chính phủ xem xét bảo lãnh phần vốn vay nước ngoài;

+ Vốn huy động từ thị trường chứng khoán, trái phiếu công trình

2 Tổng quan dự án

Dự án khai thác bauxite ở Tây Nguyên là một loạt các dự án khai thác mỏ bô xít ở khu vực Tây Nguyên, Việt Nam Trong đó, nổi bật nhất là 2 dự án khai thác bauxit, luyện alumin Tây Nguyên bao gồm dự án bauxite Nhân Cơ tại Đắk Nông và dự án bauxite Tân Rai tại Lâm Đồng do Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV) thực hiện

I.1 Tổng vốn đầu tư và lãi suất vay vốn

Theo Nghị Định 167 của Thủ tướng, nhu cầu vốn đầu tư cho công tác thăm dò, khai thác và chế biến bauxit giai đoạn 2007 2025 ước tính khoảng 189.110 -249.420 tỷ VND (tương đương khoảng 11,8 - 15,6 tỷ USD), bao gồm các dự án khai thác, chế biến bauxit (sản xuất alumin và điện phân nhôm) và hạ tầng cơ

sở (đường sắt và cảng)

Dự kiến nguồn vốn đầu tư như sau:

- Các công trình thăm dò địa chất: 760 tỷ VND (tương đương khoảng 47,5 triệu USD) do các doanh nghiệp tự thu xếp

- Các công trình khai thác, chế biến bauxit (sản xuất alumin và điện phân nhôm): 158.450 - 218.760 tỷ VND (tương đương khoảng 9,9 - 13,7 tỷ USD) từ các nguồn vốn sau: Vốn cổ phần của các cổ đông Việt Nam và quốc tế; Vốn vay của các ngân hàng thương mại Việt Nam và quốc tế Chính phủ xem xét bảo lãnh phần vốn vay nước ngoài; Vốn huy động từ thị trường chứng khoán, trái phiếu công trình

- Các công trình đầu tư cơ sở hạ tầng: 29.900 tỷ VND (tương đương khoảng 1,9 tỷ USD) từ các nguồn vốn sau: Vốn vay ODA; Vốn ngân sách nhà nước; Vốn tham gia của doanh nghiệp; Vốn vay của các ngân hàng thương mại Việt Nam và quốc tế Chính phủ xem xét bảo lãnh phần vốn vay nước ngoài; Vốn huy động từ thị trường chứng khoán, trái phiếu công trình

Chiểu theo Nghị quyết 75/2011/NĐ-CP của Chính phủ thì cả 2 dự án đều thuộc đối tượng được vay hoặc được hỗ trợ (lãi suất) sau đầu tư từ vốn tín dụng đầu tư của Nhà nước Theo đó, căn cứ vào Quyết định 114/2008/QĐ-BTC về việc “LÃI SUẤT CHO VAY TÍN DỤNG ĐẦU TƯ, TÍN DỤNG XUẤT KHẨU CỦA NHÀ NƯỚC VÀ MỨC CHÊNH LỆCH LÃI SUẤT ĐƯỢC TÍNH HỖ TRỢ SAU ĐẦU TƯ”, 2 dự án nói trên có thể được hưởng Lãi suất cho vay tín dụng đầu tư của Nhà nước bằng đồng Việt Nam là 10,2%/năm, bằng ngoại tệ tự do chuyển đổi là 6,9%/năm; lãi suất cho vay tín dụng xuất khẩu của Nhà nước bằng đồng Việt Nam là 10,8%/năm, bằng ngoại tệ tự do chuyển đổi là 6,9%/năm; mức chênh lệch lãi suất được tính hỗ trợ sau đầu tư đối với dự án vay vốn bằng đồng Việt Nam là 3,0%/năm, đối với dự án vay vốn bằng ngoại tệ là 0,75%/năm

I.2 Thực trạng về vốn đầu tư dự án

Để có vốn đầu tư, với dự án alumin Lâm Đồng, Vinacomin phải thu xếp vốn từ các nguồn vốn vay thương mại trong và ngoài nước, nguồn phát hành trái phiếu

và nguồn tự có của Vinacomin với lãi suất trung bình từ 4-5%/năm đối với USD và 13%/năm đối với VND Với dự án alumin Nhân Cơ, Vinacomin phải thu xếp vốn từ nguồn phát hành trái phiếu và nguồn tự có của tập đoàn với lãi suất trung bình khoảng 12%/năm với VND

Ngày 19/1/2012, Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam (VietinBank) cam kết tài trợ 100 triệu USD, tương đương 2.100 tỷ đồng, cho

Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam (Vinacomin) để thực hiện

Dự án đầu tư nhà máy sản xuất Alumin Nhân Cơ

Ngày 14/11/2012, Citi Việt Nam cho biết đã ký hợp đồng tín dụng cho

khoản vay 300 triệu USD cho Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) để tài trợ dự án khai thác bauxite và sản xuất alumina Tân Rai, tại tỉnh Lâm Đồng Theo Citi Việt Nam, khoản vay này có kỳ hạn 13 năm, được

bảo lãnh bởi Bộ Tài chính Việt Nam và Cơ quan Bảo hiểm Xuất khẩu và Đầu

tư của Nhật Bản (NEXI)

Năm 2015, nhà máy Điện phân nhôm Đắk Nông quyết tâm đạt công suất lên đến 300.000 tấn sản phẩm nhôm/1 năm trong giai đoạn I và lên đến 600.000 tấn trong giai đoạn II với số vốn đầu tư khoảng 665 triệu USD Như vậy, toàn

bộ sản lượng alumin của nhà máy Nhân Cơ cũng chưa đủ phục vụ cho nhà máy này

Trên cơ sở đó, Thủ tướng quyết định, Chính phủ sẽ cấp toàn bộ 1.700 tỷ đồng

từ ngân sách trung ương để giúp địa phương xây dựng hạ tầng KCN Nhân Cơ, nơi đặt tổ hợp bauxite – alumin Nhân Cơ, nhằm bảo đảm đến giữa năm nay, nhà máy Điện phân nhôm Đắk Nông bắt đầu triển khai xây dựng theo đúng kế hoạch

Kênh trái phiếu:

Năm 2007, Vinacomin phát hành được 1.500 tỷ đồng trái phiếu

Năm 2009 phát hành được 1.500 tỷ đồng trái phiếu

Việc Thủ tướng phê duyệt Quyết định 44/2011-QD TTg trong do Chính phủ bảo lãnh vay vốn đầu tư khai thác alumin đồng nghĩa với việc Tập đoàn Than-Khoáng sản Việt Nam (TKV) sẽ được các tổ chức tín dụng “rót tiền” để tiếp tục thực hiện 2 dự án trên

Năm 2012, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (Vinacomin) phát hành TP đợt đầu trong kế hoạch phát hành 3000 tỉ VND TP Tỉ lệ bán được khá thấp: Tập đoàn chỉ bán được 500 tỉ VND TP Có 4 đơn vị tham gia mua đợt này bao gồm NHTMCP Công Thương Việt Nam (Vietinbank), CTCK

NH Công Thương (Vietinbank Securities), Cty CP Bảo hiểm Petrolimex, và Cty TNHH Bảo hiểm nhân thọ AIA Việt Nam (ba trên bốn đơn vị mua TP của Vinacomin trong đợt đầu là các đơn vị nhà nước), Phó TGĐ Vinacomin Nguyễn Văn Biên cho biết: Vietinbank tham gia mua với số lượng lớn nhất, khối lượng chi tiết không được tiết lộ

Năm 2013, Vinacomin đã phát hành thành công 7.500 đồng TPDN, vượt con số

dự kiến của Vinacomin (khoảng 3.000 tỷ đồng) Toàn bộ số tiền thu được từ đợt phát hành sẽ được phân bổ cho các dự án đầu tư của Vinacomin Vietinbank mua toàn bộ 2.500 tỷ đồng trong đợt phát hành quý I/2013, Vietcombank mua phần lớn trong đợt phát hành 5.000 tỷ đồng quý III/2013

Năm 2014, Vinacomin phát hành thành công 3000 tỉ đồng TPDN, Đại lý phát hành gồm Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam; Công ty Cổ phần Chứng khoán Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam

2.3 Hiệu quả kinh tế

2.3.1 Kết quả khai thác

Theo báo cáo của Chính phủ Việt Nam trước Quốc hội, tổng trữ lượng quặng bauxite đã xác định và tài nguyên dự báo khoảng 5,5 tỷ tấn Báo cáo này cũng cho rằng đối tác Trung Quốc không có công nghệ nguồn, không chuyển giao công nghệ tiên tiến, cả 2 dự án Tân Rai và Nhân Cơ đều lựa chọn công nghệ Bayer hòa tách bauxite ở nhiệt độ 145oC - áp suất 5 atm cho hiệu suất hòa tách đạt 85,5% và hiệu suất thu hồi nhôm toàn bộ đạt 83,6%

Hồ sơ mời thầu ban đầu với công suất thiết kế là 600.000 tấn/năm, nhà thầu dự thầu 600.000 tấn/năm Sau đó, theo đề nghị của TKV, nhà thầu có cam kết bổ

sung Nhà máy alumin công suất thiết kế là 650.000 tấn/năm, công suất vận hành ổn định là 630.000 tấn/năm, để dự phòng duy tu, bảo dưỡng, thay thế thiết

bị, phụ tùng Khi tính toán hiệu quả dự án chỉ tính công suất vận hành của nhà máy là 630.000 tấn/năm, chứ không tính công theo công suất thiết kế Vì vậy, không thể có lỗ và thiệt hại phát sinh do giảm công suất thiết kế Theo hợp đồng EPC và thực tế triển khai thực hiện, Nhà thầu EPC tính toán lập thiết kế nhà máy alumin với công suất 650.000 tấn alumin/năm, lớn hơn công suất mời thầu 600.000 tấn của TKV Sản lượng năm 2015 dự kiến đạt 540.000 tấn, năm

2016 dự kiến đạt 650.000 tấn alumin (đạt công suất thiết kế) Định mức sử dụng quặng, tinh quặng bôxit phụ thuộc nhiều vào chất lượng quặng bôxit đầu vào Đối với quặng bôxit Tây Nguyên hàm lượng trung bình, nhiều tạp chất nên tiêu hao quặng cao hơn so với quặng bôxit của một số quốc gia như Úc, Braxin

Tổng công suất 2 dự án là 650.000 tấn alumin/năm Vinacomin cho biết đã thuê

tư vấn tính toán và thẩm tra lại tổng mức đầu tư và hiệu quả kinh tế của 2 dự

án Kết quả tư vấn cho thấy dự án đều có hiệu quả kinh tế về tác động kinh tế

-xã hội, nộp ngân sách Nhà nước, tài chính doanh nghiệp cũng như thời gian hoàn vốn giản đơn Theo tính toán, thời gian hoàn vốn của Tổ hợp nhôm Lâm Đồng là 12 năm, còn Nhân Cơ là 13 năm Hàng năm, 2 dự án nộp ngân sách bình quân khoảng 850 tỷ đồng, tạo việc làm cho khoảng 3.000 lao động, phát triển dịch vụ, công nghiệp phụ trợ, tạo tiền đề xây dựng và phát triển ngành công nghiệp nhôm tại Việt Nam Vinacomin đã ký hợp đồng nguyên tắc tiêu thụ sản phẩm alumin với Công ty Marubenin (Nhật Bản) và Công ty Nhôm Vân Nam (TrungQuốc).Vinacomin đang được Nhà nước cho hưởng mức thuế xuất khẩu sản phẩm alumin là 0% Vinacomin khẳng định đã tính hiệu quả trên

30 năm rất chi tiết và rất nhiều thông số, từ dự án mỏ đến nhà máy alumin và tất cả các thông số dự báo Họ xem xét và đi đến kết luận, khẳng định dự án có hiệu quả Vinacomin chủ trương sử dụng lao động tại chỗ, nếu thiếu mới bổ sung nguồn lao động bên ngoài

Hai nhà máy dùng phương pháp thủy luyện để sản xuất alumin là công nghệ tiên tiến và phổ biến trên thế giới đang áp dụng, xuất xứ từ châu Mỹ Hiện nay

có 26/27 nhà máy kể cả ở những nơi như Úc đang sử dụng phương pháp khai thác, sản xuất này Theo Vinacomin, với công nghệ khai thác hiện nay, sẽ tốt cho môi trường cây trồng sau khi hoàn nguyên Còn về hồ bùn đỏ, công nghệ

thải sẽ làm bùn "khô tự nhiên" và sẽ không thể xảy ra nguy cơ vỡ đập Các chuyên gia đánh giá thiết kế khu vực hồ là trên mức an toàn so với yêu cầu Để

có nước phục vụ sản xuất trong điều kiện Tây Nguyên thiếu nước vào mùa khô,

ở các khu vực có nhà máy đều có những hồ chứa nước, đảm bảo cho sản xuất alumin, và sản xuất nông nghiệp

Một số ý kiến cho rằng việc khai thàc bauxite tại Tây Nguyên, không có lợi bằng, nếu dùng cùng đất đó để trồng cây công nghiệp (cây cao su, cây cà phê, trà, ) Theo lời TS Tô Văn Trường, nguyên Viện trưởng Viện Quy hoạch

Thủy lợi miền Nam, thì "dự án bô-xít Tây Nguyên vừa lỗ nặng, vừa gây ô

nhiễm đến môi trường cả trước mắt và lâu dài" Cũng theo ông Trường thì

"Nhà đầu tư TKV, đã được Bộ Tài nguyên & Môi trường "bao cấp" không tính

phí tài nguyên môi trường, Bộ GTVT "hỗ trợ" tuyến đường vận chuyển (bằng tiền ngân sách), Bộ Công Thương dự trù "biếu không" nhà máy thủy điện Đồng Nai 5 để phục vụ cho dự án bô-xit Tất cả các công trình nói trên là tiền ngân sách, thực chất là tiền thuế của dân, cần phải hết sức thận trọng, suy tính

sử dụng cho có hiệu quả vì nợ công đã đến mức báo động đỏ."

2.3.2 Đánh giá về kinh tế

Theo ước tính của một số chuyên gia, giá bán alumin tại cổng nhà máy khoảng

340 đô la Mỹ/tấn, giá thành sản xuất 1 tấn alumin là 375 USD Giá xuất khẩu alumin của Vinacomin ở cảng biển ước tính tối đa khoảng 345 USD/tấn Tính chi phí tiêu thụ (vận chuyển, bốc dỡ, hao hụt) khoảng 25 USD/tấn và thuế xuất khẩu 20%, mỗi tấn alumin sẽ lỗ khoảng 124 USD, tổng số lỗ năm 2013 sẽ là 74,4 triệu USD Nếu Vinacomin được miễn cả thuế xuất khẩu thì mỗi tấn alumin sẽ lỗ ít nhất 55 USD, mỗi năm tổng lỗ ít nhất 33 triệu USD

Dựa trên những số liệu của Tập đoàn than khoáng sản Việt Nam (Vinacomin), theo ước tính của ông Nguyễn Thành Sơn, nguyên giám đốc Ban quản lý dự án than đồng bằng sông Hồng, Tập đoàn than khoáng sản Việt Nam đã trả cho nhà thầu Trung Quốc Chalieco xây nhà máy Tân Rai cao hơn giá trị thật 343 triệu USD Theo số liệu của Vinacomin, năm 2015 cả Nhân Cơ và Tân Rai sẽ sản xuất 660.000 tấn alumin, tổng doanh thu trên 4.900 tỷ đồng Ông Sơn cho rằng giá bán sẽ khoảng 346 USD/tấn, nếu chi phí không tăng so với năm 2013 cộng thêm chi phí vận tải, khấu hao thì sẽ ở mức 403 USD/tấn, lỗ khoảng 57